HOSPİTALİZASYONA (Hastanede yatma) KARŞI
GÖRÜLEN TEPKİLER
Doç. Dr. Ender DURUALP
Çocuklarda hastaneye yatma oldukça stres ve kaygı oluşumuna yol açan bir durumdur. Çocuğun hastaneye yatması gerektiğinde, tüm ailenin yaşam tarzında önemli değişiklikler meydana gelir.
Aile bireylerinden ve evden ayrılma, yeni
bir ortama girme, yabancı kişilerle
karşılaşma, hastalıktan kaynaklanan
problemler, hastane kuralları, araç-
gereçler çocuğun gelişim düzeyine ve
yaşına bağlı olarak değişik tepkiler
göstermesine neden olur.
Hospitalizasyona karşı tepkilerini etkileyen faktörler
Yaş ve bilişsel gelişim
Hastalığın süresi ve tipi
Ağrı ve hareket kısıtlılığının miktarı
Hastalık ve hospitalizasyona ait deneyimler
Ebeveynlerle olan ilişkiler
Yapılması gereken girişimlerin tipi ve
süresi
Hastaneye yatmaya hazırlama
Hastalığın algılanması
Ebeveynlerin anksiyete düzeyi
Önceki stresler
Ebeveynlerin anksiyete nedenleri
Çocuğun iyileşmesine ilişkin endişelerinin olması
Hastane ortamının yabancı olması
Çocuğun bakımında hemşireye göre kendilerini önemsiz hissetmeleri
Çocuğun hastalığı nedeniyle suçluluk duymaları
Evdeki diğer aile üyeleri için endişe etmeleri
Mali endişeler
Nasıl yardım edelim?
Ebeveynlere hastanedeki rolleri ve onlardan ne beklenildiği konusunda bilgi vermek
Çocuğun hastalığı ve tedavisi hakkında yeterli bilgi vermek
Yapılan girişimler sırasında ailenin çocuk
yanında kalmasına izin vermek
Kullanılan aletleri ve neden kullanıldıklarını açıklamak
Çocuğun bakımına aktif olarak katılımlarını sağlamak
Ebeveynlere, çocuğun iyileşmesi konusunda katkıda bulunduklarını söylemek
Ziyaret saatleri ve hastane kuralları konusunda bilgi vermek
Çocuğun yanında kalmaları mümkünse, seçme hakkı vermek ve bakıma katılımlarını sağlamak
Çocuk büyüme ve gelişmesi ile çocuk bakımı
konusunda bilgi gereksinimlerini gidermek
Kardeşlerin tepkileri
Çocuk hastaneye yattığında ebeveynlerin ilgisi hasta çocuğa yöneldiğinden, sağlıklı kardeşler hasta çocuğa gösterilen ilgiyi kıskanırlar ve rekabet artar.
Çocuklar genellikle kardeşlerin hastalığına kendi düşüncelerinin neden olduğunu düşünerek suçluluk duyarlar.
Ayrıca çocuklar, kardeşlerinin hastalığına yakalanmaktan korkabilirler.
İçe kapanma, irritabilite, huzursuzluk,
yorgunluk gibi belirtiler kardeşlerde
görülebilen uyum bozukluğu belirtileridir.
Nasıl Yardım edelim?
Ebeveynlere sağlıklı çocuklarında bakım gereksinimi olduğu hatırlatılmalı
Kardeşler arası kıskançlığın normal olduğu ve ilgi ve destek göstermeleri önerilmeli
Sağlıklı çocukların özel günleri ve sosyal aktivitelerini önemsemeleri
Hasta çocuk hakkında evdeki
çocuklara bilgi vermeleri gerektiği
söylenmeli
Hospitalizasyona hazırlık
Çocuğu hospitalizasyona hazırlayacak ilk kişi ebeveyndir. Hastalığını, hastaneye yatma nedeni doğru şekilde anlatmalıdır.
Ebeveynler çocuğun anlayamayacağını, küçük olduğunu düşünmemelidirler.
Yetersiz bilgi vermenin ve yalan söylemenin çocuk üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu unutulmamalıdır.
Hemşireler, çocuk ve ebeveynin
hastane ortamını tanımasına imkan
sağlamalıdır.
Bebeklik-Süt Çocukluğu Dönemi (0-1 yaş)
Hospitalizasyon çocuğun yeni gelişmeye başlayan güven duygusunu zedeler.
Özellikle çocuk annesi ile birlikte kabul edilmemişse, çocukta aileden ayrılma anksiyetesi gelişir.
Yapılacak açıklamaları anlayamadıkları
için minimal hazırlık yapılır.
Protesto; Annesine kavuşma isteği ile ağlar, feryat eder, beşiği sarsarak hemşirelerin ilgisini reddeder. Anne yanında ise ona sıkı sıkı sarılır.
Ümitsizlik; Annesini bulma ümidi azalmıştır, apatik görünümdedir, ağlama monotonlaşır veya aralıklı sürebilir.
İnkar; Annesi ile ilgili tüm hislerini
baskılar, annesi onu bıraktığında
ağlamaz, hemşirelere bağlanmış gibi
görünür. Kişilerle ilişkilerinde mutlu
bir görünüm ve uysallık vardır.
Nasıl yardım edelim?
Anne veya aile üyelerinden birinin hastanede kalması sağlanır.
Aileye, çocukların gösterdikleri tepkiler hakkında bilgi verilir.
Hemşire çocukla oyun oynar, eğlendirir.
Hemşirelik bakımının devamlı aynı kişi
tarafından sürdürülmesine özen
gösterilir.
Evdeki sevdiği oyuncakları, emziği veya battaniyesini getirmelerine izin verilir.
Ebeveynin, bebeğe tanıdığı bir objeyi vermesi son derece önemlidir.
Ebeveynlerin anksiyete düzeyinin
azaltılması bebek açısından önemlidir.
Oyun Çocukluğu(1-3 Yaş) ve Okul Öncesi Dönemi(3- 6 Yaş)
Bu dönemdeki çocukların üç büyük korkusu vardır; bilinmeyenden, terk edilmekten ve sakat kalmaktan korkmayı içerir.
Aileden ayrılma anksiyetesi ve yapılan tıbbi girişimlerle vücudun zarar göreceği endişesi gelişir.
Parmak emme, enüresis, battaniyeye
sarılıp ağlama vb.durumlar görülür.
Nasıl yardım edelim?
Çocukla konuşulur, endişelerini ve korkularını ifade etmesine olanak verilir.
Enüresis gibi geçici regresif davranışlara göz yumulur.
Ailenin sık ziyareti sağlanır.
Bakımın aynı hemşire tarafından yapılmasına özen gösterilir.
Çocukla oyun oynanır.
Okul Çocukluğu Dönemi (6-12 Yaş)
Çocuklar bu dönemde ailelerinden ayrı kalmaya alışkınlardır. Ancak, çocuğun vücudu ve hastalığı hakkında soruları vardır. Çaresizlik ve savunmasızlıkla ilgili kaygıları bulunur.
Karanlıktan, doktordan ve yapılan
girişimlerden korkar.
Göz göze gelmekten kaçınır, uykuları bozulur. Huzursuz görünüşlü, gerilimli ve pupillaları genişlemiştir.
Hastaneye yatışını geçmişteki davranışlarının cezası olarak görür.
Kendini hastalıkların sorumlusu olarak
görür.
Nasıl yardım edelim?
Yapılan girişimler ve çocuğun soruları dürüstçe açıklanır.
Grup oyunlarına katılımları sağlanır.
Servis içinde bazı görevler verilir (getir-götür işleri, yatak yapmaya yardım etme, kalem açma vb.).
Derslerinden geri kalmaması için ödevlerini yapması sağlanır (bazı hastanelerde “hasta okulları”
açılmıştır).
Adolesan Dönemi (13-18 Yaş)
Hospitalizasyon, adolesanın önceden kazanmış olduğu bağımsızlığını engeller.
Arkadaş grubundan uzaklaşma sorun yaratır.
İçe dönüklük, kızgınlık, düşmanlık gibi
tepkiler oluşur.
Nasıl yardım edelim?
Hastaneye kabulden sonra hastane görevlileriyle tanıştırılır.
Soru sormasına olanak verilir ve dürüstçe yanıtlanır.
Kişisel gereksinimlerinin karşılanmasında bağımsızlığa özen gösterilir.
Mahremiyet duygularına önem verilir.
Beslenme öğünleri adolesanın isteğine göre tercih ettiği gıdalardan düzenlenir.
Elbise giymesine izin verilir.
Eğitimini sürdürmesi konusunda desteklenir.
Arkadaşlarının ziyaretleri sağlanır.
Kaynaklar
Çavuşoğlu, H. (2015). Çocuk Sağlığı Hemşireliği Cilt I-II.
(12. Baskı). Ankara: Sistem Ofset Basımevi.
Durualp, E. (2016). Anne Çocuk sağlığı ve İlk Yardım. İçinde Öğretmenlik Alan Bilgisi Okul Öncesi Öğretmenliği. (2.
Baskı). (Ed: N. Aral, Ü. Deniz ve A. Kan), 107-158, Ankara:
Kısayol Yayıncılık.
Törüner, E.K. ve Büyükgönenç, L. (2012). Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Ankara: Göktuğ Yayıncılık.
Erdem, Y. (2015). Çocuk Hastalıkları. Ankara: Vize Yayıncılık.
Deniz, Ü. ve Önder, Ö.R. (2015). Anne Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
