SOSYAL REHABİLİTASYON
Yaşlılarda Yaşam Kalitesi-devamı
Yaşlılık döneminde olumsuz etkisi olan en temel sorunlar
1. Kronik hastalıklar 2. Düşme
3. Ağrı
4. Bilişsel bozukluklar
5. Yalnızlık ve sosyal izolasyondur.
*Yaşlılarda Yaşam Kalitesinin Yükseltilmesi
• Aktif ve başarılı yaşlanma süreci
Aktif yaşlanma: İnsanların yaşlandıkça yaşam kalitelerini iyileştirmek amacıyla sağlık, topluma katılım ve güvenlik alanındaki fırsatları yükseltme süreci. (DSÖ, 2002)
Rowe ve Kahn’ın (1997) Başarılı Yaşlanma Modeli
• Bu model, 3 ana bileşenden bahseder. Bunlar:
1. Hastalık ya da hastalığa bağlı engelliliğin olmaması,
2. Yüksek bilişsel ve fiziksel kapasite, 3. Yaşamla aktif etkileşim.
1. Hastalık ya da hastalığa bağlı özürlülüğün olmaması
• Fiziksel hareketsizlik
• Tütün kullanımı
• Kötü beslenme ve
• Madde kullanımı gibi
Yaşam davranışlarında iyileştirmeler yapılması, ileri yaşla artan işlevsel sınırlamaları önleyerek daha sağlıklı ve daha bağımsız bir yaşlanma sağlanabilir.
2. Yüksek Bilişsel ve Fiziksel Kapasite
• Bilişsel ve fiziksel kapasite mümkün olan en üst düzeye çıkarılmalıdır.
• İleri yaş döneminde bilişsel işlevselliğin temel göstergesi: öğrenme ve yakın bellek kapasitesi (!)
• Fiziksel işlevselliğin temel göstergesi: GYA yerine getirirken herhangi bir güçlükle karşılaşmamaktır.
• Eğitim
• Evde ve çevrede aktif olma ve
• Öz yeterlilik
Bellek işlevlerinin ve bilişsel kapasitenin yaşlılıkta korunması ve sürdürülmesinde etkili olan etmenlerdir.
• Ayrıca fiziksel aktivite ve düzenli egzersiz bellek işlevlerinin korunması ve geliştirilmesinde fayda sağlar.
3. Yaşama Aktif Katılım
• Sosyal ilişkilerin ve üretkenliğin sürdürülmesi anlamına gelmektedir.
Sonuç yerine…
• Yaşlılık döneminde iyi bir yaşam kalitesinin ölçütleri:
1. Sağlıklı olmak
2. Yüksek işlevsellik ve fiziksel kapasiteye sahip olmak
3. Aile, arkadaşlar ve komşularla iyi sosyal ilişkilere sahip olmak
4. Sosyal rollere sahip olmak ve sosyal faaliyetlere katılmak
Devam…
5. Uygun koşullarda bir konutta yaşamak
6. Olumlu bakış açısına ve psikolojik mutluluğa sahip olmak
7. Yeterli düzeyde gelir ve
8. Bağımsız ve özerk bir yaşam sürdürebilmek
• Yaşam kalitesinin bu ölçütleri yaşlılara yönelik sosyal politikaların çerçevesini oluşturmaktadır ya da oluşturmalıdır
KAYNAKÇA
• Can, F. (2018), «Yaşlılarda Yaşam Kalitesi», E.
Özmete& G. Baştuğ (Ed.) Yaşlılarda Psikolojik ve Sosyal Rehabilitasyon, s. 106-121, Hedef CS Basın Yayın, Ankara.
