1 9 3 6 İ z m i r F u a r ı
360,000 m2 bir saha işgal eden Kültürparkta bu sene arsı- ulusal 6 ncı İzmir fuarı daimî yerini almıştır.
Kültürpark projesinde fuarın bugünkü yeri intihap edi- lirken şu noktalar üzerinde durulmuştur.
Kültürpark henüz tesis edilmiye başlandığı için şehrin kalabalık ve faal semtlerine, deniz kısmına yakın bir parça- sının tesviyesi hazırlanmış bulunuyordu. Zamandan kazan- mak için bu kısımdan istifade etmek lâzımdı.
Deniz kenarı (1 nci Kordon) ile Kültürpark arasında bel- libaşlı ve 20 şer metre genişliğinde 3 bulvar açılmıştır. Fakat bulvarlardan yalnız biri, (Doktor Mustafa Enver caddesi) be- ton yol halinde ve muntazam bir şekilde seyrüsefere yarar bir vaziyette idi. Yüz binlerce halkın gidip gelme kolaylığını te- min etmek için fuarı bu yola yakın kurmak mecburiyeti var- dı. Hattâ diğer yollar yapılmaya kadar Doktor Mustafa En- ver caddesinden Kültürpark ve fuara girebilmek için muvak- katen bir kapı açmak ta düşünülüyordu. Fakat bilâhare Vasfi Çınar bulvarı yolunun döşenmesi imkânları temin edildiğin- den bu bulvarın tam karşısına gelen ana antrelerden biri inşa edilmek suretüe ayni ihtiyaç temin edilmiş oldu.
Kültürpark, imar edilmiş olan yangın yerlerinin hudu- duna dayanmakta idi. Fuar münasebetile yapılacak bütün tesisat imar edilen mıntakayı temadi ettirmiş mahiyette ola-
Nihayet, memleketimizde yepyeni bir eser olan Kültür- parkın halkta daha ilk günden itibaren bir alâka uyandırması için, parkın ilk eseri sayılan fuarı halkın kolayca görebile- ceği bir yerde kurmak gerekti.
İşte bu ihtiyaçlara cevap verebilmek için fuar bugünkü yerinde kurulmuştur.
Vasfi Çınar bulvarı Kültürparkın önünde 80 m. kutrun- da bir meydanda nihayet bulur. Bu bulvarın karşısında Kül- türpark ve fuarın ana antresi bulunmaktadır. Antre 30 metre genişliğinde ve 14 metre yüksekliğinde olup, altı betonarme- dir. Üstünde ahşap iskelet üzerine Metal Depluaye ve çi- mento harç sıvası iki kemer ve 11 dizili sütun bulunmakta- dır. Antrenin iki tarafında büro ve direktör odaları, ortada iki küçük «giriş» ve bir büyük «çıkış» geçidi ve bunları ayı- ran gişeler vardır. Antre umumiyetle gizli tenviratla aydın- lanmakta ve yazıları Neon tüblerile temin edilmektedir.
Antreden girdikten sonra 70 m. genişliğinde 300 m. uza- nan bir ale gelir. Bunun 120 m. lik ilk kısmı beton bir mey- danlık halindedir. Diğer kısmı yeşillik ve çiçeklerle süslü, ince beyaz çakıl döşenmiş park yolları halinde devam etmektedir.
Beton meydanlığın nihayetinde 7 m. yüksekliğinde parkın ufak abidesi gelir. Geceleri gizli tenviratile biı- ziya kuleciği halinde yükselen bu sütun, Kültüı-parkın tarihini hulâsa eden yazıları ihtiva etmektedir.
Alenin nihayetinde büyük bir meydan, meydanın niha- yetinde fuar gazinosu ve meydanın ortasında büyük bir ha- vuz bulunmaktadır.
Gazino, betonarme olarak yapılmıştır. Üstü te- ras olmak üzere bir katlıdır. Temelleri bir kat daha yükseleceğine göre yapılmıştır. Gelecek sene ikinci katı ik- mal edilmiş olacaktır. Ortada büyük, iki yanda küçük olmak üzere bellibaşlı 3 salondan mürekkeptir. Küçük salonlar, oyun ve hususi ziyafetlere tahsis edilmiştir. Büyük salon gazino, ve lokanta ihtiyacını görecektir.
Havuz, 20 m X 40 m. eb'âdında kat'ı nakıs şeklindedir.
Havuzun suyu 2 adet 15 er beygirlik iki elektrömotörün tah- rik ettiği' 2 Türbin ile devridaim halinde kullanılmakta ve 30 m. yüksekliğe kakdar muhtelif irtifalara çıkartabilmektedir.
Alenin sol tarafında fuar komitesinin inşa ettirdiği 200 paviyon bulunmaktadır. Paviyonlar 4 m. derinlikte ve 5 m.
uzunlukta, 3,25 m. yüksekliktedir. Her dizide paviyonlar arka arkaya gelmekte ve muhtelif paviyon dizileri yekdiğerinden 10 ar metrelik yollarla ayrılmaktadır.
İzmirin fuar mevsiminde esen sıcak havayı serinletici gü- zel tesirleri olan imbat rüzgârları nazarı dikkate alınarak fu- arın hemen her tarafının bu rüzgârdan istifade etmesi için yol istikametlerine icap eden hususi şekiller verilmiştir.
Yine bir çok senelerin tecrübelerinden istifade ederek ekspozanların tercihan aradıkları köşe paviyonları adedi a- zamî bir hadde çıkarılmıştır. Paviyonları mümkün olduğu kadar doğrudan doğruya güneşin tesirlerinden kurtarmak ve gölgeli cepheler tesis etmek için umumi tertipte bu nokta da gözönünde tutulmuştur.
Gerek zaman ve gerekse bütçenin darlığı yüzünden bu paviyonlar ahşap olarak inşa edilmiştir. Çatıları kiremitle örtülmüştür.
İskelet halinde teslim edilen paviyonlar ekspozanlar ta- rafından umumiyetle kontrplak ve plâstik dekorasyonlarla tamamlanmıştır.
Önümüzdeki seneler için daimî kalacak bir sergi binası projesi hazırlanacak, her sene bir kısmı yapılıp istifade edil- mek suretile bir kaç senede ikmal edilecektir.
Fuar komisyonunun inşa ettirdiği paviyonlardan sonra müstakil ve hususi olarak inşa edilen paviyonlar gelir. Müs- takil ve muvakkat olarak ahşap ve kontrplak ile 10 paviyon yapılmıştır. Daimi paviyonlar, kârgir veya betonarme olarak inşa edilmiştir. Daimi paviyonlar arasında Rus, Sümer Bank, İnhisarlar, Devlet Demiryolları, Trakya, Kızılay, Hava- gazi, Şeker ve Cam, Telefon, Şaşal ve saire gibi paviyonları sayabiliriz.
Kültüı-parkın fuarı içine ve etrafına isabet eden park ve bahçeleri de yine bu sene içinde hazırlanmak suretile fuar zamanına yetiştirilebilmiştir.
Tamamen çorak bir mıntakada yeniden kurulan bu eser için kilometrelerce su ve kanalizasyon, havagazi ve elektrik tesisatı yapmak mecburiyeti hasıl olmuştur.
Bir fikir edinebilmek üzere elektrik santralının 200 am- per şiddetinde elektrik cereyanını tevzi edebilecek kabiliyette tesis edildiğini söylemek kâfidir.
Fuar ihtiyacı 900 amper şiddeti cereyana kadar yüksel- miş ve 20 gün devam eden fuar müddetinde 50,000 kilovat saat sarfiyat yapılmıştır.
Bu sene fuarı 360,000 kişiden fazla insanın ziyaret etme- si, fuarın gördüğü alâkaya bir delildir.
İzmir fuarı, İzmir belediyesi fen heyeti tarafından ha- zırlanan Kültürpark projesinin tatbik edilen bir cüzüdür.
Güzel San'atlar Akademisinden bazı ressam ve dekoratör ar- kadaşlar da paviyonların' hususî tezyinatını tanzim etmek su- retile fuarın güzelliğine yardım etmişlerdir.
Mühendis Muammer Tansu
İ n h i s a r l a r p a v i y o n u Mimar Emin Necib Uzman
Bu sene arsıulusal altıncı İzmir fuarı münasebetile İnhi- sarlar İdaresi, iyi verilmiş bir kararla, her sene değişiklik im- kânı verecek mahiyette daimi bir paviyon vücude getirmek
İlk iş olarak mimarları arasında bir müsabaka açtı. Va- ziyet plânında gösterilen saha içerisinde, bir grafik holü iki teşhir salonu, içerden ve dışırdan satış imkânı isteniyordu.
Burada dercettiğimiz eser, bu müsabakada seçilerek tatbik edilmiş olandır.
Verilen sahanın bir (köşebaşi) oluşu, inşaat murabba metresini, binnetice tutarını değiştirmediği halde, estetik ba- kımdan, lâkayt kalınması mümkün olmıyan cephe imtidadı rakamının ancak yarısını takdim edebiliyordu.
Burada mimar, 17.50-|-17.50=35. m. yerine, 35 metrelik bir cephe üzerinde çalışmayı tercih etmektedir.
Bir fuarda takip edilen sergi paviyonunun yalnız mimari
ve inşaî bakımdan mütaleası, bir noktayı eksik bırakmak- tadır:
Gayesi bir kavmin veya bir müessesenin malik olduğu emtiayı tanıtmak olan, ve binnetice, kavme veya müesseseye bir (arz) vasıtası olaiı paviyon, görmek, tanımak ve satın almak arzusunu, yani (taleb) i temin için, bir çare bulmak mecburiyeti karşısmdadır.
0 da, teşhir edilmek istenilen emtiayı maskelemiyecek şekilde, üzerine ilâve edilecek olan (objektif) kıymettir.
Bu kıymeti bir teşhir paviyonunda şu esaslarla hulâsa edebiliriz:
1 — Heyeti umumiyesinin - (halkın) - tecessüsünü (curiositĞ) - tahrik ve tatmin, «attractior»
2— İptidai insandan, muasır insana kadar, meş'ur, veya gayri meş'ur mevcut olan (güzellik hazzı) nın tahrik ve tat-
