büyümesi, 19. yüzyılın ikinci yarısında bağımsız yerel Hıristiyan devletlerin birleşmesiyle geçici olarak engellendi.522
ve 14. Yüzyıllarda Müslüman oldukları bilinen Arsi Hadiya halkının çoğundaki İslami öğreti unsurlarıydı.531 Arsi Oromo'nun Hadiya kabilesi İslam'ın öğretilmesinde aktif olmuştu.
Braukamper'e göre, Hadiya'nın İslami öğretilerinin Arsi'nin kültürü üzerindeki ekstra etkisi, Müslüman büyümenin temsilcileri haline geldi. Sonuç olarak, İslamlaşma sosyal statülerine entegre edildi. Yerli dininin pek çok kutsal mekânı Müslüman türbelerine dönüştürülmüş ve aynı zamanda İslamlaşmanın gelişmesini kolaylaştırmıştır. Arsi'nin Müslüman Somali'ye coğrafi yakınlığı, İslam'ın Arsi'de hızla büyümesini kolaylaştıran ikinci bileşen oldu.532 Somali çöl alanlarını terk etmeye devam etti ve Arsi'nin yaşadığı daha verimli bölgeye taşındı. Somali ve Arsi, her temas kurduklarında kültürlerini ve dinlerini birbirleriyle paylaştılar. Harar ve Arsi Oromo'nun ticari ilişkileri, İslam'ın bazı Arsi bölgelerinde yayılmasında önemli roller oynadı.533 Esas olarak hayvancılığa dayanan Arsi Oromo ekonomik sistemi, İslam'ın yayılmasına katkıda bulunan üçüncü faktördür. Arsi, yiyecekleri için hayvancılık ve sığır ürünlerine bağlı olduğundan, yılın çoğu günü hayvansal ürünleri yemeyi yasaklayan Hıristiyanlığı kabul etmeleri zordur.534
Görüşülen kişiler, 1940'larda ve 1950'lerde Hıristiyanlığa geçen bazı Arsi Oromo'nun ilk oruçlarının ardından Hıristiyanlığı terk ettiğini iddia etti. Ayrıca oruç ayında İslam'ın et yeme izni, İslam'ı aralarında cazib bir din haline getirdi.535 Bu nedenle Arsi Oromo, hayvansal ürünleri yemeyi yasaklamayan ve sadece 30 gün süren İslami bir orucu tercih etti. İslam, işgal eden Hıristiyan Shawan ordusuna karşı bir birlik ideolojisi haline geldi. Arsi'yi İslam'a çeken şey, sadece Hıristiyan kral tarafından yenilmeleri değil, aynı zamanda işgali takip eden aşırı şiddet eylemiydi. Markakis'e göre Hıristiyanlık, Arsi'ye empoze edildi ve onlar bunu kabul etmeye zorlandı. 'Etiyopya Kilisesi'nin misyonerlik işi için herhangi bir çaba sarf etmediğini ve din değiştirmenin zorla yapıldığını' belirtiyor.536
Hıristiyanlık, siyasi-askeri avantajı bir din değiştirme aracı olarak kullandı. Bu nedenle zorunlu din değiştirme, Kutsal Yazıların topluluğun dili bir yana, herhangi bir dilde öğretilmesini gerektirmiyordu.537 Bu hem Menelik hem de Haile Selassie için geçerli kaldı.
Sonuç olarak, Hıristiyanlığı kabul etmeye zorlananların bu konuda hiçbir fikri yoktu. Kitlesel dönüşüm sürecinde bireylere yeni vaftiz isimleri verildi. Orijinal isimlerini kullanmaya devam
531 Amenu, 2008: 23, 26.
532 Braukamper, 2002: 106.
533 Abbas, 2014: 110; Jalata, 2005: 178.
534 Azmach Edao Haga ile söyleşi, 22-23/01/2019, Batu, Oromya.
535 Gada Morketo ile söyleşi 02 ve 05-06/10/2018, Batu, Oromya; Haji Ahmed Mohammed Deko ile söyleşi, 25- 27/10/2018 ve 07-12/11/2018,Batu, Oromya.
536 Markakis, 1987: 32.
537 Barisa Debela ile söyleşi, 22/01/2019, Batu, Oromya.
eden kişilerin Kilise'nin mezarına gömülmesine izin verilmedi.538 Rahiplere göre, vaftiz edilmeyenler ve hala orijinal isimlerini taşıyanlar cennete girmeye layık değiller.
1974 Devrimi’nden önce İslam tarihi üç gelişme dönemine sahipti ve zamanla dinin yayılması yerli dinleri etkiledi. Yukarıda tartışıldığı gibi, İslam'ın yayılması ticaret ve İslam alimleri aracılığıyla olmuştur. Afrika Boynuzundaki İslam barış içinde yayıldı ve farklı aşamalardan geçti. Bölgede saldırgan bir İslam tarihi yoktur ve bu nedenle İslami köktencilik kolayca yayılamaz.539 Gönüllü dönüşüm yoluyla yaygınlaştırma ve pekiştirme süreci nesiller boyu sürdü. İslam, tüm Arsi üzerinde aynı etkiyi uygulamadı. İslam hoşgörülü ve popülerdi, bazen çelişkili ve yerli kültürle uyumluydu. Afrika'da ve Etiyopya'nın diğer bölgelerinde İslam'ın etkisi ve yayılmasında önemli bir unsur olmasına rağmen, ticaret ve ticaret yolları Arsi'de önemli bir rol oynamadı.540 Harar, Somali ve Wollo misyoner merkezlerinden gelen Müslüman alimler İslam'ı Arsi'ye getirdi. Wollo'lu Şeyh Ahmed ve Argobba'lı Şeyh Abbas gibi öğretmenler, 19. yüzyılın sonunda Arsi'ye gelen öncülerdi. Neredeyse bu şeyhler, bölgedeki Müslümanların adası Şeyh Husen'in türbesine Arsiler arasına yerleştiler.541 Daha sonra bu öğretmenler bazı Arsileri İslam'a döndürmeyi başardılar. Başlangıcından 1880'lere kadar olan bu yavaş ve küçük ölçekli dönüşüm süreci, İslamlaşmanın ilk aşaması olarak kabul edilebilir.542
İkinci aşama (1900-1935), Arsi halkının çoğunun İslam'ı benimsemesiyle, kitlesel olarak İslam'a geçiş ile karakterize edildi. Bu aşamada İslam, Arsi'deki tabanını güçlendirdi ve Şeyhlerin önderliğinde dini okullarında Kuran öğrenmeye başladılar.543 Bu tür okullarda eğitim gören ve İslam'ı öğrenen öğrenciler, cemaatlerinde dini liderler olarak görev yaptılar. Bazı önde gelen Arsi Şeyhleri, Jimma ve Harar'daki gelişmiş İslami araştırma merkezlerine taşındı ve daha sonra İslam'ın pekiştirilmesinde temel rol oynayan Şeyh ve İmam nesillerini eğitti.544
Üçüncü aşama, İtalya'nın Etiyopya'yı işgali sırasında (1935-1941) meydana geldi. Faşist İtalya, siyasi hedeflerine ulaşmak için İslam'a uygun dini politikalar benimsedi.545 İtalyanların İslam'ın yayılmasını ve sağlamlaşmasını desteklemek için hiçbir dini veya felsefi nedenleri yoktu.546 Bununla birlikte, bazen İslam'ı desteklemekte tereddüt etmeyen bazı emperyalist uluslar gibi, Mussolini de İslam'ın etkili bir 'böl ve yönet' politikası olduğunu düşünüyordu.
Mussolini, Faşist İtalya'nın Libya ve Etiyopya'daki Müslüman halklara barış, adalet ve refahı
538 Hussein Gelgelu ile söyleşi, 30/10/2018, Batu, Oromya.
539 Lipsky, 1966: 48.
540 Abbink, 1998: 116, 120.
541 Abbink, 1998: 116, 120
542 Huntingford, 1955: 108-110.
543 Megersa, 1993: 78.
544 Megersa, 1993: 78-79.
545 Omer, 1995: 1-2.
546 Haji Ahmed Mohammed Deko ile söyleşi, 25-26/10/2018 ve 07-12/11/2018, Batu, Oromya.
garanti etmek niyetinde olduğunu söyledi. Dahası, İslam'a ve tüm dünyadaki Müslümanlara sempatisini göstermeye çalıştı.
Dolayısıyla, görünüşe göre İtalyanlar sistematik olarak İslam'ın yayılmasını teşvik ettiler. Görüşülen kişiler, Arsi halkının tam anlamıyla İslamlaştırılmadığı Kofale ve Batu gibi bazı bölgelerde, İtalyan sömürge subaylarının onları İslam'a dönmeye teşvik ettiğini belirtti. Bu süre zarfında, birkaç Arsi yerel ve dini liderinin İtalyan teşvikiyle Mekke'ye ilk haccını gerçekleştirmesiyle daha fazla camii inşa edildi.547 Hac, Arsi'nin daha geniş İslam dünyasıyla doğrudan bağlantı kurmasını sağladı ve daha ileri eğitimin yolunu açtı. Böylece İtalyan işgali sırasında İslamlaşmanın üçüncü aşaması başarılı oldu. İtalyanların neden İslam'ı desteklediğini açıklayan Abbink, şunları yazdı:
İtalyan işgali sırasında (1936-1941), Etiyopya'daki Müslüman cemaati, Etiyopya milliyetçiliği ile özdeşleştirdikleri Etiyopya Ortodoks Hıristiyanlığının gücünü ve kurumsal rolünü kırmak isteyen İtalyanlar tarafından desteklendi'. İtalyanlar camii yapımına destek vererek İslam'ı bu iki dini
"dengelemeye" teşvik ettiler.548
Dördüncü aşama, 1941'de İtalyan kolonisinin çöküşüyle başlayan İtalyan sonrası dönemdi. Bu dönemde İslami ve Arapça çalışmaları tamamlayan Arsi Şeyhlerinin başını çektiği İslâmî hareket, İslâm'ın halkın sosyal teşkilatı ve gündelik yaşamı üzerindeki etkisini pekiştirerek artmıştır.549 Oromo Müslümanları, Etiyopya'daki diğer Müslümanlar gibi, ağırlıklı olarak Sünni Müslümanlardır ve büyük ölçüde dünyadaki çoğu Müslüman tarafından uygulanan bir İslam türüdür. Arsi, Suudi Arabistan ile yalnızca coğrafi yakınlığı nedeniyle değil, aynı zamanda Müslüman kutsal yerlerinin ülkesi olduğu için de yakın ilişkiler kurmuştur.550 Son on yıllarda, artan sayıda Oromo hac ziyaretlerine gitti ve İslam üniversitelerinde daha fazla çalışma yaptı.
Birçok Müslüman alim, Suudi Arabistan'ın resmi doktrini olan Vahhabi alanındaki İslami çalışmaları başarıyla tamamlayarak anavatanlarına dönmüştür.
Bazıları petrol şirketlerinde göçmen işçi oldu ve diğerleri Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve hatta Avustralya'ya gitti. Ancak İslam'ın bu gelişimi, 1941'den sonra bir yandan merkezi hükümet ile diğer yandan Arsi halkının şeyhleri arasında bir çatışmaya yol açtı.551 Bu, Haile Selassie'nin 1941'de sürgünden döndüğü ve Arsi'deki birçok önemli Şeyh'in imparatorluk meşruiyetini ve otoritesini tanımayı reddettiği zamandı. Markakis'in açıkladığı gibi: ‘‘Anlaşılır bir şekilde, 1941'de Etiyopya yönetiminin yeniden empoze edilmesi hoş karşılanmadı. Nitekim
547 Tedesse Ilu ile söyleşi, 20-23/01/2019, Batu, Oromya; Haji Ahmed Mohammed Deko ile söyleşi, 25- 26/10/2018, Batu, Oromya.
548 Abbink, 2008:121.
549 Hassen, 1999, 119-120; Lewis, 1965: 195.
550 Hassen, 1999, 119-120; Gebru, 1991:130.
551 Azmach Edao Haga ile söyleşi, 22/01/2019, Batu, Oromya.
ortak düşmana karşı Arsi ve Somali'yi bir araya getiren bir ayaklanmaya neden oldu.’’552 İslam'ın Arsi Oromo'ya yeni bir kültürel ifade biçimi verdiğini, sosyal uyumlarını sürdürmelerine ve yavaş yavaş yaşam tarzlarına entegre olmalarına izin verdiğini iddia etmek mümkündür. Ulusal entegrasyonun Amharizasyon ile eş anlamlı olduğu Etiyopya Hristiyan imparatorluğunda, Ortodoks Hristiyanlığı kabul etmeyi reddedenler yabancılaştırıldı, kültürel olarak marjinalleştirildi, adaletten mahrum bırakıldı, siyasi ve idari hiyerarşiden dışlandı. Bazı bölgelerde yerel halk için mevcut olan valilik, Amhara ileri gelenleri tarafından devralındı.
Görüşülen kişiler oybirliğiyle Arsi halk'ın, özellikle de Müslümanların okul, klinikler ve yol altyapısı gibi sosyal hizmetlerden mahrum bırakıldığını belirtti. Hatta yetersiz hizmetler kentte yaşayan Hıristiyan memurlara ve tüccarlara verildi. Arsi'de hoşnutsuzluk ve şikâyet anlatılarının kaynaklarından birinin dini ayrımcılık olduğu bilinmekteydi. Dinsel baskı, Arsi ile Shawan kraliyet kurumu arasındaki çatışmanın her zaman temel nedeni olmuştur.553