Dijital Bülten N 02

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’ndan ekonomi ve sektörlere dair son gelişmeler

İSMMMON M

Dijital Bülten N 02

ISMMMODASI 0212 315 84 00 ISMMMODASI

ismmmo.org.tr

İSMMMON M

S U N U Ş

Değerli Meslektaşlarım, Covid-19, Rusya-Ukrayna savaşı ve Çin’de süregelen karantina tedbirleri nedeniyle tedarik zincirinde ortaya çıkan sıkıntılar, Dünya ve Türkiye ekonomilerinde, yüksek enflasyona yol açmış ve

ekonomik büyüme beklentilerini düşürmüştür.

Yaşadığımız bu olumsuz makro ekonomik gelişmeler ve bunların iş dünyası üzerindeki etkileri, işletmelerde karar alma süreçlerinde doğru ve güvenilir bilgiye hızlı bir şekilde ulaşmanın ihtiyacını ve önemini artırmıştır. Bu durum, muhasebe bilgi sistemi tarafından üretilen ve işletme yönetimine sunulan faydalı bilgileri daha gerekli ve önemli hale getirmekte ve muhasebe meslek mensubunu ile muhasebe mesleğinin önemini ortaya koymaktadır. Aynı

zamanda, meslek mensubunun işletme ve kamu yararına, yüksek kalitede hizmet sunması için

mesleki teknik bilgisinin yanı sıra genel ve sektör bazlı ekonomik bilgiye de sahip olmasını gerekli kılmaktadır.

Bu bağlamda, İSMMMO olarak siz değerli meslek mensuplarımızın dünyada ve ülkemizde gelişen güncel ekonomik konular hakkında bilgi edinmenizi sağlamak ve bunu işlerinizde uygulayabilmeniz için hazırladığımız İSMMMONOMİ’nin 1. sayısı sizler tarafından faydalı bulunmuş, oldukça beğenilmiş ve 2. sayısının heyecanla beklendiği tarafımıza iletilmiş olmasından memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isterim.

İSMMMONOMİ’nin 2. Sayısı yine ekonomist Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu editörlüğünde bir akademisyen ekip ile Odamız uzmanları tarafından büyük bir özen ve titizlikle hazırlanmıştır.

Bültenimizin bu sayısında, ülkemizi ve mesleğimizi

ilgilendiren ekonomik ve mesleki

alanda önemli ve sizlere yararlı olacağını düşündüğümüz;

1. Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Görünüm, 2. Sektörel Görünüm (Enerji,

İnşaat/Konut, Otomotiv, Tarım/Gıda/İçecek, Tekstil/

Giyim, Turizm), 3. Uluslararası Mesleki

Gelişmeler,

konu başlıklarıyla sizlerin çalışmalarınıza katkı sağlamak istedik.

İSMMMONOMİ’nin 2. Sayısında emeği geçen akademisyen ve odamız uzmanları ile çalışanlarına teşekkür ederim.

İSMMMONOMİ’nin siz değerli meslektaşlarımıza faydalı olmasını diler ve akademik içeriğini zenginleştirmek ve kalitesini artırmak için geri bildirimlerinizi beklerim.

Saygılarımla,

N 02

EROL DEMİREL, İSMMMO BAŞKANI

N 02

E D İ T Ö R D E N

Merhaba,

Zaman çabuk geçiyor.

ISMMMO’nun siz değerli üyelerine hem Türkiye ve Dünya ekonomisindeki son gelişmeleri / önümüzdeki döneme ilişkin beklentileri paylaşmak hem de ağırlıklı olarak çalıştığımız sektörlere ilişkin son verileri analiz etmek / gelişmeleri duyurmak amacıyla düzenli olarak yayınlamayı amaçladığımız bültenimizin ikinci sayısını çıkarmış bulunuyoruz.

Türkiye ve Dünya ekonomisi açısından tarihi dönemlerden geçiyoruz ve çok dinamik bir süreç içerisindeyiz.

Makroekonomik ve sektörel

bazda mikroekonomik

gelişmelerden hızla haberdar olmak ve gelişmeleri

yorumlamak hem işimizle ilgili beklentilerimizi doğru oluşturmak hem de kişisel yatırım kararlarımızı doğru vermek açısından son derece önem arz ediyor.

Şubat ayında başlayan Ukrayna – Rusya savaşı sonrası küresel büyüme tahminleri hızla aşağı gelmeye başladı. Enflasyon ise tam tersi yönde tahminlerin çok üzerine tırmanıyor. Tüm bu gelişmelerin finansal ve reel piyasalara yansımaları bültenin birinci bölümünde analiz ediliyor.

İkinci bölümde 6 sektöre ilişkin gelişmeler son veriler çerçevesinde değerlendiriliyor, önemli haber akışları

paylaşılıyor. Kapsanan sektörler sırasıyla, enerji, konut, otomobil, gıda, tekstil ve turiznden oluşuyor. Artma eğilimini koruyan enerji fiyatları, konut fiyatlarındaki yükseliş, otomotivde devam eden tedarik sorunları, gıda fiyatlarındaki yükseliş, tekstil ve turizmde artan canlılık ve daha fazlasına sektörler bölümünde ulaşılabilir. Üçüncü bölümde ise uluslararası mesleki gelişmeler detaylı olarak özetleniyor.

Keyifli okumalar diliyoruz.

ISMMMODASI 0212 315 84 00 ISMMMODASI

ismmmo.org.tr

Prof. Dr. ERHAN ASLANOĞLU, PİRİ REİS ÜNİVERSİTESİ

İSMMMON M

IÇINDEKILER

DÜNYA VE TÜRKIYE EKONOMISINDE GÖRÜNÜM

ULUSLARARASI MESLEKI GELIŞMELER SEKTÖREL GELIŞMELER

ENERJİ SEKTÖRÜ

İNŞAAT / KONUT SEKTÖRÜ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

TARIM, GIDA VE İÇECEK SEKTÖRÜ TEKSTİL / GİYİM SEKTÖRÜ

TURİZM SEKTÖRÜ

İSMMMON M

1

4 4

10 6

12 8

14

16

N 02

DÜNYA VE TÜRKIYE EKONOMISINDE GÖRÜNÜM

• BÜYÜME YAVAŞLIYOR

• ENFLASYON HIZLANIYOR, PARA POLITIKALARI SIKILAŞIYOR

• 2023’DE KÜRESEL RESESYON RISKINE DIKKAT

• DOLAR GÜÇLENIYOR

• ENERJI HARIÇ EMTIA FIYATLARI BASKI ALTINDA

• TÜRKIYE EKONOMISINDE BÜYÜME DE ENFLASYON DA GÜÇLÜ

• EKONOMI YÖNETIMINDEN YENI KARARLAR

İSMMMON M

ISMMMODASI 0212 315 84 00 ISMMMODASI

ismmmo.org.tr

N 02

Seç lm ş Ülkeler Enflasyon Oranları Seç lm ş Ülkeler Büyüme Oranları

S&P Goldman Sachs Emt a Endeks IHS Mark t İmalat Sanay PMI Endeks

Kaynak: IMF, IHS Mark t, Trad ngv ew

ISMMMO EKONOMİ BÜLTENİ

Dünya ve Türk ye Ekonom s nde Görünüm

2021 yılını yüzde 6,1 g b b r oranda tar h büyüme le kapatan küresel ekonom , 2022 yılına da güçlü den leb lecek yüzde 4,5 c varında büyüme beklent ler le başlamıştı. Şubat ayında başlayan Rusya – Ukrayna savaşı tüm g d şatı ve beklent ler öneml oranda değ şt rd .

Büyüme Yavaşlıyor

Haz ran ayı başında yayınlanan Dünya Bankası ve OECD raporlarına göre, 2022 yılı büyüme beklent s yüzde 2,5 – 3 arasına çek lm ş durumda. Savaş, enerj ve gıda kanalıyla gelen arz yönlü b r şok yarattı. Küresel ekonom n n enerj ve gıda da üret c ve tedar kç s olarak öneml paya sah p k ülken n savaşı, üret m süreçler n aksatan, mal yetler her alanda arttıran sonuçlar doğurdu.

Enflasyon Hızlanıyor, Para Pol t kaları Sıkılaşıyor

Büyüme hızı yavaşlarken yükselen enerj ve gıda f yatları doğrudan ve dolaylı yoldan enflasyonda c dd artışlara yol açtı.

Küresel manşet enflasyon son 40 yılın z rveler n zorlayarak yüzde 9’lara ulaşmış durumda. Küresel ekonom yavaşlamasına rağmen henüz resesyona g tm ş değ l. Enflasyon se beklent ler n çok üzer ne çıkmış durumda. Bu tablo, gel şm ş ve gel şmekte olan merkez bankalarının çoğunu para pol t kalarını sıkılaştırma yönünde daha güçlü b r şek lde harekete geç rd . En büyük rezerv para sah b ABD merkez bankası Fed, 2022 sonunda yüzde 1’e çıkarmayı düşündüğü fa z yüzde 3’e çıkaracak görünüyor. Avrupa merkez bankası ECB, negat f fa zden poz t f fa zlere doğru geç ş s nyal ver yor.

2023’de Küresel Resesyon R sk ne D kkat

Merkez bankalarının sıkılaşma adımlarının büyüme, par teler ve emt a f yatları üzer nde öneml etk ler oluyor ve olacak. Para pol t kaları etk s n 6 le 18 ay arasında göster r. Sıkılaşma adımları ekonom ler yavaşlatır, hatta resesyona sokab l r. Bu yıl değ l ama gelecek yıl b rçok ekonom n n resesyona g rme ht mal olab l r. Bu durum küresel b r resesyon r sk anlamına da gel yor. Ülkem z ekonom s açısından özell kle hracat kanalıyla büyüme üzer ne oluşab lecek baskılara hazırlıklı olmamız

H A Z İ R A N 2 0 2 2 | V O L . I

Dolar Güçlen yor

İk nc s , küresel yavaşlama ve resesyon f nansal p yasalarda r sk ştahını azaltır, güvenl l manlara yönel m hızlandırır. Bu anlamda halen dünyanın en büyük rezerv parası konumundak ABD dolarına yönel k taleb n arttığını görüyoruz. Fed pol t ka fa z n n başta euro bölges olmak üzere d ğer gel şm ş ülke merkez bankaları fa zler ne göre çok daha yüksek sev yelere çıkma eğ l m , ABD dolarının caz bes n arttırarak dolar endeks n ya da euro/dolar par tes n dolar yönünde destekl yor. Bu eğ l m b r süre daha devam edeb l r.

Enerj Har ç Emt a F yatları Baskı Altında

Üçüncüsü, küresel ekonom dek yavaşlama ve doların güçlenmes normal koşullarda emt a f yatlarına baskı yapar. Bu durumu kısmen görmekle b rl kte, Rusya –Ukrayna savaşının etk s yle yüksek seyreden enerj f yatları, üret m nde c dd enerj kullanan d ğer emt a f yatlarının düşüşünü de frenl yor. Önümüzdek aylarda küresel ekonom dek yavaşlama hammadde f yatlarına daha fazla baskı oluşturab l r ama emt a f yatlarının genel seyr n bel rlemede savaşın g d şatı ve enerj f yatları k l t rol oynamaya devam edecekt r.

Türk ye Ekonom s nde Büyüme de Enflasyon da Güçlü

Mayıs ayı sonunda açıklanan ver lere göre Türk ye Ekonom s yüzde 7,3 büyümüş durumda. Büyümen n lokomot f hracat ve sanay olmaya devam ed yor. Geçt ğ m z yıla göre baz etk s yle de toparlanan h zmetler ve yüksek enflasyon neden yle öne alınan ç tüket m taleb de büyümeye katkı sağlayan d ğer unsurlar olarak bulunuyor.

Öncü göstergeler k nc çeyrekte yavaşlamaya şaret etmekle b rl kte, büyümen n benzer nedenlerle görece güçlü seyretmeye devam ett ğ ne şaret ed yor. Bununla b rl kte, gerek yüksek enflasyonun alım gücünde yarattığı ger leme gerek küresel ekonom de beklenen yavaşlamayla Türk ye Ekonom s nde de yavaşlamanın yılın k nc çeyreğ nde artma ht mal yüksel yor. Olası ücret artışlarının talep üzer ndek etk s ve ekonom pol t kalarının çerçeves yavaşlamanın boyutunu bel rleyen ana unsurlar olacaktır.

Enflasyon se yükselmeye devam ed yor. Yıllık TÜFE artışı yüzde 73,5, ÜFE artışı yüzde 132 sev yeler ne gelm ş durumda. Küresel enerj ve gıda f yatlarındak artışın devam etmes , döv z kurlarındak baskı ve talep koşullarının görel gücünü koruyor olması enflasyon st d nam kler canlı tutmaya devam ed yor. Yüksek enerj faturasının da etk s yle artan thalat, dış açığı, car şlemler açığını arttırarak döv z taleb n ve kurlara baskıyı canlı tutuyor. Yaz aylarında meyve-sebze f yatlarının desteğ yle hızını azaltsa b le yıllık bazda enflasyonun çıkışını sürdürme ht mal yüksek seyred yor.

GSYİH Büyümes ve Car Açık Enflasyon

Kaynak: TUİK

2

Seç lm ş F nansal Göstergeler - Uluslararası Günlük, % Yılbaşından

ber , % Yıllık, % 09.06.2022 08.06.2022 09.06.2022 09.06.2022 09.06.2022

ABD 10-yıllık 3.04 3.03 0.01 1.52 1.54

FED Funds Hedef Fa z Oranı 1.00 1.00 0.00 0.75 0.75

DOW (ABD) 32,271.80 32,910.38 -1.94 -11.19 -6.32

S&P 500 (ABD) 4,017.82 4,115.77 -2.38 -15.70 -4.78

EUR/USD Par tes 1.072 1.070 0.127 -5.324 -12.079

Altın F yatları (ons başına USD) 1,844.85 1,852.95 -0.44 2.16 -2.63

Petrol F yatları (brent, var l başına USD) 123.07 123.58 -0.41 59.33 72.58

VIX 26.09 23.96 8.89 51.51 45.84

MSCI Gel şmekte Olan P yasalar 2,532.47 2,589.88 -2.22 -15.77 -8.20

Seç lm ş F nansal Göstergeler - Yurt ç Günlük, % Yılbaşından

ber , % Yıllık, % 10.06.2022 09.06.2022 10.06.2022 10.06.2022 10.06.2022 İk nc l P yasa Gösterge Fa z Oranı (b leş k)* 25.89 28.19 -2.30 3.19 7.07

TCMB 1-Haftalık Repo Fa z (bas t)* 14.00 14.00 0.00 0.00 -5.00

TCMB Ortalama Fonlama Mal yet * 14.00 14.00 0.00 0.00 -5.00

Para P yasası Fa z Oranı* 14.0 13.7 0.3 -0.2 -4.7

USD/TL 17.074 17.214 -0.812 27.983 99.956

EUR/TL 18.109 18.447 -1.832 19.923 74.287

Döv z Kuru Sepet 17.591 17.830 -1.340 23.704 85.867

BIST 100 Endeks 2,543.10 2,571.57 -1.11 36.90 74.58

BIST 100 Endeks (USD) 1.49 1.49 -0.30 6.97 -12.69

Ekonom Yönet m nden Yen Kararlar

Ekonom yönet m n n geçt ğ m z günlerde açıkladığı bazı kararlar döv z kurlarına, enflasyona ve car şlemler açığına oluşan baskıyı azaltmaya yönel k görünüyor. Talep toplama sürec ne g ren Gel re Endeksl Senetler (GES) daha yüksek get r vaad yle b reysel yatırımcıdan b r m ktar talep görse b le çok yüksek boyutta seyreden negat f fa zler n neden yle beklenen etk s sınırlı kalab l r. Uluslararası p yasalara tahs sl swap kanalının açılması, f nans p yasalarının dışarıyla entegrasyonu ve döv z arzını azaltma anlamında olumlu b r gel şme. Kurlar üzer ndek baskıya sınırlı da olsa azaltab l r. Makro ht yat pol t kalar çerçeves nde kred kartları ve kred vadeler üzer ndek sınırlamalar enflasyon ve thalat baskısını azaltmayı amaçlıyor. Kred yle büyüme potans yel olan ekonom m zde kısm yavaşlatıcı b r etk s bekleneb l r. Özell kle temel ht yaç ürünler dışındak sektörlerde ve bu sektörler n h sse senetler nde aşağı yönlü baskı daha fazla h ssed leb l r.

SEKTÖREL GELIŞMELER

İSMMMON M

ISMMMODASI 0212 315 84 00 ISMMMODASI

ismmmo.org.tr

N 02

ENERJİ SEKTÖRÜ

İNŞAAT - KONUT SEKTÖRÜ

OTOMOTİV SEKTÖRÜ

TEKSTİL - GİYİM SEKTÖRÜ

TURİZM SEKTÖRÜ

ENERJI FIYATLARI MALIYET BASKISI YARATMAYA DEVAM EDIYOR.

KONUT SATIŞLARI YILIN ILK ÇEYREĞINDE GERILEDI, FIYATLAR ARTIŞ EĞILIMINDE.

OTOMOTIV’DE TEDARIK SORUNU VE FIYATLARDA BASKI DEVAM EDIYOR.

TEKSTIL VE HAZIR GIYIMDE IÇ VE DIŞ TALEP GÜÇLÜ SEYREDIYOR.

ÖZELLIKLE IHRACAT ARTIŞ EĞILIMINI DEVAM ETTIRMEYE ADAY GÖRÜNÜYOR.

GELEN YABANCI TURIST SAYISI ARTMAYA DEVAM EDIYOR AMA GELIRLERDEKI ARTIŞ AYNI HIZDA DEĞIL.

TARIM - GIDA VE İÇECEK SEKTÖRÜ

KÜRESEL GIDA FIYATLARI ARTIŞ EĞILIMINI SÜRDÜRÜYOR.

SEKTÖREL GELİŞMELER

Küresel enerj f yatları Mayıs ayında artışını sürdürdü. 1 Haz ran t barıyla geçen yılın aynı dönem ne göre doğalgaz f yatları %145, ham petrol f yatları %65, kömür f yatları se %193 artış gösterd . Rusya-Ukrayna gerg nl ğ haf flese de küresel enerj f yatları üzer ndek etk ler devam ed yor.

Öte yandan, ABD Enerj Enformasyon İdares Haz ran ayı raporunda ham petrol f yatı tahm n n yukarı yönlü rev ze ett . Bunun ardında ABD ham petrol stoklarındak azalma olduğu b ld r ld . Üret m m ktarı arttıkça ham petrol f yatlarının aşağı yönlü hareket etmes beklen yor.

Türk ye’n n toplam elektr k üret m N san ayında geçen yılın aynı ayına göre değ şmezken b r öncek aya göre %9 azaldı. Geçen aya göre toplam elektr k üret m ndek azalma term k santrallerdek elektr k üret m n n azalmasına bağlı olarak gerçekleşt ğ h drol k, jeotermal, rüzgar ve güneş santraller ndek elektr k üret m n n N san ayında b r öncek aya göre değ şmed ğ gözlemlenmekted r. Enerj ve Tab Kaynaklar Bakanlığı ver ler ne göre, Mart ayı sonu

t barıyla kurulu gücün %31,4’ü h droelektr k, %25,4'ü doğal gaz, %20,4'ü se kömür santraller nden oluşuyor. Kurulu güçte rüzgar enerj s n n payı %10,8 olurken, güneş enerj s n n payı %8 düzey nde bulunuyor.

Yurt ç elektr k f yatlarındak artış geçen yılın aynı ayına kıyasla Mayıs ayında TÜFE’de %92, ÜFE’de se

%295 olarak gerçekleşt . TÜFE’dek artış hızı değ şmezken ÜFE’dek artış hızının artmaya devam etmes yurt ç elektr k f yatlarında TÜFE ve ÜFE arasındak makasın açılmasına neden olarak, lerleyen dönemde hanehalkı elektr k tüket m n n daha da pahalanacağının s nyal n ver yor.

Enerj Sektörü

Enerj F yatları (Yıllık Değ ş m, %)

Enerj Açığı ve Petrol F yatları Yurt ç Elektr k F yatları (Yıllık Değ ş m, %)

Kaynak: EPDK, TUİK, Trad ngv ew

SEKTÖREL GELİŞMELER

Spot elektr kte uzlaşma f yatı 2.700 TL’y aştı. Enerj P yasaları İşletme A.Ş. 9 Haz ran t barıyla elektr k p yasasında uzlaşma f yatı MWh başına 2712 TL sev yes ne çıktı. Döv z bazlı ncelend ğ nde se 13 Şubat 2012 tar h ndek P yasa Takas F yatının aşağısında kaldığı görülmekted r. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/enerj /hanehalk n n-enerj de-y ll k-faturas -650-m lyar-dolar-azal r- haber -660207)

EPDK'dan elektr k kararı: Enerj P yasası Düzenleme Kurumu (EPDK), gün önces ve dengeleme güç p yasasında MWh başına azam f yatı artırdı. Resm Gazete'de yayımlanan karara göre, Enerj P yasası Düzenleme Kurulu tarafından yen b r karar alınıncaya kadar gün önces ve dengeleme güç p yasasında f yat l m tler , megavatsaat başına asgar "0" l ra, azam 3 b n 200 l ra olarak uygulanacak. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/enerj /13- ldek -enerj -projeler - c n-acele-kamulast rma-karar -haber - 658960)

BOTAŞ’tan zam açıklaması: 1 Haz ran’dan geçerl olmak üzere, doğalgazın satış f yatına sanay de yüzde 10,23, elektr k üret m nde yüzde 16,28, konutlarda yüzde 30 zam geld . (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.ekonom st.com.tr/haberler/botastan-zam-ac klamas .html)

13 ldek enerj projeler ç n kamulaştırma kararı alındı. Konuya l şk n Cumhurbaşkanı kararları, Resm Gazete'de yayımlandı. Buna göre, Adana, Ankara, Aydın, Çankırı, Den zl , Gaz antep, Hatay, Isparta, İzm r, Kastamonu, Man sa, Mers n ve Zonguldak'ta yapılacak enerj nak l hatlarının güzergahlarına sabet eden taşınmazlar, elektr k dağıtım tes s yerler mülk yet şekl nde, hat emn yet sahaları se rt fak hakkı kurulmak suret yle Türk ye Elektr k Dağıtım AŞ Genel Müdürlüğünce kamulaştırılacak. Ayrıca, Ankara Elmadağ Mob lyacılar İht sas Organ ze Sanay Bölges Müteşebb s Heyet Başkanlığının Resm Gazete'de yer alan lanına göre, yüksek ger l m ve alçak ger l m elektr k şebekes yapım ş ç n haleye çıkılacak. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/enerj /13- ldek -enerj -projeler - c n-acele-kamulast rma-karar -haber - 658960)

Gazprom'un hracatı lk beş ayda yüzde 27,6 düştü. Rus enerj ş rket Gazprom’un doğal gaz üret m ve hracatı bu yılın lk beş ayında ger led . Gazprom'dan yapılan açıklamaya göre, ş rket n yılın lk 5 ayındak doğal gaz üret m ve hracatı geçen yılın aynı dönem ne kıyasla düşüş gösterd . Öncü ver lere göre, ş rket n doğal gaz üret m bu dönemde yüzde 4,8 ger leyerek 211,4 m lyar metreküp olarak kayıtlara geçt . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/s rketler/gazpromun- hracat - lk-bes-ayda-yuzde-276-dustu-haber - 659563)

5

SEKTÖREL GELİŞMELER

Türk ye ekonom s 2022 yılının lk çeyreğ nde b r öncek yılın aynı çeyreğ ne göre %7 büyüme kaydederken İnşaat sektörü 2021 yılını küçülmeyle tamamladıktan sonra 2022’n n lk çeyreğ nde de küçülmeye devam ve %7 daraldı.

Toplam konut satışları N san ayında 2022’n n Mart ayının ger s nde kaldı ancak 2021’ n N san ayına göre

%38.80 arttı. Buna ek olarak, N san ayında b r öncek aya göre potekl satışlar %2,4 arttı ve toplam satışlar çer s ndek payı %21 oldu. Yabancılara konut satışlarına baktığımızda se N san ayında b r öncek aya göre %15.8, geçt ğ m z yılın aynı ayına göre se

%58.13 arttığı gözlemlend . Böylece 2022 yılının lk dört ayında yabancılara konut satışı 20 b n n üzer nde gerçekleşt . N san ayında yabancılara konut satışının toplam konut satışları çer s ndek payı se

%4.85 oldu.

İnşaat sektöründe c ro endeks ne baktığımızda se konut satışlarındak artışa paralel olarak Mart 2022’de geçen yılın aynı ayına göre %74 arttığı görülmekted r. Aylık bazda c ro endeks 2022’n n lk üç ayında artış trend ndeyd ve Mart 2022’de b r öncek aya göre %9 c varında büyüdü.

Öte yandan nşaat sektöründe mal yet endeks n nceleyecek olursak 2020’n n N san ayından buyana artış eğ l m n devam ett r yor. Mal yet endeks 2022 N san ayında geçt ğ m z yılın aynı ayına göre %107, Mart 2022’ye göre se yaklaşık %6 sev yes nde arttı.

Konut f yatlarındak artış Mart ayında da devam ett . Geçen yılın aynı ayına göre konut f yatları endeks

%110 arttı. Üç büyük lde konut f yatları endeks 12 aylık bazda ortalama %113 arttı. Özell kle İstanbul’da yıllık olarak artış %122 gerçekleşt . Bölge bazında üç büyük lden sonra Antalya, Adana ve Mers n'de de yıllık bazda artış %120 sev yeler nde gerçekleşt .

İnşaat - Konut Sektörü

Yabancılara Yapılan Konut Satışları Adet ve İnşaat Sektörü Büyümes İnşaat C ro ve Mal yet Endeksler (12 aylık değ., %)

Toplam Konut Satışları (12 ay b r k., m lyon ad.)

Kaynak: TUİK, TCMB

SEKTÖREL GELİŞMELER

K ra artışına yüzde 25 sınırlaması Mecl s’ten geçt . TBMM Genel Kurulunda konut k ra artışlarının, 1 Temmuz 2023’e kadar, b r öncek k ra yılına a t bedel n yüzde 25’ n geçmemes ne l şk n düzenleme kabul ed ld . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.ekonom st.com.tr/haberler/k ra-art s na-yuzde-25-s n rlamas - mecl sten-gect .html)

Öğrenc yurdu problem Eylül 2022'de der nleşeb l r. Gayr menkul Yatırımcıları Derneğ (GYODER) Çözüm Platformu tarafından yapılan panelde söz alan Akfen GYO Genel Müdürü ve GYODER Başkan Yardımcısı Sertaç Karaağaoğlu, Türk ye’de yaşanan yurt problem n n eylül ayında ün vers teler n yen den açılmasıyla büyük b r sorun hal ne geleceğ n söyled . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/sektorler/emlak/eylulde-en- buyuk-problem-ogrenc -yurdu-olacak-haber -659625)

Konutlar yatırımcıya satılıyor. Türk ye'de 2014-2020 yılı arasında 5 m lyon 331 adet konut yapılmasına karşın ev sah pl ğ oranı aynı dönemde yüzde 3,3 düşerek 57,8 oldu. K racılık oranı se 4,1 artarak 26,20'ye yükseld . Sektör tems lc ler ne göre üret len konutlara talep kullanım amaçlı olmaktan z yade yatırım amaçlı olarak gerçekleş yor.(Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/ekonom /konutlar-yat r mc ya-g d yor-haber - 658200)

D ğer taraftan, TÜİK' n açıkladığı yapı z n stat st kler ne göre; yılın lk çeyreğ nde yıllık bazda beled yeler tarafından yapı ruhsatı ver len b na sayısı yüzde 22,5, da re sayısı yüzde 27,9, yüz ölçümü yüzde 21,8 azaldı.

Beled yeler tarafından ver len yapı kullanma z n belgeler nde b na sayısı, söz konusu çeyrekte 2021' n aynı dönem ne göre yüzde 7,1, da re sayısı yüzde 2,4, yüz ölçümü yüzde 7,9 azaldı. Bu doğrultuda, sektörel bazda talep artarken arzın sınırılı kalması f yatlar üzer nde ek b r baskı mekan zması olarak öne çıkmaktadır. (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/ekonom /yap -ruhsat -ver len-b na-say s - le-yuz-olcumu-azald -haber -658850)

7

SEKTÖREL GELİŞMELER

Yurt ç otomob l üret m , 12 ay b r k ml olarak N san ayında b r öncek yılın aynı ayına göre %19 ger led ve 62.837 adet le sınırlı kaldı. Üret mde gözlenen bu sev yen n 2021 ortalamasından düşük kalmasına rağmen Mart 2022’ye göre üret m m ktarında

%10.2’l k b r artış gözlemlenmes olumlu gel şme olarak öne çıkmaktadır.

T car araç üret m m ktarında se 12 ay b r k ml olarak N san 2022’de geçt ğ m z 13 ayda gözlenen poz t f sey rde vme kaybı olmasına karşın geçen yılın aynı ayına göre %2 büyüdü ve üret m m ktarı geçen yılın üstünde gerçekleşt . T car araç üret m m ktarlarının 2022 yılının lk dört ayında geçen yılın ortalamasına göre yüksek seyretmes , sektör genel nde geleceğe dönük beklent ler n olumlu yönde oluştuğunu göstermekted r.

Satış tarafında se N san 2022'de yıllık bazda sırasıyla otomob l tarafında %21, t car araç tarafında se %6 ger leme kayded ld . Bu doğrultuda, 2022 yılının lk üç ayında otomob l ve t car araç satış m ktarları 2021 yılı rakamlarının altında kaldı.

Pazardak daralmada döv z kurundak gel şmeler n f yatlar üzer ndek etk ler ve f nansman mal yetler ndek artışın yanı sıra yaşanan arz sıkıntılarının devam etmes n n de rol oynadığı düşünülmekted r.

INDICATA ver ler ne göre, 2022 Mayıs ayında k nc el onl ne b nek ve haf f t car araç pazarında 323.780 adet aracın lanı yayınlanırken bunların 188.764 aded satıldı. Buna doğrultuda, Mayıs 2022'de yıllık bazda onl ne satışlarda geçen yılın aynı dönem ne göre

%67, son 3 yıl ortalamasına göre se %29 oranında artış kayded ld . F yat tarafında se, Mayıs 2022'de

%27 yılın en yüksek f yat artışının yaşandığı gözlend .

Otomot v Sektörü

Otomot v Sektörü Dış T caret (Yıllık değ ş m, %) Otomot v Pazarı (12 ay b r k., Yıllık değ ş m, %)

Otomot v Sektörü Üret m (12 ay b r k., Yıllık değ ş m, %)

Kaynak: OSD, TUİK

SEKTÖREL GELİŞMELER

Elektr kl araç şarj ağı şletme l sansı alan lk ş rketler bell oldu. Resm Gazete'de yayımlanan Enerj P yasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) konuya l şk n lanına göre, Armatec Enerj ve İnşaat L m ted Ş rket , En Yakıt AŞ, FCTR Elektr kl Araçlar Enerj Teknoloj ler ve H zmetler AŞ, RHG Enertürk Enerj Üret m ve T caret AŞ ve Kalyon Electr cal Veh cle Enerj Yatırım AŞ'ye 49 yıl sürel şarj ağı şletmec l sansı ver ld . Söz konusu 5 ş rket, Şarj H zmet Yönetmel ğ kapsamında Türk ye'de şarj ağı şletmec l sansı ver len lk ş rketler olarak kayda geçt . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.ekonom st.com.tr/otomot v/elektr kl -arac-sarj-ag -

sletmec -l sans -alan- lk-s rketler-bell -oldu.html)

Renault, Türk ye'de yen lenm ş araç satışı planlıyor. Renault Group, Türk ye'de fabr ka çıkışlı 2. el satışı yapmayı planlıyor. Renault Group Türk ye CEO'su Hakan Doğu, Türk otomot v sanay n n dünyanın en önde gelen otomot v endüstr ler nden b r olduğunu ve Türk ye'de yedek parça sektöründe malat yapan f rmaların son derece güçlü olduğunu bel rtt . Doğu, Türk ye’n n tek rak b n n Ç nl ler, Asyalılar olduğunu söyled . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/s rketler/renault-turk yede-yen lenm s-arac-sat s -planl yor- haber -659919)

Otomot vde kur zamları ger döndü. Döv z kurunun yen den yükselmes , otomot v f rmalarını da harekete geç rd . B rçok marka kur farkını f yatlara yansıttı. Zam oranları yüzde 3 la yüzde 7 arasında değ ş yor. Verg d l m değ şen bazı modellerde se f yat artışı yüzde 10’a yaklaştı. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/otomot v/otomot vde-kur-zamlar -ger -dondu-haber -658583)

Motos klette arz-talep makası açıldı, k nc el f yatı sıfırı geçt . Pandem yle b rl kte yüksel şe geçen motos klet pazarında talep hızlandı. Sıfır otomob le er ş m n g derek zorlaşması ve akaryakıt f yatlarındak artışın yanı sıra özell kle üst segment motos kletler n yatırım aracı olarak öne çıkması taleptek bu artışta etk l oldu. (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/sektorler/otomot v/motos klette-arz-talep- makas -ac ld - k nc -el-f yat -s f r -gect -haber -658579)

Otomot v sektörü dış t caret tarafında se N san ayında hracat 2021 yılının aynı ayına göre %9 artarken thalat se %19 ger lem şt r. Böylel kle hracat tarafında Kasım 2021'den ber gözlenen daralma N san 2022'de b r nebze toparlansa da üret me l şk n devam eden sorunlar ve mal yetlerdek artış paralel nde yurt ç nde otomot v sektöründe f yat artışları sürüyor. Ayrıca, tedar k sorunlarına bağlı olarak Türk ye’dek Renault ve Toyota fabr kaları Mayıs ayında üret me ara ver ld ğ n açıkladı. Sektör genel nde devam eden arz kısıtı ve döv z kurlarındak yukarı yönlü hareket paralel nde ç pazarda f yat baskısının artacağı, pazarın se daralma eğ l m n koruyacağı tahm n ed l yor.

9

SEKTÖREL GELİŞMELER

B rleşm ş M lletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ver ler ne göre, küresel gıda f yatları b tk sel yağlar ve süt ürünler öncülüğünde Mayıs ayında da artış trend n sürdürdü ve yıllık bazda %21 artış gösterd . Yurt ç nde se gıda enflasyonundak artış yıllık bazda

%98 sev yes nde gerçekleşt .

Tarım ürünler üret c f yat endeks ndek artış se N san ayında yıllık bazda %119 sev yes nde gerçekleşt . Bu dönemde uzun ömürlü b tk sel ürünler le uzun ömürlü olmayan b tk sel ürünler arasındak ayrışma d kkat çek yor. Uzun ömürlü olmayan ürünlerde artış oranı yıllık bazda %191 sev yes nde gerçekleş rken, uzun ömürlü ürünlerde bu oran %55 sev yes nde kaldı. Hayvancılık tarafında se artış N san ayında yıllık bazda %67 sev yes nde gerçekleşt .

Tarımsal g rd f yat endeks ndek yıllık artış Mart ayında %105,7 düzey ne yükseld . Bu dönemde tarım sektörünün enerj mal yet geçt ğ m z yılın aynı dönem ne göre %175,4 oranında artarken, gübre ve toprak gel şt r c lerdek f yat artışı %228,2 oldu. 2021 yılında kuraklık ve küresel ölçekte g rd f yatlarındak artışlarından olumsuz etk lenen tarım sektöründe faal yet n, 2022 yılında da potans yel n altında gerçekleşmes beklen yor. Enerj ve gübre g b tarım sektörünün temel g rd ler nde yaşanan hızlı artışların yanı sıra f yatlardak artışı engellemek adına atılan thalatı kolaylaştırıcı adımların sektörün faal yet üzer nde baskı yaratması beklen yor.

D ğer taraftan, Rusya-Ukrayna Savaşı kaynaklı tedar kte yaşanan sıkıntılar, sektördek d ğer küresel tedar kç ler n tarım ürünler n n hracatına yönel k aldığı korumacı önlemler ve küresel ölçekte ger leyen stoklar sebeb yle ürün f yatlarındak yukarı yönlü hareket n süreb leceğ düşünülüyor.

Tarım, Gıda ve İçecek Sektörü

Tarım Ürünler - ÜFE Alt grupları (Yıllık değ ş m, %) Tarımsal G rd F yatları (Yıllık değ ş m, %)

Gıda Enflasyonu

Kaynak: TUİK, FAO

SEKTÖREL GELİŞMELER

Kahven n raf f yatı 1 ayda yüzde 18 arttı. 2 b n 500 ulusal z nc r market n kahve f yatlarının ncelend ğ araştırmada ‘Türk ye Ulusal Z nc r Kanalında Kahve Araştırması’na göre, kahven n raf f yatı Mart-N san 2022 dönem nde yüzde 18 arttı. (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/ekonom /kahven n-raf-f yat -1- ayda-yuzde-18-artt -haber -660276)

Toprak Mahsuller Of s (TMO) Genel Müdürlüğü, 2022 hububat alım detaylarını bel rled . 2022 dönem hububat alım f yat ve pol t kalarına l şk n yapılan yazılı açıklamada ülke genel ndek yaklaşık 200 ş yer nde ve protokol mzalanan l sanslı depolarda hububat alımı yapılacağı b ld r ld . (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/tar m/tmo-2022-hububat-al m-detaylar n -bel rled -haber -659974)

Bes c lere ver len desteğ n süres uzatıldı. Et p yasasında f yat artışlarının önüne geç lmes amacıyla sığır başına ver len 2 b n 500 l ralık destek devam edecek. Tüket c lere ucuz et sağlanması, bes c ve tüket c n n korunması, p yasada oluşan f yat dalgalanmalarının önlenmes amacıyla Et ve Süt Kurumu (ESK) tarafından yet şt r c lere ver len desteğ n süres Et P yasasının Düzenlenmes ne İl şk n Karar'da Değ ş kl k Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı le yıl sonuna kadar uzatıldı. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/ekonom /bes c lere-ver len-desteg n-sures -uzat ld -haber -659647)

Ege Gübre, üret me ara ver yor. Ege Gübre, Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı açıklama le global p yasalardak gübre ve gübre hammaddes f yatlarındak bel rs zl k neden yle gübre üret m ne bel rs z b r süre ara verme kararı aldığını duyurdu. (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/s rketler/ege- gubre-uret me-ara-ver yor-haber -659508)

11

G rd ve Ürün F yatları (PMI Alt Endeksler )

SEKTÖREL GELİŞMELER

Tekst l ürünler nde Mayıs ayı İstanbul Sanay Odası PMI ver ler ne göre yurt ç yen s par şlerde gözlenen düşüş trend sona erd ve yen s par şler son 14 ayda lk kez artış gösterd . Yurt ç taleptek artışa benzer şek lde yen hracat s par şler nde de Ocak 2022'den ber gözlenen düşüş sona erd . Bu doğrultuda, ç ve dış taleptek artış ve dolayısıyla üret mde gözlenen büyüme st hdamda da artışa neden oldu.

Hazır g y m ürünler n ele aldığımızda se yurt ç ve yurtdışı s par şlerdek büyüme Mayıs 2022’de vme kazanmaya devam ett . Dış taleptek güçlü artış üret mde de artışı sağladı. Bu doğrultuda, talepte ve üret mde gözlenen güçlü büyüme st hdamda artışı da beraber nde get rd . Bu bağlamda, Mayıs ayı t barıyla PMI ver ler ne baktığımızda tekst l ve g y m sektörler n n İmalat Sektörü ç nde güçlü büyüme göstererek poz t f ayrışan sektörler olarak öne çıktıkları görüldü.

TUİK tarafından yayınlanan sanay c ro endeksler ne baktığımızda, Mart ayında tekst l ürünler ve hazır g y m ürünler nde geçt ğ m z yılın Mart ayına göre sırasıyla %112.2 ve %112.4 büyüme gerçekleşt ğ görülüyor. Hazır g y m c ro endeks ne detaylı baktığımızda, yurtdışı c ro endeks ndek büyümen n yurt ç c ro endeks ne göre daha fazla olduğu görülmekted r. İstanbul Sanay Odası PMI ver ler

çer s ndek yurtdışı s par şler le yurtdışı c ro endeks n b rl kte ele aldığımızda, gelecek aylarda hazır g y m f rmalarının yurtdışından elde edecekler gel rler n artacağını bekleyeb l r z.

PMI ver ler nde g rd f yatlarına baktığımızda se Mayıs 2022’de tekst l sektöründe g rd f yatlarındak artış yavaşlarken, hazır g y mde g rd f yatlarındak artışın vme kazandığı gözlenmekle b rl kte Mart 2022'den ber k sektörde de n ha ürün f yatlarındak artış trend devam etmekted r.

Tekst l - G y m Sektörü

Kaynak: İSO, TUİK

İSO Sektörel PMI

C ro Endeks (Toplam, Yıllık değ ş m, %)

SEKTÖREL GELİŞMELER

İSO 500'de tekst l ve hazır g y m n ağırlığı arttı. İstanbul Sanay Odası’nın (İSO), Türk ye’n n 500 Büyük Sanay Kuruluşu 2021 Araştırması’na göre lk 500’e g ren ş rketler çer s nde tekst l ve hazır g y m sektörü ağırlığı artmaya devam ett ve İSO lk 500 l stes ne g ren ş rket sayısı 54’ten 60’a çıktı. Pandem yle b rl kte artan talebe bağlı olarak tekst l ve hazır g y m sektörünün üret mden satışları yüzde 87 artarak 103 m lyar TL’ye, hracatı se 4,3 m lyar Dolar’a ulaştı. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/sektorler/tekst l/ so-500de-tekst l-ve-haz r-g y m n-ag rl g -artt -haber -660319)

Tekst lde dış açığa ger dönüşüm çözümü. Avrupa B rl ğ , 2050’ye kadar sera gazı em syonlarını sıfırlamayı ve kl m değ ş kl ğ kr z n kontrol altında tutmayı hedefl yor. Bu kapsamda sektörde sürdürüleb l rl ğ hedef alan İstanbul Tekst l ve Hammaddeler İhracatçıları B rl ğ (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz yaptıkları çalışmaları aktardı. Yeryüzündek atıkların yaklaşık 5’ n tekst l atıkları oluşturduğuna vurgu yapan Öksüz, sektördek atıkların yüzde 95’ n n ger dönüştürüleb l r olduğunu söyled . Sektörde öneml g rd lerden b r s olan pamukta Türk ye’n n thalatçı b r ülke ve 2021 yılında 2,3 m lyar dolar pamuk thalatı gerçekleşt r ld 2022 yılında da thalatın 3 m lyar doları aşması öngörülüyor. Yapılacak ger dönüşüm le pamuk thalatının da azaltılacağı düşünülüyor. (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/sektorler/tekst l/tekst lde-d s-ac ga-2-el- k yafet-formulu-haber -658702)

İHKİB ABD'ye hracatı 5’e katlayacak. Hazır g y m sektörü salgında le b rl kte değ şen tedar k z nc r n n de etk s le 2021’ 20 m lyar 250 m lyon dolar hracat le kapattı. Küresel ölçekte tanıtım ağını gel şt rerek bu rakamı daha da artırmayı planlıyor. Hazır g y m sektöründe hracatın yüzde 70’ n gerçekleşt ren İstanbul Hazırg y m ve Konfeks yon İhracatçıları B rl ğ (İHKİB) salgın le önler ne çıkan fırsatları değerlend rmek adına b rçok ülkede fuarlara katılımları destekled kler n açıkladı. ABD’de spor g y m üret c ler le ABD’l alıcıları buluşturacak b r t caret heyet le ABD’ye olan hracatı 5 m lyar dolar düzey ne çıkarmak st yor. (Detaylı b lg

ç n bkz: https://www.dunya.com/sektorler/tekst l/ hk b-abdye- hracat -5e-katlayacak-haber -659071)

13

SEKTÖREL GELİŞMELER

Türk ye’ye gelen yabancı z yaretç sayısı N san 2022’de yıllık bazda %226 arttı. Böylece, Ocak-N san dönem nde yabancı z yaretç sayısı yıllık bazda %273 artarak 7.4 m lyon k ş ye ulaştı. Ulaşılan bu sev ye 2019 yılının lk dört ayında kayded len 8.7 m lyon k ş den düşük olsa da olumsuz seyreden çevresel faktörlere rağmen poz t f gel şmen n devam ett ğ n göstermekte.

Gelen yabancı z yaretç sayısındak artışa paralel olarak net tur zm gel rler nde de artış gözlemlenmekted r. Salgın etk ler n n azalması ve döv z kurunun da etk s yle tur zm gel rler nde artışın yaşandığı ve bunun yaz aylarıyla b rl kte devam edeceğ öngörülmekte. Net tur zm gel rler geçen yılın Mart ayına göre 2022’n n Mart ayında %156 artarak 25 m lyar $ sev yes ne ulaştı. Yıllık değ ş m Ocak ayında %132, Şubat ayında se %154 olarak gerçekleşm şt . D ğer taraftan, TÜROB ver ler ne göre 2022’n n lk dört ayında otel doluluk oranları

%57 le Avrupa ortalamasının üzer nde gerçekleşt . Ortalama oda f yatı ve oda başına ortalama gel r göstergeler se Avrupa ortalamasının altında seyretmekte. Bu durum, f yat bazında Türk ye'n n rekabet avantajını şaret etmes ne ek olarak, oda başına elde ed len gel r n oransal olarak Avrupa'dan daha yüksek olması Türk ye Tur zm İşletmeler ç n poz t f beklent yaratmaktadır.

Yaz ayları ç n küresel salgının etk ler n n ortadan kalkması ve Rusya-Ukrayna gerg nl ğ n n haf flemes yle olumsuz havanın b raz olsun dağıldığını söyleyeb l r z. Dünya Tur zm Örgütü (UNWTO) da Akden z bölges nde tur zm n salgının etk ler n büyük oranda telaf ett ğ ne ve Rusya- Ukrayna Savaşı’nın doğrudan etk ler n n öneml boyutlarda olmadığına nanıyor (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.tur zmgazetes .com/haber/unwto- dunya-tur zm -akden z-den-baslayarak-

Tur zm Sektörü

Otelc l k P yasası (Ocak - N san 2022) Gelen Yabancı Z yaretç Sayısı (m lyon)

Kaynak: TUİK, TÜROB

Net Tur zm Gel r (12 ay b r k., Yıllık değ ş m %)

SEKTÖREL GELİŞMELER

Türk ye, Seyahat ve Tur zm Gel şm şl k Endeks 'nde 4 basamak yükseld . Türk ye, Dünya Ekonom k Forumu’nun (World Econom c Forum-WEF) Seyahat ve Tur zm Gel şm şl k Endeks 'nde dört basamak b rden yükselerek 45' nc sıraya yerleşt . COVID-19 salgını neden yle son olarak 2019'da yayımlanan Dünya Ekonom k Forumu’nun (World Econom c Forum-WEF) Seyahat ve Tur zm Gel şm şl k Endeks 'nde 49'uncu sırada yer alan Türk ye, bu yıl yayımlanan 2021 endeks nde se 45' nc sıraya yerleşt . (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.dunya.com/ekonom /turk ye-seyahat-ve-tur zm-gel sm sl k-endeks nde-4-basamak-yukseld - haber -659115)

Venezuela Devlet Başkanı N colas Maduro, Türk ye le tur zm anlaşması mzalandığını duyurdu. Türk ye’y z yaret eden Venezuela Devlet Başkanı N colas Maduro Cumhurbaşkanı Tayy p Erdoğan le Cumhurbaşkanlığı Küll yes 'nde gerçekleşt r len görüşmen n ardından düzenlenen ortak basın toplantısında Türk yatırımcıları ülkes ne tur zme yatırım yapmaya çağırdı. (Detaylı b lg ç n bkz:

https://www.tur zmgazetes .com/haber/turk ye- le-tur zm-anlasmas - mzalad k-turk-yat r mc lar - venezuela-ya-bekl yoruz/82730)

Tur zmde Almanya ve İng ltere'den gelen tur st sayısı artıyor. Antalya'da, Almanya ve İng ltere başta olmak üzere Avrupa pazarında yaşanan hareketl l k tur zmc ler sev nd rd . Antalya İl Kültür ve Tur zm Müdürlüğü ver ler ne göre, 1 Ocak-30 N san'da kent 1 m lyon 112 b n 383 yabancı tur st z yaret ett . Geçen yılın aynı dönem nde 423 b n 773 yabancı tur st n geld ğ Antalya'da, bu yıl, geçen yılın aynı dönem ne göre yüzde 162 artış kayded ld . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.dunya.com/sektorler/tur zm/tur zmde-almanya-ve-

ng ltere-surpr z -haber -656883)

Haz ran başında Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın yurt dışı uçuşlarına yönel k z nler le lg l yaptığı değ ş kler de Türk ye ç n olumlu hava yarattı. Özell kle Türk ye’ye yapılacak uçuşlarda z nler n artırılması ve z nler n 3 ay sürel olması yaz ayları ç n beklent ler olumlu yönde artırdı. Buna göre, Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosav ats a), havayollarının yurt dışı uçuşlarına yen z nler verd . Öneml b r bölümü Türk ye le lg l olan yen z nler arasında; Çelyab nsk, Samara ve Ufa'dan İstanbul'a, Vlad kavkaz'dan Antalya'ya uçuşlar var. Ayrıca havayollarının Yekater nburg'dan İstanbul'a haftada 2 olan uçuş zn n 4'e ve Zhukovsky'den 14'e çıkarılmasına z n ver ld . Bu arada Aeroflot’un, Şeremetyevo'dan Türk ye’ye haftada 28 uçuş yapma taleb kabul ed ld . (Detaylı b lg ç n bkz: https://www.tur zmgazetes .com/haber/rusya-turk ye-ye-ucus- z nler n - art rd /82719)

15

ULUSLARARASI MESLEKI GELIŞMELER

• TOM SEIDENSTEN, IAASB BAŞKANI OLARAK YENİDEN ATANDI

• USAID, HALK SAĞLIĞI ALANINDAKİ KAMU FİNANSAL YÖNETİMİNİ

GÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARINDA IFAC, THE GLOBAL FUND VE GAVİ’YE KATILDI

• ÖNDE GELEN FİNANSAL PİYASA KATILIMCILARININ, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇIKLAMALARINA İLİŞKİN DÜZENLEME VE STANDART BELİRLEMEYE YÖNELİK ÇALIŞMALARIN DAHA SAĞLAM UYUMLAŞTIRILMASI ÇAĞRISI

• YÖNETİM KURULLARI ENTEGRE KURUMSAL RAPORLAMADA GÜVENİ ARTIRMA KONUSUNDA KRİTİK YÖNETİŞİM GÖREVİNE SAHİPTİRLER

• IFAC, KÜRESEL SÜRDÜREBİLİRLİK AÇIKLAMASINDA YAKINSAKLIĞI SAVUNMAYA DEVAM EDİYOR

• KARA PARANIN AKLANMASI İLE MÜCADELE (AML) TEMEL KAVRAMLAR

• IFRS VAKFI MÜTEVELLİ HEYETİ ULUSLARARASI SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK STANDARTLARI KURULU’NA DÖRT YENİ ÜYE ATADI

• ORTA DOĞU VE KUZEY AFRİKA (MENA) MUHASEBE EĞİTİMİ EKOSİSTEMİNİN BİRBİRİNE BAĞLANMASI

• IFAC & DÜNYA BANKASI KALİTE YÖNETİM KONUSUNDA MUHASEBE MESLEK ÖRGÜTÜ BİLGİLENDİRME OTURUMU

İSMMMON M

N 02

USAID, Halk Sağlığı Alanındaki Kamu Finansal Yönetimini Güçlendirme Çalışmalarında IFAC, The Global Fund ve Gavi'ye Katıldı

USAID (Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Kalkınma Ajansı), ülke içi finansal yönetimi desteklemeye yönelik bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzalayarak Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC), AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele için Küresel Fon ve Aşı İttifakı Gavi’ye katıldı. Bu mutabakat zaptı (MoU), yerel muhasebe ve finans uzmanlarının bu süreçte yer almalarını Tom Seidensten, IAASB Başkanı Olarak Yeniden Atandı

Uluslararası Denetim ev Güvence Standartları Kurulu (IAASB) 1 Temmuz 2022 tarihinden başlayarak ilave bir üç yıllık dönem için IAASB Başkanı olarak Tom Seidenstein yeniden atadığını duyurdu.

Tom Seidenstein, Temmuz 2019 tarihinde IAASB Başkanı olmuştu ve yeni kalite yönetim standartları gibi IAASB için önemli projelerin hazırlanmasında ve daha az karmaşık işletmeler için standartların yayınlanması sürecinde önemli başarılara imza attı.

Kamu Yararı Gözetim Kurulu (PIOB) Başkanı Linda de Beer, “IAASB Başkanı olarak Tom Seidenstein’in yeniden atanmasını memnuniyetle karşılıyoruz. Kamu yararı içerisinde sonuç almaya odaklanan etkin ve stratejik bir lider olduğunu kanıtladı. Piyasaların ihtiyaç ve zorluklarına yanıt vermek için zamanında müdahale eden bir tutum içerisinde standart geliştirmeyi önceliklendirme yolculuğunun bir sonraki aşamasında IAASB’ye liderlik etmesi için PIOB güvenini kazanmıştır” dedi.

Bu yeni görevlendirme IAASB için oldukça önemli bir zamanda gerçekleşmiştir. Kurul, iddialı bir çalışma planı hazırladı (Belirsiz Zamanlarda Kamu Yararına Odaklanmak) ve hile, işletmenin sürekliliği, sürdürülebilirlik raporlaması ve güvencesi ve teknoloji gibi güncel konularda oldukça

aktif ve iş birliği içerisinde olduğunu gösterdi.

Tom Seidenstein, “IAASB’de başlattığımız çalışmalara devam edeceğim için onur duyuyorum.

Mükemmel bir ekip ve Kurul üyeleri ile birlikte, çalışma planımızda yer verdiğimiz tüm çalışmaları tamamladık. Muhasebe mesleğine gerçek zamanlı rehberler yayınlayarak pandemi süresince piyasalara gerçek bir yardım sunmayı sağladık. Şu an kamu yararı içerisinde ortaya çıkan talepler kamu sürdürülebilirlik güvencesi ve teknolojik olarak innovasyon gibi konular üzerinde geliştikçe, IAASB, değişen kamu yararı ihtiyaçlarına zamanında karşılık veren bir tutum içerisinde küresel düzeyde kabul görmüş standartlara ulaşma konusunda kararlı olmalıdır. Bir sonraki üç yıl için çok

heyecanlıyım” dedi.

16

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

ve kamu sağlığı sektöründe mali şeffaflığı, hesap verebilirliği ve yolsuzlukla mücadeleyi geliştirmeye yönelik çabaları desteklemektedir.

Bu MoU, Covid-19 pandemi süresince sürekli önemi vurgulanan sürekli bağışçı iş birliğini ve fonların kullanımı ve yönetimi konusunda hesap verebilirlik ve şeffaflık ihtiyacını desteklemektedir. IFAC, USAID, Global Fund ve Gavi arasındaki ortaklık kamu finansal yönetimini küresel düzeyde güçlendirecek ortak bir taahhüdü ortaya koymaktadır. Bu anlaşma uyarınca, USAID, IFAC, the Global Fund ve Gavi, muhasebe ve finans profesyonellerinin uzmanlığını güçlendirmeyi istemektedir ve uygulayıcı ülkelerdeki muhasebe becerilerindeki boşlukları kapatmaya yardımcı olur ve bu da fonların yönetilmesi ve dağıtılmasının güvenilirliğini ve etkinliğini etkileyebilir. MoU, 2011 anlaşmasına dayanmaktadır ve yatırımların performansını en üst düzeye çıkarmak ve sağlık programlarının sürdürülebilirliğini desteklemek için küresel ortakların ortak çabalarını optimize etmeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak, bu ortaklık donör yatırımlarının ülke sistemlerine entegrasyonunu iyileştirmeye, güvene dayalı ve finansal riskleri azaltmak için iç kontrolleri güçlendirmeye, hibelerin emilimini artırmaya ve daha büyük etki yaratmaya yardımcı olacaktır.

Önde Gelen Finansal Piyasa Katılımcılarının, Sürdürülebilirlik Açıklamalarına İlişkin Düzenleme ve Standart Belirlemeye Yönelik Çalışmaların Daha Sağlam Uyumlaştırılması Çağrısı

Küresel muhasebe mesleği, yatırımcılar, şirketler, düzenleyiciler ve diğer paydaşlar ile birlikte sürdürülebilirlik bilgisinin raporlanması için birleşik, tutarlı, küresel ve yetkili bir standart belirleme sürecine doğru bir sürece girmiştir.

IFAC, Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu’nun (ISSB) kurulmasının yanı sıra, tutarlı, güvenilir ve garanti edilebilir sürdürülebilirlik açıklaması için küresel bir sistemin oluşturulmasına katkıda bulunabilecek ülkesel veya bölgesel girişimleri de memnuniyetle karşılamıştır.

Yayınlanan ortak bildiride, IFAC, standart belirleme sürecinde yalınlık ve uyum çağrısında bulunan PRI (Sorumlu Yatırım İlkeleri) ve WBCSD (Sürdürülebilir Kalkınma için Dünya İş Konseyi) gibi önde gelen sermaye piyasası katılımcıları ile ortak hareket etmeye karar verdi. Bu kritik noktada, kilit kavramlar ve terminolojiler ile açıklama yükümlülüklerinin ortaya koyduğu metrikler sayesinde düzenleyici ve standart-belirlemede bölünmeden kaçınılmalıdır.

Detaylı bilgi için IFAC websitesindeki bildiriyi inceleyiniz

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

Yönetim Kurulları entegre kurumsal raporlamada güveni artırma konusunda kritik yönetişim görevine sahiptirler

IFAC entegre raporlama güvence serisi olarak ikinci örnek olay çalışmasını yayınladı.

Entegre raporlama, binlerce özel ve kamu sektörü kuruluşu tarafından yatırımcılara ve diğer paydaşların yaratılan değer ve performansı anlamalarına yardımcı olacak pazara öncü bir girişim olarak kabul edilmiştir. Entegre kurumsal raporlamada güveni arttırmak için, kurulların, entegre raporun ve temel raporlama sürecinin bütünlüğünü denetlemesi gerekir. Yönetim kurullarına fayda sağlaması için, IFAC, İç Denetçiler Birliği (IMA) ile ortak bir proje üzerine çalıştı ve IFAC’ın entegre raporlamanın güvencesi konulu eğitim serisi bünyesinde Yönetim Kurullarının Entegre Raporlamada Yönetişim Sorumlulukları— isimli ikinci örnek olay çalışmasını yayınlamıştır.

Bu yayın, yönetişimin tüm alanları ile iş birliği içerisinde ve iç denetçilerin desteği ile yönetim kurullarının entegre raporlama ve entegre raporlar konusunda hesap verebilirlik sorumluluğunu nasıl yerine getirecekleri konusunda bilgi vermektedir. Kurul sorumluluk beyanları, tüm yönetişim ve yönetim alanlarında birden fazla iç güvence faaliyetini birleştirir ve entegre raporun ve temel alınan süreçlerin, sistemlerin ve bilgilerin bütünlüğünü destekler. Bu örnek olay çalışması, bu tür beyanları sunmak için gereken kavramları ve araçları vurgulamaktadır. Bunlar ayrıca, yönetim tartışması ve analizi, stratejik rapor, işletme ve mali inceleme veya İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Görev Gücü dahil olmak üzere dünyanın birçok yerinde düzenlenmiş yönetim yorumu biçimlerine uygulanabilir.

IFAC, Küresel Sürdürülebilirlik Açıklamasında Yakınsaklığı Savunmaya Devam Ediyor Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) görüşe açık taslakları EFRAG kamu istişaresi

Muhasebe mesleğinin küresel sesi olarak IFAC, tutarlı, karşılaştırılabilir ve güvence altına alınabilir sürdürülebilirlik bilgileri sağlamak için küresel bir sistemi desteklemiştir. Bu konuda yayınlanacak her türlü bilgi, paydaşların iklim krizi ve diğer önemli çevresel, sosyal ve yönetişim konularını ele almaya yönelik hedefleri ve ilerlemeyi değerlendirmesine yardımcı olan kurumsal raporlama ekosisteminin temel bir bileşeni haline gelmelidir. Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları, küresel ve ülkeye özgü hedeflerin uyumlu hale getirilmesinde önemli bir rol oynayabilir.

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

18

IFAC, sürdürülebilirliğin açıklanması yükümlülüklerinin gerçekte neyin önemli olduğunu tespit etmek ve ölçmek ve uluslararası açıdan uyumlu bir şekilde benimsemesini ve uygulanmasını kolaylaştırmak için geliştirilmesi gerektiği görüşünü desteklemektedir. Küresel ve ülkeye özgü yükümlülükler arasındaki uyum, ulusal sınırların ötesinde faaliyet gösteren, küresel düzeyde rekabet eden ve daha sürdürülebilir bir gelecek için çalışan şirketler için elzemdir.

IFAC CEO'su Kevin Dancey, “bir bütün olarak, dünya çapında sürdürülebilirlik girişimlerinde eşdeğerliği ve birlikte çalışabilirliği benimsemek, mevcut yüksek kaliteli sürdürülebilirlik çerçevelerinin çalışmalarından yararlanmak ve oldukça maliyetli olan düzenleyici bölünme ve karmaşıklıktan kaçınmak için tarihi bir fırsata sahibiz. Bu amaçla, IFAC, ISSB tarafından yakın tarihte yayınlanan görüşe açık taslak ile Avrupa Birliği tarafından yayınlanan ülkelere özgü inisiyatifler arasında uyumu arttırmaya yönelik diyalog oluşturacak ISSB’nin yakın zamanda ilan ettiği çalışma grubunu desteklemektedir.

Avrupa Komisyonu'nun Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi, kurumsal raporlamayı geliştirebilecek diğer önemli unsurların yanı sıra, sürdürülebilirlikle ilgili raporlamayı geleneksel finansal raporlama ile aynı temele oturtmayı ve kurumsal raporlamayı geliştirebilecek diğer önemli unsurların yanı sıra hangi sürdürülebilirlik bilgilerinin rapor edilmesi gerektiğini ve bu bilgilerin güvencesini gerektirdiğini ele almayı amaçlamaktadır. Bu önemli çalışmanın nihayetinde gelişmekte olan bir küresel sürdürülebilirlik bilgilendirme sistemine katkıda bulunacağını ve etkisini artıracağını umuyoruz” dedi.

Daha fazla bilgi için sustainability-related disclosure on the IFAC website.

Kara Paranın Aklanması ile Mücadele (AML) Temel Kavramlar

IFAC ve ICAEW- Kara Paranın Aklanması ile Mücadele (AML): Temel Kavramlar eğitim serisi! Bu eğitim serisi, globaldeki gelişmeler ile uyumlu olmak için, başlangıç noktası olarak küresel kara paranın aklanması ile mücadele ve terörizmin finansmanı konusunda Finansal Eylem Görev Gücü’nün (FATF) risk tabanlı yaklaşımını kullanmaktadır. Yakın zamanda üç yeni örnek olay çalışması yayınlandı:

o Örnek Olay Yedi: Sanal Varlıklar Bitcoin ve NFT (Değiştirilemez Tokenlar) dahil son on yıl içerisinde hayatımıza giren ve sanal varlıklar olarak bilinen gelişmekte olan yeni varlık sınıflarını anlatmaktadır.

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

o Örnek Olay Sekiz: Suç Trendleri insan ticareti ve terörizmin finansmanı gibi son zamanlarda daha sıklıkla karşılaşılan suç unsurlarını ortaya koymakta ve karaparanın aklanmasının bu suçlar ile ilişkisini incelemektedir.

o Örnek Olay Dokuz: Suç ile mücadelede faydalanılacak araçlar muhasebe meslek mensuplarının kara paranın aklanması konusunda şüphe duyduklarında kullanabilecekleri araçları inceler.

IFRS Vakfı Mütevelli Heyeti Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu’na dört yeni üye atadı

IFRS Vakfı Mütevelli Heyeti Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu’na (ISSB) ilk üyeleri olarak dört yeni üye daha atadığını duyurdu. Bu kişiler Richard Barker, Verity Chegar, Bing Leng ve Ndidi Nnoli-Edozien’dir.

Richard Barker İngiltere Oxford Üniversitesi Said İşletme Okulu’nun dekan yardımcısı ve muhasebe profesörüdür.

Verity Chegar ISSB’ye varlık yatırımı ve standart-belirleme konusunda uzman bir bakış akışı getiriyor. Sürdürülebilir yatırım ve yönetim, portföy yönetimi ve hem varlık sahibi hem de varlık yöneticisi bakış açılarıyla yatırım araştırmalarında 20 yıllık deneyime sahiptir.

Bing Leng, Çin Maliye Bakanlığı'nın Muhasebe Düzenleme Departmanında Direktördür ve burada sürdürülebilirlik raporlaması girişimlerini denetlemektedir.

Ndidi Nnoli-Edozien kariyeri boyunca, sürdürülebilir kalkınma girişimlerini başlatmak için Afrika ve Avrupa'da çok uluslu ve yerli şirketler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları arasında çalışarak işletme ve sürdürülebilir kalkınma arasında bağlantı kurmaya odaklanmıştır.

Yeni atanan kurul üyelerinin tamamı Temmuz 2022 tarihinde tam zamanlı ISSB üyesi olarak görevlerine başlayacaklardır.

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

20

Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) Muhasebe Eğitimi Ekosisteminin Birbirine Bağlanması

21 Haziran 2022 tarihinde online olarak düzenlenecek webinar, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) ve Dünya Bankası MENA Grup tarafından düzenlenecektir ve katılımcılara uzmanlar ile görüşme olanağı sağlanacak ve iş birliği için bölgesel bir forum oluşturulacaktır.

Bu webinarda, çok paydaşlı ekosistemde elde edilen deneyimlerin vurgulandığı bölgelerin örnek olay çalışmalarına yer verilecek ve bir panel oturumu yer alacaktır. Katılımcıların Soru & Cevap kutusu aracılığıyla etkinlik boyunca panelistler ile sorularını paylaşmaları istenecektir.

İngilizce ve Arapça dillerinde simültane çeviri hizmeti sunulacaktır.

Katılımcılar:

• Kıdemli Devlet Erkanı

• Muhasebe Meslek Örgütlerinin Üst Düzey Temsilcileri

• Muhasebe alanında öğrenciler, akademisyenler ve üniversite temsilcileri

• MOSAIC Tarafları (yani uluslararası kalkınma ortakları)

• IFAC Muhasebe Meslek Örgütü Gelişim Tavsiye Grubu Üyeleri ve Teknik Danışmanlar

• Serbest Çalışan Muhasebe Meslek Mensupları Webinara katılmak için aşağıdaki linkten kayıt yaptırınız:

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

IFAC & Dünya Bankası Kalite Yönetim Konusunda Muhasebe Meslek Örgütü Bilgilendirme Oturumu

Eylül 2020 tarihinde, IAASB, yeni ve revize Kalite Yönetim Standartlarını onayladı. Bu standartlar, kaliteye odaklanırlar ve firmaların yönetişim ve liderliğine, kaynaklarına, iletişimine ve izleme ve iyileştirmeye daha güçlü bir şekilde hitap ederler. Standartlar 15 Aralık 2022 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Bu standartların başarılı bir şekilde benimsenmesi ve uygulanması, yüksek kaliteli işler alarak ve kamu güvenini koruyarak muhasebe mesleğini daha ileriye taşıyacaktır. Dünya genelinde muhasebe meslek örgütleri, uluslararası standartların ve en iyi uygulamaların benimsenmesi ve uygulanması için uzun süredir ön saflarda yer almaktadır.

Ana etkinlik sırasında Arapça, Fransızca, İspanyolca ve Rusça ‘ya simultane tercüme sağlanacaktır.

Bu etkinlik yalnızca muhasebe meslek örgütü çalışanları, temsilcilerine ve meslek mensuplarına yöneliktir. Etkinlik, diğer ilgili taraflar için IFAC'ın YouTube kanalında canlı yayınlanacak. Canlı yayında yorum yazılmayacaktır*

Kısım 1: Muhasebe Meslek Örgütü Bilgi & Deneyim Aktarımı Temsilcilerin Deneyimleri:

• Singapur Muhasebe Meslek Örgütü

• Instituut van de Bedrijfsrevisoren- Institut des Réviseurs d'Entreprises (Belçika)

• İngiltere ve Galler Ruhsatlı Muhasebeciler Birliği (ICAEW)

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

22

• Brezilya Bağımsız Denetçiler Birliği

• CPA Kanada

• Güney Afrika Ruhsatlı Muhasebeciler Birliği

• Pan Afrikan Muhasebeciler Federasyonu Kısım 2: Mevcut Çözümler

Temsilcilerin Deneyimleri:

• CaseWare Africa

• Grant Thorton

• Inflo

Açılış ve kapanış konuşmaları ile:

• Kevin Dancey, IFAC CEO

• Monica Foerster, Başkan, IFAC SMP Tavsiye Grubu

• Jelena Misita, Başkan, IFAC Muhasebe Meslek Örgütü Gelişim Tavsiye Grubu Soru & Cevap için moderatör: Kristy Illuzzi, Şef, IFAC SME/SMP Araştırma

İzlemek için tıklayınız: https://www.youtube.com/watch?v=o716PV7waxY

ULUSLARARASI MESLEKİ GELİŞMELER

ISMMMODASI 0212 315 84 00 ISMMMODASI

ismmmo.org.tr

İSMMMON M

Yayın Sahibi İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Ekonomi Bölümü Yayın Ekibi

Erhan Aslanoğlu, Janberk Okan, Yasin Enes Aksu

Sektörel Bilgiler Yayın Ekibi Cemal İbiş, Metin Başer,

Gülsüm Öksüzömer Yılmaz

Grafik Tasarım Alican Sezer Teknik Destek

Berk Gülata, Sinan Şişman

Emeği Geçenler Demet Sezmiş, Ufuk Koşar Yayın Tarihi

Sayı 2 - Haziran / 2022 İSMMMO Hizmet ve Kültür Binası

Kurtuluş Caddesi, Bozkurt Mahallesi No: 114 Şişli / İstanbul