Yenido¤anlarda Yayg›n Kandida Enfeksiyonu ve Nedenleri
11
Özet
Amaç: Yayg›n kandida enfeksiyonu yenido¤an yo¤un bak›m ünitelerinde (YYBÜ) önemli ölüm ve hastalanma nedenlerindendir. Bu çal›flmada yenido¤an yo¤un bak›m ünitesinde yayg›n kandida enfeksiyonu geliflen hastalar›n özelliklerinin ve nedenlerinin belirlenmesi amaçland›.
Gereç ve Yöntem: Yayg›n kandida enfeksiyonu tan›s› ile izlenen 14 hastan›n özellikleri geriye dönük olarak kay›t- lardan incelendi.
Bulgular: Hastalar›n ortalama do¤um a¤›rl›klar› 1685±706 gram, ortalama do¤um haftalar› 32.9±4.4 hafta idi. Ortaya ç›kmas›na etkili olan nedenler onüç hastada zaman›ndan önce do¤um (37 haftadan önce do¤um), onikisinde genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m›, onbir hastada solunum yoluna tüp uygulamas›, dokuz hastada ise damar yoluyla beslenme uygulanmas› fleklinde s›ralanm›flt›.
Sonuç: Hastalarda daha önce yap›lan çal›flmalara benzer flekilde en önemli altta yatan nedenin zama- n›ndan önce do¤um oldu¤u vurguland›.
(Çocuk Enf Derg 2008; 2: 47-9)
Anahtar kelimeler: Kandida, risk faktörleri, zaman›ndan önce do¤um, genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m›
Summary
Aim: Systemic candida infections are the important causes of morbidity and mortality in the neonatal inten- sive care unit (NICU). In this study, the properties and risk factors of newborns affected by systemic candida infection in NICU are reported.
Material and Method: Registration properties of fourte- en patients diagnosed as having systemic candida in- fection were investigated retrospectively.
Results: Mean birth weight was 1685±706 gram and mean gestational age was 32.9±4.4 weeks. Thirteen of the patients were premature, 11 had intubations, 9 had total parenteral nutrition and 12 had been given wide spectrum antibiotics for treatment of the infection.
Conclusion: Similar to previous studies, prematurity was emphasized as the most common risk factor in this study also. (J Pediatr Inf 2008; 2: 47-9)
Key words: Candida, risk factors, prematurity, wide spectrum antibiotic
Gelifl Tarihi: 04.12.2007 Kabul Tarihi: 23.05.2007
Yaz›flma Adresi Correspondence Address Dr. Nefle Ç›tak Kurt F›rat Üniversitesi T›p Fakültesi Çocuk Sa¤l›¤› ve Hastal›klar›
Anabilim Dal› 23119 Elaz›¤, Türkiye
Tel.: +90 424 233 35 55/2335 Gsm: +90 532 445 68 66 E-posta:
Systemic Candida Infections and Related Risk Factors in Newborns
Ö
Öz zg gü ün n A Arra afl fltt››rrm ma a // O Orriig giin na all A Arrttiic clle e 47
A. Nefle Ç›tak Kurt, Taner Kasar, Abdullah Kurt, Yaflar Do¤an, Derya Benzer*, A. Denizmen Aygün
F›rat Üniversitesi T›p Fakültesi Çocuk Sa¤l›¤› ve Hastal›klar› Anabilim Dal›, Elaz›¤
*Kovanc›lar Devlet Hastanesi, Elaz›¤, Türkiye
Girifl
Yayg›n kandida enfeksiyonu yenido¤an yo¤un bak›m ünitelerinde önemli ölüm ve hastalanma nedenlerindendir ve hastane kaynakl› enfeksiyon etkeni olarak koagulaz negatif stafilokok, Staph- ylococcus aureus ve enterokoklar ile birlikte kan- dida türleri hastane enfeksiyon etkeni olarak ilk s›ralarda yer al›r. Yenido¤an yo¤un bak›m ünitele- rindeki izlenen hastalardan al›nan kan kültürlerin- de %9-13 oran›nda elde edilirler. Klinik ve labora- tuvar bulgular› ile di¤er sepsis nedenlerinden ay›r-
mak olas› de¤ildir. Genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m›, düflük do¤um a¤›rl›¤›, zaman›ndan ön- ce do¤um, damar içi katater kullan›m› yayg›n kandida enfeksiyonu için yatk›nl›k oluflturur (1,2).
Özellikle vücut a¤›rl›¤› 1000 gram alt›nda olan dü- flük do¤um a¤›rl›kl› bebeklerde kandida enfeksi- yonu görülme oran› %20 ve ölüm oran› ise %50 kadar yüksek de¤erlere ulafl›r (3,4).
Bu çal›flmada yenido¤an yo¤un bak›m ünite- sinde izlenen yayg›n kandida enfeksiyonu tan›l›
hastalar›n özelliklerinin vurgulanmas› ve neden- lerinin belirlenmesi amaçland›.
Gereç ve Yöntem
Çal›flmaya yenido¤an yo¤un bak›m ünitesinde yayg›n kandida enfeksiyonu tan›s› alarak izlenmifl hastalar›n (Ha- ziran 2004-Haziran 2006 tarihleri aras›nda) geriye dönük olarak kay›tlar›n›n incelenmesi fleklinde gerçeklefltirildi.
Kay›tlardan kan kültüründe kandida üremesi olan 14 yenido¤an bebe¤in özellikleri ve öncesinde etkili olabile- cek nedenleri araflt›r›ld›. Bulgular ortalama ve standart sapma olarak verildi.
Bulgular
Hastalar›n ortalama do¤um a¤›rl›klar› 1685±706 gram, ortalama do¤um haftalar› 32.9±4.4 hafta ve kandida tür- leri üreyen kan kültürleri yat›fllar›n›n ortalama 26.9 ±13.2 gününde al›nm›flt›.
Hastalar›n ortalama beyaz küre de¤erleri 10.524±9.557 mm3/hemoglobin 12.7±2.8 g/dl/ trombosit 106.333±69.244 mm3/ C-reaktif protein düzeyleri 7.0±8.7 g/l idi (Tablo 1).
Onüç hasta zaman›ndan önce do¤mufl, hastalar›n on- birine solunum yoluna tüp uygulanm›fl ve dördü üç gün- den uzun süre mekanik ventilatör ile solunum deste¤i al- m›flt›. Hastalardan dokuzuna damar yolu ile beslenme ve lipid solüsyonlar› ile beslenme uygulanm›flt›. Oniki hasta- da genifl spektrumlu antibiyotik kullan›l›yordu. Alt› hasta- da mukokutanöz kandida enfeksiyonu vard› (fiekil 1 ve 2).
Dört hastaya flukonazol, on hasta amfoterisin B ile te- davi edildi (fiekil 3). Befl hasta kaybedildi.
Tart›flma
Kandida enfeksiyonlar› yenido¤an yo¤un bak›m ünitele- rindeki sepsis nedenleri aras›nda son y›llarda artan s›kl›kta görülmektedir. Geç bafllang›çl› sepsis geliflen zaman›nda do¤mufl bebeklerin %16, zaman›ndan önce do¤mufl be- beklerin ise %3’ünde etken oldu¤u gösterilmifltir (5).
Yayg›n kandida enfeksiyonlar› için altta yatan neden- ler; zaman›ndan önce do¤um, genifl spektrumlu antibiyo- tik kullan›m›, uzun süreli solunum yoluna tüp uygulamas›, uzun süre damar yolu ile beslenme, merkezi damar içi ka- tater uygulamas›, cerrahi giriflimler, teofilin ve kortikoste- roid kullan›m›, mukokutanöz kandida varl›¤› ve perineal dermatittir (4,6,7).
Yap›lan çal›flmalarda zaman›ndan önce do¤umun kandida enfeksiyonu aç›s›ndan en önemli nedenlerden oldu¤u gösterilmifltir. Bu çal›flmadaki hastalar›n da
%92’si zaman›ndan önce do¤mufl idi. Erken do¤anlarda- ki s›k görülmesi immün sistemlerinin yeterince olgunlafl- mam›fl olmas› ile aç›klanabilir. Ayr›ca erken do¤an bebek- lerin daha uzun süre hastanede kalmalar›, efllik eden has- tal›klar›n varl›¤›, invaziv giriflimlere maruz kalmalar› enfek- siyona yatk›nl›¤› daha da art›rabilir. Onbir hasta entübe edilmifl ve dördü üç günden uzun süre mekanik ventila- törde izlenmifl idi. Hastalardan biri 32 gün, di¤er üçü ise 7,11 ve 19 gün entübe halde izlenmifller idi.
Genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m› yap›lan çal›fl- malarda altta yatan önemli nedenler aras›nda say›lmakta- d›r. Bu çal›flmada da genifl spektrumlu antibiyotik kulla- n›m oran› % 86 idi ve alt› hastada ek olarak mukokutanöz kandida enfeksiyonu efllik ediyordu.
Klinik bulgular özgün olmad›¤› gibi laboratuvar bul- gular› da kandida sepsisine özgün bir bulgu içermeyebi- lir. Çal›flma grubundaki bebeklerin laboratuvar de¤erleri farkl› nedenlerle oluflan sepsislerden ay›r›c› özellikde de¤ildi.
Kurt ve ark.
Yenido¤anda Kandida Enfeksiyonlar›
Çocuk Enf Derg 2008; 2: 47-9 J Pediatr Inf 2008; 2: 47-9
48
Tablo 1. Hastalar›n laboratuar özellikleri
Özellik
Beyaz küre (mm3) 10.524±9.557
Hb(g/dl) 12.7±2.8
Trombosit (mm3) 106.333±69.244
CRP(g/L) 7.0±8.7
Kan kültürü üreme yafl› (gün) 26.9 ±13.2
fiekil 1. Altta yatan nedenler
fiekil 2. Kullan›lan genifl spektrumlu antibiyotiklerin da¤›l›m›
*Ayn› hastada birden fazla neden
*Ayn› hastada birden fazla genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m›
fiekil 3. Tedavi uygulamalar›
Zaman›ndan önce do¤um
Üçüncü kuflak sefalosporin
Karbapenem Beta laktam
Amfoterisin B 71 %
Flukonazol 29 %
14 12 10 8 6 4 2 0
Genifl spektrumlu antibiyotik kullan›m›
Solunum yoluna tüp uygulamas›
Dama yoluyla beslenme
Yayg›n kandida enfeksiyonu sa¤alt›m›nda flukonazol ilk seçilen ilaç olmas›na karfl›n yetersiz kalabilmektedir.
(5,8,9). Bu durumda di¤er seçenek olan amfoterisin B kul- lan›l›r ve günümüzde kullan›m› giderek artmaktad›r. An- cak böbrek ve karaci¤er ifllevleri tam olgunlaflmam›fl za- man›ndan önce do¤an bebeklerde klasik amfoterisin B(deoksikolat formu) kullan›m› a¤›r yan etkilere yol açabi- lir. Yeni flekilleri olan lipozomal amfoterisin B ile tedavi yan etkileri en aza indirger ancak parasal gideri art›r›r. Bu çal›flmadaki hastalar›n ço¤unlu¤unun erken do¤mufl ol- mas› nedeni ile lipozomal flekil kullan›ld›.
Yap›lan pek çok çal›flma gibi bu çal›flmada da yenido-
¤anlarda yayg›n kandida enfeksiyonu geliflimi için en önemli neden olarak zaman›ndan önce do¤um gösteril- mektedir. Bu durumda yo¤un bak›m ünitelerinde izlenen zaman›ndan önce do¤mufl bebeklerde eklenebilecek di-
¤er etkenler aç›s›ndan hekimlerin daha özenli davranma- lar› gerekti¤i sonucu ortaya ç›kmaktad›r.
Kaynaklar
1. Agarwal J, Bansal S, Malik GK, Jain A.Trends in neonatal septicemia:
emergence of non-albicans Candida Indian Pediatrics 2004; 41: 712-5.
2. Beck- Sague CM, Azimi P, et al. Bloodstream infections in neonatal in- tensive care unit patients: results of multicenter study. Pediatr Infect Dis J 1994; 13: 1110-6.
3. Stoll BJ, Gordon I, Korones SB, et al. Late onset sepsis in very low birth weight neonates: a report from the National Institute of Child Health and Human Dev Neonatal Research Network. J Pediatr 1996; 129: 63-71.
4. Baley JE, Kliegman RM, Fanaroff AA. Disseminated fungal infections in very low birth weight infants: clinical manifestations and epidemiology.
Pediatrics 1984; 73: 144-52.
5. Huttuwa M, Hartmanova I, Kralinsky K, et al. Candida fungemia in ne- onates treated with fluconazole: report of forty cases, including eight with meningitis. Pediatr Infect Dis J 1998; 17: 1012-5.
6. Huang YC, Li CC, Lin TY, et al. Association of fungal colonization and invasive disease in very low birth weight infants. Pediatr Infect Dis Jr 1998; 17: 819-22.
7. Baley JE, Kliegman RM, Boxerbaum B, Faranaoff AA. Fungal coloniza- tion in the very low birth weight infant. Pediatrics 1986; 78: 225-32.
8. Leibovitz E. Neonatal candidosis: clinical Picture, management >con- troversies and consensus, and new therapeutic options. J Antimicrob Chemother 2002; 49:69-73.
9. Özdo¤an T, Özlü SG, Demir S, Ergüven M, Eti N, Y›ld›z E, ‹flcan M. Yeni- do¤anda sistemik kandida infeksiyonlar›. Çocuk Dergisi 2006; 6: 134-7.
Kurt ve ark.
Yenido¤anda Kandida Enfeksiyonlar›
Çocuk Enf Derg 2008; 2: 47-9
J Pediatr Inf 2008; 2: 47-9
