K›rflehir ilinde akut koroner sendrom tedavisi görmüfl hastalarda
depresyon prevalans›n› belirleme çal›flmas›n›n ön bulgular›:
beklenenin üzerinde yüksek prevalans de¤erleri
Preliminary results of the study to determine depression prevalence in patients who
had been treated as acute coronary syndrome in K›rflehir:
prevalence ratios are higher than expected values
Mutlu Vural, Mehmet Acer*
K›rflehir Devlet Hastanesi Kardiyoloji ve *Psikoloji Bölümleri, K›rflehir, Türkiye
Bilindi¤i gibi depresyon, miyokard infarktüsü (M‹) ve kardi-yovasküler mortalite aç›s›ndan önemli ve ba¤›ms›z bir risk faktö-rüdür (1,2). Depresyonun kendisi hastal›klara neden oldu¤u gibi varolan birçok süre¤en hastal›¤›n sonucunu da olumsuz etkile-mektedir. Nitekim koroner arter hastal›¤› (KAH) olup depresif fli-kayetleri bulunan hastalarda M‹, anjina, anjiyoplasti ve koroner baypas s›kl›¤›n›n artt›¤› görülmektedir (3).
Depresyon üstesinden gelemedi¤imiz stresli olaylara (a¤›r hastal›k gibi) verdi¤imiz do¤al bir tepki oldu¤undan izlendi¤inde MI sonras› tespit edilen depresyonlar›n yar›s›n›n kendili¤inden remisyona girdi¤i fark edilebilir ya da çal›flmalarda plasebo gru-bunun MI sonras› tespit edilen depresyonun tedavisinde olduk-ça etkin oldu¤u görülebilir (4).
Özellikle akut kardiyak olay› izleyen ilk günlerde birçok has-tada yorgunluk, ifltah ve uyku bozukluklar› gibi bedensel flikayet-ler geliflebilir. Öyle ki M‹ sonras› majör depresyonu coflkusal ve biliflsel flikayetler temel al›narak tan› konulan olgularda beden-sel semptomlar›n tan› kriteri olarak kullan›ld›¤› olgulara göre da-ha yüksek risk oldu¤u görülmüfltür (5).
Antidepresan ilaçlar›n bu kötü tabloyu düzelterek olas› birin-cil kazan›mlar sa¤lamas› yan›nda hastalar›n duydu¤u ac›y› din-dirmek, yaflam kalitesini yükseltmek, tedaviye uyumunu art›rmak ve sa¤l›k harcamalar›n› azaltmak gibi asgari ikincil kazan›mlar› olaca¤›ndan akut kardiyak olay nedeni ile tedavi görmüfl olgu-larda depresyon varl›¤›n›n saptanmas› oldukça önemli olmal›d›r. Bu amaçla K›rflehir ilinde akut koroner sendrom (AKSA) nedeni ile hastanede yat›r›lan taburcu iflleminin üzerinden en az 6 ay geçen olgularda Hamilton Depresyon Ölçe¤i (HAM-D) kullana-rak depresyon prevalans›n› belirlemek istedik.
Önceki çal›flmalarda KAH olan hastalarda depresyon yayg›n olarak rastlanmakta olup depresyonla iliflkili semptomlar M‹ sonras› hastalar›n yüzde 65’inde görülmüfl ve bunlar›n
%16-22’sinin majör depresyon düzeyinde oldu¤u bildirilmifltir (6). Oy-sa Amerikan toplumu genelinde majör depresyon prevalans› yüzde 5’in alt›ndad›r (7).
Türk toplumunda psikolojik kökenli rahats›zl›klar›n oran› yük-sek bildirilmektedir ve bu alanda yap›lan bir çal›flmada genel toplumda depresif semptom oran› %20, klinik depresyon preva-lans› ise %10 düzeyinde bulunmufltur (8). Ülkemizde KAH hasta-lar›nda depresyon prevalans› konusunda ise veri eksikli¤i vard›r. Litaratürde bu alanda yap›lm›fl bir çal›flmaya rastlanmam›flt›r. Buradan hareketle K›rflehir ilinde AKS nedeni ile tedavi görmüfl hastalar telefonla evlerinden ça¤r›larak HAM-D kullan›larak psi-kolog eflli¤inde anket çal›flmas› yap›lm›fl ve klinik gözlemler not edilmifltir. Çal›flmam›z›n henüz bafl›nda olmam›za ra¤men ilk de-¤erlendirmemizde beklentimizin de üzerinde depresyon oranlar› tespit etti¤imizden bu ön sonuçlar› t›p camias› ile paylaflmay› uy-gun gördük. Henüz hastalardan 53’ü (35 erkek, 18 kad›n) de¤er-lendirilmifltir. Yafllar› 37 ile 82 (ortama 61) aras›nda de¤iflen ve yat›fl tan›lar› 25 hastada karas›z anjina pektoris ve 27 hastada M‹ olan hastalar›n 34’ünde (tüm hastalar›n %64’ünde) hastaneye yatmadan önce KAH ya da KAH risk eflde¤eri bir hastal›¤›n›n ol-du¤u görülmüfltür. Karars›z anjina pektoris hastalar›n›n 13 (13/25) ve M‹ hastalar›n›n 18’ine (18/27) baflka merkezlerde koro-ner anjiyografi uygulanm›flt›r. Bu hastalardan 13’ünün korokoro-ner baypas ameliyat› ve 5 hastan›n ise koroner anjiyoplasti ifllemine tâbi oldu¤u ö¤renilmifltir. Hastaneye yat›fllar›n›n üzerinden 8 ile 13 aydan fazla zaman geçen hastalar›n %90.6’s›nda depresyon bulgular›na rastlanm›flt›r. Bunlar›n %35.8’i (19/53) majör depres-yon ya da bu düzeyin üzerindedir. Bunun yan›nda %28 (15/53) oran›nda hafif, %26.4 (14/53) oran›nda ise orta düzeyde depres-yon saptanm›flt›r. Hastalar›n ancak %9.4’ünde (5/53) depresdepres-yon bulgular›na rastlanmam›flt›r. fiunu belirtmek gerekir ki baz› has-talar kendilerini iyi gösterme e¤ilimine girerken di¤er baz›
hasta-Yaz›flma adresi : Dr. Mutlu Vural, Ankara cad. Türkmeno¤lu ‹fl Merkezi Kat: 3 No:13 40100-K›rflehir
‹fl tel: 0.386.2142555 hastane tel:0.386.2134515/116 cep tel: 0.532.5088833 fax no: 0.386.214 38 48 e-posta: [email protected]
larda ise beklenenin üzerinde depresyon düzeyine rastlanm›flt›r. Bu durumun birbirini dengeledi¤ini düflünmekteyiz. Genel olarak bulgular›m›z klinik gözlemlerimizle de uyumludur.
Bir baflka ilginç nokta ise depresyonun yayg›n görülmesine ra¤men bizim hastalardan sadece 4 tanesinin (%7) antidepresan tedavi al›yor olmas›d›r. Bu dört hastadan tedaviye ra¤men ikisin-de majör ikisin-depresyon, birinikisin-de orta düzeyikisin-de ikisin-depresyon ve di¤erin-de ise hafif düzeydi¤erin-de di¤erin-depresyon saptanm›flt›r. Bu da antidi¤erin-depresan tedavi bafllaman›n yan›nda hastan›n takibi, uygun doz titrasyonu ve di¤er baz› desteklerin de önemli oldu¤unu göstermektedir.
Bu araflt›rma ›fl›¤›nda Amerikan toplumunda M‹ sonras› has-talarda %65 düzeyinde saptanan depresyon semptomlar› Türki-ye’de K›rflehir ilinde benzer hasta grubunda %90.6 oran›nda gö-rülmüfltür. Ayn› flekilde Amerikan toplumunda M‹ sonras› depres-yon bulgular› olan hastalar›n %6-22’si majör depresdepres-yon düzeyinde iken K›rflehir ilinde benzer hasta grubunda oran %36’lara ulafl-maktad›r. Bir baflka deyiflle Türkiye’de akut koroner olay sonras› depresyon semptomlar› benzer Amerikan toplumuna göre 1.4 kat, majör depresyon prevalans› ise 1.6 ila 2.2 kat daha fazlad›r.
Görülüyor ki Türk toplumu genelinde oldu¤u kadar koroner hadise geçiren olgularda da (hastal›¤›n üzerinden uzun bir za-man geçmifl olmas›na ra¤men) depresyon prevalans› oldukça yüksektir.
Kaynaklar
1. Ferketich AK, Schwartzbaum JA, Frid DJ, Moeschberger ML. Dep-ression as an antecedent to heart disease among women and men in the NHANES I study. Arch Intern Med 2000; 160: 1261-8. 2. Ariyo AA, Haan M Tangen CM,et al. Depressive symptoms and risk
of coronary heart disease and mortality at elderly Americans. Cir-culation 2000; 102: 1773-9.
3. Carney RM, Freedland KE, Rich MW, Jaffe AS. Depression as a risk factor for cardiac events in established coronary heart dis-ease: A review of possible mechanisms. Ann Behavior Med 1995; 17: 142-9.
4. Glassman AH, O’Connor CM, Califf RM, et al. Sertralin treatment for major depression with myocardial infarction or unstable an-gina. J Am Med Assoc 2002; 288: 701-9.
5. Schleifer SJ, Macari-Hinson MM, Coyle DA, et al. The nature and course of depression following myocardial infarction. Arch Intern Med. 1989; 149: 1785-9.
6. Lesperance F, Frasure-Smith N, Talajik M. Major depression before and after myocardial infarction: its nature and consequen-ces. Psychosom Med 1996; 58: 99-110.
7. Robins LN, Reiger DA. Psychiatric disorders in America. New York: Free press.1991.
8. Kuey L, Gulec C. Depression in Turkey in the 1980s: epidemiologi-cal and cliniepidemiologi-cal approaches. Clin Neuropharmacol. 1989;12 (Suppl 2): 1-12.
Anadolu Kardiyol Derg 2005; 5: 227-8 Vural ve ark.
K›rflehir ilinde akut koroner sendrom ve depresyon
