F ABAD Fann. Bil. Der.
8, 94 • 95, 1983
FABAD J. Phann. Sci.
8, 94 • 95, 1983
İyodoklorohidroksikinolin İle İlgili
Nörolojik Sendromlar
İyodokloroh!drol<sik!nolin, yay·
gm bir şekilde kullanılan barsak
antiseptiğidir. Türk İlaç Piyasa-
sında da 'Mexaform' adı ile bulu- nan bu ilaç, ülkemizde reçetesi'?!
olarak satılmaktadır.
!yodoklorohidrokslkinolin ile nörolojik sendromlar arasında kuv- vetli bir lllşki gözlenmiştir. İlk kez Japonya'da gözlenen bu sendrom- lar, subakut miyelooptik nöropati
(S.M.O.N.) olarak isimlendirilmiş
tir. S.M.O.N., mlyelopati ile ilişkili
olan abdominaı belirtilerden sonra görülen klinik bir sendromdur. Nö- ropatolojik olarak, optik sinirlerin,
omuriliğin, Jateral ve posteriör ko-
lonların ve periferal sinirlerin de- miyelinasyonu görülür.
Japonya'da çeşitli sindirim sis·
temi hastalıklarından şikayetçi
günde 0.6 - 1.6 g iyodoklorohidrok.
sikinolin alan 263 hasta, yine sin- dirim sistemi rahatsızlığı olan fa- kat ilaç kullanmayan 706 hasta mı karşılaştırılmış; ilk gruptaki hasta-
H. Süheyla YALABIK-KAŞ(')
!arın %35.4'ünde, ikinci gruptaki
hastaların ise %2.6'sında nörolojik sendromlar gözlenmiştir. Tüm has.
talarda gözlenen sendromlar, suba~
kut miyelooptik nöropatidir (!).
Japonya'daki S.M.O.N. send-
romlarının artışı, iyodoklorohid- roksikinolin içeren müstahzarların satışındaki artışla çok yakından ilişkilidir (1). Bu sonuçlardan son·
ra Japonya Sağlık Bakanlığı Eylül 1970'den itibaren Japonya'da iyo- doklorohidroksikinolin içeren müs·
tahzarların üretim ve satışını ya-
saklamıştır (!). İlacın yasaklan-
masından sonra S.M.O.N. sendrom·
!arı ortadan kalkmıştır.
tnsanlardakine benzer looptik nöropati, köpek (2),
miye- kedi (2, 3) ve maymun (2) da da göz-
lenmiştik. Tavuk, horoz ve fareler- de ise periferal sinirlerde ve omur- ilikte daha hafif patolojik değiş
meler gözlenmiştir {3).
S.M.O.N. sendromları gösteren hastalarda, bu hastalıkta iyodoklo·
(*) H.ü. Eczacılık Fakültesi, Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı,
Hacettepe • Ankara.
rohidroksikinolin'in büyük rolü ol-
duğunu gösteren belirti, dilin yeşil
renk almasıdır. Bu da demir şela
tı oluşmasına ve depolanmasına dayanır ( 4) .
Japonya ve tsveç'teki klinik gözlemler, oksikinollnlerln absorp- siyon hızının diyare ve iltihaplı kalın barsak bozukluklarında be·
lirgin şekilde arttığını göstermiş
tir (5).
S.M.O.N. sendromlarının Ja-
ponya'nın dışında az olmasına kar-
şın Norveç, İsveç, Finlandiya ve Danimarka'da az da olsa görülen belirtiler üzerine önlemler alın
mıştır (6). Norveç ve İsveç iyodok- lorohidroksikinolin müstahzar la-
rının kullanımını ve satışını yasak-
lamıştır. Danimarka, Finlaridiya ve Fransa'da reçete ile satılmaktadır
(6, 7). Batı Almanya'da l.l.1977'den itibaren sadece reçete ile satılması
kabul edilmiştir (6).
Ocak 1983'de Ciba Geigy'nin Farmasötik Bölümü yetkilileri, iyo- doklorohidroksikinolin içeren ağız
yolu ile kullanılan ilaçları ülkele- rin Ulusal Sağlık Otoritelerinin is- teği doğrultusunda piyasadan kal-
dırmayı- kararlaştırmışlardır. Bu tu- tumu destekleyen Dünya Sağlık ör.
gütü'nün de durumdan periyodik olarak haberdar edilmesi planlan-
mıştır (8).
Türkiye'de 'Mexaforme' üze- rinde Japonya ve İskandinav ülke- lerinde olduğu gibi bir araştırma yapılmamıştır ve reçetesiz olarak
satılmaktadır. 'Mexaforme' kulla·
nan hastalarda S.M.O.N. sendrom-
ları açısından bir araştırma yapıl·
ması ve bulgulara göre gerekirse,
satışının reçeteye bağlanınası veya
kullanımının yasaklanması uygun olur kanısındayım.
KAYNAKLAR
ı. Tsubaki, T., Hanına, Y., Hoshi, M., «Neurological Syndrom As- sociated w!th Cliquinol», The Lancet, Apıil 3, 696 • 697, 1971.
2. Tateishi, J., Kuroda, S., Saito, A., Otsukl, S., «Myelo • optic Neuropathy Induced by Clio- quinol in Animals», The Lan ..
cet, December 4, 1263 - 1264, 1971.
3. Idem., «Strain Differences in Dogs for Neurotoxic!ty of Clio- quinol», The Lancet, June 10, 1289 - 1290, 1972.
4. «Idiosyncratic Neurotoxicity Clioquinol and Bisınuth», The Lancet, April 19, 857 - 858, 1980.
5. Hansson, o., Herxheimer, A,
«Neurotoxicity of OxyquinoJi.
nes», The Lancet, June 7, 1253. 1254, 1980.
6. «S.M.O.N. and Clioquinol», The Lancet, March 5, 534, 1977.
7. «Clioquinol and S.M.O.N.», The Lancet, February 17, 375, 1977.
8. «Diarrhoeal Medicines to be Phased Oul», Ciba Geigy Jour·
nal, January, 4, 1983.
95
