UYGULAMA FAAL YET
UYGULAMA FAAL YET
20 Malzeme listesi
1 adet bread board 1 adet 12V DC güç kayna 1 adet sinyal jeneratörü 1 adet osilaskop 1 adet BF246
1 adet 10uF 25V kondansatör 2 adet 100nF kondansatör 1 adet 1M direnç
2 adet 1K direnç 1 adet 470 ohm direnç 1 adet 4K7 direnç
Yükselteç devrelerini kurup ar zas n gideriniz.
lem Basamaklar Öneriler
ekil 1.18’ deki yükselteç devresinin devre emas n çiziniz
emadaki ba lant lar iyi inceleyerek i leme ba lay n z
Yükselteç devresinin bask l devresini çiziniz
Proteus program n kullanarak i lerinizi kolayla t rabilirsiniz.
Bask devre paternini ç kar n z. Bask
devreyi olu turunuz. Ütü yöntemini kullanman z faydal olacakt r.
Plaketteki yollar kontrol ediniz.
Bask devre yollar nda kopukluk ya da k sa devre varm diye dikkatle kontrol ediniz.
Plaketin montaj n yap n z.
Devreyi kurarken transistörün bacak ba lantlar na dikkat ediniz. Devreye ba lanan elemanlar n emadaki
kar l klar na dikkat ederek ba larsan z çal mada kolayl k sa layacakt r.
Yükselteç devresine enerji vermeden ölçüm yap n z.
Avometrede k rm z ucun “+” siyah ucun “-“ oldu unu unutmay n z.
Yükselteç devresine enerji veriniz. Devreyi +12V’a ba larken yönlere dikkat ediniz.
Yükselteç devresine enerji verildikten sonra polarma gerilimlerini ölçünüz.
Avometrede k rm z ucun “+” siyah ucun “-“ oldu unu unutmay n z.
Giri e sinyal uygulayarak giri ve ç k taki sinyalleri osilaskop ile ölçünüz.
DC ölçümlerin DC, AC ölçümlerin AC kademede yap laca n unutmay n z.
KONTROL L STES
Bu faaliyet kapsam nda a a da listelenen davran lardan kazand n z beceriler için Evet, kazanamad klar n z için Hay r kutucuklar na ( X ) i areti koyarak ö rendiklerinizi kontrol ediniz.
De erlendirme Ölçütleri Evet Hay r 1. Yükselteç devresinin devre emas n çizebildiniz mi?
2. Yükselteç devresinin bask l devresini çizebildiniz mi?
3. Bask l devreyi ç karabildiniz mi?
4. Plaketteki yollar kontrol edebildiniz mi?
5. Plaketin montaj n yapabildiniz mi?
6. Yükselteç devresine enerji vermeden ölçüm yapabildiniz mi?
7. Yükselteç devresine enerji verebildiniz mi?
8. Yükselteç devresine enerji verildikten sonra polarma gerilimlerini ölçebildiniz mi?
9. Giri e sinyal uygulayarak giri ve ç k taki sinyalleri osilaskop ile ölçebildiniz mi?
DE ERLEND RME
De erlendirme sonunda “Hay r” eklindeki cevaplar n z bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsan z ö renme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplar n z
“Evet” ise “Ölçme ve De erlendirme”ye geçiniz.
22
ÖLÇME VE DE ERLEND RME
A a daki cümlelerin ba nda bo b rak lan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler do ru ise D, yanl ise Y yaz n z.
1. ( )Transistörler ses frekans, radyo frekans, video frekans ve bunun gibi tüm frekans aral klar nda yükseltme görevi görür.
2. ( ) Transistörün çal ma noktas na Q noktas (sükûnet noktas ) denir.
3. ( ) Ortak emiter ba lant s nda transistörün giri ine uygulanan AC sinyal ç k ta 90o faz farkl olarak yükseltilmi olarak elde edilir.
4. ( ) Gerilim bölücülü polarmal yükselteçlerin hesaplanmas nda norton taraf ndan bulunan denklemler kullan l r
5. ( ) FET alan etkili transistör anlam na gelir.
6. ( ) BJT FET'lere göre daha küçüktür. Bu nedenle entegrelerde daha fazla kullan l r.
7. ( ) FET bir yükselteç olarak çal t r lacaksa aktif bölgede çal acak ekilde gerilim ve ak m de erleri seçilir.
8. ( ) Gerilim bölücülü polarmal devrede VGgate gerilimi (RG2/ (RG1+RG2)).VDD kadard r.
9. ( ) Enstrümantasyon yükselteçler, yüksek performansl ak m yükselteçleridir.
10. ( ) Cihaz hiç çal m yorsa voltaj n normal olup olmad n kontrol ediniz.
DE ERLEND RME
Cevaplar n z cevap anahtar yla kar la t r n z. Yanl cevap verdi iniz ya da cevap verirken tereddüt etti iniz sorularla ilgili konular faaliyete geri dönerek tekrarlay n z.
Cevaplar n z n tümü do ru ise bir sonraki ö renme faaliyetine geçiniz.
ÖLÇME VE DE ERLEND RME
Ö RENME FAAL YET-2
AMAÇ
Pals devrelerini hatas z olarak kurabilecek/ar zas n giderebileceksiniz.
ARA TIRMA
Piyasadaki pals devrelerinin neler oldu unu, pals devrelerinin kullan lma sebeplerini ara t r n z.
2.PALS DEVRELER
Bir pals, gerilim veya ak m n k sa zamanda ani olarak de i mesi eklinde tarif edilir.
Pals devreleri ise dalga ekillendirme amac yla kullan lan devrelerdir. Özellikle sinüsoidal olmayan sinyal üretiminde kullan l r.
Pals devreleri yediye ayr l r:
1. Diferansiyel devreleri 2. ntegral devreleri 3. Schmitt trigger devreleri 5. Boot strobe devreleri 6. Miller devreleri
7. Entegreli (OP-AMP 'l Schmitt Trigger) pals jeneratörü
Giri teki kare dalga sinyali ç k nda üçgen ya da testere di i sinyallere çeviren devreler,
ntegral devresi Miller devresi Boot strobe devresi
Giri te üçgen ya da testere di i sinyali ç k nda kare dalgaya çeviren devreye türev devresi denir.
Giri teki sinüsoidal veya üçgen sinyali, ç k ta kare dalgaya çeviren devreye schmitt tetikleyici devre denir.
AMAÇ
ARA TIRMA
Ö RENME FAAL YET -2
24
ekil 2.1: Çe itlipals sinyalleri
2.1. RC Pals Devresi
Sinüsoidal olmayan sinyal üretiminde RC ve RL devreleri kullan lmaktad r. Burada RC devreleri ile ilgilenilecektir.
ekil 2.2: RC devresi
2.1.1. deal Pals Sinyali
Bir darbe(Pals) bir seviyeden di erine de i en ve tekrar eden ak m veya gerilimdir.
ekil 2.3’te görülen sinyaldeki gibi dalga eklinin yüksek zaman k sm , dü ük zaman
