Orijinal Araflt›rma
Original Investigation
Akne Hastalar›nda Cardiff Akne K›s›tl›l›k ‹ndeksinin
Türkçe Versiyonunun Geçerlili¤i ve Güvenilirli¤i
Validity and Reliability of Cardiff Acne Disability Index
in Turkish Acne Patients
Nilhan Atsü, Dilek Seçkin*, Nilüfer Özayd›n**,
Sanda Cali**, Zeynep Demirçay*, Tülin Ergun*
Marmara Üniversitesi, Medikososyal Ünitesi, ‹stanbul *Marmara Üniversitesi T›p Fakültesi, Deri ve Zührevi Hastal›klar Anabilim Dal›, ‹stanbul **Marmara Üniversitesi T›p Fakültesi, Halk Sa¤l›¤› Anabilim Dal›, ‹stanbul, Türkiye
25
Y
Yaazz››flflmmaa AAddrreessii//AAddddrreessss ffoorr CCoorrrreessppoonnddeennccee:: Dr. Tülin Ergun, Marmara Üniversitesi, Medikososyal Ünitesi, ‹stanbul, Türkiye Tel.: +90 216 327 10 10-546 E-posta: [email protected] GGeelliiflfl TTaarriihhii//RReecceeiivveedd:: 29.09.2009 KKaabbuull TTaarriihhii//AAcccceepptteedd:: 24.11.2009
Girifl
Akne toplumda %80-90 s›kl›kta görülen ve yaflam ka-litesini ciddi boyutta etkileyen bir hastal›kt›r. Akne hastalar›n›n yaklafl›k 1/3’ünde hastal›¤a ba¤l› psikiyat-rik morbidite saptanmaktad›r1-3. Son y›llarda t›bb›n
birçok farkl› alan›nda oldu¤u gibi dermatolojik
hasta-l›klarda da yaflam kalitesi kavram› önem kazanm›flt›r. Birçok farkl› biçimde tan›mlanabilen bu kavram esas olarak, kiflinin hastal›¤› nedeniyle, fiziksel, fonksiyo-nel, psikolojik/duygusal, sosyal ve mesleki etkilenimini tan›mlamaktad›r. Bu kavram›n güncel prati¤in bir par-ças› olmas› sonucunda, tedavi sonuçlar›, yaln›zca heki-min objektif de¤erlendirmesiyle de¤il, yaflam
kalitesi-Özet
Amaç: Akne toplumda s›k görülen ve yaflam kalitesini ciddi boyutta etkileyen bir hastal›kt›r. Hastal›¤›n yaflam kalitesine olan
etk-ilerinin de¤erlendirilebilmesi amac›yla s›k kullan›lan ölçekler aras›nda yer alan Akne Yaflam Kalite Ölçe¤i (AYKÖ) Türkçe geçerlili¤i kan›tlanm›fl olan bir ölçektir. Bir baflka s›k kullan›lan ölçek olan Cardiff Akne K›s›tl›l›k Ölçe¤i (Cardiff Acne Disability Index, CADI)’nin Türkçe versiyonunun toplumumuz için geçerlili¤i ise henüz araflt›r›lmam›flt›r. Bu araflt›rman›n amac› CADI’n›n geçerlili¤ini araflt›rmak ve sonraki çal›flmalarda di¤er ölçeklerle karfl›laflt›rmakt›r.
Gereç ve Yöntem: Dermatoloji poliklini¤ine ard›fl›k olarak baflvuran 68 akne hastas›nda bir hafta arayla iki kez CADI’nin Türkçe
versiyonu uygulat›lm›flt›r. Test sonuçlar›n›n iç tutarl›l›¤› ve geçerlili¤i Cronbach alfa ve Pearson korelasyon analizi testleriyle de¤erlendirilmifltir.
Bulgular: Tekrarlanan test sonuçlar›n›n Cronbach alfa de¤eri 0,68 yaklafl›k de¤er 0,7 olarak saptanm›flt›r.
Sonuç: Uygulamas› kolay, k›sa ve pratik bir ölçek olan CADI yüz ve gövdenin birlikte tutuldu¤u hastalar için oldukça de¤erlidir.
Ancak iç tutarl›l›¤› araflt›rma grubunda istenen düzeyin biraz alt›nda kalm›flt›r. Bu nedenle klinikte hastalar›n izlemi veya araflt›rma amaçl› kullan›l›rken beraberinde di¤er ölçeklerle birlikte de¤erlendirilmesi anlaml›d›r. (Türkderm 2010; 44: 25-7)
Anahtar Kelimeler: Akne, yaflam kalitesi, CADI
Summary
Background and Design: Acne is a common disease having profound affect on quality of life. Although various quality of
life (QoL) scales have been developed, Cardiff Acne Disability Index (CADI) and Acne Quality of Life (AQOL) scale are most commonly used ones for research. The study aims to investigate the validity of CADI in Turkish acne patients.
Material and Method: Sixty-eight consecutive acne patients were included for CADI validation. Test-retest procedure was
performed with one week interval. Internal consistency and validity of the CADI was analyzed through Cronbach’s alpha and Pearson’s correlation analysis tests.
Results: Cronbach’s alpha value for the internal consistency of CADI was found to be 0.68, close to the satisfactory level, 0.7. Conclusion: CADI is an easy to use, time-sparing acne-specific QoL measure. However, since the validity is slightly below
satisfactory level it should be used in combination with other measures to evaluate treatment outcome in clinical practice. (Turkderm 2010; 44: 25-7)
Key Words: Acne, quality of life, CADI
Türkderm-Deri Hastal›klar› ve Frengi Arflivi Dergisi, Galenos Yay›nevi taraf›ndan bas›lm›flt›r. Her hakk› sakl›d›r. Turkderm-Archives of the Turkish Dermatology and Venerology, published by Galenos Publishing. All rights reserved.
ni belirleyen jenerik veya hastal›¤a özgü ölçeklerle de yap›l-maktad›r. Böylelikle hastal›¤›n yaratt›¤› psikososyal ve fonksi-yonel bozuklu¤un tedaviyle ne boyutta düzeldi¤i ve hasta memnuniyeti de de¤erlendirilebilmektedir4-6. Dermatolojik
hastal›klar›n geneli için en s›k kullan›lan yaflam kalite ölçe¤i (YKÖ) olan Dermatoloji Yaflam Kalite Ölçe¤inin (DYKÖ) toplu-mumuz için geçerlili¤i kan›tlanm›flt›r7,8. Akne için gelifltirilmifl
farkl› ölçekler bulunmas›na karfl›n, tüm klinik araflt›rmalarda ortak olarak kullan›lan, alt›n standart niteli¤inde bir ölçek yoktur. Bunun temel nedeni hiçbir ölçe¤in tek bafl›na yaflam kalitesini de¤erlendirmekte yeterli olmamas›d›r9-14. Akne ile
il-gili çal›flmalarda s›k kullan›lan ölçeklerden biri olan Akne Ya-flam Kalite Ölçe¤i (AYKÖ) toplumumuz için geçerlili¤i kan›t-lanm›fl bir ölçektir15. “Cardiff Akne K›s›tl›l›k ‹ndeksi” (CADI),
bir di¤er akneye özgü yaflam kalite ölçe¤idir. S›k kullan›lan, yaklafl›k bir dakika içinde tamamlanabilen, basit ve pratik bir ölçek olan CADI toplumumuz için henüz geçerlili¤i kan›tlan-mam›fl bir ölçektir11. Bu araflt›rman›n amac› CADI’nin
geçerlili-¤ini araflt›rmak ve daha sonraki klinik araflt›rmalarda farkl› öl-çekleri birlikte kullanarak duyarl›l›klar›n›n›n araflt›r›labilmesi-ne olanak sa¤lamakt›r.
Gereç ve Yöntem
CADIBefl sorudan oluflan akneye özgü yaflam kalitesi ölçe¤idir. So-rular aknenin psikolojik, duygusal, sosyal etkilerini de¤erlen-dirmektedir. Sorulara 1-4 aras› puan verilebilmekte ve buna göre skor, 0-20 aras›nda de¤iflebilmektedir. Skorun düflmesi yaflam kalitesinin daha olumsuz etkilendi¤ini göstermektedir.
Türkçelefltirme
CADI’nin orijinal versiyonu Türkçeye iki ba¤›ms›z profesyo-nel çevirmen taraf›ndan çevrilmifltir. Bu iki çeviri metni ara-s›ndaki farklar çevirmenler ve araflt›r›c›lar›n bir araya gelme-siyle gözden geçirilmifl ve uzlafl› ile Türkçe form oluflturul-mufltur. Daha sonra bu form tekrar ‹ngilizceye çevrilmifltir. Bu çevrilmifl metin ile orijinal ‹ngilizce versiyon olas› farkl›l›k-lar aç›s›ndan karfl›laflt›r›lm›flt›r. Bu amaçla bir kez daha çevir-men ve araflt›r›c›lar görüflmüfl, tüm versiyonlar› gözden geçir-mifl ve Türkçe CADI’nin son halini oluflturmufllard›r (Tablo 1). Gelifltirilen bu nihai form, 10 hastal›k bir pilot çal›flmada de-¤erlendirilmifl, anlafl›labilirli¤i ve pratik uygulanabilirli¤inin yeterli oldu¤u gözlenmifltir. Bunun üzerine Marmara Üniver-sitesi Medikososyal Ünitesi Dermatoloji poliklini¤i ile Mar-mara Üniversitesi T›p Fakültesi Dermatoloji polikliniklerine akne tedavisi amac›yla baflvuran , yaz›l› onam veren gönüllü akne hastalar› araflt›rmaya al›nm›flt›r. Hasta grubunu, yafllar› 14-37 aras›nda de¤iflen 44’ü kad›n, 24’ü erkek 68 ard›fl›k ak-ne hastas› oluflturmufltur. Hastalar›n akak-ne lezyonlar›n›n yer-leflimi de¤erlendirildi¤inde tümünde yüz tutulumu ve %57’sinde trunkal akne saptanm›flt›r. Tüm hastalara CA-DI’nin Türkçe versiyonu, tedaviden önce ve bir hafta arayla iki kez uygulanm›flt›r. Test ve tekrar test uygulama sonuçla-r›n›n korelasyonu de¤erlendirilmifl ve ≥0,7 anlaml› olarak ka-bul edilmifltir.
Araflt›rma Marmara Üniversitesi T›p Fakültesi Etik Kurulunca onaylanm›flt›r ve kat›lan hastalar›n tümü yaz›l› onam vermifltir.
‹statistiksel Analiz
Türkçe-CADI’nin geçerlilik ve de¤erlili¤i Cronbach alfa ve Pe-arson korelasyon analizi testleriyle de¤erlendirilmifl ve p<0,05 anlaml› olarak kabul edilmifltir16,17.
Bulgular
Hastalar›n tümü iki kez testi yaparak çal›flmay› tamamlam›fl-t›r. Ortalama yafl 21,3 (14-37) olarak saptanm›fltamamlam›fl-t›r. CADI ölçe-¤inin befl sorusunun geçerlili¤i ayr› ayr› de¤erlendirilmifltir. Ayr›ca ölçe¤in iç tutarl›l›¤› ve her bir sorunun di¤er sorular-la ve testin tümünün topsorular-lam de¤eriyle koresorular-lasyonu da ana-liz edilmifltir. Buna göre befl sorunun iç tutarl›l›¤› için Cron-bach alfa de¤eri 0,68 olarak saptanm›flt›r. Testteki 3. ve 5. so-rular›n negatif korelasyonunun oldu¤u gözlenmifltir. Tablo 2, her bir sorunun ortalama de¤erini göstermektedir. Tek tek sorular›n ortalama de¤erleri karfl›laflt›r›ld›¤›nda, en düflük de¤erin üçüncü soruya ait oldu¤u gözlenmifltir. Bu durum, “Sivilceleriniz nedeniyle, son bir ayd›r ma¤azalarda giysi de¤ifltirmekten ya da mayo giyinmekten kaç›nd›n›z m›?” fleklindeki üçüncü sorunun, hastalar›n yaflam kalitesine etkisi en az olan soru oldu¤unu göstermektedir. Bu soru d›fl-lanarak geçerlilik analizi tekrarland›¤›nda Cronbach alfa de-¤eri 0,69’a yükselmifltir.
Düzeltilmifl soru - toplam korelasyon de¤erleri gözden geçi-rildi¤inde en düflük de¤erin 3., sonraki en düflük de¤erin de 5. sorudan kaynakland›¤› saptanm›flt›r (Cronbach alfa de¤er-leri: 0,266 and 0,321). Bu iki soru d›flland›¤›nda ise Cronbach alfa de¤eri anlaml› de¤er olan 0,70’e yükselmifltir.
Tart›flma
Bu araflt›rmada, gelecekteki akne çal›flmalar›nda kullan›la-bilmesi amaçlanarak, öncelikle CADI’nin Türkçe
versiyonu-Tablo 1. CADI’nin Türkçe versiyonu
1. Sivilceleriniz nedeniyle son bir ayd›r öfke, hayal k›r›kl›¤› ya da utanç hissettiniz mi?
a. Gerçekten çok fazla b. Fazlaca
c. Biraz d. Hiç
2. Sivilceli olman›z›n, son bir ayd›r, günlük sosyal hayat›n›z›, sosyal etkinlikleri ya da karfl› cinsle iliflkilerinizi engelledi¤ini düflünüyor musunuz?
a. Tüm etkinlikleri ciddi derecede b. Ço¤u etkinli¤i orta derecede c. Ara s›ra veya sadece baz› etkinlikleri d. Hiç
3. Sivilceleriniz nedeniyle, son bir ayd›r ma¤azalarda giysi de¤ifltirmekten ya da mayo giymekten kaç›nd›n›z m›?
a. Her zaman b. Ço¤u zaman c. Ara s›ra d. Hiç
4. Son bir ayd›r derinizin (cildinizin) görünümü hakk›nda hissettiklerinizi nas›l tan›mlars›n›z?
a. Çok ümitsiz ve periflan b. Genellikle endifleli c. Ara s›ra endifleli d. Ald›r›fl etmiyorum
5. Sivilcelerinizin flu anda ne kadar kötü oldu¤unu düflünüyorsunuz? Lütfen belirtiniz.
a. Olabilece¤inin en kötüsü b. Ciddi bir sorun
c. Önemsiz bir sorun d. Sorun de¤il Atsü ve ark.
Cardiff Akne K›s›tl›l›k ‹ndeksi
Türkderm 2010; 44: 25-7
26
nun, ço¤unlu¤u üniversite ö¤rencilerinden oluflan bir akne popülasyonunda geçerlili¤i araflt›r›lm›flt›r. Araflt›rma e¤iti-min sürdü¤ü sonbahar-k›fl dönee¤iti-minde gerçeklefltirilmifltir. Sonuç olarak, ölçek bütün olarak de¤erlendirildi¤inde CA-DI’nin iç tutarl›l›¤›n›n çok yak›n olmakla birlikte anlaml› de-¤erin alt›nda kald›¤› saptanm›flt›r (Tablo 2). Bu durumun as›l olarak 3. ve 5. sorulardan kaynakland›¤› görülmüfltür. Üçün-cü soru, trunkal aknesi olan hastalar için anlaml›d›r. Oysa araflt›rma grubumuzu oluflturan hastalar›n %43’ünde trun-kal akne yoktu. Bu durum, bu sorunun de¤erinin düflük trun- kal-mas›na neden olmufl olabilir. Ayr›ca araflt›rma sonbahar-k›fl mevsiminde yap›ld›¤› için, hastalar soyunma kabininde ma-yo-giysi de¤ifltirmeyle iliflkili s›k›nt› yaflamam›fl olabilir. Beflinci soru ise sivilcelerin o anda ne kadar kötü oldu¤unu de-¤erlendirmeyi amaçlayan, yaflam kalitesinin psikolojik boyutu ile ilgilidir11. Akne, fliddeti k›sa süre içerisinde de¤iflebilen bir
hastal›kt›r. Lezyonlar›n yo¤unlu¤unun iki test uygulamas› ara-s›nda de¤iflmesi bu sonucu aç›klayabilir. Bu iki soru d›flland›-¤›nda ölçe¤in de¤eri anlaml› düzeye ulaflmaktad›r.
Daha önce Türk akne hastalar› için geçerlili¤i gösterilen AYKÖ ile bulgular›m›z karfl›laflt›r›ld›¤›nda, CADI’nin çal›fl›lan hasta grubundaki geçerlili¤inin daha düflük oldu¤u saptanm›flt›r15.
Bu durum birçok farkl› nedenle aç›klanabilir. Bunun bafl›nda, toplumlar›n farkl› sosyokültürel de¤erleri ve gelenekleri yer al›r. CADI, ‹ngiltere’de gelifltirilmifl ve Frans›z, ‹skoç, Arap top-lumlar›nda geçerlili¤i kan›tlanm›fl ve birçok farkl› klinik araflt›r-mada kullan›lm›fl de¤erli bir ölçektir18-20. Bizim hasta
grubumu-zun özellikleri, sosyokültürel farkl›l›klar, araflt›rman›n yap›ld›¤› mevsim gibi etkenler bulgular›n literatürden farkl› olmas›n› aç›klayabilir. Literatürdeki yaflam kalitesi ölçe¤i validasyon ça-l›flmalar›yla karfl›laflt›r›ld›¤›nda hasta say›m›z yeterlidir. Ancak de¤erlerimizin anlaml› s›n›ra çok yak›n olmas› gene de hasta say›s›n›n artt›r›lmas›n›n gerekli olabilece¤ini de düflündürmek-tedir. Literatürle uyumsuzlu¤u aç›klayabilecek bir baflka du-rum, yaflam kalitesi kavram›n›n son derece subjektif ve de¤ifl-kenlik gösteren bir kavram olmas› olabilir. Bu nedenlerle veri-lerimizin tüm Türk akne hastalar›na genellenmesinden önce, ölçe¤in befl sorudan oluflan tam Türkçe versiyonunun farkl› ve daha büyük bir grupta, daha genifl bir mevsim aral›¤›nda tek-rarlanmas›n›n do¤ru olaca¤› kan›s›nday›z.
Günümüzde akne tedavisine yönelik klinik araflt›rmalarda kullan›lacak alt›n standart niteli¤inde objektif bir ölçek yok-tur. Barratt ve ark.20bu konudaki genifl ölçekli literatür
arafl-t›rmas› sonucunda tüm objektif de¤erlendirme sistemlerinin avantaj ve dezavantajlar›n›n oldu¤unu vurgulam›fl, klinis-yenlerin ve klinik araflt›rmalar› destekleyen ilaç firmalar›n›n kullan›lacak ölçekler konusunda uzlafl›ya var›labilmesi için gayret etmesi gerekti¤ini ileri sürmüfltür. Benzer sorun ya-flam kalite ölçekleri için de geçerlidir. Akne çal›flmalar›nda kullan›lacak yaflam kalitesi ölçe¤i konusunda uzlafl›lmas›
ge-reklidir. Ancak kendi toplumumuz göz önüne al›nd›¤›nda AYKÖ ölçe¤inin geçerlili¤i daha anlaml› gibi görünmekte-dir. On sorudan oluflan biraz daha fazla zaman alan bir öl-çek olmas›na karfl›n AYKÖ, ve gövde ve yüzü birlikte tutan aknede de¤erli ve çok pratik oldu¤u için CADI’nin birlikte kullan›m› de¤erli olabilir.
Sonuç olarak, CADI, geçerlili¤i bu hasta popülasyonunda is-tenen düzeyin hafifçe alt›nda kalan, aknenin klinik fliddeti ve mevsimsel faktörlerden etkilenebilecek, k›sa-kolay anlafl›-l›r ve uygulanabilir bir ölçektir. Tedaviyle ve di¤er objektif ve subjektif ölçeklerle uyumunun araflt›r›lmas› amac›yla ba-¤›ms›z bir klinik araflt›rma bafllat›lm›flt›r.
Kaynaklar
1. Dalgard F, Gieler U, Holm JQ, Bjertness E, Hauser S: Self-esteem and body satisfaction among late adolescents with acne: results from a population survey. J Am Acad Dermatol 2008;59:746-51. 2. Niemeier V, Kupfer J, Demmelbauer-Ebner M et al: Coping with
acne vulgaris: evaluation of the chronic skin disorder question-naire in patients with acne. Dermatology 1998;196:108-15. 3. Picardi A, Abeni D, Melchi CF, Puddu P, Pasquini P: Psychiatric
morbidity in dermatological outpatients: an issue to be recogni-zed. Br J Dermatol 2000;143:983-91.
4. The World Health Organization Quality of Life assess-ment(WHOQOL): position paper from the World Health Organi-zation: Soc Sci Med 1995;41:1403-9.
5. Calman KC: Quality of life in cancer patients: an hypothesis. J Med Ethics 1984;10:124-7.
6. Ac›öz E, Gökdemir G, Köfllü A: Dermatolojide yaflam kalitesi. Turkderm 2003;37:16-23.
7. Finlay AY, Khan GK: Dermatology Life Quality Index (DLQI)-a simple practical measure for routine clinical use. Clin Exp Der-matol 1994;19:210-6.
8. Oztürkcan S, Ermertcan AT, Eser E, Sahin MT: Cross validation of the Turkish version of dermatology life quality index. Int J Der-matol 2006;45:1300-7.
9. Gupta MA, Johnson AM, Gupta AK: The development of an Ac-ne Quality of Life scale: reliability, validity and relation to sub-jective acne severity in mild to moderate acne vulgaris. Acta Derm Venereol 1998;78:451-6.
10. Martin AR, Lookingbill DP, Botek A, Light J, Thiboutot D, Gir-man CJ: Health related quality of life among patients with faci-al acne-assessment of a new acne-specific questionnaire. Clin Exp Dermatol 2001;26:380-5.
11. Motley RJ, Finlay AY: Practical use of a disability index in the ro-utine management of acne. Clin Exp Dermatol 1992;17:1-3. 12. Dreno B, Alirezai M, Auffret N et al: Clinical and psychological
correlation in acne: use of the ECLA and CADI scales. Ann Der-matol Venereol 2007;134:451-5.
13. Oakley AM: The Acne Disability Index: usefulness confirmed. Australas J Dermatol 1996;37:37-9.
14. Doshi A, Zaheer A, Stiller MJ: A comparison of current acne gra-ding systems and proposal of a novel system. Int J Dermatol 1997;36:416-8.
15. Demircay Z, Senol A, Seckin D, Demir F: Akne vulgarisli hastalar-da akne yaflam kalite ölçe¤inin Türkçe güvenilirlik çal›flmas›. Türkderm (Deri Hast Freng Arfl) 2006;40:94-7.
16. Linn RL, Gronlund NE: Measurement and assessment in teac-hing. 8th ed. Prentice Hall Inc.; 2000.
17. Green Samuel B, Salk›nd Neil J, Akey Theresa M: Internal consis-tency estimates of reliability in using SPSS for Windows: Analy-zing and Understanding Data. 2nd ed. Prentice Hall Inc.; 2000. 18. Dreno B, Finlay AY, Nocera T, Verrier F, Taieb C, Myon E: The Cardiff Acne Disability Index: cultural and linguistic validation in French. Dermatology 2004;208:104-8.
19. Aghaei S, Mazharinia N, Jafari P, Abbasfard Z: The Persian versi-on of Cardiff Acne Disability Index: reliability and validity study. Saudi Med J 2006;27:80-2.
20. Barratt H, Hamilton F, Car J, Lyons C, Layton A, Majeed A: Out-come measures in acne vulgaris: systematic review. Br J Derma-tol 2009;160:132-6.
Tablo 2. CADI Türkçe versiyonunun sorular›n›n analizleri
Soru Hasta say›s› Ortalama±Standart Cronbach
sapma alfa de¤eri
1 68 1,22±0,69 2 68 1,20±0,71 3 68 0,32±0,61 4 68 1,54±0,69 5 68 1,86±0,34 0,68 Atsü ve ark. Cardiff Akne K›s›tl›l›k ‹ndeksi Türkderm
2010; 44: 25-7
