SPORDA ALAN VE LABORATUVAR TESTLERİ İLE PERFORMANSIN
DEĞERLENDİRİLMESİ 5.DERS
Prof. Dr. Rasim KALE
İstanbul Gelişim Üniversitesi
Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
Spesifik Bazı Spormotorik Testler
Spormotorik testler; uygulama bakımından genelde üç bölüme ayrılmaktadır. Bunlar şu şekilde sıralanmıştır:
• Kondisyonel spormotorik testler.
• Koordinatif spormotorik testler ve
• Karma spormotorik testler olmak üzere.
Bilindiği gibi kondisyonel spormotorik testler; kuvvet, çabukluk, dayanıklılık ve açısal hareketliliği ölçmeye yönelik olarak uygulanan testlerdir. Koordinatif spormotorik testler; reaksiyon çabukluğu, uyum zenginliği, kontrol zenginliği, yönelim zenginliği, denge zenginliği, kombinasyon zenginliği, estetik zenginliği vb becerileri ölçmeye yönelik testler olarak adlandırılırlar. Karma spormotorik testler ise; hem kondisyonel, hem de koordinatif özellikleri ölçmek için kullanılırlar.
Yukarıda ele alınan bu sınıflamadan da anlaşılacağı üzere
spormotorik test; gerek kondisyonel ve gerekse
koordinatif becerileri ölçen önemli bir ölçüm aracıdır. Bu
ölçümlerde motorik özellikler; hem tek tek, hem de
kompleks özellikler (Birden fazla, karmaşık) şeklinde
ölçülebilmektedir. Örneğin; tek tek üst ekstremitenin
pençe ya da kol maksimal kuvveti ölçülebilir. Ya da birden
fazla karmaşık özellikler örneğin; bir beceri parkur
organizasyonunda (Daha çok özel yetenek sınavlarında ve
özellikle takım sporlarına yönelik) kompleks koordinatif ve
kondisyonel beceriler de bir arada ölçülebilir.
Bu bağlamda; spormotorik testin sınıflandırılması aşağıdaki Tablo XIII’ de gösterilmektedir.
Testler/Sistem anlayışı Tek yönlü diyagnostik Çok yönlü diyagnostik
Tek/ çok yönlü testler Elementar testler Kompleks testler
Test sistemleri Homojen test bataryaları Heterojen test bataryaları
Tablo XIII: Spormotorik Testlerin Sınıflandırılması [ROTH 2002, 110; KAYNAK: OBERGER 2015, 14].
Yukarıda ele alınan bu Tabloda yer alan başlıklardan hareketle, spormotorik test türleri alanında yapılan uzun tartışmalardan sonra 10 temel motorik özellik dikkate alınmıştır. Bu on temel motorik özellik, kondisyonel ve koordinatif beceriler adı altında yer almaktadır. Spor bilim sistematiğinde bu iki ayrı alt başlık (Kondisyonel spormotorik özellikler ve koordinatif spormotorik özellikler); bünyelerinde bulundurdukları motorik özelliklerin de farklı sınıflamaya tabi tutulması gerektiğini ortaya koymuştur. Kondisyonel özellikler; enerjetik olarak oluşmuş, koordinatif özellikler ise; informasyon yönelimli ve kontrol- düzenleme süreçleri sonunda belirlenmiştir. WEINECK’e göre; temel spormotorik özellikler, kuvvet, çabukluk, dayanıklılık, koordinasyon ve fleksibilite (Açısal hareketlilik) şeklinde ifade edilmektedir [WEINECK 2010, o.S. KAYNAK: OBERGER 2015, 7].
Ancak, bazı yazarlara göre bu özellikler iç içe geçmiştir. Örneğin;
çabukluk, hem kondisyonel hem de koordinatif katılımlı bir beceridir (Şekil 32).
Dayanıklılık Kuvvet Çabukluk Koordinasyon Fleksibilite
- Aerobik
dayanıklılık - Aneorobik dayanıklılık
- Kuvvette
dayanıklılık
- Maksimal
kuvvet
- Çabuk
kuvvet
- Aksiyon
çabukluğu - Reaksiyon çabukluğu
- Zamanda
sınırlı koordinasy on
- Spontan
görevli koordinasy on
- Açısal hareketlilik
Tablo XIV: Temel Motorik Becerilere Ait Alt Bileşenlerin Sınıflandırılması [BÖS 1987, o.S. KAYNAK: A.g.e. 2015, 8].
Tüm bu tartışma ve çalışmalardan sonra belirlenen bu 10 temel motorik özellik, aşağıdaki Tablo XIV’de görülmektedir.
Spor bilimleri alanında uygulanan çok sayıda motorik test bulunmaktadır. Bu motorik testler, her geçen gün gelişmekte ve güncellenmektedir.
2000 yılından itibaren geliştirilmiş ve
güncellenmiş bazı motorik testler seçilerek
aşağıdaki Tablo XV’te sunulmuştur.
Testin kısaltılmış adı
Testin İsmi Yılı Yaş grubu N Kalite kontrol/
standartlar
Kaynaklar
ATS (Auswahltest für den Sportförderunterricht)
Özel gruplarla spor dersi için seçilmiş test
2000 6-18 740 000 Ürün denendi RUSCH/ IRRGANG (1994)
KATS-K
(Karlsruhe Testsystem für Kinder)
Çocuklar için Karlsruhe test sistemi
2001 6-10 1 600 6 eyalette temsil
edilmiyor
BÖS et al.
(2001)
KMS
(Karlsruhe Motorik Screening)
Karlsruhe motorik tarama
2002 3-6 Veri yok Ürün denendi,
karşılaştırmalı verileri var
SCHILLING/ BAEDTKE (1980)
SSS (Sport Sciences Studies) Spor bilimleri araştırmaları
2002 12-15 5 000 6 Eyalette örnek
gruplara uygulandı
TELEMA et al. (2002)
DD (Düsseldorfer Test) Düsseldorf testi 2003 6-10 4 700 Bölgesel/Yüzeysel
uygulama
STEMPER et al. (2005, 2009)
MoMo (Motorik Test des Motorik-Moduls)
Motorik modülün motorik testi
2003-2006 4-17 4 529 Ürün denendi Almanya
için uygulanabilir
BÖS et al. (2009)
KTT(Kinder turntest)* Çocuk cimnastik testi 2006 3-10 100 000 Almanya’da yaygın
uygulanan bir test 1600 deenek uygulama dışında tutuldu
BÖS et al.
(2009 c)
MRI*
(MRI- Projektevaluation (BfEL)
MRI-Proje geliştirme testi(BfEL)
2007 4-10 10 000 Almanya genelinde
MoMo olarak modifiye edildi
BÖS et al.
(2007)
NRW* (Nordrhein- Westfalen Test)
Kuzey Ren Westfalya 2007 4-17 3 500 Spor okullarında denendi BÖS et al.
(2009 a)
DMT 6-18*
(Deutscher Motorik Test)
Alman motorik testi 2009 6-18 4 000 Test kontrol edildi.
Kısmen Almanya’da uygulandı
BÖS et al.
(2009 b)
* MoMo olarak modifiye edilmiş motorik testler
Tablo XV: 2000 Yılı ve Sonrasında Almanya’da Geliştirilmiş Bazı Motorik Testler [OBERGER 2015, 18- 19].
