.ِةَّيِبَرعلا نَعِ لاْقَ ن ِضْعَ ب ُموُسُْر ْتَنَّ يَ بَ ت ْدَقو ِةَيمدَقلا ِةَّيِرْصِلما ِفوُرُلحا ِم ِحاَوْلَأ ن َءاَنيِسْ ِلاَصِّتِلاا ُةَقْلَح َيِهو ، ِفوُرُلحا َْينَب َّوَطَت تِلا ِةَبِراقَتلما اَِلِاَكْشَأ ىلَعِ ِفوُرُلحا َْينَبو َلىوُلأا.ِتاَغ للا

ُةَّيِبَرَعلا ُةَباَتِكلا

1 Arap Yazısı َطَت َينِمَدْقَلأا َينّيِرْصِلما َّنأ ِةَظوُفْلمحا ِرثالآا نِم َتَبَ ث ِةَباَتِكلِبِ اوُرَّو َر لىإ ِرَو صلا ِمِْسَْر ْنِم لىإ ِعِطاَقلما ِمِْسْ َسُتو ،ِةَّيِدَْبَْلأا ِفورُلحِبِ َمْوَ يلا ىَّمَسُت ِتِلا فورُلحا ِمِْسَْر َلأا" ِفورُِبِحُ ةَّماَعِ َينِّيِّبُروُلأا َدنِعِ ىَّم "ءَتَ ءَبِ فل (alphabet) .ِةَّيِبَرعلا نَعِ لاْقَ ن ِضْعَ ب ُموُسُْر ْتَنَّ يَ بَ ت ْدَقو ِةَيمدَقلا ِةَّيِرْصِلما ِفوُرُلحا ِم ِحاَوْلَأ ن َءاَنيِسْ ِلاَصِّتِلاا ُةَقْلَح َيِهو ، ِفوُرُلحا َْينَب َّوَطَت تِلا ِةَبِراقَتلما اَِلِاَكْشَأ ىلَعِ ِفوُرُلحا َْينَبو َلىوُلأا . ِتاَغ للا ِفِلَتُْمُ في َكِلَذ َدْعَ ب ْتَر ا َةَّيِرْصِلما َفوُرُلحا َّنَأ لاإ لَعِ ةَروُصْقَم ْتَناَك َةَيمدَقل ِنيِواَوَّدلا ِةَباَتِكو ِةَّيِنيّدلا ِةَباَتِكلا ى نِم اَهََبَاَش اَمو َّماَعلا ِت َلاَماَعلما في ْتَرَشَتْ نا اََّنَّإو ،ِةَّيِْسَّْرلا ِعِجاَرلما ْنَأ َدْعَ ب ِة ْتَلِقُن لا ِدلاِبلا لىإ َءاَنيِسْ نِم ِقُرُط ىلَعِ ِةَعِقاَو ِّتلا ِم ارَْبِحُو اّرَ ب اَِتِهَلاَصَاَوُم ِعيمَِبْ ،ِةَّيِقْرَّشلا ِةَراَجَ ِبلا ِدوُدُحو ِضَيْ بَلأا ِرْحَبلا ِئِطاَش لىإ ِدْهِلِا ن .ِةَّيِرْصِلما ِدلا في ِقيرَّطلا هذه ىلَعِ ىَْبُْكلا ِةَراَجَِّتلا ُزِكاَرَم ْتَناَك ْدَقو َدَعِ لىإ ِبَرَعلا ِجيلَخ نِم ، ِبَرَعلا ِدلاِب إ ن لى ِنُدُم لىإ ،ِةَبَقَعلا ِجيلَخ َينِطْسِلِف َّشلا ِدودُلحا ِنُدُمو ِنُدُمو .ِةَيمدَقلا َرْصِم في ِةَّيِقْر ا ِةَغُل في َرَهْظَت ْنَأ ِةَلوُهْلمجا ِةَفَداَصلما نِم ْنُكَي َْلَو َلحا ُطوُطُخو ِّيِراَمْسِلما ِفْرَلحا ُطوُطُخ ِبَرَعل ِدَنْسلما ِفْر ا ُطوطُخو ِطْسِلِف ِبوُنَجو ِزاَجَِلحا ِلاَِشِ َْينَب ِّيِطَبَّ نلا ِفْرَلح .َين ِةَّيِباَتِكلا ِةَلَماَعلما لىإ ُجاَتَْتَ تِلا َةَراَجَِّتلا َّنِإَف َْت لىإ ِبَرَعلا ِجيلَخ نِم ِتلاصَاَولما ِّطَِّخ ىلَعِ يِر َنَدَعِ و ِطاَبْ نَلأا ِدلاِب نِم اَهَرَواَج اَم لىإ ِةَبَقَعلا لىإ َينيِناَعْ نَكلا ِلما ِّطَِّلخَا ُنِطاَوَم ِلِياَوَّ تلا ىلَعِ َيِه هذهو ، ِّيِراَمْس .ِهْيَلَعِ َعَّرَفَ ت اَمو ِّيِطَبَّ نلا ِّطَِّلخَاو ِدَنْسلما ِّطَِّلخَاو ِةَيِداَبلا ِقيرَط نِم ِّطَِّلخَا اذه ِْيَْغ ىلَعِ ُتلاَصَاَولما يِرَْتو ْحَبلا ِئِطاَوَشو ِنْيَرْهَّ نلا يِداَو َْينَب ِر ، ِضَيْ بَلأا ِقيرَط ىلَعِ َدَجوُت ْنَأ اضْيَأ ِةَلوُهْلمجا ِةَفَداَصلما نِم َسْيَلَ ف َّيِوَفَّصلا ِةَباَتِكلا َيَاَقَ ب ِتلاَصَاَولما هذه ِةَباَتِكلاو ِة ِد نِم رْجَِلحاو رُمْدَت و ناَرْوَح في ِةَّيِدوُمَّثلاو ِةَّيِناَيْحِّللا َّطلا اذه يِفَف .َدوَُثَ ِرَيَ ْصََأ ُلَباَقَ تَ ي ِقير نِم ِلِفاَوَقلا ُباَح َنولَباَقَ تَ ي اَمَك ، ِقْرَّشلا لىإ ِبْرَغلا نِمو ِبْرَغلا لىإ ِقْرَّشلا ِلحاو ِماَّشلا َْينَبو ِماَّشلاو ِزاَجَِلحا َْينَب .ِزاَجَ وُهُظ ىلَعِ َِّبْلا َقيرَط ُكُلْسَت اََّنَّأ ِةَّيِبَرَعلا ِةَراَجَِّتلا ىلَعِ ُبِلاَغلاو نَعِ ةَلوُزْعَم ْنُكَت َْلَ اَهَّ نِكَلو ، ِلاَمِلجا ِر ، ِلَمَلجا َةَنيفَسْ َنوفِرْعَ ي لا ِءاَرْحَّصلا ِةَنيفَسْ َباَحْصََأ َّنأ ْمِِهِداَقِتْعِ ِلا َنوُيْثَكلا ُمَِّهَوَ تَ ي اَمَك ِرْحَبلا َنوُبَكْرَ ي لاو

ب

-

صَّنلا ُتاَدَرْفُم

ََيِمَدْقَلأا Eskiler : ََت ََرَّوَط َِـب Geliştirmek : َ مْسَر Çizme, resmetme : َ رَوُّصلا Resimler, şekiller : َ عِطاَقلما َ )عَطْقَم:م( Hece : َ ََبَـت َََّي Açık/anlaşılır olmak : َ حاَوْلَأ Yazıtlar, levhalar : َ ةَقْلَح َِلاَصِ تِلااَ Bağ, bağlantı : اقَتلما َ ةَبِر Yakın, izleyen : َ ةَرو صْقَم Sınırlı : َ نيِواَوَّدلا Divanlar : ََهَباَش Benzemek, andırmak: َ عِجاَرلما Kaynaklar : اَولا َ ةَعِق Yer alan : ََصاَو م َ تلا Ulaşım yolları : َ ا رَـبَ َو َ ارَْبَ Denizde ve karada : َ ئِطاَش Kıyı, sahil : َ جيلَخ Körfez : َ ةَفَداَصلما Tesadüf : َُّطَلخا َُّيِراَمْسِلما Çivi yazısı : اَُّطَخ َِدَنْسلم Müsned yazısı : َ ََلخا َُّيِطَبَّـنلاَُّط Nabat yazısı : َ ََرَواَج Komşu olmak : َِلاَوَّـتلاَىلَع

Peş peşe, sırayla:

َ نِطاَوَم Yerler, bölgeler :

َ

ََعَّرَفَـت Yayılmak, dağılmak : ىَرَج َ ىلَع

Yol tutmak, izlemek:

َ َ ةَيِداَبلا Çöl : ََياَقَـب Bakiyeler, kalıntılar : َ َ ةَّيِوَفَّصلا Safâî, Safevî : َ َ ةَّيِناَيْحِ للا Lihyânî : َ لا َ ةَّيِدو مَّث Semûdî, Semudlu : َ لَباَقَـتَـي Karşılaşmak, buluşmak: َ لِفاَوَقلا Kafileler : َ َ ك لْسَت Yol tutmak/izlemek : َ َ رو ه ظ )رْهَظ:م( Sırtlar َ لاَمِلجا :م( لََجَ )َ Develer: َ ةَلو زْعَم

Uzak, ırak, izole :

َ ََمَّهَوَـت Vehmetmek, sanmak: َ َ ةَّيِطَم Binit, binek : َ َ نِسْ يُ İyi yapmak : َِق َ ةَداَي Sürme, kullanma : َ َ لاَمِ رلا Kumlar : َ َْنِلهاَ طيلمحا َُّيِد Hint okyanusu: َ ََقَبَس Geçmek, varmak : ََيِح َّلالما Denizciler : َ َِلاَلحاَِةَعيبَطِب Tabiî olarak : َ َِبِناَِبِ Yanında, yakınında : هَلْـيَأ Eyle kenti : َ فو سَِرَْبَ Kızıl Deniz : َ مو دَأ Edom kenti : َ َ ريِد ي

İdare eder, yönetir :

ََنَّوَد

Yazmak, tedvin etm. :

َ ب راََتَ Tecrübeler : َ ةَثِراَوَـتلما Miras kalan : َ َ خِئاَشَم Şeyhlikler : ََيِبَبََر Gemi kaptanları :

َ

َ ةَِتِاشَأ

Kaptan, tayfa başı :

َ ءلاَك و : Muavinler, yardımcılar َ رِتاَفَد Defterler, ajandalar : ََسَراَدَت Birlikte okumak : َ ََلاَع -َ لو ع-َـي : َ

Önem vermek, eğilmek

َ لاَيْجَأ Nesiller : َ لاَوِط َ ) ليوَط:م( Uzun : َ َ أَشْنَـت

Ortaya çıkar, doğar :

ج

–

ِّصّنلا نع ُةلئسلأا

١ – تَنَّ يَ بَ ت َنيأ نِم ِةَيمدَقلا ِةَّيِرْصِلما ِفوُرُلحا ِضْعَ ب ُموُسُْر ؟ ٢ – ا ُفورُلحا ِتَناك َفيَك ُةَيمدَقلا ُةّيِرصلم ؟ ٣ – ِةَّماَعلا ِتلاَماَعلما في ُةَيمدَقلا ُةّيِرصلما ُفورُلحا ِترَشَتنا َتََم ؟ ٤ – ّبَرَعلا ِّطَِّلخَا ِر وَطَت ُلِحارَم يه اَم ؟ ٥ – ِّطَِّلخَا ِراشِتنا في ِةَراَجَِّتلا ُروَد وه اَم ؟ ٦ – ِةَباَتِكلا َيَاَقَ ب ُدَجوُت َنيأ ِةَّيِوَفَّصلا ِةَّيِدوُمَّثلاو ِةَّيِناَيْحِّللا ِةَباَتِكلاو ؟ ٧ – ِةَّيبَرَعلا ِةَراَجَِّتلا ىلَعِ ُبِلاَغلا اَم ؟ ٨ – برَعلا دنِعِ ةَفورعَم ِنُف سلا ِءاَنِب ُةَعِاَنِصَ تَناَك له ؟ ٩ – ِفو سلا ُرَبِحُ ُعَقَ ي َنيَأ ؟ ١٠ – نيذلا نَم وَتلما ِبُتُكلا في مَِبَُراََت َنونِّوَدُي ِةَثِرا ؟

د

–

ةَّيِوَْنَ تاَظَحلاُم

)ناَمز فرظ( ُفورُّظلا :

Eylemin yapıldığı zamanı gösteren mansûb kelimeye zaman zarfı denir. Cümlenin fiiline yöneltilen ( َتََم) sorusunun cevabını teşkil eder. Genelde kalıplaşmış zarflarla kurulan mef’ulün fîh ögesi, bazen harfi cerli de gelebilir. Bu durumda mef’ul olan öge mahallen mansûb kabul edilir. Kalıplaşmış zaman zarflarına ilaveten, mevsimler, yıl, ay, gün, hafta ve haftanın günleri gibi zaman anlamı taşıyan kelimeler de cümlede mef’ulün fîh konumundadır. Bazı kalıplaşmış zaman zarfları şunlardır:

ِسْمَأ ادَغ َمْوَ يلا َنلآا ارْجََف احاَبَصَ ارْهُظ ارْصَعِ ءاَسَم ءاشِعِ لاْيَل َةَحِراَبلا افْيَصَ ءاَتِش ةَنَسْ ارْهَش اعِوُبْسُْأ امْوَ ي ُلجا َمْوَ ي ِةَعُم انَمَز ارْهَد ةَظَْلح لااَح ةَّدُم َلْبَ ق -..َدْعَ ب

( ِعوُبْسُْلأا في ٍمْوَ ي ُلَّوَأ ِدَحَلأا ُمْوَ ي) “Pazar günü, haftanın ilk günüdür.” cümlesinde mübteda; ( َمْوَ ي

ِةرِهاَقلا لىإ ُرِفاسُنَسْ ِدَحَلأا) “Pazar günü, Kahire’ye gideceğiz.” cümlesinde ise zaman zarfı/mef’ulün fîh olarak kullanılmıştır.

ه

–

ُليِلَْتَ

ِّصَّنلا ِلَُجُ ِضْعَ ب

١ – يرَط نِم ِّطَلخا اذه ِْيَْغ ىلَع ُتلاَصاَولما يِرَْتَو ِرْحَبلا ِئِطاَوَشو ِنْيَرْهَّ نلا يِداَو َْيَْب ِةَيِداَبلا ِق ِضَيْ بَلأا .

(يِرَْت) fiil-i muzarisinin fâili ( ُتلاَصَاَولما) kurallı dişil çoğuludur. Bu fiil mefulünü dolaylı olarak almıştır ( ِْيَْغ ىلَعِ). Mecrur olan bu ögeden sonra gelen (اذه) işaret ismi muzafun ileyh olarak mahallen mecrurdur. Ondan sonra gelen harf-i tarifli ( ِّطَِّلخَا) kelimesi de ondan bedeldir. ( َْينَب) zarf-ı mekân, takip eden isim muzafun ileyh ve aynı zamanda muzâfdır. ( ِنْيَرْهَّ نلا) ikil ismi de bunun muzâfun ileyhi olarak yâ ile mecrurdur. (يِداَو) sözcüğüne, muzâf olan ( ِئِطاَوَشو) ile atıf yapılmıştır. ( ِرْحَبلا) muzafun ileyh ve aynı zamanda mevsuf, ( ِضَيْ بَلأا) da sıfattır.

٢ – ِكلا َيَاَقَ ب ِتلاَصاَولما هذه ِقيرَط ىلَع َدَجوُت ْنَأ ًاضْيَأ ِةَلوُهْلمجا ِةَفَداَصلما نِم َسْيَل ِةَّيِوَفَّصلا ِةَباَت

.

٣ – َّنإ ِقْرَّشلا ٍةَّيِقيرْفأ َئِطاَوَش لىإ َيِْح َّلالما اوُقَ بَسو ِّيِدْنِلها ِطيلمحا في ًايمدَق َرْحَبلا اوُبِكَر َبَرَعلا في ِةَّي ِبونَلجا .

( َّنإ)’nin ismi ( َبَرَعلا), haberi ise (اوُبِكَر) ile başlayan fiil cümlesidir. Bu fiilin fâili, kendisine bitişen merfu muttasıl zamir; mefulü ise ( َرْحَبلا) sözcüğüdür. ( ايمدَق) de cümlede zaman bildirdiği için mefulün fîh’dir. (اوُق َ بَسْ) fiili vav ile (اوُبِكَر) fiiline atıf yapılmıştır. Bu fiilin faili de merfu muttasıl zamir olan vav’dır. Mefulü ise takip eden ( َينِح َّلالما) kurallı eril çoğuludur ve yâ ile mansub olmuştur. Son kısımda ise birbirini izleyen isim ve sıfat tamlamaları mevcuttur.

٤ – ُميكَلحا ُناَميَلُس ْنُكَي َْلَ – ِلاَلحا ِةَعيبَطِب ِةَبَقَعلا ِراوِِبِ ًانُفُس َنََب ْنَم َلَّوَأ .

Cümleye nefy/olumsuzluk edatı olan ( َْلَ) ile başlanmış. Bilindiği gibi ( َْلَ) muzari fiili cezm edip, anlamını olumsuz maziye çevirmektedir. Cezmden dolayı fiilin sonu sâkin olduğu gibi, aynı zamanda illet harfi olan vav da düşmüştür. ( ُناَميَلُسْ) kâne’nin ismi ve aynı zamanda mevsuftur. ( ُمِيكَلحا) de onun sıfatıdır. Kâne’nin haberi ise ( َلَّوَأ) ile başlayan kısımdır. Tire içinde verilen ifade ara cümle hükmünde olup, iraptan mahalli yoktur.

٥ – ِبُتُكلا في ْمَُبَُراََتَ َنوُنِّوَدُيو ِنُفُّسلا َةَداَيِق َنوُريِدُي اوُناَك َبَرَعلا َيِْح َّلالما َّنإ ّيِدوُعْسلما ُلوقَي

ْمِهِئَبَآ نَع ِةَثِراَوَ تلما .