SON 10 YIL İÇİNDE, FRANSA'DA, İNŞAAT ALANINDA
GÖRÜLEN İLERLEMELER
Yazan : Y. Müh. Henri de Felice (P. C.) Çeviren ; Y„ Müh. Ali Tonkay (P. C.)
1950 denberi yapılan lojman, okul, has-tane veya fabrika gibi inşaat işlerine toplu bir bakış, bu alanda son on yıl içinde önem-li ilerlemeler olduğunu göstermeğe kâfidir. Bu ilerlemeler, etüt, hesap metotları ve teknik araştırma verileri sayesinde, artık bir bilim seviyesine gelmiş olan «Yapı Bilgisi» nin çeşitli kollarında gittikçe yayılmakta o-lan «endüstrileşme» ile gelişmiştir.
Bilgi, çalışma ve araştırma çabalariyle e-konomi, konfor, kalite ve hatta estetik kol-larında ileri sonuçlar elde edilmiştir.
Şehircilik ve Mimarlık, binlerce ve bazen çok daha fazla lojmanı içine alan «site» de-diğimiz geniş toplulukların ortaya çıkma-sını sağlamıştır. Bu siteler bazen bir k a ç üniteden, yirmi katlı bir kule ile onar katlı birkaç yapıdan tertiplenmiştir. İç avlular artıö tarihe karışmıştır. Binalar bir birinden ayrılmış ve aralarında geniş yeşil sahalar teşkili m ü m k ü n olmuştur.
Piyasa program ve projelerinin, gittikçe daha fazla sayıda lojman istemesi, bazı mü-teahhitlerin ağır prefabrike parçaları, ger-çek bir endüstri kurup imal etmelerine im kân vermiştir.
Diğer yönden piyasa rekabeti, eski me-tadlarla bina yapan müesseselerin de ciddî surette fiatlarında indirmeler yapmalarını sağlamıştır. Böylece cephe duvarı eleman-ları (Pencereler beraber veya ayrı olarak), döşeme elemanları gibi büyük parçaları ha-zırlıyan özel fabrikalar kurulmuştur.
*
* *
İlkel gerilmeli beton tatbikatı, özellikle, yüklerin ağır olduğu büyük açıklıklı endüs-tri yapılarında gelişmiştir. A r t ı k okul sa-lonları ve oldukça önemli açıklıklardaki döşmeler de, ilkel gerilmeli, seramik veya aderanslı teçhizatlı betonarme ile yapılmak-tadır. Çoğu yalnız kendi ağırlığından ileri gelen gerilemeleri karşılıyacak surette m a h -dut bir ilkel gerilme tatbik edilmektedir.
İki istikamette, düz teçhizatlı paraboloit kabuklardan yapılan çatılar da çok kullanıl-maktadır.
Tecrit gerektiren pisin ve su d e p o l a n gi-bi yapılarda ise yalnız ilkel gerilmeli beton kullanıldığı görülmektedir.
Son günlerde inşası bitmiş olan bir iş hanında, döşemelerin, su geçirmez karton-dan tüplerle hasıl edilmiş boşlukları olan, ilkel gerilmeli dallerden yapılmış oduğunu ve yükerin fazla olmasına rağmen açıklık-ların 18 metreye yaklaştığını görüyoruz.
*
* *
Çelik inşaat alanında, son on yıl içinde, yüksek karkas yapıların inşaatı çoğalmış ve kaynak tekniğinde önemli ilerlemeler ol-muştur. Atölye, hangar gibi endüstri yapı-larında boru sistemi yaygın olarak kullanıl-maktadır.
İçindeki açıklamalarla (CM 56) şartname-si, etüt büroları için çok kıymetli önder bir eserdir. Elektronik makinalar, karışık çer-çeve hesaplarının çabuk ve kolaylıkla yapı-labilmesini sağlamıştır.
Betonarmede artık yalnız ecroui çelikler ile yüksek aderanslı çelikler kullanılmak-tadır. Hesap metodları, ayrı ayrı incelenmiş ve gelişerek mühendise realiteyi d a h a ya-kından kavramasına imkân vermiş, böylece emniyet payının fuzulî kısmı atılarak eko-nomi sağlanabilmiştir. Yeni çıkan (BA60) şartnamesi bu çalışmaların bir sonucudur. Bu şartname kopma hesaplarının deneysel neticelerine dayanmaktadır. Laboratuvar ça-lışmaları, elâstiklik hipotezine dayanan kla-sik nazarî bilgileri t a m a m l a m a ğ a yönelmiş bulunmaktadır.
* *
Ahşap malzeme eski d u r u m u n u m u h a f a z a etmektedir. Dülgerlik işlerinde, bazı lüks pavyon çatıları gibi yapılardan başka, çatı işlerinde kullanılmamaktadır. F a k a t lanıalle yapıştırılmış olarak büyük açıklıklarda, 30, 40 ve hattâ 50 metre açıklıklı müştemilat çatılarında (jimnastik salonları, atölyeler, v.s.) yerini bulmaktadır.
Diğer taraftan, ahşap, ince yapı kısımla-r m d açok kullanılmaktadıkısımla-r. L o j m a n ve
bü-La Revue des İngenieurs'den:
rolarda mozaik parke, dayanıklı olması ve çeşitli desenleriyle gösterişli bulunması se-bebile tercih edilmektedir. Buna paralel olarak, geleneksel parkeler de yerlerini m u h a f a -za etmekte ve tutulmaktadır. L o j m a n l a r d a artık yalnız düz kapı yapılmaktadır. Bir çok müteahhitler normlara göre ve sıkı bir kontrol altında, şekil değiştirmeğe ve izolas-yon kusurlarına karşı garantili olarak, seri halinde imâl etmektedirler. Eskiden m a -rangoz ustalarının el ile yaptıkları dış çer-çeveler şimdi, günde 2000 pencere yapan fabrikalarda imâl edilmektedir. Fabrikasyon hem büyük bir presizyonla kalitede intizamı sağlamakta hem de ucuzluk temin etmekte-dir. Sıcak memleket ağaçları budaksız ol-duğundan yerli keresteden d a h a fazla rağ-bet görmektedir. Cephe panolarında da ah-şap kullanılmasına devam edilmektedir.
* * *
Çatı örtüsü işlerinde kiremit ve arduvaz, yeni malzeme ile birlikte, eski yerlerini mu-hafaza etmektedir. Çimentolu amyanttan yapılmış hafif örtüler veya otoportan alü-minyum bacalar, çatı meyillerini azaltmak, aşıkları hafifletmek ve sür'atle kurulmak imkânlarını sağlamaktadır.
Tecritli teraslar da devamlı olarak taraf-larınca yapılmaktadır, işçilik kaidelerinin ö-nemle tatbiki ve sıkı konrol sayesinde izo-lasyon kaliteleri yükselmiş bulunmaktadır.
*
* *
Karkas binaların örtülmesinde, cephe pa-noları ile perde - duvarların kullanılması bir kaç seneden beri yaygın bir hal almıştır. Modern cephelerde bazen çok kuvvetli renk-ler kullanılarak azaltılmağa çalışılan hare-ketsizliğe gözler henüz iyice alışmamış bu-lunmaktadır. Fakat, bu prefabrike cephe panoları ile perde - duvarların, geleneksel tuğla veya beton briket duvarlara nazaran çok fazla avantajları olduğu da bilinen bir gerçektir. Ç o k hafif olduklarından taşıyıcı iskelet de d a h a hafif ve basit olmaktadır. Ç o k kolay ve çabuk yerlerine
konmaktadır-D Ü Z E L T M E : Arkitekt 308
• ANKARA GÜLHANE ASKERÎ
TIP AKADEMİSİ MİMARÎ PROJE
MÜSABAKASI HAKKINDA
D Ü Z E L T M E ;
A n k a r a G ü l h a n e Askerî T ı p Akademisi ve Hastanesinin, geçen yıl açılan proje ya-rışmasına, birinci m ü k â f a t ı kazanan projeyi geçen 307 N o . lu sayımızda yayınlamıştık.Bir tertip hatası olarak
proje-nin sahipleri: Y. M ü h . M i m a r Yılmaz S A N L I Yılmaz T U N C E R , G ü n e r A C A R , isimleri-nin yazılması maalesef
unu-tulmuştur.
Arkadaşlarımızdan özür diler, yanlışlığı düzeltiriz.
lar. İnce olduklarından, faydalanılan net satıhlar fazlalaşmıştır. İç ve dış sıvalar kal-mış, b u suretle ekonomi sağlanabildiği gibi, kârgirin rutubeti olayı da bahis konusu ol-madığından inşaatın biter bitmez işgali m ü m k ü n olabilmektedir.
Yapılan incelemeler ve deneyler sonunda çok rijit, iyi tesbit edilmiş, dayanıklı, rüz-gâra mukavim, havaya, ısıya ve suya karşı iyi izole edilmiş ve b a k ı m ı kolay panolar
el-de edilmiştir. , Isıtma hususunda, büyük sitelerde, şofaj
şebekelerinin geliştiğini görüyoruz. Yeni ya-pılan sitelerde, işletme kolaylığı, ekonomik oluşu, bakımında bir zorluk b u l u n m a m a s ı ve havayı kirletmemesi bakımlarından iyi etüt edilmiş, merkezsel şofaj tesisatına doğru gidilmektedir. L o j m a n ve bürolarda
rayon-nement suretile ısıtma çok rağbettedir.
Elektrik işlerinde, plastikten makinalar ve kabloların kullanılması yaygın bir hale gel-miştir.
*
* *
Son yıllarda resmî ve özel sektörlerde
bu-lunan meslek kurullarının çok geliştikleri ve yeni yeni teşekkülerin de ortaya çıktık-ları görülmektedir.
C. S. T. B. ]) 1948 de kurulmuştur.
Kıy-metli elemanları ile, ihtisas komisyonların-da, yeni malzeme ve yeni metodları olduğu kadar geleneksel olanları da incelemektedir. H e r inşaat kısmı için teknik şartnameler hazırlamakta olup bu şartnameleri 1958 denberi D. T. U. 2) adı altında
toplamakta-dır.
Çeşitli kurullar t a r a f ı n d a n hazırlanan şartnameleri birleştirmenin doğru olacağı göz önüne alınmakta ve özellikle hesap me-todları birleştirilmiş bulunmaktadır. (CM 56, BA 60, N V 46).
Yine C. S. T . B. çok geniş tutarak hazır-ladığı (R. E. E . F . 58) i yayınlamıştır. Bu eser yedi ciltte ve müteharrik sahifelerde ö-zel mevzuatı, şartnameleri, normları, yapı bilimine ait nazariyelerle kaliteye ait D. T . U. ları bir araya toplamıştır. Bu sahifeler-de, C. S. T. B., h e r iki ayda bir, mimarî ve teknik alanlarında ortaya çıkan yenilikleri yayınlamaktadır.
Diğer t a r a f t a n (I. T. B. T. P.) 3) her ay
bir broşür yayınlamakta ve bunlarda teknik konferansları, kendisinin tertiplediği şantiye gezilerinden elde edilen bilgileri, laboratu-var araştırmalarında bulunan faydalı sonuç-ları bildirmekte ve teknik dokümanlar ver-mektedir. Betonarme, ahşap inşaat ve çelik yapılar konularında çok önemli broşürler de yayınlamıştır. Kitaplığı çok zengindir, 200 fransız ve 400 k a d a r yabancı dergiye abo-nedir.
1956 da telefonla ücretsiz olarak teknik izahat verme servisini açmıştır. Malzemec: adresleri, yeni yayınlar, belli bir iş için pi-yasada bulunan malzeme, yapılmış veya ya-pılacak deneyler için tavsiyeler, teknik ko-nularda fikir verme, çare b u l m a v.s. gibi hususlardaki istekleri cevaplandırmaktadır. Bu servis için (F. N . B.) 4) ve (F. N . T . P.) 5)
ile diğer meslek kurulları ve laboratuvarlar da bütün kaynaklarını birleştirmiş bulun-maktadır.
Meslek adamları tarafından k u r u l m u ş o-lan (L. B T. P.), 25 yıldan fazla bir zaman-dan beri çalışmaktadır. Son on yıl içinde çalışmalarını çok arttırmış bulunmaktadır.
