Prof. Dr. M. Münir Aktepe'nin Hayatı ve Eserleri

Nekroloji:

PROF.DR. M. MÜN~R AKTEPE'N~N HAYATI

ESERLER~~

Prof. Dr. M. Münir Aktepe, 7 Eylül 1917 (1333) de ~zmir'in ~kiçe~melik semtinde 832. sokak (di~er ad~~ Dalya) daki evlerinde dünyaya gelmi~tir. Babas~~ Mehmet Dursun Efendi, annesi Ay~e Feride Han~m'd~r. Prof. Münir Aktepe'nin ailesi Erzincan'a ba~l~~ Kemah kazas~ndand~r. Men~e itibariyle anne ve baba taraf~ndan Abdülkadir-o~ullar~na, anneannesi taraf~ndan Hac~~ Halil-zâdelere mensuptur. O do~du~u zaman ailenin bir k~sm~~ Erzurum, Bitlis, Mu~~ ve Trabzon'un pe~pe~e Rus istilâs~na (1916) u~ramas~~ üzerine Erzincaddan ~zmir'e göç etmi~~ bulunuyordu. Babas~n~n y~llar süren askerlik görevi dolay~s~yla Prof. Aktepe, ilk çocukluk y~llar~n~, annesinin babas~~ ~zmir Memleha Müdürü olan Süleyman Efendi'nin Çamalt~~ nahiyesindeki evinde geçirdi. Babas~n~n askerlik görevinin hitama ermesi üzerine ~zmir'e getirilen Prof. Aktepe, Izmir'in. Yunan i~gali alt~nda bulunu~una ve 9 Eylül 1922 de Türk ordusunun ~ehre giri~ine ~ahit oldu. ilkokul ça~~na gelmesi üzerine özel ~emsülmaarif Okulu'na ba~lad~. Ancak bu okulun la~vedilmesi üzerine, ~stiklal ~lkokulu'nda tahsiline devam edip 1930 y~ l~nda buradan "Pekiyi" de-rece ile mezun oldu. 1930-1933 y~llar~nda ~zmir Karata~~ Ortaokulu'nda ve 1933-1936 y~llar~nda ~zmir Erkek Lisesi'nde ö~renirnine devam ederek Haziran 1936 da buradan "Pekiyi" derece ile diploma almaya hak kazand~.

Prof. Aktepe orta halli bir ticaret erbab~ n~n o~luydu. Tahsile devam eden daha üç karde~inin bulunmas~ndan dolay~~ yüksek tahsil için bir y~l bek-lemek zorunda kald~. Zira o y~llarda Izmir'de üniversite bulunmuyordu. ~stanbul veya Ankara'ya gitmek zarureti vard~. Bu yüzden bizzat çal~~~ p, tasar-ruf edece~i para ile müteakip y~l yüksek tahsile ba~lamaya karar verdi. Vaktiyle diploma ald~~~~ Karata~~ Ortaokulu 'na tarih-co~rafya-yurtta~l~ k bilgisi derslerini okutmak üzere vekil ö~retmen olarak tayin olundu. Onun bu gö-revi 2 Kas~m 1936-19 Haziran 1937 tarihleri aras~ nda sürdü. Daha sonra ~zmir P.T.T. idaresinde görev ald~ . O bu görevlerde iken ~zmir Valisi Faz~ l Güleç ile Halkevi Ba~kan~~ Bayan Sehime Yunus'u tan~d~. Bu kimselerin ten-sibi ile Kas~m 1937 y~l~nda ba~lamak üzere 4 y~ll~k yüksek ö~renim bursuna lay~k görüldü. Bir y~ll~k tarih-co~rafya ö~retmenli~i tecrübesi, Prof. Akte-

pe'ye meslek seçiminde yön vermi~tir. Bu mesle~i çok sevmi~~ olmas~ndan do-lay~, ~stanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'ne kayd~n~~ yap-t~rd~. Tarih derslerinden ba~ka yan disiplin olarak co~rafya ve felsefe dersle-rini de ald~. Ba~ar~l~~ bir tahsil hayat~~ geçirip, ald~~~~ mezuniyet tezi olan Mahmud ~~~ Devrinde Rize Ayan~~ Tuzcu-o~ullar~~ isyan~~ ile göz doldurdu. Nihayet 20 Ekim 1941 de mezun oldu. Onun tahsil hayat~~ bugünkü Edebiyat Fakültesi'nin yerinde bulunan Zeynep Han~m Kona~~ 'nda geçti. Bu zaman zarf~nda ~ehzadeba~~'ndaki Ege Yurdu'nda kald~.

Yüksek tahsilini ikmal eden Prof. Aktepe 3 Kas~m 1941 de vatani göre-vini de tamamlamak üzere Ankara Piyade Yedek Subay Okulu'nda ö~renci oldu. Buradan mezun olduktan sonra, çekti~i kur'a neticesinde, aste~men rütbesi ile 1 May~s 1942 tarihinde Bolay~ r'~ n kuzeyindeki Do~anarslan-Ortaköy-Kavak hatt~n~~ tutan 66. Korugan Alay~n~n 2. Taburunda göreve ba~-lad~. Sava~~ y~llar~~ olmas~ndan dolay~~ oldukça s~k~nt~l~~ günler geçiren Prof. Aktepe, 8 Nisan 1944 de tezkere ald~. Askerlik süresi takriben 2,5 y~l sürmü~-tür. Terhisini müteakip ~stanbul'a gelip Milli E~itim Bakanl~~~ 'ndan tayin beklemeye ba~lad~. Bu s~rada hocas~~ Ord.Prof. Cavid Baysun'un daveti üze-rine, 5 Ekim 1944 de fakültenin tercümanl~k kadrosunda kitapl~k memuru olarak 75 lira maa~la tayin olundu. Bu görevi 28 ~ubat 1945 tarihine kadar devam etti.

Prof.Dr. M. Münir Aktepe 1 Mart 1945 tarihinde asistan olarak tayin edildi. Böylece resmen ilmi kariyere intisap etmi~~ oluyordu. Bir y~l sonra da Hocas~~ Ord.Prof. Cavid Baysun'un bir yaz~s~~ ile meslekteki asaleti tasdik edildi. Bu s~rada Osmanl~~ Türklerinin Rumeli'ye Yerle~meleri adl~~ Doktora tezi çal~~malanna devam et~nekteydi. Bu çal~~malar~n~~ normal sürede bitire-rek, 11 Haziran 1949 da imtihana girdi. Ba~ar~l~~ olup "Pekiyi" derece ile Dr. ünvan~n~~ ald~. Prof. Aktepe bu y~llarda genç bir ilim adam~~ olarak bugün de hâlâ önemini koruyan "Naima Tarihi'nin Yazma Nüshalar~~ Hakk~nda" ve "Osmanl~lar~n Rumeli'de ~lk Fethettikleri Çimbi Kal'as~" adl~~ ara~urmalann~~ yay~ nlad~. 19 Ekim 1950 tarihinde Paris'e giden Prof. Aktepe, National Bibliotheque'deki yo~un çal~~malar~ndan sonra 22 Nisan 1952'de Türkiye'ye döndü. Bu arada bir müddettir Türkiyat Enstitüsü Müdürlü~ü yapmakta olan Hocas~~ Prof. Baysun'un tensibi ile 27 May~s 1952 de Müdür yard~mc~l~-~~ na tayin edildi.

PROF. DR. M. MÜNIR AKTEPE'N~N HAYATI VE ESERLERI 491 Daima ilmi faaliyetler içinde bulunan Prof. Aktepe, Dr. Asistanl~k müd-detini tamamlay~p, 15 Ocak 1954 den itibaren doçendik imtihanlar~na gir-meye ba~lad~. Bütün safhalar~~ bir devrede tamamlayarak Yeniça~~ Tarihi Doçenti oldu. Patrona ~sya~~~~ (1730) adl~~ eser onun Doçentlik tezidir. Prof.Dr. M. Münir Aktepe ba~ar~l~~ bir ö~retim üyesi olarak çal~~makta iken, 27 May~s 1960 ~htilâli icraat~~ içinde 28 Ekim 1960 da 114 say~l~~ kanun gere-~ince 147 üniversite mensubu ile birlikte sebep gösterilmeden affedildi. Bu esnada Edebiyat Fakültesi Mezunlar~~ Cemiyeti Ba~kan~~ ve Türkiye Muallimler Birli~i ~kinci Ba~kan~~ olarak da çal~~makta idi. Bu sebeple Aral~k 1960 tarihinde Türkiye Muallimler Birli~ini temsilen Kurucu Meclis üyeli-~ine seçildi. 6 Ocak 1961'den itibaren Ankara'da Kurucu Meclis çal~~mala-r~nda bulundu. Prof. Aktepe, Kurucu Meclis üyeli~i süresince fakülteden izinli say~ld~. Ayn~~ zamanda 28 Nisan 1961 ile 25 Nisan 1962 tarihleri ara-s~nda ~stanbul Çapa E~itim Enstitüsü'nde tarih hocal~~~~ ile görevlendiril-mi~ti. Ancak zaman~n hükümetinin 147 üniversite ö~retim üyesinin görevleri ba~~na dönme karar~~ üzerine Prof. Aktepe, 26 Nisan 1962 de üniversitedeki vazifesi ba~~na döndü. 23 Kas~m 1962 tarihinde ~stanbul Üniversitesi Rektörlfi~ü'nün uygunu ile 6 ay Almanya'da kütüphâne ve müzelerde çal~~-malar yapmak üzere yurt d~~~na gitti. Dönü~ünü müteakip Prof. Aktepe, bir yandan çal~~malar~na devam ediyor bir yandan da ö~rencilerin yeti~mesine yard~mc~~ oluyordu. Bu arada mezuniyet safi-tasma gelmi~~ ö~rencilerin tezle-riyle de yak~ndan ilgili idi. Ayr~ca Bölümün yay~n organ~~ olan Tarih Dergisi'nin muntazam ç~kmas~~ için her ~eyi ile bizzat me~gul oluyordu. Bu çal~~malar~n~n yan~~ s~ra 17 Eylül 1963'den itibaren uzun y~llar hizmet edece~i Fakülte Yönetim Kurulu'na da seçilmi~~ bulunuyordu.

Üniversite ö~retim üyeli~inin son safhas~na gelmi~~ bulunan Doç. Dr. Aktepe, jüri üyeleri olan Cavid Baysun, Besim Darkot, Cemal Tukin, Fikret I~~ltan ve ~brahim Kafeso~lu'nun oybirli~i ve üniversite Senatosunun karar~~ ile 19 Mart 1964'de Profesör oldu. Bu s~rada kadro imkan~~ olmamas~ndan dolay~~ kadrosuz olarak görevine devam etti. 25 May~s 1967 de Fakülte Kurulu taraf~ndan senatör seçildi ve bu görevi y~llarca sürdürdü. Hocas~~ Prof. M. Cavid Baysun'un 19 Kas~m 1968'de vefat' üzerine ondan bo~alan kadroya ta-yin edildi. Prof. Aktepe ilmi faaliyetler ve idarecilik yan~nda bölüme ve tarih ara~t~rmalar~na daha yararl~~ olmak üzere Fakülte bünyesinde bir Tarih Ara~t~rmalar~~ Enstitüsü'nün kurulmas~na ön ayak olmu~tur. Tamamen onun gayret ve himmetleriyle gerçekle~en bu Enstitü, 21 Eylül 1968 den itibaren faaliyete geçmi~tir. 6 May~s 1969'da kurdu~u bu Enstitüye müdür seçildi.

Yine onun sevk ve idaresinde Ensdtünün yay~n organ~~ olan Tarih Enstitüsü

Dergisi'nin ilk say~s~, Ekim 1970'de yay~n hayat~na at~ld~. Bu sürede

ö~renci-siyle ve ö~retim kadrosuyla geni~leyen Bölümün artan ilmi faaliyetlerine ce-vap verilmi~~ oluyordu. Enstitüye ait bir kütüphâne tesisine de büyük önem veren Prof. Aktepe, birçok kaynak eserin burada toplanmas~na da vesile ol-mu~tur.

Prof.Dr. M. Münir Aktepe yo~un ilmi faaliyetleri ile birlikte 13 Mart 1964'de Türkiye Gayr-i Menkul Eski Eserler ve An~tlar Yüksek Kurulu üyeli-~ine de seçildi. O bu s~fatla tarihi eserlerin korunmas~ na ihtimam gösterir, taviz vermezdi. Bundan ba~ka Prof. Aktepe 27 Nisan 1967 de Türk Tarih Kurumu asil üyeli~ine de seçilmi~~ ve Kurumun ilmi faaliyetlerinde aktif gö-rev alm~~t~r. 26 Ocak 1996 tarihinde Türk Tarih Kurumu'nda yap~lan bir tö-renle ~eref üyeli~i ile taltif edilmi~tir. Hizmet etmeyi kendisine ~iar edinmi~~ bulunan Prof. Aktepe, Kas~m 1970 tarihinde Edebiyat Fakültesi Dekar~l~~~'na da seçilmi~; ancak o günlerin karmakar~~~k havas~~ içinde lây~k~~ vechile hizmet etmenin imkâns~zl~~~m görüp, k~sa sürede bu görevden ayr~lmay~~ tercih et-mi~tir. Prof. Aktepe 31 Ocak 1983'de kendi arzusu ile emekli olmu~tur. E~i Nurten Aktepe, Alman Lisesi Edebiyat ö~retmenli~inden emeklidir. Evli bir k~z~~ ve torunu bulunmaktad~r.

Ö~rencisi olmaktan büyük mutluluk duydu~um Hocam Prof.Dr. M. Münir Aktepe, ö~rencilerin yeti~mesinde ihtimam gösterirdi. Özellikle onla-r~n mezuniyet tezleri ile bizzat ilgilenirdi. Ö~rencilerin yeti~mesinde dersle-rin yan~nda yurt geziledersle-rinin de yararl~~ olaca~~n~~ dü~ünerek, birçok Anadolu ~ehrine geziler düzenlenmesini sa~lam~~ t~ . Yan~ nda genç arkada~lara Doktora tezi yapt~rtm~~; birçoklar~n~n tez savunmas~nda bulunmu~tur.

Prof.Dr. M. Münir Aktepe, 26 Haziran 1996 Çar~amba günü 79 ya~~nda iken âni olarak vefat etmi~, 28 Haziran'da Ortaköy Kabristarn'nda topra~a tevdi edilmi~tir.

ESERLER~*

"Enveri (Elhk Sa'dullah)",

_{~A, rv (1946),}

~A,

_~A,

~A,

"Naimâ Tarihi'nin Yazma Nüshalar~~ Hakk~nda", TD, I/1 (1949), 35-52. "Osmanl~lar~n Rumeli'de ~lk Fethettikleri Çimbi Kal'as~", TD, I/2 (1950), 283-307.

'Tuzcu O~ullar~~ isyan~", TD, III/5-6 (1953), 21-52.

"Damad ~brahim Pa~a Devrinde TD, IV/7 (1953), 85-126. "Damad ~brahim Pa~a Devrinde Lâle", TD, V/8 (1953), 85-104.

"XIV. ve XV. As~rlarda Rumeli'nin Türkler Taraf~ndan ~sitân~na Dair", TM, X (1953), 299-312.

"Damad ~brahim Pa~a Devrinde Lâle", TD, VI/9 (1954), 23-38.

"Ahmed III. Devrinde ~ark Seferine ~~tirâk Edecek Ordu Esnaf~~ Hakk~nda Vesikalar", TD, / 10 (1954), 17-30.

"Damad ~brahim Pa~a Devrinde Lâle'ye Dair Bir Vesika", TM, XI (1954), 115-130.

a Yay~nlar yarnlan~~~ tarihine göre dizilmi~tir.

b Makaleleriu içinde bulundu~u dergi ve ansiklopedi adlar~ nda ~u k~saltmalar kullan~lm~~t~r:

BTTD Belgelerle Türk Tarihi Dergisi

D~A Türkiye Diyanet Vakf~~ Islam Ansiklopedisi

El2 The Encyclopedia of Islam (Yeni Edisyon)

~A Islam Ansiklopedisi

KT~A Küçük Türk-Islam Ansiklopedisi

ML Meydan La~-ousse

TD Tarih Dergisi

TED Tarih Enstitüsü Dergisi

TM Türkiyat Mecrnuas~~

"Kemanke~~ Ali Pa~a", ~A, VI (~stanbul 1954), 571-573. "Kenan Pa~a (Sar~-)", ~A, VI (1954), 573-575.

"Kosova", ~A, VI (1954), 869-876.

"ValCanüvis Râ~id Mehmed Efendi'nin E~ref ~ah Nezdinde Elçili~i ve Buna Takaddüm Eden Siyasi Münasebeder", TM, XII (1955), 155-178.

"Cavid Baysun, Cevdet Pa~a, Tezâkir", TM, XII (1955), 280-282 (Tamtma).

"Mahmud I", ~A, VII (1956), 158-165.

"1727-1728 ~zmir ~syan~na Dair Baz~~ Vesikalar", TD, VIII/11-12 (1956), 71-98.

"Mehmed Efendi (Lklezkri, ~eyh-), ~A, Vi! (1957), 579. "Mehmed Tahir (Lklezkri-)", ~A VII (1957), 612-613. "Mehmet Pa~a (Sultan-zkde-)", ~A, VII (1957), 605, 607. "Mehmed Pa~a (Tiryaki-)", ~A VII (1957), 607-609. "Mehmed Pa~a (Ye~en-)", ~A, VII (1957), 609-610.

Asra Ait ~stanbul Kazas~~ Avar~z Defteri", ~stanbul Enstitüsü

Dergisi, III (1957), 109-139.

"Fatih Sultan Mehmed'in Ailesi Hakkinda", Bilgi, XI/122 (1957), 6-8. "Devletin Mâli Durumunun Islah~na Dâir Bir Riskli: Düstürül-amel li-~slahi'l-halel", Bilgi, XI/ 128 (1957), 7-9.

"Hoca Sa`cleddin Efendi'nin Tâcii't-teva'rih'i ve Bunun Zeyli Hakk~nda",

TM, XIII (1958), 101-116.

Asr~n ~lk Yar~s~ nda ~stanbul'un Nüfus Mes'elesine Dâir Baz~~ Vesikalar", TD, IX/13 (1958), 1-30.

Patrona isyan~~ (1730), ~stanbul 1958.

"Yahya Kemal Beyatl~", Bilgi, XII/140-141 (1959), 5-9.

"Fâtih'in Kay~npederi Za~anos Mehmed Pa~a ve Torunlar~~ Hakk~nda", XIII/146 (1959), 8-9.

PROF. DR. M. MÜNIR AKTEPE'N~N HAYATI VE ESERLERI 495 "Mustafa Pa~a (Kemanke~, Kara-)"/A, VIII (1959), 730-732.

"Mustafa Pa~a (Merzifonlu, Kara-)", ~A, VIII (1959), 736-738.

"~btihacü't-tevârih", TD, X/14 (1959), 71-84.

"Ba~vekâlet Ar~ivindeki Vesikalara Nazaran ~zmir isyan~~ 1717-1728", V.

Türk Tarih Kongresi, Ankara 1960, 674-681.

"Matbah Emini Halil Efendi'ye Dâir Baz~~ Notlar", TD, XI/15 (1960), 65- 70.

"Nev~ehirli Damad ~brahim Pa~a'ya Dâir ~ki Vakfiye", TD, XI/15 (1960),

149-160.

"Nâdir (~ran ~ah~ )", ~A, IX (1960), 21-31.

"Nev~ehirli ~brahim Pa~a", ~A, IX (1962), 234-239.

"Damad ~brahim Pa~a Evkaf~na Dâir Vesikalar", TD, XIII/17-18 (1963), 17-26.

"~zmir'e Ait Bâz~~ Kitâbeler ve Notlar", TD, XIV/19 (1964), 57-80.

"Bekir S~ tk~~ Baykal, Destâri Sâlih Tarihi", TD, XIV/19 (1964), 166-168

(Tan~ tma).

"Cavid Baysun, Cevdet Pa~a, Tezâkir", TD, XIV/19 (1964), 165-166

(Tan~ tma).

"Es'ad Efendi, Ahmed", E/2, II (1965), 712-713.

"Es'ad Efendi, Mehmed", E/2, II (1965), 713.

"Es'ad Efendi, Mehmed", E/2, II (1965), 713-174.

"Es'ad Efendi, Sahhaflar Sheykhi-zâde Seyyid Mehmed", E/2, II (1965), 714.

"Mehmed Salâhi Bey ve Mecmuas~~ Hakk~nda Bâz~~ Notlar", TD, XV/20 (1965), 55-72.

"Mehmed Salâhi Bey ve Mecmuas~ 'ndan Bâz~~ K~s~mlar", TD, XVI/21

(1966), 15-38.

Mehmed Salâhl, Girit Meselesi 1866-1889, ~stanbul 1967.

"Dürri Ahmed Efendi'nin Iran Sefâreti", BTTD, Say~~ 1 (Ekim 1967), s.

56-60; Say~~ 2 (Kas~m 1967), s. 60-63; Say~~ 3 (Aral~k 1967), s. 64-66; Say~~ 4

"Mehmed Salâhi Bey ve II. Abdülhâmid'e Selânik Hakk~nda Sundu~u 31 Temmuz 1304 Tarihli Rapor", TD, XVII/22 (1968), 79-96.

"II. Abdülhamid'le ilgili Belgeler", ITITD, Say~~ 5 (~ubat 1968), s. 11-18. "Abdülhamid'in Coblentz Seyahau An~lar~~ ve II. Wilhelm'in ~stanbul'u Ziyareti", BTDD, Say~~ 6 (Mart 1968), s. 32-34.

"Türkiye'de Akademi Meselesi ve II. Abdülhamid'e Dil Akademisi Hakk~nda Sunulan Lâyiha", BTTD, Say~~ 8 (May~s 1968), s. 22-28.

"Atatürk'e Dâir Baz~~ Belgeler", Belle ten , XXXII/128 (1968), 441-457. "Abide ve San`at Eserlerimize Ait Türk Tarihi'nde Mevcut Bilgiler",

Sanat Tarihi Y~ll~~~, ~stanbul 1968, s.169-183.

"Derya Kapdan~~ Mustafa Pa~a ve Bir Vakfiyesi", BTTD, Say~~ 15 (Aral~k 1968), s. 31-39.

"~efik Mehmed Efendi", ~A, XI (1968), 384-386.

"XVIII. Yüzy~l Vezirlerinden Kapdân-~~ Derya Kaymak Mustafa Pa~a'ya Ait Vakfiyeler", VD, VIII (1969), 15-36.

"Ord. Prof. M. Cavid Baysun", Belleten, XXXIII/129 (1969), 97-113. "Mehmed Salâhi Bey ve Mecmuas~'ndan Bz~~ Notlar", TD, 23 (1969), 51- 74. "Abdülaziz", ML, I (1969), 25-27. "Abdülhamid I" ML, I (1969), 29-30. "Abdülmecid", ML, I (1969), 34-35. "Ahmed II", ML, I (1969), 166-167. "Ahmed III", ML, I (1969), 167-169.

"Ahmed Cevdet Pa~a", ML, I (1969), 171-172 (N. Sami Banarl~~ ve H. Ziya Ülken'le).

"Ahmed Pa~a (Humbarac~ba~~)", ML, I (1969), 179-180. "Ahmed Rasim", ML, I (1969), 181-182 (S.E. Siyavu~girle). "Ahmed Tevfik Pa~a", ML, I (1969), 183-184.

PROF. DR. M. MÜNIR AKTEPE'NIN HAYATI VE ESERLERI 497 "Ahmed Vefik Pa~a", ML, I (1969), 184 (N. Sami Banarl~~ ve Sevda Sener'le).

"Alemdar Mustafa Pa~a", ML, I (1969), 296-297. "Alemdar Vak`as~", ML, I (1969), 297.

"Ali Pa~a (Tepedelenli-)", ML, I (1969), 322-323. "Balkan antann veya pakt~", ML, II, 114.

"Balkan Birli~i", ML, II (1969), 114.

"Barbaros Hayreddin Pa~a", ML, II (1969), 150-151. "Bayezid I Y~ld~r~m", ML, II (1969), 217-218. "Bayezid II", ML, II (1969), 218-219.

"Canbulad", ML, II (1969), 767.

"Ta~köprü-zade", ~A, XII/1 (1970), 41-46.

I 720-1 724 Osmanl~-Iran Münâsebederi ve Silâh~ör Kemâni Mustafa A~a'nin Revan Fetihnâmesi, ~stanbul 1970.

"~p~ir Mustafa Pa~a ve Kendisi ~le ilgili Bâz~~ Belgeler", TD, 24 (1970), 45- 58.

"Baltac~~ Mehmed Pa~a'n~n 1711 Prut Seferi ~le ilgili Emirleri" TED, 1 (1970), 131-170.

"Szigetv-ar Livas~~ Kanun-nâmesi", Kanüni Arma~an~, Ankara 1970, s. 187-202.

"~zmir Hanlar~~ ve Çar~~lar~~ Hakk~nda Ön Bilgi", TD, 25 (1971), 105-154. "Mehmed Efendi'nin Lehistan Sefil-en ve Sefaretnâmesi", T E D, 2 (1971), 131-140.

"Husayn Pasha, Küçük Hüseyin Pasha", E/2, Il! (1971), 627-628. "~pshir Mustafa Pasha (?-1655)", E/2, III (1971), 1248.

"~brahim Pasha, Nev~ehirli", E/2, III (1971), 1002-1003.

"Manisa Ayanlar~nda~r~~ Kara Osmano~lu Mustafa A~a ve Üç Vakfiyesi Hakk~ nda Bir Ara~t~rma", VD, IX (1971), 367-382.

"~zmir ~ehri Osmanl~~ Medreseleri", TD, 26 (1972), 97-118.

"Osmanl~~ Devri ~zmir Câmi'leri Hakk~nda Ön Bilgi", TED, 3 (1973), 177-212.

"Topal Osman Pa~a", ~A, XII/1 (1968), 439-442.

"Kara Osman-o~lu Hac~~ Osman A~a'ya ;.it ~ki Vakf~ye", VD, X (1973), 161-174.

"Izmir'in Hisar veya Yakub-Bey Câmici", TD, 27 (1973), 85-98.

"Mustafa Kemal Atatürk ve Samsun", _{Cumhuriyetin 50. Y~hna Arma~an,} ~stanbul, 1973, 1-22.

"Osmanl~~ Devri ~zmir Câmi ve Mescidleri hakk~ nda Ön Bilgi II", TED, 4-5 (1974), 91-194.

"Abdülmecid", _{Küçük Türk-~slam Ansiklopedisi,} I (1974), 27-30. "Ahmed III.", Küçük Türk-~slam Ansiklopedisi, I (1974), 41-44.

Mehmed Emin' Beyefendi (Pa~a) 'n~n Rusya Sefâreti ve Sefâret-nâmesi, Ankara 1974.

"Atatürk'ün Sofya Ate~eli~i'ne Kadar ~ttihad ve Terakki Cemiyeti ~le Olan Münâsebetleri ve Bu Hususla Alâkal~~ Bir Belge", Belleten, XXXVIII/150 (1974), 263-294.

"Kapdan-~~ Deryâ Moral~~ A~ç~~ ~brahim Pa~a ve Vakf~yeleri", TED, 6 (1975), 177-203.

"Nâdir ~ah'~n Osmanl~~ Padi~âh~~ I. Mahmud'a Gönderdi~i Taht-~~ TâNIIS Hakk~nda", TD, 28-29 (1975), 113-122.

"Ki~~ thane'ye Dâir Bâz~~ Bilgiler", _{Ord. Prof ~smail Hakk~~ Uzunçar~~ll'ya} Arma~an, Ankara 1976, 335-363.

~em 'dini-zâde F~nd~ kl~l~~ Süleyman Efendi Târihi, Miir'it-tevârih, I, ~stanbul 1976; II/A, ~stanbul 1978; II/B, ~stanbul 1980; III, ~stanbul 1981.

"Kara Osmano~lu Mehmed A~a bin Hac~~ Ömer A~a", VD, XI (1977), 57-66.

F. Th. Djikema, The Ottoman Historical Monumental Inscriptions in Edirne, Leiden E.J. Brill, 1977, TD, _{31 (1977), 328-329 (Tan~ tma).}

PROF. DR. M. MÜNIR ARTEPE'NINI HAYATI VE ESERLERI 499 A.H. De Groot, The Ottoman Empire and Dutch Republic: A. History of The Earliest Diplomatic Relations 1610-1630, Leiden/~stanbul 1978, TED, 9 (1978), 487-488 (Tan~tma).

"~smail Pa~a, Nishandji" E/2, IV (1978), 193-194. "Khad~m Hasan Pasha Sokolli" E/2, IV (1978), 900-901.

"~stanbul Fenerbahçesi Hakk~nda Baz~~ Bilgiler", TD, 32 (1979), 349-372. "Vak'anûvis Ahmed Lütfi Efendi ve Tarihi Hakk~nda Baz~~ TED, 10-11 (1981), 121-152.

Andreas Tietze, Mustafa Ali's counsel for Sultans of 1581, Edition Translation, Österreichische Akademie der Wissenschaften, 137 band, TED,

10-11 (1981), 448-449 (Tan~tma).

"Sunu~: Atatürk'ün Do~umunun Yüzüncü Y~l~nda", Do~umunun 100. Y~l~nda Atatürk Arma~an~ , ~stanbul 1981, s. VII-IX.

"Cumhuriyet Devrinde Kurulan Kitabl~klar: Tarih Ara~t~rmalar~~ Enstitüsü Kütüphanesi ve Burada Bulunan Belgelerle Yazma Eserler Hakk~nda", Do~umunun 100. Y~l~nda Atatürk Arma~an~ , ~stanbul 1981, s. 185-242.

"Dünkü Frans~zlar Blak Bey ve O~lu", TD, 33 (1982), 255-270. "Moldovanc~~ Ali Pa~a ve Mezar Kitabesi", TED, 12 (1982), 405-426. "Osmanl~~ Saltanat~n~n Sonu", Journal of Turkish Studies (Tü rklük Bilgisi Ara~t~r~n alan), Orhan ~aik Gökyay Arma~an~, VI, Harvard 1984, 1-13.

Valean~lvis Ahmed L() tfi Efendi Tarihi, IX, ~stanbul 1984; X, Ankara 1988; XI, Ankara 11989; XII, Ankara 1989; XIII, Ankara 1990; XIV, Ankara 1991; XV, Ankara 1993.

"Kosova", E/2, V (1986), 275-277. "Lutfl Efendi", E/2, V (1986), 836-837.

"II. Mahmud Devrinde Osmanl~-Sardunya Münasebetleri", Belgeler, XI/15 (1986), s. 89-144.

"II. Mahmut Devri Osmanl~~ imparatorlu~u ile Sardunya Krall~~~~ Münâsebetlerine Dair ~rade-i Seniyyeler", Belegeler, XII/16 (1988), 101-112.

"II. Mahmud Devrinde Osmanl~-Sardunya Münâsebetlerine Dâir Bâz~~ Belgeler III", Belgeler, XIII/17 (1988), 183-212.

"Abdurrahman E~ref Efendi", DIA, I (1988), 161. "Mehmed Salih Efendi", E/2, VI (1991), 1004. "Amcazâde Hüseyin Pa~a", D~A, III (1991), 8-9. "Babada~~", DIA, IV (1991), 371-372.

"Izmir'de Osmanl~~ Devri Medreseleri", üç ~zmir, ~stanbul 1992, s. 85-99. "~zmir Çe~meleri", üç ~zmir, ~stanbul 1992, s. 100-123.

"~zmir'de Osmanh Devri Medreseleri", Üç ~zmir, ~stanbul 1992, 85-89. "~zmir Çe~meleri", üç ~zmir, ~stanbul 1992, 100-123.

"Baysun, Mehmet Cavit (1899-1968), DIA, V (1992), 275-276. "Baltac~~ Mehmed Pa~a", DIA, V (1992), 35-36.

"Çandarh", DIA, 'VIII (1993), 209-211. "Çandarh Ali Pa~a" DIA, VIII (1993), 211-212. "Çandarh Halil Pa~a", DIA, VIII (1993), 212-213.

"Çandarh ~brahim Pa~a (ö. 832/1429)", D~A,VIII (1993), 213-214. "Çandarh ~brahim Pa~a (ö. 905/1499)", DIA, VIII (1993), 214. "Çandarh Kara Halil Hayreddin Pa~a", DIA, VIII (1993), 214215. "Çe~me", DIA, VIII (1993), 287-288.

"Çe~me Vak`as~", DIA, VIII (1993), 288-289. "Çimbi", DIA, VIII (1993), 317-318.

"Çorlulu Ali Pa~a Silâhdar", DIA, VII (1993), 370-371.

"Damad ~brahim Pa~a, Nev~ehirli", DIA, VIII (1993), 441-443. "Enveri, Sadullah", DIA, XI (1995), 268-270.

"Es'ad Efendi, Hocazâde", DIA, XI (1995), 340-341. "Es'ad Efendi, Vassf7âde", DIA, XI (1995), 247. "Hasan Pa~a, Damad", DIA (Yarmlanacak). "Hekimo~lu Ali Pa~a", DIA (Yarmlanacak). "~p~ir Mustafa Pa~a", DIA (Yarmlanacak). "Ka~~thane", DIA (Yarmlanacak).

"Kemanke~~ Ali Pa~a", DIA (Yarmlanacak). "Kosova", DIA (Yarmlanacak).