Maket
L o n d r a
N a t i o n a l t h e a t r e
p r o j e s i
ulusal t i y a t r o
Mimarları: Denys Lasdun ve ortakları.
Çeviri :
Ömer F. Beşkardeş Mimar Î.T.Ü.
The Architects Journal 6.12.1967 sayısından
South Bank Tiyatro Komitesi, Ulusal Tiyatro Komitesi ve danışman eksperler ile Denys Lasdun arasındaki müzakerele-rin uzun sürmesine rağmen mimarın bu karmaşık soruna önerdiği projeyi hazırla-ması kısa sürdü. Tiyatro 2000 kişilik o-luyor ve açık sahne (open stage) ve pro-sinyum eserlerinin sahneye konabilmesi mümkün oluyordu. Fakat bu teklif redde-dildi. İkibin kişinin bir hacim içerisinde doğru dürüst oyuncuları görüp işitebilmesi imkânsızdı ve oyuncu seyirci ilişkilerini ar. tırmak için girişilen çabalar önemsiz de-recede kalıyordu. Akustik ve görüş hattı çözümleri, adaptasyon durumu da gözö-nüne alınarak hazırlanan tekliflerde, tat-min edici olamıyordu.
Bir oditoryumdan meydana gelen bir tiyatro yapısında form için verilecek ka-rar başlangıçta olmalı ve bu kaka-rar seyir-ci oyuncu ilişkisinin sınırlarını çizmelidir. Ulusal Tiyatro için böyle bir sınırlama söz konusu olamaz. Ulusal Tiyatro göre-vini yüksek seviyede görebilmesi için her iki tür yapıt için sahneleme olanaklarına kavuşturulmuş olmalıdır, (open stage pro-sinyum). Denys Lasdun'un teklifinde 1165 ve 895 kişilik iki oditoryum bulunmak-tadır.
Rejisörler genellikle ince iş ve emekle meydana getirilmiş sahne düzenlerine iti-bar etmektedirler. Bu nedenle, gerek ar-ka, gerek ön sahnede dekor değiştirme teçhizatı gerekmekte, güvenlik tedbirleri-nin de beraber alınması durumu ortaya çıkmaktadır. Bu problem burada sahneyi kapayacak, ayrı mekanik vinçler vasıta-sıyla çalışan bir güvenlik perdesiyle hal-lolmuştur. Sahne ekseni etrafında 360 lik dönüş yapabilmekte ve üç arka sahne ile beslenmektedir. Sahne dekorları zemin kattan yukarıya büyük asansörlerle çıka-rılmaktadır. Sahne ekseni, oditoryum ve fuayelerin diyagonal ekseni ile başarılı bir şekilde birleştirilmiştir. Oditoryum dörtte
bir daire formunda olup ekseni diyagonal ekseni ile çakışmaktadır. Diğer küçük o-ditoryum dikdörtgen formlu olup, parter ve balkon sıralarında orta geçit yeri yok-tur. Ayrıca müzisyenler için bir orkestra yeri de düşünülmüştür. Burada da dekor değiştirme teçhizatı vardır ve sahne ze-mininde merdivenler ve asansörle değişik seviyeler meydana getirilebilmektedir. Va-gon sahneler bu asansöre bindirilerek esas
sahne ile istenilen şekilde binleştirilebil-mektedir. Ayrıca asansör vasıtasile me-yilli sahneler de kurulabilmektedir.
Bunlardan başka yeni oyunların ve tek-niklerin denendiği ayrı bir tiyatro stüd-yosu vardır. Soyunma odaları merkezi bir yerde gruplandırılmış olup sahneden ve prova odalarından kolaylıkla ulaşılmak-tadır. Bodrumdaki 165 arabalık otopark ancak personel için yeterli olup ihtiyaca cevap vermemektedir. Fuaye ve umumî hacimlerin yeri güzel nehir panoramasın-dan faydalanacak şekilde düzenlenmiştir. Diyagonal eksenden büyük tiyatroya gi-riş üç düzeyden olmaktadır. (Otoparktan, yoldan ve Royal Festival Hail ile Queen Elizabeth Hall'ü birleştiren yaya geçkin-den.)
Yol kotu girişi planı: 1 — Giriş. 2 — Müdür. 3 — Vestiyer. 4 — Personel od. 5 — Parter fuayesi. 6 - 7 — Tuvaletler, ler. 8 — Pers. Od. 9 — Depo. 11 — Işık kontrol. 12 — Ses kontrol. 13 — Sahne md 14 — Direktör. 15 — Esas sahne. 16 — Çabuk değişme od. 17 — Aktör, lavabo yeri. 18 —Depo. 19 — Yan - arka sahne. 20 — Sahne dekorları. 21 — Ça-lışma od. 22 — Marangoz. 23 — Elektrik-çi. 24 — Sahne eşyalarına bakan memur 25 — Esas atelye. 26 — Malzeme dep. 27 — Boyahane. 28 — Eşya dep. 29 — Silah atelyesi. 30 — Metal işleri at. 31 — Prova od. 32 — Prova od. «B». 33 — Stüdyo giriş - fuaye. 34 — Gişe. 35 — Vestiyer. 36 - 37 — Tuvaletler. 38 — Oditoryum. 39 — Sahne. 40 — Sahne dekor toplanma yeri. 41 — Lavabolar. 42 — Sahne dekorları. 43 — Sahne bod-rumu. 44 — Personel mutfağı. 45 — Do-laplar. 46 — istirahat. 47 — lase Md. 48 — Sekr. 49 — Depo. 50 — Mal giriş od. 51 — Personel giriş. 52 — Kabul. 53 — Sahne kapıcısı. 54 — itfaiyeci. 55 — ilk yardım od. 56 — Telefon e-kipman od. 57 — Kıyafet deposu. 58 — Müzik kayıt stüdyosu. 59 — Kontrol. 60 — Ses efekt kayıt stüdyosu. 61 — Kontrol. 62 — 3es Kütüphanesi ve ses karıştırma od. 63 — Bando od. 64 — Baş aktör. 65 — Tek kişilik duşlu od. 66 — İki kişilik. 67 — Altı kişilik. 68 — Giy-direnlerin od. 69 - 70 — Banyo, WC. ve duşlar. 71 - 72 - 73 — Pers. lavabo-ları.
Yaya geçiti (teras) kotu planı: 1 — G>-riş. 2 — Müdür. 3 — Kabul od. 4 — Vestiyer. 5 — Personel od. 6 — Depo. 7 — ilk yardım 8 - 9 — Tuvaletler. 10 — istirahat. 11 — Prova od. (küçük). 12
-13 — İşitme/çalısma od. 14 — Depo. 15 — Müzik direktörü stüdyosu. 16 — Esas sahne. 17 — Çabuk değişme od. 18 — Koridor. 19 — Arka sahne. 20 — Sah-ne dekorları. 21 — Depo. 22 — Depo 23 — Çalışma od. 24 — Marangoz (şef). 25 — Elektrikçi (şef). 26 — Büro. 27 — Baş aktör od. (banyolu). 28 — Tek kişi-lik od. (duşlu). 29 — İki kişikişi-lik. 30 — Altı ki'ülik. 31 — Giydiricilerin od. 32 -33 — Banyo. WC. ve duşlar 34 — Yukarı balkon fuayesi' 35 — Depo. 36 — Pers. od. 37 - 38 — Tuvaletler. 39 — Depo 40 — Havalandırma. 41 — Balkon. 42 — Projeksiyon od. 43 — Lavabolar.
Parter fuayesi kotu planı: 1 — Ara kat fuaye. 2 — Bar. 3 — Depo. 4 - 5 — WC.ler 6 — Repertuar md 7 — Kadro md 8 — Sekr. 9 — Bekleme. 10 — Halkla mü-nasebetler memuru. 11 — Sekr. 12 — Yard. rejisör. 13 — Tipoğrafi stüd. 14 — Tipograf 15 — Gençlik ve Tiyatro md 16 — Sekr. 17 — Müzik direktörü. 18 — Müzik direktör yrd. 19 — Sekr. 20 — Bekleme. 21 — Edebî md. 22 — Edebî md. kütüphanesi ve sekr. 23 — Yard. md. 24 — Sekr. 25 — Yard. md. 26 — Sekr. 27 — Tezyinatçı. 28 — Işık dizayncısı. 29 — Işık dizayn yard. 30 — Sekr. 31 — Misafir rejisör ve dizayncılar 32 - 33 — Sekr. 34 - 35 — Yrd. rejisörler. 36 — Bekleme. 37 — Sahne mühendisi. 38 — Elektrik müh. 39 - 40 - 41 Sahne idaresi. 42 - 43 — Sekr. 44 — Sahne direktörü 45 — Sahııe direktör yrd. 46 — Depo. 47 — Atelye. 48 — Maske ve zırh ya-pım od. 49 — Kumaş boyama od. 50 — Kurutma. 51 — Bakım tamir od. 52 — Vest. memuru. 53 — Çamaşırhane. 54 — Kurutma. 55 — Depo. 56 — Lavabolar.
Asma kat fuayesi kotu planı: 1 — Ko-mite od. 2 — Bekleme od. 3 — İstirahat 4 — Sekr. 5 — Müdür. 6 — Komite sekr. 7 — Sekr. 8 — Genel md. 9 — Sekr. 10 — Genel md. yrd. 11 — idarî md. 12 — Sekr. 13 — Toplantı od. 14 — Bek-leme. 15 — Sekr. 16 — Malî işler md 17 — Yardımcısı. 18 — Hesap müfettiş-od. 19 — Vezne. 20 — idare mak. müfettiş-od. 21 — Muhasebe. 22 — Posta ve telefon-la yer ayırtma bölümü. 23 — Bölüm mü-dürü. 24 — Sekr. 25 - 26 Personel md. 27 — Sekr. 28 — Beki. 29 — Prodük-siyon md. 30 — Sekr. 31 — Yard. pro-düks. 32 — Model yapım od. 33 — Çizim bürosu. 34 — Ses müh. 35 — Sekr. 36 — Model ve örnek deposu. 37 — Depo. 38 — Kıyafet yönetmeni. 39 — Sekr. 40 -41 — Yönetmen yrd. 42 — Kostüm ya-jjım od. 43 — Prova od 44 - - Kostüm yapım. 45 — Prova od. 46 — Deri isleri. 47 — Kostüm boyama. 48 — Depo. 49 — Peruk atelyesi. 50 — Md. 51 — Parteı fuayesi. 52 — Bar. 53 — Depo. 54 — — 55 — Tuvaletler. 56 — Pers. od. 57 — Parter. 58 — Işık kontr. od. 59 — Ses Kontrol. 60 — Sahne md. 61 — Di-rektör. 62 — Depo. 63 — Havalandırma tesisatı. 64 — Konuşma talim od. 65 — Hareket talim od. 66 — Depo. 67 — La-vabolar.
