İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Özel Hükümler Dersi Ara Sınavı
(Tek Numaralı Öğrenciler, 04.02.2021, 10.00)
Açıklamalar: Sınav süresi 60 DAKİKADIR. Cevaplarınızı, azami 4 adet A4 kâğıdın yalnızca ön yüzüne yazınız. Yazınızın okunaklı, sisteme yüklediğiniz cevap kâğıtlarının net ve okunabilir olduğundan emin olunuz.
Fotoğraf çektiğiniz takdirde kadraja kâğıt dışında nesne ve zemin girmemesine özen gösteriniz. Sınavda mevzuat ve kaynak kullanımı serbesttir. Yalnızca ilk soru suç inceleme yöntemine göre cevaplanacaktır.
Diğer sorularda sadece sorulan hususla sınırlı açıklama yapılmalıdır. Tüm sorularda yalnızca derste işlenen suçlar ile sınırlı şekilde cevap verilmelidir. Başarılar dileriz.
OLAY
Üniversiteden mezun olan A ile A’nın hayran olduğu 17 yaşındaki B, bir otelin bünyesinde bulunan eğlence mekânında başlayan sohbetleri ilerledikçe yakınlaşırlar. Bir süre sonra A, uyuşturucu madde bağımlılığı tedavisi için kullandığı ve uyutucu yan etkisi olan ilacından B’nin içkisine katar. Alkolün ve ilacın etkisiyle kendini kaybeden B’yi otel odasına götüren A, B’nin kıyafetlerini çıkararak vücudunu okşamaya ve öpmeye başlar.
Ardından B’nin cinsel organını kendi cinsel organına sokmaya çalışır. Ancak hâlâ ilacın etkisinde olan B’nin cinsel organı erekte olmadığı için bunu gerçekleştiremez. Ertesi sabah A, kendine gelen B’ye bu defa yarım doz ilaç verir, yarı baygın hâldeki B’nin ellerini ve ayaklarını sağlam iplerle bağlar ve B’nin direnmesine rağmen vücudunu bir süre okşar. Bu olaydan sonra gerçekleştirilen B’nin muayenesi sonucunda, iplerin zorlaması dolayısıyla sağ elinde kalıcı his kaybı oluştuğu tespit edilir.
SORULAR
1. Olayda A’nın cezai sorumluluğunu, derste anlatılan suç tipleri çerçevesinde ve suç inceleme yöntemine uygun olarak tek bir sistematik içerisinde değerlendiriniz. 35 puan
2. a) Olayda B, reşit kılınarak evlenmiş olsaydı cevabınız ne şekilde olurdu? 8 puan
b. Bu ihtimalde olaydaki hareketleri A değil de B’nin eşi gerçekleştirmiş olsaydı cevabınızda değişiklik olur muydu? Kısaca açıklayınız. 7 puan
3. a) Olayın devamında, A’nın otel odasında gerçekleşenleri kaydedip evli olan B’ye, “Eşinden boşanıp benimle evlenmezsen bu görüntüleri basına vereceğim” demesi ihtimalinde hangi suç ya da suçlardan sorumluluğu gündeme gelebilirdi? Bu suçun oluşması için gerekli olan unsurları, suç inceleme yöntemine bağlı olmaksızın kısaca açıklayarak olaya uygulayınız. 20 puan
b) A’nın sözlerinin, “Evli olduğun hâlde bana umut verdin, bu görüntüleri basına vereceğim” şeklinde olması ihtimalinde cevabınız ne şekilde olurdu? 10puan
4. Olayın aşağıdaki şekilde devam etmesi durumunda A’nın hangi suç ya da suçlardan sorumlu tutulabileceğini suç inceleme yöntemine bağlı olmaksızın değerlendiriniz. 20 puan
B’ye olan hayranlığı saplantılı bir aşka dönüşen A, B’nin de kendisini sevdiğini ama eşi C’den bir türlü boşanamadığını düşünür. Boşanmayı sağlayacak bir şeyler bulabilmek için C’yi takip etmeye başlar. Bir gün C’nin önce kadın doğum kliniğine, ardından bebek giyim mağazasına gittiğini görür. Ertesi gün C’ye eşi B adına ve üzerinde “Hafta sonu güzel bir kaçamak yapalım, seni Sapanca’daki dağ evimizde bekliyorum” yazılı bir not olan çiçek gönderir. Bu sürprize çok sevinen C, hemen dağ evine gider fakat eşi B’nin orada olmadığını ve cep telefonunun çekmediğini görünce geri dönmek ister. Ancak yoğun kar yağışı dolayısıyla yollar kapandığı için dönemez ve geceyi dağ evinde geçirir. Sabah eve gelen A, C’ye B ile olan görüntülerini gösterir ve tartışmaya başlarlar. Tartışma esnasında C, evden ayrılmak için kapıya giderken A’nın kendisini içeri doğru iteklemesi yüzünden yere düşer. Bunun üzerine A, C’nin karnına birkaç kez tekme atarak evden ayrılır. Daha sonra hastaneye kaldırılan C, tüm müdahalelere rağmen beş aylık bebeğiyle birlikte hayatını kaybeder.
1 CEZA HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER ARA SINAVI (TEK)
CEVAP ANAHTARI I. OLAY VE HUKUKİ SORUN
A’nın, 17 yaşındaki B’yi otel odasına götürüp kıyafetlerini çıkararak vücudunu okşayıp öpmesi ve sonrasında cinsel organını kendi cinsel organına sokmaya çalışması, ardından yarı baygın hâldeki B’nin ellerini ve ayaklarını sağlam iplerle bağlayıp B’nin direnmesine rağmen vücudunu bir süre okşaması ve olaydan sonra B’nin elinde kalıcı his kaybı oluşması, çocukların cinsel istismarı suçu (TCK m. 103) bakımından değerlendirilmelidir. 1+1p II. İRDELEME
A. KORUNAN HUKUKİ DEĞER: Çocukların cinsel gelişimi ve cinsel dokunulmazlığıdır. 1p B. SUÇUN TEMEL UNSURLARI
1. Maddi Unsurlar
a. Suçun Konusu ve Mağduru:
Cinsel istismar suçunda suçun konusu, cinsel davranışa maruz kalan, cinsel istismar niteliğindeki davranışların üzerinde gerçekleştirildiği çocuğun vücududur. Cinsel istismar suçunda mağdur, cinsel davranışa maruz kalan, cinsel istismar niteliğindeki davranışların üzerinde gerçekleştirildiği çocuktur. Olayda 17 yaşındaki B’nin vücudu suçun konusudur. Olayda 17 yaşındaki B mağdurdur. (“Suçun konusu da mağduru da 17 yaşındaki çocuktur, olayda B’dir” yazana da puan verilebilir.) 2p
b. Fiil: Çocuğun cinsel yönden istismar edilmesi, bu suçun fiil unsurunu oluşturur. Cinsel yönden istismar etme anlamına gelen fiiller ise çocukların yaşına göre değişmektedir. Buna göre, 15 yaşını tamamlamamış (1. grup) ve 15 yaşını tamamlamış olmakla birlikte, fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını kavrayamayan (mümeyyiz olmayan, 2.
grup) çocuklara yönelik her türlü cinsel davranış fiil unsurunu oluştururken 15 yaşını tamamlamış ve ayırt etme gücüne sahip olan (3. grup) çocuklara karşı ise yalnızca cebir, tehdit, hile ve iradeyi etkileyen nedenlere dayalı olarak gerçekleştirilen cinsel davranışlar bu suçun fiil unsurunu oluşturur. 3p
B’nin içkisine ilaç katılması, iradeyi etkileyen başka bir neden kapsamındadır. Bu nedenle ilk hareket bakımından cinsel istismar suçu oluşacağında tereddüt bulunmamaktadır. 2p Ancak son hareket olan yarım doz ilaç verilmiş yarı baygın hâldeki B’nin ellerinin ve ayaklarının bağlanması bakımından “iradeyi etkileyen başka bir neden”den ziyade “cebir” kapsamında bir durum söz konusudur. 2p Dolayısıyla olayda fail A’nın gerçekleştirdiği fiillerin tamamı bakımından cinsel istismar suçunun fiil unsuru oluşmuştur. 1p
c. Fail: Bu suç fail bakımından özellik arz etmemekte olup fail herkes olabilecektir. Bu bakımdan failin kadın olması da mümkündür. Olayda fail A’dır. 1p
2. Manevi Unsur: Cinsel istismar suçu yalnızca kasten, yani bilerek ve isteyerek işlenebilir. Olayda fail A, bu suçu kasten işlemiştir. 1p
3. Hukuka Aykırılık Unsuru: Olayda tartışılacak bir husus mevcut değildir.
C. SUÇUN NİTELİKLİ UNSURLARI:
Cinsel istismar suçunun beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı işlenmesi şeklindeki nitelikli hali tartışılmalıdır. Zira fail A tarafından B’ye ilaç verilmiş ve bunun sonucunda B kendini kaybedecek/yarı baygın hâle gelmiştir. 1p
2 İlk olarak bunun geçici bir hal olduğu ve mağduru bu hale sokanın da yine failin kendisi olduğu, bunu da suçu işleyebilmek için yapmış olduğundan bu nitelikli halin uygulanmayacağı ileri sürülebilir. Karşı görüş olarak ise suçu işlemeyi kolaylaştırmak için de olsa mağdurun kendini savunamayacak hale getirilmesinin söz konusu olduğu ve bu nitelikli halin cezada artırımı gerektirecek şekilde öngörülmesinin sebebinin de esasen bu olduğu, dolayısıyla olayda nitelikli halin uygulanması gerektiği ifade edilebilir. 3p
D. KUSURLULUK: Fail A’nın uyuşturucu madde bağımlılığı değerlendirilmelidir. Zira bu bağımlılığın psikolojik mi yoksa fizyolojik mi olduğu tespiti doğrultusunda cevapta değişiklik olacaktır. Olayda A, ilaç kullanarak tedavi olduğuna göre vazgeçilmez bir nitelik taşımaktadır, yani bağımlılığı fizyolojiktir. Bu durumda, kişi bakımından TCK m. 32 gereğince geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmeyeceği hükmü uygulama alanı bulacaktır. Ancak kişi hakkında TCK m. 57/7 gereğince akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri uygulanır. 3p E. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ
1. Teşebbüs: Olayda cinsel istismar suçu temel şekli bakımından tamamlanmış durumdadır. Ancak vücuda organ veya sair cisim sokma şeklindeki nitelikli halin varlığı değerlendirilmelidir. İlk olarak nitelikli hale teşebbüsün mümkün olup olmadığı tartışılabilir. Zira fail A, ilk hareketiyle B’nin cinsel organını kendi cinsel organına sokmaya çalışmış ancak bunu başaramamıştır. Doktrinde bir görüşe göre cinsel istismar suçunda organ veya sair cisim sokma nitelikli haline teşebbüs mümkün iken diğer görüşe göre mümkün değildir. 3p
Fakat burada fail, mağdurun vücuduna değil kendi vücuduna cinsel organı sokmaya çalışmaktadır. Dolayısıyla kanunun “vücuda organ veya sair cisim sokma” şeklindeki lafzı gereği bu nitelikli halin uygulanması genel kabule göre mümkün değildir. Bu durumda olayda, suçun temel şekli oluşmuştur. 3p
2. İştirak: Olayda tartışılacak bir husus mevcut değildir.
3. İçtima: Olayda fail, bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı mağdura karşı cinsel istismar suçunu birden fazla defa işlemiştir. Bu durumda, zincirleme suç hükümleri gündeme gelecektir. Her ne kadar hareketler arasında zamansal yakınlık söz konusu olsa da failin iki ayrı günde gerçekleştirdiği hareketler, hukuki anlamda ayrı hareket olarak değerlendirilebilecektir. 3p
Burada ayrıca cinsel istismar için başvurulan cebir ve şiddetin kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olması hâlinde, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanacağına ilişkin gerçek içtima hükmü gündeme gelecektir. Olayda B’nin sağ elindeki kalıcı his kaybı oluşması, kasten yaralama suçunun ağır neticelerinden biri olduğu için A’nın neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan da sorumluluğu söz konusu olacaktır. 4p
SORU 2. a) Olayda B, reşit kılınarak evlenmiş olsaydı doktrindeki çocuk kavramına atıfla çocukların cinsel istismarı suçu mu yoksa cinsel saldırı suçu mu oluşacağına ilişkin tartışma gündeme gelirdi. 1p
Çocuk kavramından TCK m. 6 gereğince henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişi anlaşılmalıdır. Doktrindeki bir görüş, bu ifadeden hareket ederek kişinin, reşit kılınarak evlenmiş dahi olsa hala on sekiz yaşın altında olup bir çocuk olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bu görüş kabul edildiğinde olaydaki suç, bu ihtimalde de çocukların cinsel istismarı suçu olacaktır. 3p
3 Diğer görüşe göre ise kişi artık reşit kılındığından çocuk olarak kabul edilemeyecek ve yaşa ilişkin belirleme yapılmadığı ve rıza dışı cinsel davranış söz konusu olduğu için cinsel saldırı suçu gündeme gelecektir. 2p Bu görüşün de kendi içerisinde, failin eş olup olmaması ihtimaline göre ikiye ayrıldığı görülmektedir. Bir görüşe göre bu bir değişiklik doğurmazken diğer görüşe göre şayet fail, mağdurun eşi ise cinsel saldırı suçundan; eşi dışında bir kişi ise yine çocuk olarak kabul edilerek çocukların cinsel istismarı suçundan bahsedilecektir. 2p
SORU 2. b) Olaydaki hareketleri B’nin eşi gerçekleştirmiş olsaydı cinsel saldırı ve istismar suçunun eşe karşı işlenip işlenmeyeceği tartışması gündeme gelecekti. Zira olayda suçun nitelikli hali mevcut olmayıp temel şekli gerçekleşmiştir. 1p
Doktrinde bir görüşe göre bu suçun nitelikli hali için kanunda eşin şikâyeti aranmışken temel şekli bakımından aranmaması, bu halin eşler arasında işlenemeyeceği anlamına gelmektedir. Bu görüşün bir diğer gerekçesi ise eşler arasındaki evlilik bağının bu boyuttaki cinsel davranışları da bünyesinde barındırıyor olmasıdır. 3p
Ancak doktrindeki diğer görüşe göre kanunda cinsel saldırı suçunun temel şeklinin eşler arasında işlenmesi durumunda şikâyetin açıkça aranmıyor oluşu, bu suçun işlenemeyeceği anlamına gelmeyip zaten herkes bakımından şikâyete tâbi olmasındandır. Zira bu suçun vücuda organ veya sair cisim sokma şeklindeki nitelikli hâli, esasen re’sen soruşturulmakta ve kovuşturulmakta ancak eşler arasında işlendiği takdirde şikâyete tâbi olmaktadır. Kaldı ki evliliğin her türlü cinsel davranışa rıza vermek anlamına geldiği şeklinde bir genel kabulde bulunulması da doğru olmayacaktır. 3p
SORU 3. a) Olayın devamında, A’nın otel odasında gerçekleşenleri kaydetmesi ve evli olan B’ye “Eşinden boşanıp benimle evlenmezsen bu görüntüleri basına vereceğim” demesi ihtimalinde şantaj suçu gündeme gelecektir. 3p
Şantaj suçuyla korunan hukuki değer, kişinin irade oluşturabilme imkânı ve iradi hareket özgürlüğü olmakla birlikte maddi bir çıkarın elde edilmesi amacıyla gerçekleştirildiği hallerde bunların yanı sıra dolaylı da olsa malvarlığı değerleri de korunmaktadır. Fail ve mağdur bakımından özellik arz etmeyip bu suçun faili ve mağduru herkes olabilecektir. 3p
Şantaj suçu kasten işlenebilen suçlardandır. Ancak kast yeterli değildir. Bunun yanında failin mağduru kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya zorlama ya da haksız çıkar sağlama maksadının bulunması gerekir. 3p
Şantaj suçu seçimlik hareketlerle işlenebilecek bir suçtur. Ancak olayda TCK m. 107/1’de yer alan hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlama söz konusu değildir. 3p TCK m. 107/2 uyarınca kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması hali mevcuttur.
Esasen tehdit suçunun fiil unsuru da gerçekleşmiş olmakla birlikte aralarında görünüşte içtima ilişkisi mevcuttur.
Zira tehdit genel norm iken şantaj mahiyeti itibariyle tehdidin özel bir şeklini oluşturduğundan özel norm niteliğini taşımaktadır. Özel normun önceliği ilkesi gereğince de failin sorumluluğu, TCK m. 107/2’den olacaktır. 4p
4 Burada tartışılması gereken diğer husus, sağlanacak olan yararın maddi bir değeri olmasının gerekli olup olmadığı noktasıdır. Zira bu yarar maddi olmalıdır denildiği takdirde artık TCK m. 107/2 değil, m. 106’da düzenlenen tehdit suçu oluşacaktır. Ancak ağırlıklı görüş, burada aranan “yarar” kavramının, ilk fıkrada aranan
“haksız çıkar” kavramından daha geniş kapsamlı olduğu ve salt ekonomik değeri olan şeylerin değil, genel olarak her türlü yararın ve dolayısıyla manevi yararların da bu kavram kapsamında yer aldığı yönündedir. Bu nedenle olayda eşinden boşanıp kendisiyle evlenmesi talebi, yarar sağlama amacı olarak nitelendirilebilecektir. 4p
SORU 3. b) A’nın sözlerinin “Evli olduğun halde benimle birlikte oldun, bu görüntüleri basına vereceğim”
şeklinde olması ihtimalinde ise yapılan tehdit, artık herhangi bir yarar sağlama amacına bağlanmadığı için TCK m. 107’deki şantaj suçu değil TCK m. 106 uyarınca tehdit suçu gündeme gelecektir. 6p
Ayrıca burada yapılan tehdidin, “sair kötülük” kapsamında olduğunu ifade etmek gerekir. 4p
SORU 4: Olayın soruda verilen şekilde devam etmesi ihtimalinde A’nın cezai sorumluluğu, ilk olarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan olabilecektir. 4p
Bu suç, yalnızca bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek hürriyetinden yoksun bırakarak değil, bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakarak da işlenebilecektir. İlk etapta fail A, C’yi hileli hareketi dolayısıyla bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun kılmıştır. 4p Bu ihtimalde ayrıca fail A, fiili işlemek için hile kullanmış olduğundan TCK m. 109/2’deki nitelikli hal de söz konusu olacaktır. 2p Ertesi gün ise C’nin oradan ayrılmasını engellemek suretiyle bir yere gitmek hürriyetinden yoksun kılma söz konusudur. 2p
Fail, gerçekleştirdiği her iki hareketi ile suçun seçimlik hareketlerini (bir görüşe göre ise neticelerini) işlemiştir.
Alternatifli cevap: Zincirleme suç vardır/Tek bir kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu oluşacak ve iki seçimlik hareketin de işlenmesi, cezanın belirlenmesinde dikkate alınacaktır/İki suç gerçekleşmiştir; ikisinden de cezalandırma yoluna gidilir. 1p
Fail A’nın, C’nin karnına birkaç kez tekme atarak hem kendisinin hem de bebeğin ölümüne neden olması bakımından kasten öldürme suçu gündeme gelir. 3p Gebe olan mağdura karşı bu hareketler gerçekleştirildikten sonra dağ evinde bırakılarak gidilmesi, ölüm neticesi açısından olası kast da olsa kastının olduğunu gösterir. 1p Ayrıca, kasten öldürme suçunun gebe olduğu bilinen kadına karşı işlenmesi şeklindeki cezada artırım gerektiren nitelikli halin de uygulanıp uygulanmayacağı tespit edilmelidir. Bu nitelikli halin uygulanabilmesi için failin, mağdurun gebe olduğu bilgisine sahip olması gerekmektedir. Olayda da C’yi takip eden A, C’nin doğum kliniğine ve bebek giyim mağazasına gittiğini görmektedir. Buna rağmen karnını birkaç kez tekmelemiş olması ve beş aylık gebeliğin dışarıdan bakıldığında anlaşılabilir olması da değerlendirildiğinde fail A, bu nitelikli halden sorumlu olacaktır. 3p
