• Sonuç bulunamadı

Diyabet ve İş Yaşamı

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Diyabet ve İş Yaşamı"

Copied!
64
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Diyabet ve İş Yaşamı

Dr. Miyase Bayraktar

(2)

Sunum Planı

• Diyabet epidemiyolojisi

• Diyabet ile ilgili komplikasyonlar

• Diyabetik iş yaşamı

• Diyabet ile ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu kararları

• Öneriler

(3)

Diyabet kronik bir hastalıktır.

• Kronik hastalıkların en önemli nedenide yaşam şeklidir.

(4)

.

DİABETES MELLİTUS YÜZYILIN HASTALIĞI

• Diyabet toplumda her kesimi ilgilendiren, uygun tedavi edilmezse, ciddi organ kayıpları ve erken mortaliteye neden olabilen kronik bir hastalıktır.

• Dünyanın diyabet prevalansı 100 milyon civarında olup gelecek 10-15 yılda bu sayının ikiye katlanması beklenmektedir.

• 2050 yılında her 3 kişiden birinin diyabet olacağı hesaplanmaktadır.

• 2007-2012 yılları arasında diyabet maliyetleri %40 artmıştır (USA 245 milyar dolar)

• Gençlerde prevalans artışı tip 1 DM da 2001-2009 arası %20, tip 2 DM

%30

JAMA 2014;311(17):1778

(5)

IDF 2015

Dünya epidemisi : Diyabet

Dünyada 415 milyon kişi diyabetik (2015), 2040 de bu rakam 642 milyona yükselecek

Diyabetli kişilerin % 75’i düşük – orta gelirli ülkelerde yaşamakta .

Diyabetli kişilerin büyük çoğunluğu 40 - 59 yaş arasında

Diyabetli 175 milyon kişi tanısız yaşıyor.

2015 de diyabetin neden olduğu ölüm sayısı: 5 milyon Her 6 dakikada bir kişi diyabetten ölüyor.

Diyabetin neden olduğu sağlık harcaması 2013

yılında yaklaşık 548 milyar dolar– Tüm yetişkin sağlık harcamalarının %11’i

2015 de tüm sağlık harcamalarının %12’si

(6)
(7)

TURDEP-II: Bilinen ve Yeni diyabet

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18

Kadın Erkek GENEL

9,3 8,9 9

7,9 7,1 7,5

%

Bilinen DM Yeni DM

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18

Kentsel Kırsal GENEL

9,6 8 9

7,4

7,5 7,5

Bilinen DM Yeni DM

Kadın Erkek Kentsel Kırsal Genel

DM farkındalığı %54.1 %55.6 %56.5 %51.6 %54.5

(8)
(9)

Diabetes Mellitus Tanısı ve Diğer Glukoz İntoleransı Kategorileri

Açlık PG

126 mg/dL 7.0 mmol/L

Bozulmuş Açlık Glukozu

Normal

OGTT’de 2. saat PG

200 mg/dL

140 mg/dL

11.1 mmol/L

7.8 mmol/L Diabetes Mellitus

Bozulmuş Glukoz Toleransı

Normal Diabetes Mellitus

100 mg/dL

HbA1c* Normal

<%5.7

Prediabetes

%5.7-6.4

Diabetes

≥%6.5

*(National Glycohemoglobin Standardization Programı (NGSP) tarafından sertifikalanmış ve Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) göre standardize edilmiş labaratuvar yöntemiyle ölçüm yapılmalı)

Hiperglisemi veya hiperglisemik kriz semptomları olan hastanın rastgele bakılan kan şekerinin ≥ 200mg/dl

ADA. I. Classification and Diagnosis. Diabetes Care 2014;37(suppl 1):S15;

5.6 mmol/L

(10)

Tip 2 Diyabetin doğal seyri

Yıllar -10 -5 0 5 10 15 20 25 30

350 300 250 200 150 100 50

Insulin Düzeyi

İnsulin Direnci

Beta-hücre

Yetersizliği 250

200 150 100 50 0

Relatif beta-hücre fonksiyonu(%)

Açlık Glukozu Postprandiyal

Glukoz

Glukoz (mg/dl)

TANI

Klinik Bulgular

Makrovasküler Değişiklikler

Obezite IGT Diyabet Kontrolsüz

hiperglisemi

Mikrovasküler Değişiklikler

(11)

Diyabetli gebe olmayan yetişkin için glisemik hedefler

Bireysel hedefler de aşağıdaki durumlar dikkate alınmalı.

Yaş, yaşam beklentisi

Komorbid durumlar

Diyabet süresi

Hipoglisemiye yatkınlık durumu

Bireysel hasta özellikleri

Bilinen kardiyovaskuler hastalık / ilerlemiş

mikrovaskuler komplikasyonlar

HbA1c <%7.0

Açlık kapiller plazma glukozu 80-130 mg/dl (4.1 – 7.2 mmol/L)

Postprandial kapiller plazma glukozu* < 180 mg/dl (<10.0 mmol/L)

* Postprandial glukoz ölçümleri yemeğin başlangıcından 1-2 saat sonra yapılmalı

Belirgin hipoglisemi veya yan etki olmayan kişlerde gerektiğinde daha sıkı veya daha az sıkı hedefler konulmalı

(12)

Diyabetik hasta yükü nedenleri

• Tedavi süreci: Yaşam şekli değişikliği – farmakolojik tedavi-tedavi uyumsuzlukları

• Diyabete bağlı mortalite

• Akut ve kronik komplikasyonları

• Ketoasidoz, hipoglisemi

• Körlük , böbrek yetmezliği, koroner arter hastalığı, inme ve alt ekstremite ampütasyonları

(13)

Hastaların tedavi uyumsuzluğu nedenleri

Aile Desteği Bulunmaması

İşin

Gerektirdikleri

Mali Sorunlar

Ziyaretler Arasında Geçen Zamanın

Uzunluğu Bilgi

Eksikliği

(14)

Komplikasyonlar

• Kötü glisemik kontrollü, uzun süredir bilinen diyabeti olan hastalarda komplikasyon riski en fazla

• Yaklaşık ¼’ünde 5 yılda retinopati gelişirken, iyi kontrolü diyabetiklerde 10 yılda retinopati riski düşük.

• HbA1c’de %1’lik düşme mikrovaskuler

komplikasyon riskini yaklaşık %37 , ölümcül ve ölümcül olmayan kardiyak infarktüs riskini %14 azaltır.

(15)

KOMPLİKASYONLARIN GELİŞİMİ

En önemli faktörler

Diabetin süresi

Glisemik kontrol

Tip 1 ve Tip 2

(16)

Mikrovaskuler bozukluk:

Retina

Glomerul

Sinirleri etkiler

(17)

Mikrovaskuler Harabiyet Sonuçları:

Körlük

Son devre böbrek yetmezliği

Nöropati >>> Amputasyon

(18)

Makrovaskuler tutulum:

Koroner Arterleri

Karotid/Serebral Arterleri

Alt Ekstremite Arterleri

Renal arteri

(19)

Makrovaskuler Harabiyet Sonuçları:

 Angina, Myokardial İnfarktüs, ani ölüm,

İnme

Yara iyileşmesinde gecikme, infeksiyonlar

>>> Amputasyon

Hipertansiyon

(20)

0 20 40 60 80 100 120 140

5 6 7 8 9 10 11 Ortalama HbA1c konsantrasyonları (%)

Yaş,seks,etnik gruba göre düzeltilmiş kategorilendirilmiş ortalama HbA1c

değerlerine göre herhangibir diyabet sonlanım, MI ve mikroalbuminüri insidansı

Straton IM et al. BMJ, 2000, 321:405 MI

Mikroalbuminüri

Glisemik kontrol ve komplikasyonlar

(21)

Diyabetik nefropatinin önemi

Diyabetik nefropatili hastaların yaşam süresi kısadır.

Diyabetik nefropatili hastaların yaşam kalitesi bozuktur. İş kayıpları fazladır.

Nefropatili diyabetiklerde komorbid olaylar (kardiyak-periferik vaskuler hastalık gibi) nefropatisi olmayanlara göre daha fazladır.

Diyabetik nefropati halen son devre böbrek yetmezliğinin en önemli nedenlerinden biridir.

Nefropatili diyabetiklerin bakım maliyetleri hızla artmaktadır.

(22)

Kimler mikroalbuminüriden son devre böbrek yetmezliğine ilerler ?

Bozuk glisemik kontrolu olanlar Albumin atılım hızındaki artış Kan basıncı yükselmesi

DCCT Trial J Am Soc Nephrol 12:333-340, 2001

‘’Böbrek hipertansiyonun hem nedeni hem de mağdurudur.’’

The Message for World Kidney Day 2009

Kidney Blood Pres Res 2009, 32:67-70

(23)

Glisemik kontrol

Sıkı glisemik kontrol normoalbüminürisi olan hastalarda 9 yıllık takipde

mikroalbuminüri gelişimini %43 (primer önleme)

Mikroalbuminürisi olan hastalarda

nefropati gelişimini %58 hastada önlemiştir.

HbA1c <%6 olması ideal

(24)

NÖROPATİ

Nontravmatik bacak amputasyonlarının yaklaşık yarısı diyabetik nöropati ile ilgilidir.

Diyabet süresi 25 yıldan fazla olan diyabetiklerin yarısından fazlasında klinik nöropati vardır.

Çok fazla hasta subklinik nöropatilidir.

Klinik görülüm

- Ağrı sendromları - Duyu kaybı

- Güçsüzlük

- Kardiyovaskuler bulgular - Gastrointestinal yakınmalar - Erektil disfonksiyon

- Ayak ülserleri

(25)

Fokal nöropatiler

Mononöritis

- Kranial nöropatiler

- Radikulopati / Pleksopati

Baskı (tuzak) sendromları - Ulnar nöropati

- Karpal tunel sendromu - Peroneal nöropati

Diffüz nöropati

Proksimal motor nöropati Distal simetrik nöropati

Otonom nöropati

Kardiyovaskuler Genitoüriner

Gastrointestinal Sudomotor

(26)

Diyabetik ayak

(27)

Kardiyovaskuler hastalık risk faktörleri Birbirlerinin etkisini artırırlar.

4 6

10

14

21

40

0 6 12 18 24 30 36 42

Sistolik KB + + + + + +

Kolest. 240-262 - + + + + +

HDL 33-35 - - + + + +

DM - - - + + +

Sigara - - - - + +

EKG-LVH - - - - - +

Framingham Cohort.Kannel WB et al. Am J Hypertension 2000, 13:10S

(28)

Panzram G, Diabetologia 1987; 30: 120-31

Diyabetiklerin ölüm sebepleri

Spesifik değil Diğerleri Tüberküloz Kaza / intihar Gangren Böbrek yetmezliği Diyabetik koma Enfeksiyonlar Tümörler Felç Miyokard infarktüsü

0 10 20 30 40

% Diyabetiklerde ölüm

3.4

11.4 0.9

2.1 2.7 2.9 3.1

6.7 10

22

34.7

(29)

Kemik ve eklem komplikasyonları

Adeziv kapsulit

Omuz-el sendromu

Diyabetik el sendromu Dupuytren hastalığı Nöroartropati

Hiperostazis

(30)

Diyabet ve iş yaşamı: Diyabet bir meslek hastalığı değildir, fakat iş yaşamını etkiler.

• Kişinin çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir nedenle veya işin koşulları yüünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.

• Diyabet bu tanımda bir meslek hastalığı değildir. Tedavi süreci ve

ortaya çıkardığı komorbiditeler bazı meslek gruplarında çok daha sık ortaya çıkabilir.

• İş yaşamını negatif yönde etkiler. İşçi sağlığında önemli bir kötüleştirici

• faktördür.

(31)

Diyabetin iş yaşamındaki en önemli sonuçları

• İş kaybı

• İşe devamsızlık

• Performans düşüklüğü

• Erken emeklilik

(32)

Diyabetin iş yaşamındaki en önemli sonuçları

• İşte düşük performans işçi- işveren- toplum için önemli bir sorundur.

• Diyabet ile ilgili komplikasyonlar özürlülük, düşük yaşam kalitesi ve ölümün majör nedenleridir.

• Diyabetli çalışan işini erken sonlandırabilir,

• İşsizlik önemli bir sorundur.

• Kazançlar düşük – harcamalar yüksektir.

• İşe gelememe, işini yapamama, erken emeklilik çalışan için önemli ekonomik kayıplarla sonuçlanır.

(33)

Hastanın kendisi ile ilgili sorunlar

• Diyabetli kişi iş yerinde hastalıklarının bilinmesini istemeyebilir.

• Uygun tedavi almaları kısıtlı olabilir.

• Eksersiz olanakları kısıtlı olabilir.

• Beslenme problemleri yaşayabilir (yeterli,uygun gıda alamama, öğünlerine uyamama gibi)

• Glisemik kontrollerini yapamayabilir.

• Akut komplikasyon riski artar

• İş gücü kaybı ortaya çıkar.

• Bu durum direkt ve indirekt maliyetleri artırabilir.

(34)

• Komplikasyonlara bağlı özürlülük hali işini yapmasına engel olabilir.

• İşe gidememe problemi

• Sık hastalık hali

• Hastaneye yatış gereksiniminin artması

• Motivasyon eksikliği

(35)

İşe gidememe problemi

• Beş kesitsel, 3 kohort çalışmasında diyabetik kişilerin işe gitmeme süresinin diyabeti olmayanlara göre daha fazla olduğu gösterilmiştir.

• İş günü kaybı diğer çalışanlara göre 0.9-5.7 gün daha fazla

• Diyabetiklerde yılda 5.4-18.1 /yıl

• Diğerlerinde 3.4- 8.7 /yıl

• Hastalık nedeniyle depresyon eklendiğinde süre 78.5 güne uzamakta

Breton MC et al. Diabetes Care 2013;(36):740-49

(36)

GAZEL Study: 1989 (20 625 işçi) örneklemesi ve 2007 sonuna dek takip.

3,036 katılımcı: 506 diyabetli ve 2,530 kontrol.

3.5% of these 3,036 katılımcının %3.5’ takipde öldü. % 89.6 emekli - %0.8 emekli -

%6.11 halen işçi

Impact of Diabetes on Work Cessation Data from the GAZEL cohort study

Herquelot E et al. Diabetes Care 2011; 34(6): 1344-1349

(37)

50-60 yaş arası katılımcılarda yaşa göre A. Özürlülük

olasılığı B. Emeklilik C. Ölüm solid çizgi _ diyabetik

Noktalı çizgi kontrol

Data from the GAZEL cohort study

(38)

National Health and Wellness Survey (2006–2008)

• Katılımcılar 3 gruba ayrıldı.

• Periferik nöropatisi olanlar (n=290)

• Nöropatisi olamyanlar (n=1037)

• Diyabeti olmayanlar (n= 8162)

• Kesitsel bir çalışma

• Semptomsuz diyabetikler ve kontroller arasında fark yok

• Semptomlu diyabetiklerde diğerlerinde göre %28 iş gücü kaybı

• Toplam iş gücü kaybı

• Semptomlu diyabetiklerde 26.3 gün

• Semptomsuz diyabetiklerde 11.9 gün

• Kontrollerde 12 gün

DaCosta DB et al. Pain Medicine 2011; (12) 118–126,

(39)

Performans, sağlık durumu, aktivite bozukluğu yönünden 3 grup arasında düzeltilmiş ortalamalar (2006–2008)

(40)

Adjusted means and standard errors of the work

productivity metrics among the pDPN, diabetes without pDPN, and control groups averaged across all years of the study. *indicates that P < 0.05. pDPN = painful diabetic peripheral neuropathy

(41)

Erken emeklilik

• Diyabetiklerde erken emeklilik sıklığı daha fazla

• Diyabetik erkeklerde %7.2

• Diyabetik kadınlarda %12.8

• Kontrol erkeklerde % 2.2

• Kontrol kadınlarda 3.3

• Erken emeklilik süresi diyabetiklerde 0.7 yıl daha kısa

Herquelot E et al. Diabetes Care 2011; 34(6): 1344-1349

(42)

Breton MC et al. Diabetes Care 2013;(36):740-49

(43)

Öneriler

• Diyabetik kişiler işin gereksinimleri, kişinin tıbbi durumu, tedavi rejimi ve tıbbi hikayesi esas alınarak bireysel değerlendirilmeli

• Özel bir iş için değerlendirmede sağlık çalışanının, doktorun önerisi alınmalı

• Uygun ve yeterli medikal bilgi edinilmeli

Diabetes Care 2014; Suppl 1:S112-117

(44)

Diyabetlinin iş güvenliği için değerlendirilmesi

• İşin özelliği dikkate alınarak diyabetlinin uygun olup olmadığı kararı

• Hipoglisemi epizodları – özellikle insülin ve SU kullanan diyabetiklerde sorun olabilir.

• Tek şiddetli hipoglisemi kişinin iş için uygun olmadığını göstermez

• Hipoglisemiyi farkedememe

• Hiperglisemi: Acil bir risk gösterme. Uzun sürede kronik komplikasyonlar için riskdir.

• Kronik komplikasyonların varlığı

Diabetes Care 2014; Suppl 1:S112-117

(45)

İŞ Güvenliğinin sağlanmasında önemli kriterler

• Kan glukoz test sonuçları

• Şiddetli hipoglisemi hikayesi

• Hipoglisemiyi farkedememe durumu

• Diyabet ile ilgili komplikasyonların varlığı

• HbA1c ve ortalama glukoz seviyeleri

• İdrar glukoz seviyesi

• Brittle diabetes mellitus

Diabetes Care 2014; Suppl 1:S112-117

(46)

Diyabetik kişinin işe uyumunu artıracak faktörler

• Günlük diyabet için gereksinimlerin karşılanması

• Uygun glukoz takiplerinin sağlanması

• İnsulin için zaman verilmesi

• Uygun gıda ve içeceğinin sağlanması

• Tıbbi gereksinimleri için fleksibl çalışma saatleri

• Çalışma programı

• Komplikasyonlarına yönelik önlemler

Diabetes Care 2014; Suppl 1:S112-117

(47)

Bionick Pankreas iş yaşamına

kolaylık getirecek mi?

(48)
(49)

Özür durumuna göre çalışma gücü kaybı oranları cetveli

(50)

İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar

(51)

Özürlü sigortalılara tanınan haklar

(52)

Meslekte kazanma gücü kayıp oranı tesbit cetveli

(53)
(54)

Malulluk ve maluliyet

(55)

Malul sayılma hali

(56)

Maluliyet tesbiti işlemleri yönetmeliği

(57)
(58)
(59)

Çalışma gücü kaybı oranı ile özür oranı arasında fark

(60)

Engelli yönetmeliğine göre Sağlık Kurulu Raporundaki oranlar

(61)

Engelli yönetmeliğine göre Sağlık Kurulu Raporundaki oranlar

(62)
(63)

Sonuç: Diyabetik hastanın iş başarısı için

• İş ortamında hastalık ve komplikasyonlarının yıllar içinde dağılımının takip edilmesi

• Tedavi ve takip için iş ortamında gerekli düzenlemelerin sağlanması

• Diyabetik kişilerin hastalıkları ve sonuçları hakkında sürekli eğitimi

• Diyabet tedavi ve takibi için devamlı izlenebilecek politikalar geliştirilmesi

• Diyabetin önlenmesi yönünde çalışmalar

• Diyabetin komplikasyonlarının önlenmesi için çalışmalar

• Diyabet takibinde teknolojiyi kullanabilmek için projeler üretilmesi

(64)

SABRINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER

Referanslar

Benzer Belgeler

Retrospektif kohort araştırmaları, araştırmanın yapıldığı zamandan daha geçmiş bir zamanda oluşturulan kohortun belirli bir zaman süresince maruziyet ve hastalık

• Kohort araştırmalarında; bir etkenle karşılaşan ve karşılaşmayan sağlam kişilerin belirli bir süre içinde inceleme konusu olan.. hastalığa yakalanma olasılığı

İş hukukunda tele (uzaktan) çalışma (Doctoral dissertation, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk (İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku) Anabilim Dalı)..

GAPES yöntemi ile; başlangıç filtre boyutu M 0 = 12 alınarak, elde edilen görüntü Şekil 4.21’de, öngörü derecesi mümkün olan veri uzunluğunun yarısı

R ve S’den farkl› 2 nokta alarak ayn› yöntemle T’den farkl› bir baflka nokta bulmam›z çit do¤- rultusunu elde etmek için yeterlidir.. ‹kinci çö- züm yöntemi- miz

Emzirme süresini, bir seferde en az üç ay ve altı ay olarak sınıflandır- dığımızda; üç ay emzirme oranları her iki grupta benzerlik göstermekteydi, bir seferde en az altı ay

Akut myokard enfarktüsü geçirmiş, 75 g’lık OGTT’ye göre diyabet tanısı konulan grupta, normal glikoz toleransı olan veya kontrol tip 2 diyabet hastalarına

sağlığı ile ilşkili özel bir olay veya spesifik bir hastalık hakkında belli bir populasyonda sürekli kayıtlar tutulabilir. (surveillance) büyük