ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ

ÖĞRETİM İLKE VE

YÖNTEMLERİ

Öğretim Teknikleri

Kavram Haritası

Grupla Öğretim Teknikleri

1. Soru-Cevap Tekniği:

Grupla Öğretim Teknikleri

1.

Soru-Cevap Tekniği: Öğretmenin konuyla ilgili sorular sorarak,

öğrencilerin de bu sorulara cevap

vererek gerçekleştirdiği bir tekniktir.



Bu tekniğin etkili kullanılması için

soru sıklığı, adil dağılım, teşvik etme, vurguyu tekrarlama ve bekleme

süresine dikkat edilmelidir.

Grupla Öğretim Teknikleri

2. Balık Kılçığı Tekniği

Grupla Öğretim Teknikleri

2. Balık Kılçığı Tekniği: Bir olaya ya da probleme sebep olan temel ve alt nedenleri organize

ederek göstermeye yarayan bir problem çözme tekniğidir.

 Bu teknikte sorgulanan nedenler 6 kategoriden oluşmaktadır:

1. İnsanlar

2. Yöntemler

3. Makineler

4. Materyaller

5. Çevre

İnsanlar-Yöntemler-Makineler-Materyaller- Çevre

BALIK KILÇIĞI TEKNİĞİNİN UYGULAMA ADIMLARI

 1. ADIM: Tartışılacak problemle ilgili bilgi sahibi olan bir grup insan bir araya

getirilir.

 Örnek: Yönetici, Öğretmen, Öğrenci (gerektiğinde veli)

 2. ADIM: Tahtaya büyük bir balık kılçığı çizilir.

 3. ADIM: Balık baş kısmına problemi ifade eden cümle yazılır.

 4. ADIM: Potansiyel nedenlerden olan bir kategori üzerinde beyin fırtınası başlatılır.

 Örneğin: Sınavda elde edilen

başarı/başarısızlığın tüm nedenleri listelemeye çalışın.

 5. ADIM: Diğer bir kategori üzerinde beyin fırtınasına devam edilir.

 Örneğin: “Makineler / Cihazlar” Kategorisi

 6. ADIM: Diğer kategoriler için sırayla aynı çalışma yapılır.

İnsanlar-Yöntemler-Makineler-Materyaller- Çevre

 Balık kılçığı diyagramı tamamlandıktan sonra yapılacaklar şunlardır:

 Grup olarak yazılan her nedenin

üzerinden tek tek gidilerek her birinin probleme sebep olan nedenlerden olup olmadığı tartışılır.

 Karar verildikten sonra, o kök nedenin çözümü ile ilgili alternatifler için

beyin

fırtınası yapılır.

3. BEYİN FIRTINASI

TEKNİĞİ

 Beyin fırtınasında amaç grup elemanlarını yeni fikirler

üretmek için cesaretlendirmek ve onların katkılarından

faydalanarak yeni alternatif yaratıcı fikirler üretmektir.

 Beyin fırtınası bu özelliği ile iş yerinde, arkadaşlar arasında, derneklerde, aile içinde

informal olarak, eğitimde ise formal olarak kısacası karar alınacak her ortamda, hakkında fikir yürütülecek, çözümler

araştırılacak her konuda

kullanılabilecek çok etkili bir yöntemdir.

BEYİN FIRTINASI SÜRECİNİ ETKİN KILAN FAKTÖRLER

 Beyin fırtınası tekniğini etkin kılan üç önemli faktör vardır;

 a-) Yargılama Yoktur: Beyin Fırtınası seansında kesinlikle cesaret kırıcı bir yaklaşım yoktur. Bunun sağlanması için üretilen fikirlerin yargılanması,

eleştirilmesi ve değerlendirilmesi işlemi askıya alınarak sonraya bırakılmaktadır.

 b-) Hedef Çok Fikir Üretmektir: Fikirlerin

değerlendirilmesi ve karar aşaması başka bir adımdır.

Beyin fırtınası çalışması olabildiğince çok fikir üretilmesi etabıdır.

 c-) Fikirlerin Kışkırtma Etkisi Kullanılmaktadır: Her bir grup elemanı ortama farklı tecrübe, bilgi ve bakış açısı getirmektedir. Her grup elemanı diğer fikirlerden de

BEYİN FIRTINASI UYGULAMA ADIMLARI

1. Adım: Grubun beyin fırtınasına hazırlanması

 Aydınlık ve ferah bir ortam.

 tahta / kalem vb. materyaller.

 problemle veya konu ile ilgili ön bilginin sunulması.

2. Adım: Problemin tanımlanması

 Çözüm aranan konu veya problem tanımlanır.

 Nasıl bir sonuca ulaşılmak istendiği açıklanır.

 Amacın olabildiğince çok fikir üretmek olduğu belirtilir.

 Başlangıçta herkese kendi fikirlerini not almaları için kısa bir süre verilir.

3. Adım: FİKİR ÜRETİMİ İÇİN BİR MODERATÖRün belirlenmesi

 Moderatür’ün dikkat etmesi gereken hususlar:

 Yargı içeren ifadeler kullanmaz.

 Herkese eşit ve adaletli söz hakkı verir.

 Ekstra sorularla yeni fikirleri kışkırtmaya çalışır.

4. Adım: FİKİRLERİN VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİN SÖYLENMESİ

 Fikirler moderatör yönetiminde her defasında bir fikir olarak söylenir.

 Söz, oturma düzenine göre değil, istekli olanlara göre verilir.

 Fikirlere karşı önyargı uygulanmaz.

 Her fikir atlanmadan yazılır.

 Başkalarının fikirlerinden etkilenme serbesttir.

 Fikir üretimi ekstra sorularla teşvik edilir.

5. ADIM: SONUÇLANDIRMA

 Üretilen fikirlerden uygulanabilir görülenler bireysel olarak not alınır

(örneğin her bir birey 3 veya 5 adet gib).

 Her elemanın seçtiği fikirler genel listede sırayla işaretlenir

 Bireysel tercihler işaretlenince, en çok işaret koyulan fikirler grup tercihi olarak sıralanır.

 Bu sıralamada en üstte olan fikirler üzerinde grup tartışması yapılır.

Grupla Öğretim Teknikleri

4. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği

Grupla Öğretim Teknikleri

4. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği:

açılarıyla değerlendirmelerine ve karar vermelerine olanak sağlayan bir tekniktir.

 Bu teknikte kullanılan şapkalarının işlevleri:

 Beyaz şapka: Tarafsız

 Kırmızı şapka: Duygusal

 Sarı şapka: İyimser

 Siyah şapka: Kötümser

Grupla Öğretim Teknikleri

5. Altı Ayakkabılı Düşünme: Bu teknik, kişilerin herhangi bir durum karşısında nasıl

davranmaları gerektiğine yardımcı olmayı ve problem çözme becerisinin geliştirmeyi

amaçlamaktadır.

 Turuncu Lastik Çizmeler: Tehlikeyi azaltmak ve güvenliği sağlamak

 Pembe Ev Terliği: İnsanlara karşı duyarlı olmak

 Gri Spor Ayakkabı: Problemle ilgili bilgi toplamak

 Mor Binici Çizmeleri: Yetkinin gereğini yerine getirmek

 Lacivert Resmi Ayakkabı: Rutin işleri yaparak hayatı kolaylaştırmak

Beyaz Şapka

 Elimizde ne var?

 Var olan bilgiler nelerdir?

 Daha hangi bilgiler gerekiyor?

 Eksik bilgiler nelerdir?

 Gerekli bilgiler nasıl elde edilir?

Tarafsız ve

objektiftir. Bu şapka ile

bilinenden yola çıkılır. Elde olan bilgiler de ne varsa sadece onlara göre

konuşulup yorum yapılır. Eksik olan bilginin olup

olmadığı araştırılır.

Kırmızı Şapka

 Duygusal bir bakış açısı verir. Kırmızı şapka takıldığında, hiçbir açıklama yapılmadan sezgiler ve duygular

söylenebilir. Korku, öfke, nefret, şüphe, coşku, hırs, ihtişam, kıskançlık ya da sevgi gibi duyguları görünür kılar.

 Sana ne hissettirdi?

Siyah Şapka

 Olumsuz, kötümser ve karamsardır. Bir

şeyin neden yapılmayacağını ortaya koyar.

En sık kullanılan şapka siyahtır. Olaylara eleştirel bir bakış açısı ile bakmayı

sağlayıp, tehlikelere dikkat çeker. Siyah şapka zararlı şeyler yapılmasına engel olur. Riskleri ve bir şeyin neden işe yaramayabileceğini gösterir.

Sarı Şapka

 Güneş gibi aydınlık, iyimser, umutlu ve olumlu düşünme ile ilgilidir. Sarı şapka iyimser bakışla değerli ve yararlı olan

fikirleri arayıp ve araştırır. Ulaştığı değerli ve yararlı şeyler için mantıklı destekler sağlamaya çalışır. Bu düşünce yapıcı ve üreticidir. Somut teklifler ve öneriler çıkar.

 Bunun faydası nedir?

 Bu durumun olumlu yönleri nelerdir?

Yeşil Şapka

 Yeşil bereket ve verimli büyüme demektir.

Yaratıcılık ve farklı, özgün, orijinal yeni fikirlerle alakalıdır. Yeşil renk, büyümenin, enerjinin ve yaşamın simgesi olan bitkileri çağrıştırır. Yeşil şapka enerji şapkasıdır. Yeni görüş ve seçenekler ortaya konulabilir. Ortaya atılan bir fikre ilişkin değişiklikler önerilebilir.

Bu şapka öğrencilerin yaratıcı düşünmesine yöneliktir. Renkler somutlaştırılınca daha etkili öğrenme gerçekleştirilebilir.

Daha başka ne olabilir?

Mavi Şapka

 Mavi serinkanlılığı temsil eder. Mavi

şapkadan önceki şapkalardaki cevapları düşünür. Düşünme sürecinin düzenlenmesi ve kontrolü ile uğraşır. Olaya keşkeler den uzak, iyimser, objektif bakarak düşünce sürecini değerlendirmek amacıyla

kullanılmaktadır. Mavi şapka her zaman en son takılıp durum analiz edilerek bir

sonuca varılır.

 Hangi karara vardın?

 Ne düşünüyorsun?

 Bundan sonra ne yapmalıyız?

Grupla Öğretim Teknikleri

5. Altı Ayakkabılı Düşünme Tekniği

Grupla Öğretim Teknikleri

5. Altı Ayakkabılı Düşünme: Bu teknik, kişilerin herhangi bir durum karşısında nasıl davranmaları gerektiğine

yardımcı olmayı ve problem çözme becerisinin geliştirmeyi amaçlamaktadır.

 Bu teknikte kullanılan ayakkabıların işlevleri şöyledir:

 Turuncu Lastik Çizmeler: Tehlikeyi azaltmak ve güvenliği sağlamak

 Pembe Ev Terliği: İnsanlara karşı duyarlı olmak

 Gri Spor Ayakkabı: Problemle ilgili bilgi toplamak

 Mor Binici Çizmeleri: Yetkinin gereğini yerine getirmek

 Lacivert Resmi Ayakkabı: Rutin işleri yaparak hayatı kolaylaştırmak

 Kahverengi Yürüyüş Ayakkabısı: Pratik ve esnek davranarak soruna çözüm bulmasıdır.

 Ayakkabılar bir hedefe ulaşmak içindir ve uygulama gerektirir. Her duruma uyan bir davranış yerine farklı

durumlarda kullanılabilecek altı farklı davranış biçimi oluşturulabilir

düşüncesiyle De Bono “Altı Ayakkabı Uygulama Tekniğini” ortaya

koymuştur.

 Altı şapkalı düşünmede bir defada sadece bir şapka takılabilirken altı ayakkabı uygulama tekniğinde aynı

anda farklı iki tek ayakkabı giyebiliriz.

1) TURUNCU LASTİK ÇİZME



Bu uygulama ayakkabısı tehlike ve aciliyet demektir.



Tehlikenin ortadan kaldırılması, bastırılması veya azaltılması

şeklinde öncelikleri kapsar.

2) PEMBE EV TERLİĞİ

 Pembe sıcaklığı, duyarlılığı ve sevgiyi ifade eder.

 Bu uygulama tarzı korumayı, acımayı, insanların duygu ve düşüncelerine karşı duyarlı olmayı gerektirir.

 Pembe terlik diğer uygulama tarzlarıyla en çok kaynaşan tarzdır.

3) GRİ SPOR AYAKKABISI

 Spor ayakkabılar rahat ve sessiz oldukları için onları giyen kimseler rahat ve dikkat çekmeden dolaşabilirler.

 Bu uygulama ayakkabısını giyen kimse gizli gizli dolaşır, dinler, inceler ve

araştırma yapar.

4) MOR BİNİCİ ÇİZMESİ

 Mor yetkiyi çağrıştırır. Binici çizmeleri ise ata binmeyi çağrıştırır. Her ikisi de yetkiyi ve gücü anlatır.

 Bu uygulama tarzı, bir konumun ya da bir yetkinin üstünlük kullanılarak oynanan bir roldür.

 Burada liderlik ve hâkimiyet söz konusudur.

5) LACİVERT RESMİ AYAKKABI

 Rutin işleri ve resmiyeti çağrıştırır. Bir rutin

uygulamanın nasıl yapılacağını önceden belirleyen bir uygulama modelidir.

 Uygun rutin seçildikten sonra geriye rutinin eksiksiz olarak izlenmesi ve uygulamanın yürürlüğe konması kalır.

 Rutinler inisiyatifi boğar, esnekliği azaltır. Ama rutinler zaman zaman bizim tehlike yapmamızı engeller.

Denenmiş ve kontrol edilmiş rutinlere sıkı sıkıya bağlanılmalıdır.

 Lacivert ayakkabı yerleşik rutinlerin kullanılmasını gerektirir. Uygulamanın odak noktası uygun rutini seçmek ve onu titizlikle uygulamaktır.

 Bir sporcuyu çalıştırırken, ameliyat yaparken, yolculuğa çıkarken, bir okulu yönetirken bu uygulama ayakkabısını giyeriz.

6) KAHVERENGİ YÜRÜYÜŞ AYAKKABISI

 Kahverengi toprağı, zemini ve ayağın yere sağlam basmasını çağrıştırır.

 Bu ayakkabının uygulama tarzı pratikliği ve pragmatizmi içerir.

 En önemli yönü esnekliktir.

 Yararlanılan Kaynaklar:

1. Yelken, T., Y. (Ed.) (2016). Öğretim İlke ve Yöntemleri. 4.

Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık.

2. Duman, B. (Ed.) (2015). Öğretim İlke ve Yöntemleri. 4.

Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık.