ÖNSÖZ. İÇİNDEKİLER... vii TABLOLAR ve ŞEKİLLER LİSTESİ... xiv GRAFİKLER LİSTESİ... xv GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL TANIM VE AÇIKLAMALAR

ÖNSÖZ

İÇİNDEKİLER ... vii

TABLOLAR ve ŞEKİLLER LİSTESİ ... xiv

GRAFİKLER LİSTESİ ... xv

GİRİŞ ... 1

BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL TANIM VE AÇIKLAMALAR

2. Yazılı ödev hazırlamak ile zekânın etkin kullanımı/yaratıcılık arasındaki ilişki nedir? ... 3

3. Üniversite öğretimde bilimsel araştırmalar nasıl sınıflandırılır? ... 4

4. Bilim, bilimsel düşünce ve bilimsel araştırma nedir? ... 5

Düşünce Kutusu 1: Nasıl Düşünmeli ... 6

5. Strateji-Yöntem-Metot-Teknik kavramları ne anlama gelir? ... 7

6. Araştırma yöntemlerine neden ihtiyaç duyarız? ... 8

7. Bilimsel süreç ya da bilimin yöntemi nedir? ... 9

8. Bilimsel çalışmalarda kendimize güvenmemiz ne anlama gelir ve neden başat belirleyicidir? ... 13

Düşünce Kutusu 2: Hakikat Araştırmalarının Üçlü Yapısı ... 14

İKİNCİ BÖLÜM

SEMİNER ÇALIŞMASI

10. Seminer çalışmasının amacı nedir? ... 17

11. Yorumlayıcı metin özeti niteliğindeki seminer çalışması nedir? ... 18

12. Temel tezler esaslı seminer çalışması nedir? ... 19

13. (Eleştirel) deneme esaslı seminer çalışması nedir? ... 19

14. Analitik esaslı seminer çalışması nedir? ... 20

15. Yorumlayıcı anlatım esaslı seminer çalışması nedir? ... 20

16. Rapor ve protokol (tutanak) esaslı seminer çalışması nedir? ... 21

17. Seminer çalışmasının öğretim üyesi tarafından amacına uygun olarak verilmesini sağlayacak kurumsal gereklilikler nelerdir?... 21

18. İnsan kaynaklarının geliştirilmesi ile teknik ve metodolojik dersler arasındaki ilişkiyi nasıl açıklayabiliyoruz? ... 22

19. Seminer dersine lisans programında hangi yarıyılda yer verilmesi uygun olur? ... 22

20. Seminer dersinin nitel olarak diğer derslere göre farklılığı nedir? ... 23

21. Seminer dersi verecek öğretim üyesinin fiili olarak sorumlulukları nelerdir? ... 23

22. Öğrencinin seminer çalışması hakkında bilmesi gereken üç önemli husus nedir? ... 23

23. Seminer dersine katılan öğrenci bu dersten azami şekilde nasıl yararlanabilir? ... 24

24. Seminer çalışmasının konusunu anlayabilmek, netleştirebilmek ve sınırlarını çizebilmek için, hangi soruları kendimize sorarak cevabını aramalıyız? . 24 25. Seminer konusu belirlendikten sonra, derse giren öğretim üyesinden nasıl yararlanılabilir? ... 25

26. Seminer dersinde ders raporunun rolü nedir ve hazırlanmasının öğrenci açısından faydaları nelerdir? ... 25

Öğrenci Ödevi 1: Ders Raporu ... 26

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

BİTİRME TEZİ

27. Bitirme tezinin meslek hayatına yönelik faydası ne olacaktır?... 29

28.Bitirme tezi yazılmasının amacı nedir? ... 29

29. Bitirme tezi ile tamamlanan lisans öğrenimi, öğrenciye esas olarak neler kazandırılmasını amaçlar? ... 29

30. Bitirme Tezi Sürecinde yazma alışkanlığını nasıl kazanabilirsiniz? ... 30

31.Bitirme tezi yazma sorumluluğunu yüklendiğiniz zaman, neden ürkütücü bir korkuya kapılırsınız? ... 30

32. Bitirme tezi yazmaktan neden korkmamalısınız? ... 30

33.Tez danışmanı hocanın sorumlulukları nelerdir? ... 31

34. Bitirme tezi dersi veren hocalarınızdan nasıl faydalanabilirsiniz? ... 31

Düşünce Kutusu 3: Ulular ... 32

B. KONU SEÇİMİ ... 34

35. Tez konusu seçmeyi neden geciktirmemelisiniz? ... 34

36. Tez konusu seçerken nelere dikkat etmelisiniz? ... 34

37. Tez başlığını belirlerken nelere dikkat etmelisiniz? ... 34

Düşünce Kutusu 4: Bir Felsefe Anlayışı Önerisi ... 35

C. BİTİRME TEZİ SÜRECİNDE YAPILACAK ÖN ÇALIŞMALAR VE ZAMAN PLANLAMASI ... 37

38. Tez çalışması sürecinde yapılacak işler nelerdir ve önceliklerine göre nasıl sıralanabilir? ... 37

39. Tez başlığı belirlendikten sonra, “Ben tam olarak ne yapmalıyım?” sorusunun ayrıntıları nelerdir? ... 37

40. Zaman planlamasının yapılması neden önemlidir? ... 38

41. Bir bitirme tezi ne kadar zamanda hazırlanabilir? ... 38

42. Bitirme tezi süresini uzatma hakkınızı hangi şartlarda kullanmalısınız? ... 38

D. KAYNAKLARIN TOPLANMASI VE ÖZETLENMESİ ... 39

43. Tez çalışmasını kolaylaştıran kütüphane kaynak taraması nasıl yapılabilir? ... 39

44. PETAS nedir ve benzer kütüphane sistemlerinden kaynak tedarikinde nasıl yararlanılabilir? ... 44

45. Hazırlayacağınız bir araştırma için makale taraması yaparken zaman israfını nasıl önleyebilirsiniz? ... 45

46. Makale seçme kriterlerine göre toplanan makaleler nasıl değerlendirilir? ... 45

47. İlgili kaynakların anahtar kavramlarla özetlerinin çıkarılmasının faydaları nelerdir? ... 46

48. Belli başlı özet çıkarma/ana fikir ortaya koyma yolları hangileridir? ... 46

49. Makale analizi nedir ve nasıl gerçekleştirilir? ... 47

Öğrenci Ödevi 2: Makale Analizi ... 48

50. Araştırma sürecinde ilgili makaleleri analiz etmenin öğrenciye faydası nedir? ... 50

51. Araştırmamızla ilgili bir makaleyi analiz ederek özetini çıkarırken hangi belli başlı hususları önemsememiz gerekir? ... 51

52. Bitirme tezi hazırlanırken, hangi kurumların yayınladığı istatistiklerden faydalanabilirsiniz? ... 51

53. Anket nedir, nasıl hazırlanır? ... 53

Düşünce Kutusu 5: Canım Kitap ... 56

E.TASLAK PLANIN HAZIRLANMASI ... 58

54. Bilimsel çalışmanın planını hangi farklı modellerde oluşturabiliriz? ... 58

55. Bilimsel yöntemler neden birbirlerine göre farklılaşırlar? ... 58

56. Taslak planın hazırlanma süreci nerede başlar, nasıl devam eder? ... 59

57. Kaynakların sistematize edilmesinin anlamı nedir, nasıl yapılır?... 59

58. Kaynakların plandaki kullanım yerlerine göre dağılımının yapılması,

öğrenciye hangi faydaları sağlar? ... 61

59. Taslak (geçici) planın mantığı ve esas unsurları nelerdir? ... 62

60. Bitirme tezi metnini kısımlara ayırırken nasıl bir sembollendirme sistemi kullanabilirsiniz? ... 63

Düşünce Kutusu 6: Plan ve Program Çevresinde ... 64

F. ÖN RAPORUN HAZIRLANMASI ... 66

61. Ön raporun, tez çalışması sürecindeki yeri neresidir? ... 66

62. Ön raporun geneli hangi bölümlerden oluşur? ... 66

63. Ön raporun metin kısmı, esas olarak hangi bölümlerden oluşur ve bu bölümler hangi bilgileri içerir? ... 66

64. Ön raporun soru-cevap tekniği ile hazırlanması nedir ve nasıl yapılır? ... 67

Öğrenci Ödevi 3: Seminer Çalışması Ön Raporu ... 69

G. MÜSVETTENİN YAZILMASI ... 74

65. Bitirme tezi çalışmasını kolaylaştıran ve uymanız gereken önemli ilkeler nelerdir? 74 66. Çalışmanın metin kısmı yazılırken gereksiz ve ilgisiz bilgi ve açıklamalar yapmaktan nasıl korunabiliriz? ... 74

67. Bitirme tezinin alt başlıkları yazılırken nelere dikkat edilmelidir? ... 75

68. Giriş kısmının içeriği ne olmalıdır? ... 75

69. Giriş kısmına tanımlarla başlamanın faydası nedir? ... 76

Düşünce Kutusu 7: Bilim Dili ... 79

70. Giriş Kısmında Hipotezlere Yer Vermenin Faydası Nedir?... 80

Öğrenci Ödevi 4: Soru-Cevap Tekniğine Göre Seminer Çalışmasının Girişi ... 81

71. Kavramsal/Teorik çerçevenin içeriği nasıl oluşturulmalıdır? ... 83

72. Ampirik çerçevenin içeriği nasıl oluşturulmalıdır? ... 83

73. İstatistik kurumları ne tür veriler yayınlamaktadır? ... 85

74. Ampirik çerçeve bölümünde elde edeceğimiz istatistiki verileri nasıl analiz edip değerlendirebiliriz? ... 91

75. Tablo ve grafik oluşturmanın faydaları nelerdir ve hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? ... 91

76. Tablo ve grafikleri yorumlarken nelere dikkat etmeliyiz? ... 103

77. Matematiksel işlemleri kullanarak nasıl yeni veriler elde edebiliriz? ... 111

78. Temel tanımlayıcı istatistiklerden nasıl faydalanabiliriz? ... 118

79. Nasıl matematiksel model oluşturabiliriz? ... 129

80. Sık kullanılan istatistik ve ekonometrik yöntemler nelerdir? ... 134

81. Stratejik çerçevenin içeriğini nasıl oluşturulmalıyız? ... 141

Öğrenci Ödevi 5: Seminer Çalışması 1 ... 144

82. Neden kaynak göstermeliyiz? ... 166

83. Hangi bilgilere kaynak göstermeliyiz? ... 167

84. Başka eserlerden yapılan alıntılar nasıl gösterilir? ... 167

85. Doğrudan alıntı ve değiştirilerek yapılan alıntılarda nasıl kaynak gösterilir? ... 170

86. Atıfta bulunduğunuz eserdeki bilgiler başka bir eserden alınmış ise, nasıl kaynak gösterilir? ... 171

87. Alıntı yapılan tablo ve şekillerin kaynakları nasıl gösterilir? ... 171

88. Kaynakçada (bibliyografya) nelere yer verilir, nasıl düzenlenir? ... 171

89. Ekler kısmında neler verilebilir? ... 178

90. Bitirme tezinin ilk müsveddesini yazarken, çalışma temposunun düşürülmemesi için, sonradan tamamlamak üzere göz ardı edilebilecek hususlar nelerdir? ... 178

91. Müsvette yazımı aşamasında sık yapılan hatalar nelerdir? ... 178

H. MÜSVETTENİN DÜZELTİLMESİ ... 180

92. Araştırma sürecinde eleştiri almanın önemi nedir? ... 180

93. Eleştiri yapılırken nelere dikkat edilmelidir? ... 180

Düşünce Kutusu 8: Geçmişi ve Toplumu Anlama Yolunda: Bir Muhabbettir Eleştiri ... 181

94. Genel olarak bir metin (makale, tez ve benzeri ...) hangi ölçütlere göre eleştirilebilir? ... 182

95. Bitirme tezi metni yazılırken dikkat edilmesi gereken ve esası ilgilendiren içerik kuralları nelerdir? ... 182

96. Bitirme tezi metni yazılırken dikkat edilmesi gereken belli başlı biçim kuralları nelerdir? ... 183

Öğrenci Ödevi 6: Seminer Çalışmasının Eleştirisi ... 185

97. Bitirme tezini bilgisayarla yazdırmanın ve ayrıca elektronik ortamda muhafaza etmenin faydaları nelerdir? ... 187

Düşünce Kutusu 9: Dinlemek Üzerine ... 187

İ. DANIŞMANIN KONTROLÜ VE NİHAİ YAZIM ... 189

98. Tamamlanmış çalışmanın sadece metin kısmının (giriş, bölümler ve sonuç), amaca uygunluğu ve bütünlüğü açısından nasıl kontrol edilebilir? ... 189

99. Bilimsel çalışmanın genel değerlendirmesini hangi ölçütlere göre yapabiliriz? ... 189

Öğrenci Ödevi 7: Seminer Çalışması 2... 191

Öğrenci Ödevi 8: Seminer Çalışması 3... 207

100. Danışman nihai yazım aşamasında hangi esaslı düzeltmeleri isteyebilir? ... 221

101. Danışmanınızın talep edeceği sıradan düzeltmeler sizi neden korkutmamalıdır? . 221 102. Sunumun amacı nedir ve içeriği nelerden oluşmalıdır? ... 221

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

BİLİMSEL MAKALE YAZMA VE YAYIMLAMA

A. BİLİMSEL YAYIN VE YAZARLIK ÜZERİNE BAZI AÇIKLAMALAR ... 223

103. Bilimsel yayın nedir? ... 223

104. Bilimsel dergilerde yer alan yayın türleri nelerdir? ... 223

105. Bilimsel araştırmaları neden yayınlamalıyız? ... 224

106. İyi bir yazar olmanın ödülü nedir?... 226

B. MAKALE YAZIMI ... 228

107. Makale yazımına başlamadan önce neler yapılmalıdır? ... 228

108. Makale konusu nasıl belirlenir? ... 228

109. Makalenin yayınlanması için uygun dergi seçimi nasıl yapılır? ... 229

110. Plan oluşturulurken nelere dikkat edilmelidir?... 231

111. Yazım kurallarının önceden öğrenilmesinin faydaları nelerdir? ... 231

112. Yazar ortaklığı/paydaşlığı belirlenirken nelere dikkat edilmelidir? ... 232

113. Bir makale hangi unsurlardan oluşur? ... 232

114. Makale bölümleri hangi sırada yazılmalıdır? ... 233

115. Makalenin başlığını belirlerken nelere dikkat edilmelidir? ... 233

116. Başlık yazılırken izlenebilecek bir yol var mıdır?... 234

117. Kısa özet (abstract) yazılırken dikkat edilecek hususlar nelerdir? ... 235

118. Kısa özetin doğru yazılıp yazılmadığı nasıl anlaşılabilir? ... 236

119. Anahtar kavramlar belirlenirken nelere dikkat edilmelidir? ... 236

120. Kimlere teşekkür edilir? ... 237

121. Giriş bölümü nasıl hazırlanır ve doğru yazılıp yazılmadığı nasıl anlaşılabilir? ... 237

122. Teorik çerçeve bölümü yazılırken nelere dikkat edilmelidir? ... 239

123.Ampirik çerçeve bölümünün amacı nedir? ... 239

124. Ampirik Çerçeve bölümü hangi alt başlıklarda verilebilir? ... 239

125. Model başlığı altında hangi bilgilere yer verilmelidir? ... 239

126. Veriler başlığı altında hangi bilgilere yer verilmesi gerekir? ... 240

127. Metot başlığı altında hangi bilgilere yer verilmelidir? ... 241

128. Sonuç kısmı hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? ... 242

129. Tablo, şekil ve grafik hazırlarken dikkat edilecek hususlar nelerdir? ... 242

130. Tartışma kısmı hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir? ... 243

131. Atıf yapmak yazara, okuyuculara ve diğer bilim adamlarına hangi faydaları sağlar? ... 245

132. Atıf yapılacak kaynaklar nasıl belirlenir? ... 245

133. Hangi atıf biçimleri kullanılacak? ... 246

134. Kaynakça bölümü hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir?... 246

135. Makale metni nihai hale getirilirken dikkat edilecek hususlar nelerdir? ... 247

Düşünce Kutusu 10: Bilimde Etik Dışı Davranışlar ve Nedenleri ... 249

C. MAKALE YAYINLAMA SÜRECİ ... 252

136. Yayım süreci hangi aşamalardan oluşur? ... 252

137. Makalenin yayım sürecinde editörün rolü nedir? ... 253

138. Makalenin yayım sürecinde hakemlerin rolü nedir? ... 254

139. Hakemler hangi kriterlere göre makaleyi değerlendirirler? ... 254

140. Bilimsel bir dergiye makale hangi yollarla gönderilebilir? ... 257

141. Editöre gönderilecek üst yazıyı veya kapak sayfasını hazırlarken nelere dikkat edilmelidir? ... 258

142. Editörden ret cevabı alan yazar ne yapmalıdır? ... 259

143. Editörden düzeltme cevabı alan yazar ne yapmalıdır? ... 260

144. Editöre gönderilecek ikinci üst yazı hazırlanırken hangi hususlara dikkat edilmelidir? ... 260

145. Makalenin yayıma kabulü ne anlama gelir? ... 263

BEŞİNCİ BÖLÜM

ÖĞRETİM ÜYESİ MESLEKTAŞLARIMLA PAYLAŞMAK İSTEDİKLERİM

147. Bu dersi alacak öğrencilerimiz ve ülkemizin geleceği açısından bu derse verdiğim önem nedir? ... 265

Düşünce Kutusu 11: Ders Materyali ... 266

148. Dersi alan öğrencilerin dersle ilgili tepkilerini nasıl ölçmeye çalıştım?... 272

Öğrenci Ödevi 9: Dersin Öğrenci Tarafından Değerlendirilmesi 1 ... 273

149. Seminer dersinin fiilen ve her hafta işlenmesi neden faydalı ve gereklidir? ... 275

150. İnsan kaynaklarının (öğrencilerin) çeşitli ve bireysel özelliklerinin ortaya çıkarılmasında /geliştirilmesinde/kristalize edilmesinde seminer çalışmasının işlevi nasıl açıklanabilir? ... 276

Öğrenci Ödevi 10: Seminer Sunumu ... 277

Düşünce Kutusu 12: Eleştirel Düşünüş ... 284

SONUÇ YERİNE ... 286

YARARLANILAN KAYNAKLAR ... 287