MİMARİ ANLATIM TEKNİKLERİ II. DERS NOTLARI Hafta 13

(1)

1

KONU: İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ .

MİMARİ ANLATIM TEKNİKLERİ II

DERS NOTLARI Hafta 13

HAZIRLADI

Doç. Dr. Mehriban MİKAYİLOVA

Dr. Öğretim Üyesi Serap FAİZ BÜYÜKÇAM

OMU, Mimarlık fakultesi - 2021

(2)

Mekan tasarlamasında mekanın algılamasını sağlayan, ıșık-gölgeye de önemli rol verilmiștir. Statik ve durağan bir kavram olarak mimarlık, zamana ve mekana bağlı olarak değișmekte canlılık ve hareket kazanmaktadır. Ișık mimarinin en önelmiș fiziksel faktörlerinden birisidir ve mekanın görsel etkisi de ancak ıșık sayesinde algılanabilir. Görsel etkilerin tümü ıșığa bağımlıdır. Ișığın cinsi, gücü ve yönü değiștikçe mekanın algısı da değișecektir. Ișık sınırlamaları biçim ve dokuyu vurgular; bir özelliği gizler ve açığa çıkarır; mesafeleri küçültür ya da büyütür. Siluet halindeki objelerin kenar çizgileri çok önemli görsel nitelikler tașır.

(3)

3

Mekanlara ve nesnelere 3.boyutu kazandıran öğe ıșıktır.

Doğal – yapay ıșığın dinamik ve değișken özellik tașıması, nesnelerin ve mekana etkisini değiștirir. Mekanlar; ıșık yardımıyla değișebilir hatta yeniden yaratılabilirler. Bir mekanın kısmen ıșıklı (aydınlık), kısmen gölgeli olması bu mekanı iki ayrı tonda tesir. Böylelikle ıșık-gölge oyunları sayesinde mekanın etkisi de değișir. Bu yeni durum monotonluğu bozduğu için mekanda plastik bir görünümde yaratılmaktadır.

(4)

4

Ișığın plastik bir değer kazanmasında gölgenin etkisi büyüktür. Ișık ancak gölge yarattığı sürece varolur. Cisimlerin yüzeyindeki hareketler farklı gölgeler meydana getirmektedir. Gölgenin olușmasında ıșık kaynağının șiddeti kadar yönünün de rolü önemlidir.

Ișık kaynağı yön değiștirdikçe gölgelerde yer ve biçim değiștirirler. Bir yüzeyin renginin iki ayrı tonda tesir etmesini sağlayan da o yüzeyin kısmen gölgeli, kısmen de ıșıklı olmasıdır. Böylelikle yapının etkisine ıșık-gölge oyunları sayesinde ayrı bir olanak eklenmiștir. Bu yeni imkan plastik bir görünüm yaratmaktadır

(5)

5

Gölge, ışık ışınlarının yolları üzerindeki saydam olmayan bir engel nedeniyle ulaşamadıkları alana denir. Bir ışık kaynağından çıkan ışınların saydam olmayan bir cisimle karşılaşmaları durumunda ışık cismin arkasına geçemez, böylece cismin arkasında gölgesi oluşur. Tam gölge ve yarı gölge diye iki doğa olayı var.

Aşağıdaki resim, bir bardağı, güneş gören bir pencerenin önüne koyup çektiğim bir fotoğraf.

Bardağın gölgesinin zeminde oluştuğuna dikkat edin.

Aşağıdaki resimde aynı bardağı bu kez yere

koymadım elimde tuttum. Bu sefer bardağın gölgesi

duvarda oluştu. Oluştuğu yerler farklı olsa da her

iki resimdeki ortak özellik gölgenin karanlık olması.

(6)

6

Işık kaynağından çıkan ışınların hiç düşmediği bölgeler tam gölge denir.

Bazı bölgelerde hem ışık düşüp hem de gölgelenme görünüyorsa

buna yarı gölge denir.

(7)

Tam gölge nedir ve nasıl oluşur?

Işık kaynağından gelen ışınların tamamının cisim tarafından durdurulduğu, hiçbirinin cismin

arkasına düşmediği durumda tam gölge oluşur. Bu durumda cismin arkası tamamen karanlık

olur. Yalnızca tam gölge noktasal bir ışık kaynağının kullanılmasıyla oluşur. Yukarıdaki resimde

bir noktasal ışık kaynağının önüne saydam olmayan küresel bir cisim yerleştirilmiş, cismin

arkasına da bir ekran konulmuş. Işık kaynağından çıkan ışınlar her yöne yayılıyor. Ancak cisme

denk gelen ışınlar engelleniyor. Işık kaynağından cismin altına ve üstüne doğru çizilen iki ışın,

kaynaktan ekrana ulaşabilen ışınların kaldığı bölgeyi belirliyor. Cismin engellediği bölge ise

tam gölge oluyor, yani tamamen karanlıkta kalıyor. Gölgenin büyüklüğüyle ışık kaynağının

cisme uzaklığına dikkat etmelisiniz.

(8)

İ

şık-Gölge

Işığın nesneler, objeler ve cisimler üzerinde yayılırken oluşturduğu açık orta-koyu ton değerlerine ışık-gölge diyoruz.

Açık-Koyu

Işık, objeyi her noktadan aynı şiddetle aydınlatmadığı için; ışığın geliş yönüne yakın yüzeyler daha fazla ışık aldığından açık; ışığa uzak ve arkada kalan yüzeyler daha az ışık alacağından koyu görünürler.

Ton

Objelerin ışıklı (aydınlık) kısımları ile gölgeli (karanlık) kısımları arasında kalan kısımları hassas bir geçişle birbirine bağlayan orta ton değerlerinin hepsine birden ton denir.

Bir modelin tasarımında ve uygulamasında ana faktörlerden biri ışıktır. Modelin aldığı ışık bize onun düz, kıvrımlı, küresel, içbükey ya da başka bir formda olup olmadığını gösterir.

(9)

9

Yarı gölge nedir ve nasıl oluşur?

Yarı gölgeyi anlamak için saydam olmayan bir cismin birden fazla noktasal ışık kaynağıyla aydınlatıldığı durumları incelemeliyiz. Fotoğrafa üstten bakıyoruz bu şemada. Aşağıdaki resimde cisme eşit mesafede iki noktasal ışık kaynağı gösteriliyor. Her ışık kaynağı için sınırları belirleyen ışınları kürenin altına ve üstüne çizdiğimizde, cismin iki gölgesinin oluştuğunu görüyoruz. Eğer bu noktasal ışık kaynaklarının yalnızca birini ya da diğerini kullansaydık bu gölgeler tam gölge olacaktı. Ama ikisini birden kullandığımız için, birinci ışık kaynağı ikinci kaynağın oluşturduğu gölgenin bir kısmını aydınlatıyor. İkinci kaynak da birincinin oluşturduğu gölgenin bir kısmını aydınlatıyor. Bu bölgeler tamamen karanlık olmuyor. İşte bu kısmen karanlık olan bölgelere yarı gölge diyoruz. Resimde gri olarak gösterilen alanlar yarı gölge.

Küresel işık kaynağı

(10)

İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 10

(11)

11

(12)

12

(13)

(14)

1 İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 4

(15)

İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ

15

(16)

1 İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 6

(17)

İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 17

(18)

1 İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 8

(19)

19 İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ

(20)

İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 20

(21)

21

(22)

22

(23)

İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ 23

(24)

24

(25)

MİMARİ ANLATIM TEKNİKLERİ II. DERS NOTLARI Hafta 13

KONU: İKİ BOYUTLU GÖLGE ÇİZİMİ .