• Sonuç bulunamadı

“Kuiper Kufla¤› Cismi” 2003 UB313’ün, Plüton’dan daha büyük oldu¤u do¤ruland›.

N/A
N/A
Info
İndir
Protected

Academic year: 2021

Share "“Kuiper Kufla¤› Cismi” 2003 UB313’ün, Plüton’dan daha büyük oldu¤u do¤ruland›."

Copied!
1
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Şimdi indir ( 1 sayfa )

Tam metin

(1)

11

Haziran 2006 B‹L‹M

ve

TEKN‹K

Varl›¤› 29 Temmuz 2005’te aç›klanan ve Plüton’dan büyük oldu¤u için baz› gökbi- limcilerce 10. gezegen diye adland›r›lan

“Kuiper Kufla¤› Cismi” 2003 UB313’ün, Plüton’dan daha büyük oldu¤u do¤ruland›.

Ancak, medya taraf›ndan bir televizyon di- zisindeki gezgin savaflç› prensesten esinle- nerek Xena (bizde Zeyna diye tan›n›yor), di- ye adland›r›lan gökcismi, yeryüzü teleskop- lar›nca al›nan görüntülerinden yola ç›k›la-

rak hesaplanan boyutundan daha küçük ç›kt›. Bu hesaplara göre Xena’n›n çap›, Plü- ton’unkinden %30n daha büyüktü. Oysa, Hubble Uzay Teleskopu’yla yap›lan duyarl›

gözlemler, Xena’n›n çap›n›n 2397 km oldu-

¤unu ortaya koydu. Plüton’un yine Hubble taraf›ndan saptanan çap›ysa 2288 km. Bu durumda savaflç› prensesimiz, Günefl Siste- mi’nin en uzak “resmi” gezegeninden yal- n›zca %5 kadar daha büyük. Buysa, yeni

bir sürpriz demek: Neptün’ün yörüngesinin d›fl›nda Günefl Sistemi’nin oluflum art›klar›

olan buz ve kaya parçalar›n›n meydana ge- tirdi¤i Kuiper Kufla¤› içinde dolanan Xena, üzerine düflen ›fl›¤›n %86’s›n› yans›t›yor. Bu yans›tma olay› Günefl Sistemi’nin ) gezege- ninin hepsinden daha fazla. Yaln›zca Sa- türn’ün aylar›ndan Enceladus’un yans›tma gücü daha fazla. Gökbilimciler, Xena’n›n bu ola¤anüstü özelli¤ini flöyle aç›kl›yorlar. Yö- rünge periyodu 560 y›l olan Xena, flimdiler- de Günefl’ten yaklafl›k 16 milyar km uzak ve yörüngesinin en uzak noktas›na yak›n.

Bu uzakl›klarda yüzey s›cakl›¤› -240 °C ve atmosferi yo¤uflarak yüzeyine yap›fl›p yan- s›t›c›l›¤›n› art›r›yor. Xena Günefl’e yaklaflt›-

¤›ndaysa yüzey s›cakl›¤› -220 dereceye ka- dar “›s›nacak” ve tekrar süblimleflen atmos- feri yans›t›c›l›¤›n› yaklafl›k Plüton’un düze- yine düflürecek. Xena’n›n Plüton’dan büyük oldu¤u kesinleflti¤ine göre bu gökcisminin gezegen statüsünün resmileflip resmileflme- mesi, Uluslararas› Astronomi Birli¤i’nin ka- rar›na kal›yor. E¤er bu karar Xena’ya geze- gen statüsünü resmen tan›rsa, o zaman bu so¤uk gökcismi’ne ve bir süre önce keflfedi- lip Gabrielle ad› verilen küçük ay›na Yunan ya da Roma mitolojisinden al›nma yeni isimler verilecek.

NASA Bas›n Bülteni, 11 Nisan 2006

Günefl-D›fl› Neptünler

Cenevre Gözlemevi’nden ünlü gezegen avc›s› Michel Mayor ve ekibi, Pupa Tak›my›ld›z› bölgesinde Dünya’dan 41

›fl›ky›l› uzakl›kta Günefl’ten biraz daha kütleli bir y›ld›z›n çevresinde dolanan, Neptün kütlesinde üç gezegen ve bir asteroit kufla¤›n›n varl›¤›n› belirlediler.

Araflt›rmac›lara göre HD 69830 adl› y›ld›z›n çevresindeki gezegenlerden en içte olan›, kayaç bir gezegen. En d›flta olansa, bir y›ld›z›n çevresindeki (s›v› suyun var olabilece¤i s›cakl›kta) “yaflam bölgesi” içinde yer alan ilk Neptün kütleli gezegen.

Gezegenler, y›ld›zlar›n›n çevresinde s›ras›yla 8,67; 31,6 ve 197 günde bir dolan›yorlar.

Gezegenlerin hesaplanan minimum kütleleri, 10 ve 18 Dünya kütlesinde. Bilgisayar benzetimleri, en içteki gezegenin büyük olas›l›kla kayaç, ortadakininse kayaç/gaz bileflime sahip oldu¤unu gösteriyor. En d›fltaki gezegeninse, oluflumu s›ras›nda çevreden bir miktar buz toplad›¤› ve kaya/buz bileflimli bir çekirde¤in çevresinde çok kal›n bir gaz zarf›ndan olufltu¤u düflünülüyor. D›fl gezegenin “yaflam

kufla¤›” n›n iç kenar› yak›nlar›nda yer ald›¤›

hesaplanm›fl. Y›ld›z›n radyal (bizim görüfl do¤rultusumuzda) hareketinde yol açt›klar›

çok küçük yalpalar izlenerek belirlenen gezegenlerin d›fl›nda, Spitzer K›z›lötesi Teleskopla y›ld›z üzerinde yap›lan gözlemler de Günefl Sistemimizdekine benzer bir asteroid kufla¤›n›n varl›¤›n› ortaya koymufl.

Mayor ve ekibinin baflar›l› gezegen avlar›n›n

“silah›”, fiili’deki La Silla mevkiinde Avrupa Güney Gözlemevi’nin 3,6 metre ayna çapl›

teleskopuna tak›l› bulunan HARPS adl›

duyarl› tayfölçer (spektrograf). Ayg›t, y›ld›z›n önünden bizim do¤rultumuzda geçtiklerinde gezegenlerin kütleçekimlerinin, y›ld›z›n hareketi üzerinde yol açt›klar› “Doppler

kaymas›”n› belirliyor. Y›ld›z, önünden geçen gezegenin etkisiyle bize do¤ru çekildi¤inde bize gelen ›fl›¤›n›n dalga boylar› aras›ndaki aral›k k›sal›yor ve ›fl›¤›n tayf›nda hafif bir

“maviye kayma” gözleniyor. Y›ld›z, bu kez arkas›na geçen gezegenlerce çekilip bizden görece uzaklaflt›¤›ndaysa, bize gelen ›fl›¤›n›n dalgalar› aras›ndaki mesafe uzamaya bafll›yor ve ›fl›¤›n›n tayf› daha uzun olan k›rm›z› dalgaboylar›na do¤ru kay›yor.

HARP’›n y›ld›z›n hareketinde belirledi¤i h›z farkl›l›klar› yaln›zca saniyede 2-3 metre ya da saatte yaklafl›k 9 km düzeyinde.

NASA bas›n Bülteni, 17 May›s 2006

10. Gezegen fiafl›rt›yor

Referanslar

Şimdi indir ( PDF - 1 sayfa - 59.35 KB )

Benzer Belgeler

y a y n c n n n o t u

1939’da Türkiye’ye iltihak olan bölgedeki Ermeniler, çok değil iki yıl sonra, yine Ankara’nın gadrine uğradı..

(Epsilon Yay.) temel al nd, Necmiye Alpay n Türkçe Sorunlar K lavuzu ndan (Metis Yay.) yard mc kaynak olarak yararlan ld. y a y n c n n n o t u

Ayrıca, benzer şekilde Ermeni araştır- malarında bana yol gösteren, sorularımı yanıtlayan ve kaynakların yerini bulma konusunda yardımcı olan Ara Sanjian’a teşekkür ede-

1630’lu y›llarda, gökbilimciler bu y›ld›- z›n 11 ayl›k dönemlerle parlakl›¤›n› de-

(Bu beyaz cüce, Mira B olarak adland›r›l›yor.) Mira B’nin Mira üzerinde ne gibi etkinleri-. nin oldu¤unun anlafl›labilmesi için, Hubble Uzay Teleskopu’nu yani,

Günefl, s›radan bir y›ld›z

Günefl, öteki y›ld›zlara göre bize çok yak›n oldu¤u için, Günefl gözlemleri bize öteki y›ld›zlarla ilgili bilgi..

¤in, Ay herhangi bir gezegenin ya da y›ld›z›n; ge- zegenler tutulum çemberi üzerindeki y›ld›zlar›n;

Gökyüzünde birbirlerine göre farkl› görünür h›zlarla hareket ettikleri için, bir gökcismi baflka- s›n›n önünden geçebilir.. Bu olaylara

¤ilse, birbirine çok yak›n görünen bu iki y›ld›z›

Örne¤in, yaz aylar›n- da gökyüzünde bulunan Ku¤u’nun parlak y›ld›z- lar›ndan biri olan Al- bireo’ya küçük bir te- leskopla bakarsan›z biri gök mavisi, öte- kiyse

Duyarl› X-›fl›n› uzay teleskoplar›n› kul- lanan gökbilimciler, modellerde öngö- rülmeyen bir yerde, 50 milyon ›fl›ky›l›

na¤›n 10 Günefl kütleli y›ld›z kökenli karadeliklerden daha a¤›r, milyonlarca ya da milyarlarca Günefl kütleli süper- dev karadeliklerden daha hafif bir “orta

I — Y a p ı ve Yollar K a n u n u n u n doğurduğu müş- kilât: Y a p ı ve Yollar K a n u n u n u n hangi hususlarda tak- yidler k o y d u ğ u n u bundan evvelki mukayese cedvelin- de kısaca gösterdik

Yedikuleden Topkapı - Saraçhanebaşına kadar im- tidat eden plân Çapadan Cerrahpaşaya ve Hasekiye ka- dar olan geniş bir sahayı Tıp Fakültesi >e ayırdığı gibi