1886'da Arsi'nin işgali, Etiyopya imparatorluğu ile bölgede yaşayan halkların büyük çoğunluğu arasındaki ilişkiyi yöneten yeni kurumlar ve idari uygulamalar getirilmesine yol açtı.
288 Donham, 1986: 108;Markakis, 1998: 90.
289 Markakis, 1998: 90-91.
290 Zewde, 2001:162.
291 Zewde, 2001:162-66.
292 Jalata, 2005: 37-38.
Arsi’nin ilk atanan valisi Ras Darge, başlangıçta yerel yetkilileri atayarak bölgeyi dolaylı olarak yönetti. Bu kısmen Arsi Oromo'nun sonunda yenilmeden ve boyun eğmeye zorlanmadan önce çok savaşmış olmasından ve kısmen de Harar'a doğru ilerlerken Arsi dağlık bölgelerinde büyük bir ordu yerleştiremeyeceğinden kaynaklanıyordu. İşgalcilerin ilk büyük siyasi girişimi, idare ile halk arasında arabuluculuk yapacak yerel bir yetkili olan yeni bir balabat bürosu oluşturmaktı. Arsi gelenekleri, Etiyopyalı yetkililerin bu balabatları tanımlamadan önce yerel siyasi yapının nasıl çalıştığını anlamaya çalıştıklarını gösteriyor. Görüşülen kişilerden biri olan Edao Haga süreci şu şekilde anlattı:
Başlangıçta, Arsi Qallu'yu (yerli din uzmanlarını) sakladı. Topluluk onlara çok saygı duyuyordu.
Zamanın Gada yetkilileri Shawa'nın kuvvetleriyle çalışmaya başladı. Shawan bir süre Arsi ile kaldıktan sonra Qallu hakkında daha çok şey öğrenmiş oldu. Gada yetkilileri tek bir yerde kalmaz bir yerden bir yere hareket ederler. Amhara, bir yerde kalanların etrafta dolaşanlardan daha iyi olduğunu söyledi; bu nedenle Qallu ile çalışmaya başladılar ve yerel siyasetle uğraşmak için sürekli ilişkiler kurdular. Sonra Shawan, daha fazla siyasi güç ve çıkar isteyenler arasından bazı yerel yönetim grupları oluşturdu.293
Bu anlatı, işgalin ilk yıllarında Arsi bölgesinde ortaya çıkan idari yapının, merkezi devletin tek taraflı bir dayatması olmaktan çok, kısmen devlet ile Arsi arasındaki müzakerelerin bir ürünü olduğunu göstermektedir. Bu amaçla, Shawa iki ritüel başını ilgili Arsi şubelerinin balabatı olarak aday gösterdi. Sikko grubundan, Shawanlar Sikko için Koji balabat klanını yaparken Asalla klanı Mondo grubunun balabatı oldu.
Genel olarak, balabatlar çoğu zaman saygın ve zengin Arsi ailelerini yukarıda belirtildiği gibi endarase ve qoro gibi unvanlarla yerel temsilcileri olarak atadılar. Bu alt düzey yetkililer, vergi tahsilatında ve hükümet tarafından verilen emirlerin bölgedeki kırsal ve tarımsal nüfusun büyük çoğunluğuna yayılmasında merkezi bir rol oynadılar.294 İki uzman grubunun kendi grupları için balabat olarak atanması, Arsi ilinde işgalci güçlerin başlattıkları ve Arsi arasındaki çeşitli otorite merkezleri arasındaki ilişkiyi etkileyen ilk önemli siyasi önlemlerden biriydi. İşgal öncesi dönemde siyasi alandaki rolü sınırlı olan Qallu, bu alanda daha önce sahip olduklarından daha fazla güç kazandı. Bu, yerel güç dengesini 1974 devrimine kadar Gada yetkilisine (luba) karşı balabatlar lehine kaydırdı.295 Yeni balabatların birincil rolü haraç ve vergilerin toplanmasıydı. Ras Darge, iki Arsi'ye sabit miktarda haraç verdi. Balabatlar bu haracı topladılar ve işgalin ilk yıllarında Asella kasabasında bulunan yetkililere ilettiler.296
293 Edao Haga ile söyleşi, 15/11-12/2018, Bulbula, Oromya.
294 Edao Haga ile söyleşi, 15/11-12/2018, Bulbula, Oromya.
295 Edao Haga ile söyleşi, 15/11-12/2018, Bulbula, Oromya.
296 Haji Ahmed Mohammed Deko ile söyleşi, 25-26/10/2018 ve 07-12/11/2018, Batu, Oromya.
Aksi takdirde, işgalciler yerel siyasal sistemin işleyişine müdahale etmedi ve devlet yerli halklarla etkileşimi minimumda tuttu.
Ancak zaman zaman, balabat, bölgedeki bazı sakinlerin, özellikle de Hadiyya gibi Arsi ile uzun süredir gevşek bir şekilde bağlantısı olan ve Arsi olmayanları haraç ödeyerek itaat etmeye zorlamak için işgalci güçlerin zorlamasıyla karşılaştı.297
McClellan'a göre, balabatların rolü yerel halk ve devlet arasında bir aracı olarak hareket etmekti.
Şöyle:
Yerel halktan, genellikle balabatlar olarak adlandırılan liderleri ve askeri işgalci güçlerle bağlantı kurmaları için qorro adı verilen asistanları seçmeleri istendi. Bu yeni görevlilere verilen ilk görev, garnizonun bakımını yapmak için yeterli gıda maddesinin toplanmasıydı. İkincisi, önemli bir tahkimat inşa etmek için uygun malzemenin sağlanması ve onu için gereken emek idi. Böylelikle bir çeşit idare kuruldu. Yerel halkın çoğu, birleşmenin hemen etkilerini hissetti, ancak işgalcilerle kişisel olarak ilgilenmek zorunda kalmadı.298
Bu dolaylı yönetim sistemi, devletin onu gabbar-naftenya sisteminin değiştirilmiş bir versiyonuyla 1920'lere kadar sürdü. Daha önceki haraç sistemi genişletildi, ancak bireyselleştirilmiş bir temelde, bu Arsi ve güneydeki işgal edilen bölgelerin çoğunda baskın artı el koyma sistemiydi.299 Yiyecek ve emek sağladığı ve bir barınak inşa ettiği bir naftenya'ya bir gabbar tahsis edildi. Naftenya, özellikle atanmamıştı ve bu, sisteme aşina olmayan birine oldukça uzun süreli bir işgal izlenimi vermişti. Terminolojinin kendisi genellikle belirsizdir.
Gabbar, bir çiftçi anlamına gelen Amharca terimi gabare ile karıştırılmamalıdır.300
Bir gabbar, verimli bölgeyi hükümete teslim ederken, belirlenen vergiyi ödediği ve sahibi terk etmediği sürece (kuzeydeki gabare ise) istediği gibi arazisini çalışma ve mirasçılarına devretme hakkını elinde tuttu. Gabbar terimi aynı zamanda bireysel ve toplu anlamlara da sahiptir. Bireysel olarak, topraklarda üretim yapan tek bir çiftçiyi ifade eder.301 Daha doğrusu, bir birime, özellikle vergi veya haraç ödeyen kişiye atıfta bulunmalıdır. Bu nedenle, önemli bir bileşen olmasına rağmen, bir naftenya'ya tahsis edilen kesinlikle emek değil, daha spesifik olarak maderia olarak verilen belirli bir miktar vergilendirme. Maderia, devlet tarafından ödenmesi gereken maaş yerine toplanan ve tutulan gelirdir.302 Gabbar birimi, genellikle belirli yerlerde aynı araziyi paylaşan birkaç hane ve ilgili aileden oluşuyordu.303 Bir
297 Megerso Hinsene ile söyleşi, 04-05/09/2018, Batu, Oromya.
298 McClellan: 1978, 439.
299 Hassen, 1990:100.
300 Kumsa, 2017:299.
301 Kumsa, 2017:300-301.
302 Crewett ve Korf, 2008: 29.
303 Crewett ve Korf, 2008:29-30.
gabbar olarak sınıflandırma, belirli bir miktarda servetin reçetesini ve belirli bir düzeyde vergilendirme ödeme kabiliyetini gösterdi.
Etiyopyalı yazarlar tam gabbarlardan ve daha küçük gabbarlardan bahseder, ikincisi öngörülen zenginlik seviyesinin altında bir şeye sahiptir.304 Muhtemelen, tam muhasebe prosedürü bilinmemekle birlikte, birçok küçük gabbar tam bir gabbar grubu oluşturmak için gruplandırılmıştır. Kuşkusuz bu yapı, Etiyopya'nın ölçülen arazinin dağılımı fikrine (bu durumda ölçülmemiş arazinin aksine) yakından uymaktadır.305 Etiyopyalılar, toprak kalitesindeki farklılıkları, verimli toprakları adil bir şekilde dağıtılırken, görece büyük oranda fakir toprak vererek telafi ettiler. Yine de vergilendirme amacıyla, her iki tür işletme doğrusal ölçümde eşit olarak listelenmiştir. Kaynaklar, Etiyopya devletinin önceki dolaylı gelir toplama sisteminden neden vazgeçtiğini ve onu gabbar sistemiyle değiştirdiğini açıkça belirtmiyor.
Ancak güneyin diğer bölgelerinde olanları bir rehber olarak alırsak, gabbar sistemini dayatmak, işgal edilen bölgelerin çoğunun geçtiği mantıklı bir yönetim dizisi olarak görünür.
Hükümet bir bölgeyi işgal etti ve bir tür siyasi istikrar sağladı. Daha doğrudan bir artık tahsis sistemi dayatarak ek gelir talep etti. Bu idari tarz değişikliği, eski kent merkezlerinin büyüklüğünü ve aynı zamanda yenilerinin kurulmasını teşvik eden Arsi'de kuzeyin varlığının artmasına yol açmış gibi görünüyor. Değişiklik aynı zamanda devletin yerel çobanlara dayattığı talepleri de yoğunlaştırarak farklı gruplar arasında çekişmeye yol açtı. Bununla birlikte, Etiyopya devleti, yerel ekoloji ve eyalet nüfusunun baskın olarak pastoral üretim sistemi nedeniyle Arsi'de tam teşekküllü bir gabbar sistemi uygulayamadı. Devlet, gelir toplama sistemini yerel ekolojiye ve nüfusun yarı göçebe yaşam tarzına uyacak şekilde değiştirmek zorunda kaldı. Ülkenin tarım bölgelerinde olduğu gibi, devlet Arsi hanelerini kuzeyli yetkililere veya sıradan askerlere müşteri olarak tahsis etti. Gabbar adı verilen bu haneler farklı hizmetler veriyordu. Görüşülen kişinin belirttiği gibi:
Kuzeylilere haraç verilmiş, hayvancılık verilmiş, toplumun önde gelenleri seçilecek ve "Sizin haneniz buna hizmet edecek ve sizinki buna ve buna hizmet edecek." Bazılarına otuz gabbar, diğerlerine otuz beş veriliyordu. Bu Arsi aileleri, haraç olarak hayvan verdi. Ayrıca gabbarlar, naftenya için ev ve çit yaptı, arazileri işledi. Ara sıra, bayram sırasında imparator için besili öküz götürür ve partilerini kutlarlardı.306
Bu görüşülen kişi, Arsi'nin ağırlıklı olarak hayvancılık yaparak(?) haraç ödediğini belirtti.
Ayrıca, bölgedeki tarımın sınırlı doğası nedeniyle güneyin diğer bölgelerine kıyasla o kadar da ağır olmayan işçilik hizmetleri sundular. Sonuç olarak Arsi, efendilerinin topraklarını işlemek
304 Marcus, 1975:110.
305 Baxter, 1978: 288.
306 Hinsene Gerisho ile söyleşi, 28/11/2018, Galo Hiraphe, Oromya.
veya bu ürünleri bölgesel sermayeye taşımak için emek sağlamadı.307 Orijinal kaynaklar, Arsi'nin patronlarına ve devlete sabit miktarda haraç ödediğini belirtiyor. 1920'lerde fazla ödenek sisteminin yeniden düzenlenmesi hem Arsi hanelerinin kişisel tarihinde hem de bölge tarihinde bir dönüm noktasıydı.308 1920'lerin başında gabbarın dağıtılması, bölgede bir yandan gabbar haline gelen Arsi, diğer yandan kuzeyli yetkililer ve askerler arasında yeni bir yoğun rekabet dönemi başlattı. Hem Arsi hem de shifta, yeni düzenlemeyi kendi nedenleriyle beğenmediler ve yeni artı temellük sistemine farklı şekillerde muhalefetlerini ifade ettiler.309
Bu, Arsi'de 1930'ların sonlarına kadar süren bir siyasi altüst oluş dönemine yol açtı.
Ancak bu gabbar ve baskıcı sistem, ülkeyi işgal eden İtalyanlar tarafından kesintiye uğradı (1936-141).310 Burada dönemi kısaca tartışacağım. Etiyopya tarihinde 1936'dan 1941'e kadar olan dönem İtalyan işgali dönemi olarak bilinir. Bu dönem, Arsi halkı içinde ve diğerlerinin yanı sıra bazı değişiklikleri de beraberinde getirdiği için önemlidir.