Toprağın yapısı ve k myasal b leş m , o bölgede hang b tk çeş t n n daha y yet şeceğ n bel rleyen ana etmend r. Çünkü b tk ler,
hayatları boyunca toprağa bağlı olarak yaşar. B tk ler n normal büyüyüp gel şeb lmes ç n toprakta yeterl oranda m neral bulunmalıdır.
Ayrıca toprak, gaz ve su hareket ne elver şl , yeterl sayı ve türde m kroorgan zma barındıran ve b tk kökler n n gel şmes ne uygun b r ortam olmalıdır. B tk ler, topraktan su ve gerekl m neraller alarak beslen r. M neraller topraktan genell kle norgan k yonlar hal nde alınan elementlerd r.
B tk lerde Beslenme; (Makro ve M kro Elementler)
B tk lerde beslenme m kro elementler ve makro elementler le gerçekleş r.
MAKRO VE MİKRO ELEMENTLER
B tk ler normal büyüme ve gel şmeler n yapab lmek ç n çeş tl elementlerden oluşan bes n tuzlarına ht yaç duyar. Bes n tuzlarını oluşturan elementler, makro ve m kro elementler olarak adlandırılır. B tk ler n fazla m ktarda ht yaç duyduğu azot, potasyum, kals yum, magnezyum, fosfor, kükürt ve s l syum g b elementler makro elementlerd r.
B tk ler n çok az gereks n m duyduğu klor, dem r, bor, mangan, sodyum, ç nko, bakır, n kel ve mol bden se m kro elementlerd r. M kro ve makro elementler, b tk gel şmes nde ve büyümes nde çeş tl görevler yaparlar.
Makro elementler;
Potasyum
Hücrede ozmot k basıncın düzenlenmes nde ve bazı enz mler n akt fleşt r lmes nde etk l olur. Yeter oranda potasyum çermeyen çözelt de yet şt r len b tk lerde, büyümen n azaldığı, yaprakların doğal reng n kaybett ğ ve sarardığı gözlen r.
Azot
B tk ler n en fazla ht yaç duyduğu element olan azot; am no as t, nükle k as t, prote n ve ATP g b b rçok b leş ğ n yapısına katılır. Bu nedenle azot eks kl ğ , b tk gel ş m n engeller.
Magnezyum
B tk hücreler nde solunum ve fotosentezde görevl enz mler n akt fleşmes nde rol oynar. Klorof l p gmentler n n yapısına katılır.
Magnezyum eks kl ğ nde prote n sentez yapılamaz. Yaprak damarları arasında lekelenmeler olur. Yapraklar solar, kıvrılır, kurur ve erken dökülür.
B tk ler ç n az m ktarda da olsa gerekl olan bazı m kro elementler ve etk ler n de aşağıdak g b açıklayab l r z;
M kro Elementler;
Klor
Fotosentezde ve hücre bölünmes nde görev yapan klor, b tk lerde yon hal nde bulunur. Klor eks kl ğ nde yapraklar kurur.
Dem r
B rçok enz m n akt fleşt r lmes nde ve klorof l n sentez nde rol oynar. Ç nko eks kl ğ nde b tk fazla büyüyemez. Küçük ve bozuk şek ll olan yapraklar oluşur.
Öneml B lg :
B tk ortamında bulunan elementlerden hang s en az se, o element b tk gel şmes n sınırlayıcı etk göster r. Yan d ğer elementler ortamda yeterl olsa b le, b tk n n bu elementlerden yararlanma ölçüsü, ortamda az bulunan elementten yararlandığı ölçüded r.
Örneğ n ç nko element , b tk ler ç n gerekl d r ve toprakta her zaman az m ktarda bulunur. Toprakta d ğer gerekl elementler bol m ktarda bulunsa b le b tk , ç nkodan yararlandığı ölçüde d ğer elementlerden yararlanacaktır. Buna M n mum Yasası den r.
ÖRNEK SORU;
B tk ler n büyümes , ortamda bulunan ve b tk ç n gerekl olan m nerallerden, en az olanına göre ayarlanır (m n mum yasası).
B r saksı b tk s n n d k ld ğ saksıdak m neraller n oranı aşağıdak graf kte göster lm şt r.
Bu b tk n n büyümes n ve d ğer m neraller n alınmasını sınırlandıran en öneml madde aşağıdak lerden hang s d r?
A) N B) Ca C) Na D) P E) K Çözüm ..
B tk lerle lg l m n mum yasasına göre, toprakta bazı m neraller fazla b le olsa, b tk d ğer m nerallerden de ancak az olan m neral n oranına göre alab l r. Dolayısıyla, graf ğe göre b tk büyümes n sınırlandıran m neral Na (sodyum) olmalıdır. Çünkü sodyum toprakta en az bulunan m nerald r.
Cevap C
