Abbasi DEVLETİ’NİN
ERKEN DÖNEMİ I
1. Siyasî Erki Güçlendirme Politikaları
Devletin merkezini Suriye’den Irak’a taşımak.
Haşimiyye-Enbâr- Bağdat (145/762 yılında inşaati başlıyor ve 4 yılda tamamlanıyor.)
Bağdat: Yaygın kanaate göre kelime Farsça
"Tanrı'nın ihsanı veya armağanı“anlamına gelmektedir.
Halife Mansur kurduğu bu şehre. Kur'an’da yer alan (el-En 'am, 6/ 127 ; Yunus, 10 / 25)
"cennet" manasında kullanılan darüsselam kelimesinden ilham alarak
Medinetüsselam adını verdi.
Halifelerin otoritelerini mutlaklaştırması.
Ebu Seleme’nin öldürülmesi ( Recep 132/ Şubat –Mart 750)
Seffâh’ın aile fertlerini yönetime getirmesi.
Mansûr’un Ebu Müslim’i öldürtmesi (137/755)
Mehdi döneminde Alioğullarına
karşı yumuşak politika güdülmesi.
2. İranlı unsurun yönetime etkin katılımı:Bermekî ailesi
Halid b. Bermek
Yahya b. Halid ve iki oğlu Fazl ve Ca’fer.
Harûrürreşîd’in Yahya b. Halid’i geniş yetkilerle vezir tayin etmesi.
3. Emin ile Me’mun’un iktidar mücadelesi.
4. Veliahtlik geleneğinde dönüşüm. Ali er-
Rıza’nın veliaht tayin edilmesi (201/817).
5. Yönetime karşı ayaklanmalar
İlk muhalefet Suriye ve Cezire’deki Araplardan.
Kınnesrin yöresinde Ebü’l-Verd liderliğinde. Grup Muaviye’nin akrabalarından Ebû Muhammed es- Süfyanî’yi halife adayı gösterir. İsyan 134/751’de bastırılır.
Horasan yöresi isyanları:ilk başkaldırı Nişabur’un köylerinden dihkan sınıfından bir mecusi olan
Sunbaz’dan geldi.137/755’de öldürüldü. Nedeni:
Ebu Müslim’in intikamını alma,eski İran dinlerini canlandırma, Arapları kovma, Kabe’yi
yağmalama isteği.
İshak et-Türkî- Maveraünnehir bölgesinde 137/755 son
aylarında.
Nedeni: Ebu Müslim’in intikamını alma, Mecusiliği yeniden
canlandırma, adalet ve eşitliğin kurulması. Ebu Müslim’in
ölmediğini, Rey dağlarında
yaşadığını ve yeniden döneceğini iddia ediyor. 140/757 ‘de
öldürülüyor.
Üstazsis. Badegis’te ayaklanıyor. (150/767)
Eski bir Zerdüştî. Peygamberlik iddiası var.
151/768’de Bağdat’a getirilerek öldürülüyor.
Ravendiye:141/758 yılında Haşimiyye’ye gelerek halife Mansur’un hayatını tehditle
başbaşa bırakan grup. Mansur’un ilah olduğunu iddia ediyor.
Mukanna: Belh’li.Mehdi döneminde isyan ediyor.
Önce peygamberlik sonra ilahlık iddiası var.
Ebu Müslim’in ruhunun kendisine geçtiğini iddia ediyor.159/775 ‘de isyan ediyor.163/779’da
etrafı çevrilince intihar ediyor.
Babek isyanı: 201/816 ‘da Azerbeycan Bez’de isyan ediyor. Hurremi fikirleri
savunuyor. Ancak Mu’tasım döneminde isyan bastırılabiliyor. (223/838) Afşin
tarafından Bağdat’a getirilerek halifenin huzurunda idam ediliyor.
Alioğullarının isyanları: Muhammed b.
Abdullah ve kardeşi İbrahim. (Mansur dönemi)
