DBB 309 Karşılaştırmalı Dilbilgisi III

DBB 309

Karşılaştırmalı Dilbilgisi III

Türkçe – Japonca

Tipolojik Karşılaştırma

EYLEM

Japonca eylemler kişiye, sayıya ya da cinse göre farklı çekilmezler.

Japonca eylemler çekimlerine göre iki ana grupta toplanır.

Yalnızca iki tane kural dışı eylem vardır:

ÖRNEK

ÖRNEK

Kişi Tekil Çoğul

Birinci ÖRNEK ÖRNEK

İkinci ÖRNEK ÖRNEK

Üçüncü ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Japonca’da sözcükler, “sözlük biçimleri”ne göre anılırlar.

Eylemin çekiminin nasıl olacağını belirleyen sözlük biçimidir!

Ünsüz Çekimi

Bu grupta eylemin kökleri ünsüz ile biter. Kökler, sondaki

“u” sesi düşerek oluştuğundan bunlara “u düşmesi çekimi”

ya da bu eylemlere “u düşmesi eylemleri” diyebiliriz.

Eğer eylemin sözlük biçimi –eru ya da –iru biçiminde bitmiyorsa (istisnası var) bu gruba aittir.

Eylemin köküne ulaşmak için sonundaki –u atılır.

EYLEM

Sözlük biçimi Kök

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Eğer eylem –su ile bitiyorsa ve kökün arkasına –i ile başlayan sonek geliyorsa kökün sonu –sh olur.

Aynı biçimde –tsu da aynı durumda –ch ye dönüşür.

Sözlük biçimi kök

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Eğer eylem –au,-iu ya da –ou ile bitiyorsa yine de bu

gruptan sayılır. Bunun nedeni sondaki “u” düşse de kökün sonunda gizli bir “w” sesi olduğunun düşülmesidir.

Sözlük biçimi kök

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

-eru ve –iru ile biten bazı eylemler de bu gruptandır.

Sözlük biçimi kök

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Ünlü Çekimi

Kök, eylemin sonundaki “ru” morası düşürülerek bulunur.

İstisnası belirtilenlerin dışında –eru ve –iru biçiminde biten tüm eylemler bu gruba girer.

Sözlük biçimi kök

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Eylemlik:

Eylemlerin adını bildiren tümleç olan ve ad gibi kullanılan sözcük. –mak (gelmek, gitmek)

–ma (okuma, bilme) –ış (bakış, yaşayış) Ünsüz köklülerde, köke –i morası eklenir.

Ünlü köklülerde köke hiçbir şey eklenmez. Bu eylemlerde kök eylemlikle aynı kalır.

Sözlük biçimi kök eylemlik

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

ÖRNEK ÖRNEK ÖRNEK

EYLEM

Düz ve Kibar Biçim

Düz tümce: ÖRNEK Kibar tümce: ÖRNEK

Düz Şimdiki

zaman

da/ sözlük biçimi Geçmiş

zaman

data / -ta,- da

Kibar Şimdiki zaman

desu / -masu Geçmiş

zaman

deshita / -mashita

EYLEM

Her ne kadar yabancıların her zaman kibar konuşması beklense de eylemlerin düz biçimlerinin de bilinmesi

gerekir. Çünkü tümcedeki son eylem kibar biçimde de olsa önceki eylemler genellikle düz biçimde olur.

Düz tümce: ÖRNEK

Kibar tümce: ÖRNEK