Okt. İsmail GÜLCÜ Türk Dili-I Dersi
8. Hafta
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM
FAKÜLTESİ
Kelime Kök Tahlil
yapımında< yap- -ı- -m- -ı- -n- -da
fk y. ses fiye 3.t.ş.i.e. y. ses bulunma hâli /lokatif
eki/
uykusuzluk< uy(u)- -ku -suz- -luk
fk fiye iiye iiye Kökteki vurgusuz u vokali
düşmüştür.
söyleniş < söyle- -n- -iş
fk ffye fiye
seçilmek < seç- -i- -l- -mek
fk y. ses ffye
(psv)
fiye (mastar eki)
gidişiniz < git- -iş- -i- -niz
fk fiye y. ses ç.2.ş.e.
uzatmayın< uza- -t- -ma- -y- -ın
fk ffye (fak) ffye
(olmsz)
y. ses ç.2.ş.emir çekim eki
karışıklık < kar- -ı- -ş- -ı- -k -lık
fk y. ses ffye
(işteş)
y. ses fiye iiye
küçücük < küçü(k)- -cük
ik fiye Kökteki (k) düşer.
birincilikle < bir- -i- -nci- -lik- -le
ik y. ses iiye iiye vasıta hâli eki /instrümental eki
çoğaltılıyor< çok/ğ- k/ğ değişimi
-al- -t- -ı- -l- -ı- -yor
ik ifye ffye (fak) y. ses ffye (psv) y. ses şim. z.e.
biriktirmiştir < bir- -i- -k- -tir- -miş- -tir
ik y. ses ifye ffye (fak.) ögze Bildirme eki
kuv.ih.
fısıldıyor < fısıl- -da/dı- -yor
ik ifye şim. z.e.
-da isimden fiil yapım ekindeki vokal kendisinden sonraki y dolayısıyla -ı/-i sesine dönüşür.
başlangıçta < baş- -la- -n- -gıç- -ta
ik ifye ffye (dön) fiye Bulunma hâli eki /lokatif
d/t değişmesi ile
tapınaklar < tap- -ı- -n- -ak- -lar
fk y. ses ffye (dön) fiye ç
görüntüsüz < gör- -ü- -n- -tü- -süz
fk y. ses ffye (dön) fiye iiye (yokluk)
sayılmamalı < say- -ı- -l- -ma- -malı
fk y. ses ffye (psv) ffye (olmsz) ger
sayısızca < say- -ı- -sız- -ca
fk fiye iiye
(yokluk )
eşitlik eki
çizgili < çiz- -gi- -li
fk fiye iiye (vas)
bütünlüyor < bütün- -le/lü- -yor
ik ifye şim. z.e.
-yor tesiri ile le-’deki e sesi ü’ye dönüşür
geliyordum < gel- -i -yor [i-] -du- -m
fk y. ses şim z.e. y. fiil ggz h. t.1.ş.e.
isim üzerine gelen i- yardımcı fiili ekleşirken
düşer
çekimsizdir < çek- -i- -m- -siz- -dir
fk y. ses fiye iiye
(yokluk)
t.3.ş. bildirme eki
demedik mi < de- -me- -di- -k mi
fk ffye
(olmsz)
ggze ç.1.ş.e. Soru eki
gitmemize < git- -me- -miz- -e
fk fiye ç.1.ş.e. yaklaşma hâli/datif
(ben) gitmem < git- -me- -m
fk ffye (olmsz) t.1.ş.e.
gitmem (gerekir)
<
git- -me- -m
fk ffye (olmsz) t.1.ş.i.e.
uyuyacaksan
<
uyu- -y- -acak [i-] -se/a -n
fk y. ses fiye.
(gel. z.)
y. fiil şart e. t.2.ş.e.
Gelecek zaman eki artık
burada ifye olmuştur.
İsmin üzerine gelen i- yardımcı fiili ekleşirken düşer.
koşarak < koş- -arak
fk zarf f.e.
gelmeden < gel- -meden Örnek: Ayşe gelmeden gitti.
fk zarf f.e.
gelmeden < gel- -me- -den Örnek: Gelmeden gelmeye fark var.
fk fiye
(mastar)
uzaklaşma hâli /ablatif
vermeyince < ver- -me- -y- -ince
fk ffye
(olmsz)
y. ses zarf f.e.
söyleyeceğinizi < söz/yle- -y- ecek/ğ- -i- -niz- -i
fk y. ses sıfat f.e.
(gel. z.)
y. ses ç.2.ş.e Yükleme
hâli
duyduğum < duy- -duk -u- -m
fk sıfat f.e. y. ses t.1.ş.i.e.
gelmeyenlerin < gel- -me- -y- -en -ler- -in
fk ffye
(olmsz)
y. ses sıfat f.e. ç ilgi hâli /genitif
koşuşmaktalar
<
koş- -u- -ş- -makta- -lar
fk y. ses ffye
(işteş)
şim. z.e. ç.3.ş.e.
doğruysa < doğru [i-] - se/sa
ik y. fiil şart e.
öyleydi < öyle [i-] -y- -di
ik y.fiil y. ses ggze
yorgunsunuz < yor- -gun- sunuz
fk fiye ç.3.ş.bildirme eki
saygılarımla < say- -gı- -lar- -ı- -m- -la
fk fiye ç y. ses t.1.ş.i.e. vasıta
hâli/instrümental
yoktur < yok- -tur
ik t.3.ş. bildirme eki
gitsin < git- -sin
fk ç.3.şahıs emir eki
çocukken < çocuk [i-] -ken
ik y.fiil zarf f.e.
koşarken < koş- -ar- [i-] -ken
fk gen. z.e. y. fiil zarf f.e.
sorumsuz < sor- -u- -m- -suz
fk y. ses fiye iiye
