GGY 303 İmar Hukuku
Prof. Dr. Ruşen KELEŞ
TAKDİM PLANI
• Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin mekansal planlama yaklaşımları.
• Bu yaklaşımların yansıtıldığı uluslararası sözleşmeler.
• Avrupa Yerel Yönetimler özerklik Şartı, Aaalborg ve Leipzig Şartları, ve diğer sözleşmeler
MEKANA İLİŞKİN AVRUPA KURALLARI
• Genel olarak küreselleşme, Avrupa çapında Tek Pazar’ın gerçekleşmesi, rekabetin artması, sermayenin akışkanlığı önündeki engellerin kaldırılması, küçük işletmelerin yaşama şansının azalması gibi değişiklikler, Avrupa’da mekânsal planlamayı yakından etkileyen etmenlerdir.
• Avrupa Birliğince benimsenen enerji, ulaşım, telekomünikasyon ve benzeri politikalar dolaylı ya da dolaysız olarak Avrupa mekânsal planlama sistemini etkilemektedir.
• Ekonomik gelişme ile çevre değerlerinin korunması arasında bir denge sağlamayı öngören sürdürülebilir gelişme
yaklaşımı, AB hukuk belgelerine, çevre eylem programlarına ve uygulamaya yansımıştır.
• Avrupa’da mekânsal planlama, çok daha geniş kapsamlı olan ekonomik gelişme, ulaşım, enerji, konut, doğanın ve çevrenin korunması gibi konulardan ayırt edilemeyecek, onlarla bütünleştirilmesi gereken bir konudur.
• Mekânsal planlamada ilgi alanı, fiziksel kuruluş yeri seçimine ve arazi kullanımının denetimine dayanan bir anlayıştan, hızla ekonomik,
toplumsal, çevresel ve siyasal konulara doğru kaymaktadır.
• Geri kalmış yörelerin kalkındırılması ve sınır bölgelerinin geliştirilmesi AB’nin önemli politika tercihleridir. Bu politikaların üye devletlerin
kalkınma politikalarıyla bütünlüklerinin sağlanmasına özen gösterilmektedir.
• Avrupa çapında mekânsal planlamaya yön veren başlıca tüzel belgeler, iki önemli Avrupa kuruluşu olan Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği
açısından ayrı ayrı gözden geçirilirse daha uygun olur.
• Her iki uluslararası kuruluşun her alanda olduğu gibi mekânsal planlama alanında da benimsedikleri kurallar arasında yakın bir uyum ve benzerlik vardır.
• Avrupa Konseyi ülkelerinin bölge planlamasından sorumlu
bakanların benimsedikleri Avrupa’da Sürdürülebilir Kalkınma İçin Yön Gösterici İlkeler başlığını taşıyan belgede mekânsal planlama açısından önem taşıyan öğeler var.
• Bu belgede çok merkezli gelişme formunun hem yatırımların artırılması, hem de çevre üzerindeki baskıların azaltılması yönünden yararlı olduğu belirtilmektedir.
• Belgede özel sektörün itici gücünün dengeli gelişmeye katkısından söz edilmekle birlikte, kamu sektörünün ağırlık taşıdığı yerlerde, her iki kesim arasındaki işbirliği girişimlerine destek verilmesi istenmektedir.
• Köylerle kentler arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi, ulaşım ağının her yere kolaylıkla erişmeyi olanaklı kılacak biçimde düzenlenmesi, bilgiye erişme olanaklarının artırılması, çevreye verilen zararların azaltılması, doğal kaynakların, doğal ve kültürel mirasın korunması, enerji kaynaklarının güvenliği ihmal edilmeksizin geliştirilmesi,
yüksek nitelikli ve sürdürülebilir turizmin özendirilmesi, doğal
afetlerin etkilerinin azaltılması, söz konusu ilkeler arasında en çok dikkat çekenlerdir.
• Sınırötesi İşbirliği Çerçeve Sözleşmesi (1980),
• Avrupa Yerel Yönetimler Özerk Şartı (1985),
• Bölge Planlaması Stratejisi (1988),
• Avrupa Kentsel Şartı (1992, 2008),
• Aalborg Şartı (1994, 2994), Avrupa Pevzaj Sözleşmesi (2000),
gibi belgeler, Avrupa mekânsal planlama uygulamalarını etkileyen öteki belgelerdir.
Avrupa Mekânsal Gelişme Perspektifi (ESDP)
• AB üyesi devletlerin bölge planlamasından sorumlu bakanlarının 1999 yılında Postdam’da tüm Avrupa’da bölgesel gelişme politikalarıyla ulusal kalkınma politikaları arasında uyum sağlanması, dengeli ve sürdürülebilir bir gelişmenin tüm AB ülkelerinde geçerli kılınması, ekonomik ve toplumsal uyumun
sağlanması, doğal kaynakların ve kültür mirasının korunması ve rekabetçiliğin yaygınlaştırılması belgede yer alan kurallar arasındadır.
• 2007’de kabul edilmiş olan Sürdürülebilir Avrupa Kenltleri Leipzing şartı adlı belgede, bütünleştirilmiş kentsel politikalar çerçevesinde kentlerdeki yoksunluk bölgelerinin ele alınması, fiziksel çevrenin iyileştirilmesi, yerel ekonominin ve emek pazarının güçlü kılınması, gençler ve çocuklar için hazırlayıcı eğitim ve öğretin fırsatlarının sağlanması, ucuz ve etkin ulaşım olanaklarının yaratılması gibi esaslar vardır.
