• Sonuç bulunamadı

‹zotretinoin Tedavisinin Serum Biyotinidaz Enzim Aktivitesi Üzerine Etkisi

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "‹zotretinoin Tedavisinin Serum Biyotinidaz Enzim Aktivitesi Üzerine Etkisi"

Copied!
3
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Orijinal Araflt›rma

Original Investigation

‹zotretinoin Tedavisinin Serum Biyotinidaz Enzim

Aktivitesi Üzerine Etkisi

The Effect of Isotretinoin on Biotinidase Activity

Mustafa Kulaç, Ahmet Kahraman*, fiemsettin Karaca, Mustafa Serteser*

Afyon Kocatepe Üniversitesi, T›p Fakültesi, Dermatoloji ve *Biyokimya Anabilim Dal›, Afyon, Türkiye

90

Y

Yaazz››flflmmaa AAddrreessii:: Dr. Mustafa Kulaç, Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dal›, Pembe Hastane 03200 Afyon, Türkiye Tel.: 0272 217 17 53 Gsm: 0505 691 03 58 E-mail: drmustafakulac@hotmail.com AAll››nndd››¤¤›› ttaarriihh:: 20.09.2006 KKaabbuull ttaarriihhii:: 03.11.2006

Özet

Amaç: ‹zotretinoin keilit, kseroz, kseroftalmi, alopesi, hiperlipidemi, hepatotoksisite ve teratojenite gibi yan etki

potan-siyellerine sahip olan bir ilaçt›r. Biyotinidaz esas olarak karaci¤erde üretilir ve k›smi eksikli¤inde seboreik dermatit, saç dökülmesi gibi dermatolojik yan etkilere yol açabilir. Literatürde baz› çal›flmalar, izotretinoinin biotinidaz enzim aktivitesi-ni azaltt›¤› ve baz› dermatolojik yan etkilerin bundan kaynaklanabilece¤iaktivitesi-ni öne sürmektedir. Ayr›ca baz› yaz›larda da hiper-vitaminoz A’n›n yol açt›¤› teratojenik tablo ile biyotinidaz eksikli¤ine ba¤l› teratojenik tablolar›n benzerlikleri not edilmifltir. Bu çal›flmada, izotretinoin kullan›m›n Türk akne vulgaris hastalar›nda, serum biyotinidaz enzim aktivitesi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanm›flt›r.

Gereç ve Yöntem: Çal›flmaya 30 akne vulgarisli hasta al›nd›. Hastalar›n karaci¤er enzimleri, lipid profilleri ve serum

biy-otinidaz aktiviteleri izotretinoin tedavisinin bafllang›c›nda ve izotretinoin tedavisinin 60. gününde de¤erlendirildi. Ayn› lab-oratuar testleri 30 kontrolde de bir kez olmak üzere de¤erlendirildi.

Bulgular: Serum biyotinidaz aktivitesi izotretinoin tedavisinin 60. gününde bafllang›ç de¤erlerine göre anlaml› derecede

düflük bulundu (bafllang›ç: ortalama: 15.11±9.71 U/l; 60.gün: 7.56±5.48 U/l; p<0.0001). Karaci¤er enzimleri ve lipit de¤erlerinde (HDL d›fl›nda) bafllang›ca göre anlaml› bir yükselme saptand›. HDL’de ise istatiksel olarak anlaml› bir düflüfl sap-tand›.

Sonuç: ‹zotretinoin, ya da onun metabolitleri karaci¤erde biyotinidaz enzim aktivitesini azaltmaktad›r. ‹zotretinoin

kul-lan›m›nda görülen, deri incelmesi, saç dökülmesi gibi baz› dermatolojik yan etkiler, ilac›n kullan›m› ile ortaya ç›kan parsiyel biyotinidaz eksikli¤i ile iliflkili olabilir. (Turkderm 2007; 41: 90-2)

Anahtar Kelimeler: ‹zotretinoin, biyotinidaz

Summary

Background and Design: Isotretinoin has many adverse reactions such as cheilitis, xerosis, alopecia, hyperlipidemia,

hepatotoxicitity and teratogenicity. Biotinidase is mainly produced in the liver and partial biotinidase deficiency causes dermatological manifestations, seborrheic dermatitis, alopecia etc. Some studies suggests that isotretinoin reduces the serum botinidase activity and some adverse effects might be related this deficiency. In addition, some literatures had reported that the teratogenic findings related hypervitaminosis A has similar characteristics the teratogenic findings related biotinidase deficiency. In this study, we aimed to investigate the effect of isotretinion on biotinidase activity in Turkish patients with acne vulgaris.

Material and Method: Thirty patients with acne vulgaris were enrolled to study. The patients had liver function tests, lipid

estimations, and biotinidase activity evaluations at the beginning and on the 60th day of treatment with isotretinoin. The same laboratory tests were evaluated in 30 controls only once.

Results: Serum biotinidase activity was found to be significantly decreased as compared to the initial values (Initial value:

mean: 15.11±9.71 U/l; 60th day: 7.56±5.48 U/l; p<0.0001). A statistically significant elevation of liver enzymes and lipids, except high density lipoprotein, was observed at the end of this study.

Conclusion: It is suggested that isotretinoin isomers-metabolites act in the liver, resulting in low biotinidase activity. Some

dermatological adverse reactions associated isotretinoin therapy such as skin fragility, alopecia might be related partial biotinidase deficieny. (Turkderm 2007; 41: 90-2)

Key Words: Isotretinoin, biotinidase

(2)

‹zotretinoin (13-cis-retinoic asit), baflta nodülokistik akne ol-mak üzere birçok deri hastal›¤›n›n tedavisinde kullan›lan oral sentetik bir retinoiddir. Derideki sebase glandlar›n fonksiyo-nu, sebum üretimi ve deri lipit tabakas› bileflimi üzerine belir-gin etkilere sahiptir. Bunlara ek olarak, antiinflamatuar, anti-biyotik ve poral oklüzyon üzerine deskuamatif etkileri vard›r. Retinoid toksisitesi, vitamin A intoksikasyonunda görülen kli-nik bulgular ile benzerlik gösterir1. S›k görülen yan etkileri

aras›nda mukokutanöz reaksiyonlar, jeneralize pruritus, kse-rozis, artm›fl deri frajilitesi, el ve ayak tabanlar›nda soyulma, saçlarda incelme ve dökülme ve göz komplikasyonlar› yer al›r. Hiperlipidemi, karaci¤er enzimlerinde yükselme, kas ve kemik a¤r›lar› görülen bafll›ca toksik etkilerdir2,3.

Biyotinidaz eksikli¤i, otozomal resesif geçiflli genetik bir has-tal›kt›r. Tedavi edilmeyen tam enzim eksikli¤i olan bireyler: nöbet, hipotoni, sa¤›rl›k, geliflme gerili¤i gibi nörolojik; kon-juktivit, görme bozuklu¤u, optik atrofi gibi okuler, ketolaktik asidoz, organik asidemi gibi metabolik; deri döküntüsü ve alopesi gibi kutanöz bulgular gösterebilirler. Serum biyotini-daz›n›n en önemli kayna¤› karaci¤er olup, serum biyotinidaz aktivitesi, serum albumin miktar› ile do¤ru orant›l›d›r4.

Kal›tsal biyotinidaz eksikli¤inin, deri döküntüsü ve konjüktivit gibi retinoidlerin karakteristik yan etkilerine benzer belirtile-re yol açmas›, izotbelirtile-retinoin kullananlarda, ilac›n karaci¤erde yol açt›¤› toksik etkilere ba¤l› olarak, akiz bir biyotinidaz ek-sikli¤i geliflme ihtimalini akla getirmektedir. Literatürde baz› çal›flmalar, izotretinoin’in biotinidaz enzim aktivitesini azaltt›-¤› ve baz› dermatolojik yan etkilerin bundan kaynaklanabile-ce¤ini öne sürmektedir5. Ayr›ca baz› yaz›larda hipervitaminoz

A’ n›n yol açt›¤› teratojenik tablo ile biyotinidaz eksikli¤ine ba¤l› teratojenik tablolar›n benzerlikleri not edilmifltir6. Bu

ça-l›flmada, ‹zotretinoin kullan›m›n Türk akne vulgaris hastalar›n-da, serum biyotinidaz enzim aktivitesi üzerine etkilerini ince-lemeyi amaçlad›k.

Gereç ve Yöntem

Çal›flmaya, yafl ortalamas›, 20±4.8 y›l olan, 30 akne hastas› (19 kad›n, 11 erkek) dahil edildi. Yafllar› ve cinsiyetleri benzer 30 sa¤l›kl› hastane çal›flan› kontrol grubu olarak seçildi. Çal›fl-ma için T›bbi Etik Kurulu onay› ve tüm çal›flÇal›fl-maya kat›lanlardan gönüllü olur formu al›nd›. Tüm hastalar›n tam kan say›m›, ka-raci¤er fonksiyon testleri (AST, ALT, alkalen fosfataz, GGT) ve

lipit profillerini içine alan rutin laboratuar incelemeleri oral izotretinoin tedavisinin (0.5 mg/kg/24 saat) bafllang›c›nda ve tedavinin 60. gününde de¤erlendirildi. Ayn› laboratuar testle-ri kontrol grubunda bir kez olmak üzere de¤erlenditestle-rildi. Biyo-tinidaz enzim aktiviteleri, hasta grubunda tedavi bafllang›c›n-da ve tebafllang›c›n-davinin 60. gününde olmak üzere iki kez; kontrol gru-bunda ise yaln›zca bir kez, Wolf ve arkadafllar›n›n7

tan›mlad›-¤› yönteme göre tayin edildi7. Tüm hastalar akne

semptomla-r›nda düzelme ve oluflan yan etkiler aç›s›ndan takip edildi. ‹statistiksel olarak verilerin normal da¤›l›ma uygunlu¤u Shapi-ro- Wilk testi ile de¤erlendirildi. Tedavi öncesi ve sonras› de-¤erlerin karfl›laflt›rmas› “Paired-Samples T testi” ile yap›ld›.

Bulgular

Hastalar›n hepsinin akne semptomlar›nda 60. gün sonunda belirgin düzelme görüldü. 30 hastan›n hepsinde dudakta ku-ruma ve çatlama (keilit), 27’sinde yüzde eritem ve kseroz, 18’inde deri frajilitesi, 15’inde burun kanamas›, 11’inde saçlar-da incelme, 9’unsaçlar-da vücutta kseroz, 9’unsaçlar-da ön kollarsaçlar-da eritem, 7’isinde palmar eksfoliasyon ve 5 hastada saç dökülmesi mey-dana geldi (Tablo 1).

Hastalar›n karaci¤er fonksiyon testlerinde ve HDL d›fl›nda, li-pit de¤erlerinde bafllang›ca göre yükselme görüldü. HDL’ de ise tedavinin 60. gününde azalma dikkati çekti. Bu de¤ifliklik-ler alkalen fosfataz ve ALT d›fl›ndakide¤ifliklik-lerde istatistiksel olarak anlaml› idi (Tablo 2). Biyotinidaz aktivitesi ise, izotretinoin te-davisinin 60. gününde bafllang›ç de¤erlerine göre anlaml› de-recede düflük bulundu (bafllang›ç: ortalama: 15.11±9.71 U/l; 60.gün: 7.56±5.48 U/l; p<0.0001 ) (Tablo 3).

Tablo 2. ‹zotretinoinin biyokimyasal testler üzerine etkisi.

B

Biiyyookkiimmyyaassaall tteessttlleerr BBaaflflllaanngg››çç ((aa)) 6600..ggüünn ((bb)) KKoonnttrrooll

AST 18.90± 4.88 21.50± 5.72 19.33± 6.32 ALT 15.26± 5.42 18.40± 14.07 18.76± 7.56 Alkalen fosfataz 220.80±133.67 226.33±113.81 188.13±69.95 Trigliserit 97.00± 45.30 131.20± 82.16 126.30±66.10 Kolesterol 154.26± 28.13 175.36± 28.13 158.80±31.89 LDL 81.43± 23.83 99.23± 23.92 84.30±32.15 VLDL 19.04± 9.12 25.80± 16.49 27.64±19.50 HDL 53.33± 9.76 49.40± 10.59 44.03±12.79

De¤erler ortalama± SD olarak ifade edildi. a/b=p<0.05 (ALT ve Alkalen fosfataz için: istatistiksel anlams›z)

Tablo 1. Tedavi alan hastalarda yan etkiler ve görülme s›kl›klar›

G

Geelliiflfleenn yyaann eettkkiilleerr HHaassttaa ssaayy››ss›› ((nn==3300))

Keilit 30

Yüzde eritem ve kseroz 27

Deri frajilitesi 18 Burun kanamas› 15 Saçlarda incelme 9 Vücutta kseroz 9 Ön kollarda eritem 9 Palmar eksfoliyasyon 7 Saç dökülmesi 5 Kulaç ve ark. ‹zotretinoin ve Biyotinidaz Türkderm 2007; 41: 90-2

91

www.turkderm.org.tr

(3)

Tart›flma

Retinoidler çeflitli biyolojik etkilere sahiptir. Hücre büyümesi, farkl›laflmas› ve morfogenezi etkiler, tümör promosyonu ve ma-lin hücre büyümesini inhibe ederler. Ayr›ca immunomodulatuar ve hücreler aras› yap›flkanl›¤› de¤ifltirici özellikleri vard›r1. Sebum

sekresyonunu azalt›c› etkisi bilinen, en etkili ilaç, izotretinoin (13-cis-retinoic asit)’dir. Bu nedenle tedaviye dirençli aknenin te-davisinde baflar›l› bir flekilde kullan›lmaktad›r. ‹zotretinoinin se-bum sekresyonunu azalt›c› mekanizmas› henüz bilinmemekte-dir. Histolojik olarak sebase hücreler bölünmeye devam eder-ken, sebum sentezlemezler1. ‹zotretinoinin mukokutanöz yan

etkileri teorik olarak, epidermal deskuamasyon art›fl›, derideki sebase glandlar›n fonksiyonu, sebum üretimi ve deri lipit taba-kas› bileflimi üzerine olan etkileriyle aç›klanabilmekle birlikte, bugüne kadar tam olarak aç›klayan bir mekanizma ortaya kon-mam›flt›r. Bu ilac› kullanan hastalar›n hemen hemen tamam›nda bu yan etkilerin en az bir veya daha fazlas› görülür. Biz de has-talar›m›z›n tamam›nda keilit, 30 hastan›n 27’sinde de ilave bir bulgu (yüzde eritem ve kseroz) daha tespit ettik.

Konjenital biyotinidaz eksikli¤i olan çocuklar›n ço¤u kutanöz ve nörolojik semptomlar ve metabolik anormallikler gösterir-ler. Etkilenen çocuklar genellikle, özellikle nemli ve periorifisi-yal alanlarda görülen nonspesifik, eritemli skuaml› olarak ta-n›mlanan, makülopapüler bir erüpsiyon gösterirler. fiiddetli vakalarda likenifikasyon, krutlu lezyonlar görülebilir. Saçlar seyrek ve incedir. Kirpik ve kafllar› da etkileyebilen parsiyel ya da total alopesi görülebilir8. Biyotinidaz biyotinin

absorbsiyo-nunu ve biyotin ba¤›ml› karboksilazlardan proteoliz yoluyla a盤a ç›kan serbest biyotinin yeniden ifllenip kullan›l›r hale ge-tirilmesini sa¤layan bir enzimdir. Bu nedenle eksikli¤inde gö-rülen belirtiler biyotin eksikli¤indeki ile eflde¤erdir9. Biyotin

eksikli¤i konjenital enzim eksikli¤ine ba¤l› olanlar d›fl›nda ol-dukça nadir olarak görülür. Afl›r› çi¤ yumurta tüketimi (bir bi-yotin antagonisti olan, avidin içerir) ve bibi-yotinsiz parenteral beslenmelere ba¤l› olarak görülebilir. Kollar ve bacaklarda skuaml› ekzematoid ve kserotik lezyonlar geliflir. “Cheliosis” (dudak köflelerinde çatlama) ve alopesi vard›r. Letarji ve hipo-toni gibi nörolojik bulgular efllik edebilir10. Biyotinidaz

eksikli-¤i olanlarda görülen bu bulgular izotretinoin kullanan hasta-larda görülen kutanöz yan etkiler ile oldukça benzerlik gös-termektedir. Biyotinidaz enzim aktivitesinin en yüksek oldu¤u yerin karaci¤er olmas›, izotretinoinin de karaci¤erde s›kl›kla toksik etkilere yol açmas›, izotretinoin kullanan hastalarda görülen baz› yan etkilerin, ilac›n karaci¤er düzeyinde bu enzi-min aktivitesini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilece¤i-ni akla getirmektedir4,11. Schulpis ve arkadafllar›5 kistik akne

nedeni ile oral izotretinoin kullanan 40 hastada, serum biyo-tinidaz enzim aktivitesinde anlaml› bir düflme bulduklar›n› bil-dirmifllerdir. Ayn› çal›flmada kan biyotin düzeyinin normal bu-lundu¤u ve kutanöz yan etkilerin, enzim aktivitesindeki dü-flüflle istatistiksel olarak korele olmad›¤›n› rapor etmifllerdir. Yazarlar, çal›flma grubunda kutanöz bulgular görülür iken nö-rolojik ve göz bulgular›n›n görülmemesini, izotretinoinin bi-yotinidaz enzim aktivitesinde tam bir eksikli¤e de¤il, parsiyel bir eksikli¤e yol açmas› ile aç›klam›fllard›r. Biz de çal›flmam›zda

Schulpis ve arkadafllar›n›n5çal›flmas›na benzer olarak enzim

aktivitesinde bafllang›ca göre %50’lik bir azalma tespit ettik. Literatüre göre enzim aktivitesi %10’un alt›nda ise tam biyo-tinidaz eksikli¤i, bundan daha fazla ise parsiyel biyobiyo-tinidaz eksikli¤i olarak olarak kabul edilmektedir4. Bu durumda bizim

hastalar›m›zda da parsiyel biyotinidaz eksikli¤inden söz edile-bilir. Ve izotretinoin kullan›m›na ba¤l› olarak ortaya ç›km›fl olan baz› yan etkiler bu eksiklik ile aç›klanabilir.

Biyotin eksikli¤inde görülen kutanöz bulgular›n mekanizmas› bilinmemektedir. Özellikle serumdaki tek zincirli ya¤ asitleri-nin artmas› gibi lipit metabolizmas›ndaki anormallikler üze-rinde durulmaktad›r. Bunun da propiyonil-CoA- karboksilaz eksikli¤i sonucunda geliflti¤i düflünülmektedir. Uzun zincirli poli-ansatüre ya¤ asitlerinin sentezindeki veya metabolizma-s›ndaki bozukluk daha da önemli olabilir. Biyotin eksikli¤i olan hayvanlarda bu ya¤ asitlerinin anormal metabolizmas› ve deri ya¤ komposizyonundaki de¤iflikliklerin biyotin ve bi-yotinidaz eksikli¤inde görülen deri bulgular›n›n gelifliminde rol oynamas›n›n mümkün oldu¤u ve biyotin eksikli¤i olan rat-lara w-6-PUFA (poli-ansatüre ya¤ asidi) verilerek kutanöz semptomlar›n geliflmesinin önlendi¤i gösterilmifltir8.

Sonuç olarak biyotin, glukoneogenez, ya¤ asidi sentezi, dall›-zincirli aminoasitlerin baz›lar›n›n katabolizmas› gibi önemli metabolik proçeslere do¤rudan kat›lan bir vitamindir. ‹zot-retinonin, bizim çal›flmam›zla birlikte, toplam iki çal›flmada parsiyel biyotinidaz eksikli¤ine yol açt›¤› gösterilmifltir. Bu nedenle bu ilac›n kullan›m›nda ortaya ç›kan baflta mukoku-tanöz olmak üzere, baz› yan etkiler bu enzimde meydana gelen eksiklikle ilgili olabilir. Biyotin deste¤i ile bu enzim ek-sikli¤inde görülen belirtilerin önlenebilmesi mümkün ol-du¤undan, izotretinoin alan hastalarda, beraberinde biyotin deste¤i yapman›n, klinik faydalar›n›n araflt›r›ld›¤› kontrollü çal›flmalar›n yap›lmas› faydal› olacakt›r.

Kaynaklar

1. Peck GL, DiGivionna JJ: The retinoids. In: Dermatology in General Medicine. Fitzpatrick TB, Eisen AZ, Wolf K, et al (eds). 5th ed. New York, Mc Graw- Hill, 1999; 729-50.

2. Kochbar D, Mildred C: Tretinoin: A review of the nonclinical developmental toxicology experience. J Am Acad Dermatol 1997; 36: 547-59.

3. James M: Isotretinoin for severe acne. Lancet 1996; 347: 1749-50. 4. Wolf B: Biotinidase: its role in biotinidase deficiency and biotin

metabolism. J Nutr Biochem 2005; 16: 441-5.

5. Schulpis KH, Georgala S, Papakonstantinou ED, Michas T, Karikas GA: The effect of isotretinoin on biotinidase activity. Skin Phar-macol Appl Skin Physiol 1999; 12: 28-33.

6. Watanabe T, Endo A. Biotin deficiency per se is teratogenic in mice. J Nutr 1991; 121: 101-4.

7. Wolf B, Grier RE, Allen RJ. Biotinidase deficiency: the enzymatic defect in late onset multiple carboxylase deficiency. Clin Chim Acta 1983; 131: 273-81.

8. Mock DM: Skin manifestations of biotin deficiency. Semin Dermatol 1991; 10: 296-302.

9. Wolf B, Heard GS: Biotinidase deficiency. Adv Pediatr 1991; 38: 1-21.

10. Higuchi R et al: Biotin deficiency in an infant fed with amino acid formula and hypoallergenic rice. Acta Paediatr 1996; 85: 872-5. 11. Roenick HR: Liver toxity in retinoid therapy. J Am Acad Dermatol

1988; 19: 199-210.

Tablo 3. Serum biyotinidaz enzim aktivitelerinin karfl›laflt›r›lmas›

B

Baaflflllaanngg››çç 6600..ggüünn KKoonnttrrooll Biyotinidaz U/lt 15.11±9.71a 7.56±5.48b 12.57±3.92c

De¤erler ortalama± SD olarak ifade edildi. a/b=p<0.0001; a/c= istatistiksel olarak anlams›z.

Kulaç ve ark. ‹zotretinoin ve Biyotinidaz Türkderm 2007; 41: 90-2

92

www.turkderm.org.tr

Referanslar

Benzer Belgeler

Burada, kronik karaci¤er hastal›¤›na ba¤l› parkinsonizm bulgular›yla ortaya ç›kan olgu, nadir rastlanmas› nede- niyle sunuldu.. Anahtar Kelimeler: Karaci¤er

En yüksek alkali fosfataz enzim aktivitesine (121 mg fenol/100 g toprak) inkübasyon süresinin 28. Farklı Çay Atıklarının Uygulandığı Toprakta İnkübasyon Sürelerine

Radyolojik olarak metastatik karaci¤er tümörü ile kar›flan bir olgu: Fasciola hepatica.. Zeki AYDIN, Ahmet AKIN, Didem AYDIN, Muharrem KOÇAR, Aylin Ege GÜL,

Sonuç olarak; karaci¤er hidatik kist cerrahisinde hala eksternal kapitonaj ve drenaj ifllemleri en s›k uygulanan ameliyatlar olmas›na ra¤men; komplike hastalarda omentoplasti

Olgu 2: 42 yafl›nda bayan hasta, 12.08.2001 tarihinde akut ko- lesistit tan›s› konmufl, ultrasonografide safra kesesi duvar ka- l›nl›¤›n›n artm›fl oldu¤u ve

Tavşanlarda Doğal Bağırsak Koksidiyozunda Bazı Serum Enzim ve Mineral Madde Düzeyleri Üzerine Etkisi.. Başaran KARADEMİR 1 Yusuf ERSAN 2 Evren KOÇ 3 Erdi ORHAN 2

Sonuç olarak bulgularýmýz, akut lösemilerde tümör hücrelerinin oluþturduðu serbest radikallerin lipid peroksidasyonunu arttýrdýðý ve artmýþ lipid peroksidasyonunun

Akut hepatit ve fulminan hepatitte, infekte hepa- tositlerin MHC-1 arac›l›kl› CD8+ sitotoksik T-len- fositleri taraf›ndan direkt olarak ortadan kald›r›l- mas›, viral