AKADEMİK
ERTELEME
Bilgilendirme ve Kendi Kendine Yardım Kitapçığı
Merhaba;
Bu kitapçık akademik erteme ve akademik erteleme ile başa çıkma hakkında temel bilgileri ve çözüm önerilerini içermektedir.
Kitapçığın içeriğini aşağıda bulabilirsiniz. Kitapçıktan en yüksek düzeyde fayda sağlamak istiyorsanız ilk aşamada tüm kitapçığı okuyunuz. Ardından kitapçık içerisinde bulunan önerileri uygulamaya çalışınız. Bu kitapçığın uzman yardımı yerine geçmeyeceğini aklınızdan çıkarmayınız. Daha fazla sorunuz için en arka sayfadaki iletişim bilgilerimizi kullanarak bize ulaşabilir ya da merkezimize başvuru yaparak breyle psikolojik danışma hizmetinden yararlanabilirsiniz.
İçindekiler
Akademik erteleme nedir? ...
Akademik ertelemenin sonuçları nelerdir?...
Akademik ertelemenin nedenleri nelerdir?...
Erteleme döngüsü nedir? ...
Akademik ertelemelerimle nasıl başa çıkabilirim?...
• İşlevsel olmayan düşüncelerin fark edilmesi ...
• Duyguları fark ve kabul ederek devam edebilme ...
• Davranışsal bir amacın belirlenmesi...
• Amaçların gerçekçi ve ulaşılabilir olması ...
• Amaca giden yolun küçük adımlara bölünmesi...
• İlk adımın atılarak göreve başlanılması ...
Her anın değerlendirilmesi ...
• Engeller veya zorluklara hazırlıklı olunması ...
• Aktif katılım sağlanması...
• Dikkat dağıtıcılardan uzak durulması...
• Sonuca değil sürece odaklanılması...
Yararlanılan ve Önerilen Kaynaklar...
Bu kitapçığın her hakkı saklıdır ve Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezine aittir. Kaynak gösterilmek ve orijinal formu değiştirilmemek
kaydı ile kullanılabilir.
Eskişehir-2019
22 33 45 56 67 78 88 99 10
Akademik erteleme nedir?
Bazı bireyler bugün yapılacak olan görevi veya sorumluluğu ortada bir neden olmaksızın bir sonraki güne ya da günlere bırakma eğilimindedir ve bu davranışlarından dolayı da sıklıkla bu kişiler “son dakikacı” olarak tanınırlar.
Bireylerin tamamlanması gereken görev ya da sorumluluklarını akılcı olmayan bir şekilde geciktirmesi erteleme kavramıyla tanımlanır ve bu davranışın akademik özel görevler bağlamında üniversite
öğrencileri arasında yaygın olduğu ileri sürülür. Bununla birlikte her birey yaşamlarında en az bir kere erteleme davranışına başvurur, akademik görevler bağlamında bu davranışın sorun olarak tanımlanması ne sıklıkla yapıldığına ve bireyin yaşantısını ne ölçüde etkilediğine bağlıdır. Diğer bir ifadeyle bir kişi görevlerini tamamlamayı veya bitirmeyi alışkanlık düzeyinde geciktiriyorsa yani bu davranış kronik hale geldiyse ve bireyin yaşantısında içsel ve dışsal bir takım olumsuz sonuçlara yol açıyorsa durum erteleme olarak kabul edilmektedir.
Akademik ertelemenin sonuçları nelerdir?
Akademik alanda alışkanlık düzeyinde ertelemelere başvurulması ödev ve çalışmaların niteliğini düşürdüğü için akademik başarıyı olumsuz yönde etkilemekte, bununla birlikte hedefe ulaşmayı güçleştirmekte, göreve ay- rılan sürenin azalmasına yol açmakta, uzun süreli öğrenmeyi imkânsız kıl- makta ve nihayetinde notların düşmesine sebebiyet vermektedir. Dahası akademik alanda alışkanlık düzeyinde ertelemeler yapılması bireyin benlik saygısını ve öz güvenini düşürmekte, ruh ve beden sağlığını olumsuz bir şekilde etkileyerek bireyin yaşam kalitesini sekteye uğratabilmektedir.
Akademik ertelemenin nedenleri nelerdir?
Akademik alanda ertelemenin ortaya çıkmasında birçok neden söz konusu olabilmektedir. Bu nedenler arasında;
• Başarısızlık ve bu durumun olası sonuçlarıyla ilgili korkular,
• Görevle ilgili kaygı hissetme,
• Konsantre olmada güçlük,
• Göreve başlama veya tamamlama aşamasında gerekli olan bilginin eksikliği veya hiç olmaması,
• Belli bir zaman aralığında birden fazla görevin olması ve bunalmış hissetme,
• Başarısızlık veya standartları karşılamayla ilgili kaygılar,
• Mükemmeliyetçilik,
• “Ne yaparsam yapayım başaramam, başarısız olursam başkaları benim hakkımda kötü düşünür, ya hep ya hiç” gibi olumsuz ve işlevsel olmayan düşünceler,
• Akademik görevin sıkıcı ve/veya zor olması,
• Telefon, bilgisayar gibi dikkat dağıtıcılarla fazlasıyla meşgul olma yer almaktadır.
Erteleme döngüsü nedir?
Erteleme sürecinde kişilerin duygu, düşünce ve davranış boyutunda nasıl bir döngüye girdiklerini açıklamak, erteleme olgusunu anlamak açısından önemlidir. Bu süreçte bireysel farklılıklardan kaynaklı çeşitlilikler gözlenebilmekte kimi bireylerde erteleme döngüsü çok kısa kimisinde ise haftalar hatta aylarca sürebilmektedir. Bu nedenle bireye sunulacak yardım hizmetinde sahip oldukları erteleme döngüleri konusunda farkındalık sağlamak öncelikli müdahale olmalıdır. Belirli aşamalardan oluştuğu ileri sürülen erteleme döngüsü aşağıdaki gibidir.
Akademik ertelemelerimle nasıl başa çıkabilirim?
Akademik alanda erteleme sorunu yaşayan bireyler ertelemelerinin kişisel ve duygusal anlamını daha belirgin hale getirdiğinde ve yapılandırılmış, gerçekçi bir zaman çizelgesi geliştirebildiğinde bu problemli davranışın üstesinden gelebilmenin anahtarını da bulmuş olur. Unutulmamalıdır ki birey aynı şeyleri yapmaya devam ederse benzer sonuçlarla karşılaşır, bu nedenle yeni şeyler denemenin riskini alarak farklı şeyler yapmak iyi bir başlangıç olabilir.
İşlevsel olmayan düşüncelerin fark edilmesi
Akademik alanda alışkanlık düzeyinde erteleme yapan bireylerin yüzeyde görevle daha derinlerde ise kendileriyle ilgili çarpık ve işlevsel olmayan düşünceleri söz konusudur. Sahip olunan bu olumsuz düşüncelerin neticesinde birey başarısız olmayla ilgili yoğun düzeyde bir korku hisseder, başarı ulaşılması güç bir yerde olduğu için başarısızlığı da tek seçenek olarak görür. Böylesi bir durumda da akademik alanda ertelemelere başvurarak kaçınılmaz olarak tanımladığı “başarısızlık” la yüzleştiğinde
“yeterince çalışmadan, daha önceden çalışmaya başlasaydım yapardım”
diyerek kırılgan öz saygılarını korumaya çalışırlar. Diğer bir ifadeyle birçok birey akademik alandaki ertelemeleriyle ilgili yakınmalarına devam etse de bu problemli davranışa “kırılgan öz saygısını” korumak adına başvurmaya da devam eder. Öncelikli olarak çarpık ve işlevsel olmayan düşünceler fark edilip yerine daha gerçeğe uygun ve işlevsel düşünceler oluşturulabildiğinde ilk önemli adım atılmış olur. Başarı ya da başarısızlık hayatın içinde olan ve kişinin kendi değerini doğrudan ölçen/belirleyen kavramlar değildir.
Duyguları fark ve kabul ederek devam edebilme
Akademik sorumluluklarla yüzleşmek bazen bireylerde olumsuz duyguların oluşmasına sebep olabilir
ve açıkçası olumsuz duygular eşliğinde çalışmak birçok birey için oldukça zordur. Bu nedenle bireyler olumsuz duygularından kurtulmanın bir yolu olarak akademik sorumluluğunu ertelemeyi ve daha iyi hissetmesini sağlayan kısa vadeli- anlık zevklere yönelmeyi tercih edebilir.
Bu durum da kaçınılmaz olarak son gece daha yoğun olumsuz duygular eşliğinde çalışmayı zorunlu kılar, öğrenci böylesi
bir durumda ne yapar eder akademik sorumluluğunu tamamlar ya da
büyük bir pişmanlıkla akademik sorumluluğunu tamamlamaktan vazgeçer.
Sonuç olarak, mümkün olduğu kadar erken, akademik sorumlulukla ilgili duygu ve düşüncelerin fark edilmesi bu problemli davranışla baş edebilme aşamasında oldukça önemlidir. “Ne yaparsam yapayım başaramam”, “Ne yaparsam yapayım yetiştiremem” tarzındaki düşünceler sıklıkla gerçekle uyuşmayan ve sonuçları itibariyle işlevsel olmayan, öğrencinin başarısızlığı ile ilgili kesin hükümlerdir. Böylesi düşünceler kaçınılmaz olarak bireylerde kaygı, endişe, korku gibi olumsuz duyguların güçlenmesine, çalışma istekliliğinin zayıflamasına ve ertelemelerin oluşmasına zemin hazırlar.
Bu bağlamda akademik sorumluluğunuzla ilgili duygularınızı fark edin, bu duygularla yüzleşin ve hoşnut olmayan bu duyguyu kabul ederek çalışmaya başlayın veya çalışmaya devam edin, her türlü kaçınma davranışınız sadece yaşadığınız ana özgü huzur verir, sıkıntı duygusuyla yüzleşip yola devam ederseniz yaşantının genelinde hissettiğiniz huzursuzluk duygusuyla baş edebilirsiniz.
Davranışsal bir amacın belirlenmesi
Ertelemelerinizle baş etmede atılması uygun olan ilk adımlardan biri davranışsal bir amaç belirlemektir. Davranışlarınızdaki değişim zamanla karamsar ve gerçeğe uygun olmayan düşüncelerinizin de değişmesini sağlayacaktır. Aynı zamanda soyut ve genel amaçlardan ziyade somut ve özel-kişisel amaçlar belirlemeniz daha uygun olacaktır. “Ertelemelerime bir son vermek istiyorum” gibi soyut ve genel bir amaç yerine “Pazartesi günü proje ödevimle ilgili malzemeleri alacağım” gibi somut ve spesifik bir amaç belirlemek ertelemelerinizle baş edebilmenizde daha işlevsel olacaktır.
Amaçların gerçekçi ve ulaşılabilir olması
Amaç belirleme aşamasında amacın ulaşılabilir ve bireyin kendi gerçekliğine uygun olması oldukça önemlidir. Başkaları tarafından sizin için belirlenen, sizin ilgi, ihtiyaç ve yeteneklerinize hitap etmeyen amaçlar isteksizliğe, karamsarlığa, çökkün bir ruh hali içine girmenize ve kaçınılmaz olarak da erteleme yapmanıza yol açar. Bu durumun aksine ulaşılabilir ve kendi gerçekliğinize uygun bir amaç belirlediğinizde akademik
sorumluluğunuzu yerine getirmek daha kolay bir hale gelecektir. “Asla bir daha ertelemeyeceğim” yerine “Proje ödevim için günde bir saat çalışma yapacağım” amacı daha gerçekçi ve ulaşılabilir bir amaçtır.
Amaca giden yolun küçük adımlara bölünmesi
Gerçekçi ve ulaşılabilir bir amaç belirledikten sonra bu amaca giden yolu küçük adımlara bölerek planlamak istekliliğin sürmesine yardımcı olacaktır. Yolun sonunda ulaşmayı istediğiniz büyük amaca ulaşmanız zaman alacaktır ama belirlediğiniz küçük amaçlara ulaştıkça uzun vadede ulaşmayı planladığınız amacınız daha görünür bir hale gelecektir. “Bu proje ödevini bu ay bitireceğim”” yerine “ilk hafta her gün otuz dakika proje için veri toplayacağım. İkinci ve üçüncü hafta veriler üzerinden rapor taslağı oluşturacağım ve son hafta da raporu yazıp teslime hazırlayacağım” gibi küçük amaçlar oluşturmak yararlı olacaktır. Unutulmamalıdır ki büyük bir lokma yutmak her zaman daha zordur.
İlk adımın atılarak göreve başlanılması
Akademik alanda alışkanlık düzeyinde erteleme yapanlar her defasında artık erteleme yapmayacaklarına dair kendilerine sözler verse de erteleme döngüsünün içinden çıkamazlar. Bu döngüden
kurtulmak amacıyla atılacak önemli adım- lardan bir diğeri “göreve başlamak” tır. “Akade- mik görevimi bir oturuşta yaparım” düşüncesi yerine “bir yerinden” yapmaya başlamak iç- sel motivasyonun oluşması ve güçlenmesine yardımcı olacaktır. Unutulmamalıdır ki uzun yolculuklara atılacak “tek bir adımla” başlanır.
Her anın değerlendirilmesi
Akademik sorumluluğun tamamlanmasında atılacak küçük adımlar önemli olduğu için kısa süreli de olsa uygun olan anların değerlendirilmesi
de çalışma istekliliğini arttıran bir durumdur. Örneğin 15 dakikalık bir boşlukta gerekli ders materyalinin fotokopisini almayı aradan çıkarma gibi akademik sorumluluğunuzla ilgili ufak da olsa bir şey yapmanız boş geçecek bu zaman dilimini kıymetli bir zaman dilimine dönüştürecektir.
Engeller veya zorluklara hazırlıklı olunması
Akademik sorumluluğunuzu tamamlama sürecinde bir takım engeller veya zorluklarla karşılaşabilirsiniz. Ama amacınıza ulaşmanız büyük oranda bunlara verdiğiniz tepkilerle ilişkilidir. Engellerle karşılaştığınızda vazgeçmeyin, unutmayın ki karşılaşılan bu engel sizin yeterliliğinizi ya da değerliliğinizi yansıtan bir durum olmaktan ziyade sadece amaca giden yolda çözülmesi gereken bir sorundur. “Yapamıyorum” demektense
“yapmakta zorlanıyorum ama elimden geleni yapmayı deneyebilirim”
diyerek kullandığınız dili değiştirmeye ve içsel motivasyonunuzu güçlü tutmaya gayret edin.
Aktif katılım sağlanması
Devamsızlık öğrencinin akademik performansını olumsuz yönde etkileyen bir davranıştır, bu nedenle derslere devam etmeniz, akademik performansınızı yüksek tutabilmede önemlidir. Ders esnasında aktif katılımın sağlanması akademik sorumlulukların yerine getirilmesi aşamasında bilgilerin tam olmasına zemin hazırlar. Unutulmamalıdır ki akademik sorumlulukla ilgili bilgi eksikliği de çalışma istekliliğini etkiler ve ertelemelere yol açabilir. Ders esnasında dinleme ve not alma arasında denge kurabilmek, önemli noktaları yakalamaya çalışmak, kısaltma ve sembolleri kullanmak, soru sormak, uyarı ve ödevleri not etmek önemlidir.
Dikkat dağıtıcılardan uzak durulması
Ders çalışma esnasında telefon, bilgisayar gibi dikkat dağıtıcılardan ve hatta yaşantınızdaki diğer önemli olayları düşünme gibi her türlü kaçınma
davranışından uzak durun. Bu sayede akademik sorumluluğunuza daha rahat odaklanabilirsiniz ve aynı zamanda çalışmanızı tamamladığınızda kendinizi kontrol etmenin bir sonucu olarak kat ettiğiniz yolu fark eder, istekliliğinizi ve kendinize olan inancınızı arttırabilirsiniz. Aynı zamanda mümkün olduğunca her gün aynı mekânda ve aynı saatlerde ders çalışın, bu sayede çalışmayı alışkanlık haline getirmeniz kolaylaşacaktır.
Sonuca değil sürece odaklanılması
Akademik sorumluluğunuzu yerine getirirken “ya hep ya da hiç”
düşüncesine sahip olmaktansa bardağın boş tarafı kadar dolu tarafının da olduğunu görebilmeniz önemlidir. Çalışma sürecinizi değerlendirmeniz, çabanızı ve sergilediğiniz performansı takdir etmeniz ertelemelerinizle baş edebilmenizi sağlayacak ve içsel motivasyon
düzeyinizi yükseltecektir. Amacınıza adım adım yaklaştığınızı bilmek bir sonraki adımı atarken size güç verecektir.
Yararlanılan ve Önerilen Kaynaklar
Berber Çelik, Ç. (2014). Akademik ertelemenin bazı psiko-sosyal değişkenlere göre açıklanması ve gerçeklik terapisine dayalı akade- mik erteleme ile başa çıkma eğitim programının etkiliğinin sınanması.
Yayınlanmamış Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Burka, J. B. ve Yuen, L. M. (2008). Procrastination: Why you do it, what to do about it now. Da Capo Press.
Çetin, N. (2016). Lise öğrencilerinin akademik erteleme davranışlarının incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Ellis, A. ve Knaus, W. J. (1979). Overcoming procrastination: or, how to think and act rationally in spite of life’ s inevitable hassles. Signet.
Lay, C. H. (1986). At last, my research article on procrastination. Jour- nal Of Research İn Personality, 20(4), 474-495.
Yıldırım, İ. (2000). Akademik başarının yordayıcısı olarak yalnızlık, sınav kaygısı ve sosyal destek.
Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 18:167-176.
/anadoluuniversitesi /Anadolu_Univ /anadoluuniv
/anadoluuniv
/anadoluuniversitesi /Anadolu_Univ
/anadoluuniv /anadoluuniv
/anadoluuniversitesi /Anadolu_Univ /anadoluuniv
/anadoluuniv
/anadoluuniversitesi /Anadolu_Univ
/anadoluuniv /anadoluuniv
Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi size yardım etmek için hazır!
Bize aşağıdaki iletişim kanallarından ulaşabilir ya da
merkezimize gelerek bireyle psikolojik danışma, grupla psikolojik danışma ve seminer hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
Anadolu Üniversitesi, Yunus Emre Kampüsü, Sinema Anadolu Karşısı www.pdrm.anadolu.edu.tr E Posta: [email protected]
Facebook : @anadolupdrm
