BAŞ AĞRISINA YAKLAŞIM

(1)

BAŞ AĞRISINA YAKLAŞIM

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

DR SEMRA ASLAY 2016

(2)

BAŞ AĞRISI OLUŞUMU

• Baş ağrısı, kafadaki ağrıya duyarlı yapıların

(kafatasını saran tüm dokular) uyarılması, gerilmesi ya da basıncı ile oluşur

• Baş ağrısında rol oynayan ağrıya duyarlı yapılar kan damarları,baş boyundaki extrakranial

yapılar,intrakranial yapılar içinde;kafa tabanındaki arterler ve büyük dalları,periarterial duramater ve venöz sinüsler

• Beyin parankimi ve örten meningeal yapıların büyük kısmı ağrıya duyarlı değildir

(3)

• Geleneksel olarak ağrı oluşumuyla ilgili mekanizmalar;kranial damarların

vazodilatasyonu,boyun ve saçlı deri kaslarının kasılması,damarların ve ağrıya duyarlı diğer

yapıların gerilmesi ve inflamasyonu ile açıklanmıştır.

• Bununla birlikte son on yılda baş ağrısı oluşumunda seratonin ve diğer reseptörlerin vazodilatasyon ve kas kontraksiyon teorilerini birleştiren nörojenik teori tanımlanmıştır.

(4)

• Güncel düşünceler,baş ağrısına yol açan

mekanizmaları vaskuler veya muskuler kökenli olarak tanımlamanın önemsiz olduğunu

vurgularken,bunların her ikisinin merkezi

nörotransmisyonun patofizyolojik görüntülerini oluşturduğu yönündedir

• Baş ağrıları genel bir yaklaşımla altta yatan bir

nedenin tanımlanamadığı primer baş ağrıları ve altta yatan bir nedenin olduğu sekonder ya da organik

baş ağrıları olarak ikiye ayrılır

(5)

(6)

(7)

BAŞ AĞRISI ETYOLOJİ

1) PRİMER NEDENLER

2) SEKONDER NEDENLER 3) DİĞER

(8)

SEKONDER BAŞAĞRISI

NEDENLERİ

(9)

CRITICAL SECONDARY CAUSES REVERSİBLE SECONDARY CAUSES

(10)

PRİMER BAŞ AĞRISI NEDENLERİ

• MİGRAİNE

• TANSİON

• CLUSTER

(11)

CİDDİ PATOLOJİYE İŞARET EDEN DURUMLAR

• Hayatındaki en şiddetli baş ağrısı olması

• Ağrının şiddeti,süresi,tipi ve diğer özelliklerinin daha önce çektiği ağrıdan farklı olması ve ağrının

değişmesi

• Ağrının ani başlaması ve hızla ilerlemesi

• Ağrının efor veya fiziksel aktivite sırasında aniden başlaması

• Kafa travması anamnezi olması

(12)

• Ateş,tansiyon yüksekliğinin olması

• Nörolojik semptom ve bulgunun olması(ense sertliği, papil stazı,kuvvetsizlik,mental durumda değişiklik)

• Epileptik nöbet bulunması

• Tedaviye cevap vermemesi(inatçı ve ilerleyici)

-bu gibi durumlar altta bir patoloji olabileceğini düşündürür ve mutlaka ileri tetkik gerektirir.

(13)

ANAMNEZ

Klinik hikaye baş ağrısının etyolojisini belirlemede çok önemli.

• Başlangıç zamanı:hastaya ilk sorulacak soru; ne zamandır başı ağrıyor,yoksa hayatında ilk kez mi?

-İkinci-üçüncü dekat genç yaşlar:primer baş ağrısı(migren,gerilim)

->50 yaş:temporal arterit,tümör,serebrovasküler hastalıklar

(14)

• Zaman içindeki seyri:

-Tekrarlayan,arada ağrısız zamanları ağrı ataklarının takip ediyor,ağrı kesicilere yanıt iyi:primer

- Yılın belli ay veya mevsiminde hep aynı günlerde günün belli saatinde gelen kısa sürede geçen

tekrarlayıcı çok şiddetli ağrı:cluster

(15)

-İşe gittiğinde,eve döndüğünde veya belli ortamlarda başlayan ağrı:gerilim

- Ayda 1-2 kez gelen,1-2 günde geçen tekrarlayıcı ağrı:migren

-Ağrı ilk kez oluyor ve gitgide ilerliyor:sekonder

(16)

ZAMAN İÇİNDEKİ SEYRİNE GÖRE BAŞ AĞRILARI

ANİ BAŞLANGIÇLI ŞİDDETLİ VE İLERLEYİCİ BAŞ AĞRISI

• Subaraknoid kanama

• İntraserebral kanama

• Epidural ve subdural hematom

• Hipertansif ensefalopati

• Akut glokom

• Sistemik ateşli hastalıklar

(17)

ANİ BAŞLANGIÇLI ŞİDDETLİ FAKAT TEKRARLAYICI BAŞ AĞRISI

• Migren

• Cluster baş ağrısı

• Hipertansiyon atakları

• Trigeminal nevralji

(18)

GÜNLER İÇİNDE GELİŞEREK İLERLEYEN BAŞ AĞRISI

• İntrakranial yer kaplayıcı

lezyonlar(tümör,apse,subdural kanama)

• Psödotümör serebri

(19)

AYLAR İÇİNDE GELİŞEN VE ZAMAN İÇİNDE DEĞİŞİKLİK GÖSTEREN BAŞ AĞRISI

• Gerilim tipi baş ağrısı

• Psikiyatrik nedenler

• İlaca bağlı rebound baş ağrısı

• Tümör

(20)

• Ağrının şiddeti:

Çok şiddetli ağrı:migren,sak,cluster,trigeminal nevralji

• Ağrının lokalizasyonu:Aynı lokalizasyonda değişik ağrı türleri de olabilir diğer özelliklerle birlikte

değerlendir

migren:Başın bir yarısında genelde.tümünde veya bilateral olabilir

(21)

• Periorbital ve temporal alana yayılan ağrı:cluster,temporal arterit,göz

hastalıkları(glokom,optik nevrit)

• Enseden başlayan ve başı saran

ağrı:gerilim,HT,intrakranial lezyonlar

• Başın tamamını saran, şiddetliağrı:SAK,migren

• Yüzde lokalize ağrı:trigeminal nevralji,çene ve diş,sinüs patolojileri

(22)

• Ağrının karakteri:

-Vasküler kökenli ağrı: zonklayıcı,çekilme tarzı -Gerilim tipi:sıkıştırıcı,başında bant varmış

gibi,başta sızlama

-SAK,intraserebral kanama:bıçak saplanır gibi ani şiddetli,dayanılmaz

-Cluster:delici.oyucu şiddetli ağrı

-Trigeminal nevralji:yüzünde ani başlayan şimşek çakar gibi ağrı

(23)

• Ağrıyı başlatan ve hafifleten nedenler:

- Eforla veya fiziksel aktivite sonucu olan: SAK veya intraserebral kanama

- Sıkıntılı,huzursuz ortamda başlayan: gerilim - Travma sonucu: subdural, epidural,

intraserebral kanama

- Aşırı uykusuzluk,aşırı uyuma,mensturasyon, bazı gıdaların alımıyla ortaya çıkan: migren

(24)

-Yüze temas eden bir uyarıcı sonucu başlayan:

trigeminal nevralji

-Öksürme,ıkınma gibi venöz dönüşü engelleyen durumlarda başlayan: İntrakranial yer kaplayan lezyon

migren:Sessiz loş ortam ve fiziksel aktivitenin kısıtlanması ağrıyı azaltır,aksi artırır

gerilim:Rahtsız,stresli ortamdan uzaklaşmayla azalır,aksi durumda artar

(25)

SAK:başın öne arkaya aşırı hareketi ağrıyı artırır,aksi azaltır

• Ağrıya eşlik eden bulgular:

migren:bulantı,kusma,ışık ve sesten rahatsız olma egzersiz toleranssızlığı

cluster:gözde yaşarma,kanlanma, burun akıntı

SAK:bilinç bulanıklığı,kusma,başın öne eğilmesinde zorluk ve ağrıda artma

(26)

menenjit:ateş,bilinç bozukluğu,başın öne hareketiyle ağrıda artma

intrakranial yer kaplayan lezyon:fokal nörolojik

bulgular(bir tarafta kuvvetsizlik,uyuşukluk,bir tarafı görememe),epileptik nöbetler

• İlaçlara yanıt

• Aile hikayesi

(27)

FİZİK MUAYENE

 Genel görünüm

 Vital bulgular(ateş,tansiyon)

 Baş boyun ve sinüs muayenesi

 Temporal arter palpasyonu(temporal arterit)

 Dişler ve temporomandibular eklemlerin muayenesi

 Göz muayenesi,fundoskopi(iritis,glokom,görme defektleri,papil ödemi)

 Nörolojik muayene

 Meninks irritasyon bulguları

(28)

LABORATUVAR İNCELEMELERİ

• Hemogram

• Rutin biyokimya

• Kan gazı (karboksi Hb)

• LP (menenjit,BT- şüpheli SAK) ICP’ de kontrendike (papil ödemi yok+normal bilinç düzeyi+normal

nörolojik muayene)

• Göz dibi

• Kranial BT-MR

(29)

GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

• Kranial BT (negatif BT tek başına SAKı dışlamaz) - Kontrastsız

-Kontrastlı:Küçük lezyonlar(küçük beyin kitleleri,HIV+ birinde serebral toxoplazma)

• Kranial MR: Diffüz aksonal yaralanma,küçük parankimal kontüzyonlar,izodens subdural kanamalar,tümörler(BT ‘den duyarlı)

(30)

ACEP BAŞ AĞRISI KATEGORİLERİ

Baş Ağrısı Kategorisi Örnekler

I)Acil tanı ve tedavi gereksinimi

olan ikincil kritik nedenler SAK,menenjit,artmış ICP’li beyin tm

II)Acil tanı ve tedavi gereksinimi

olmayan ikincil kritik nedenler Artmış ICP olmayan beyin tm

III)Genellikle benign ve

reversible ikincil nedenler Sinüzit,HT,LP sonrası baş ağrısı

IV)Primer baş ağrıları Migren,gerilim,küme

(31)

ÖZEL DURUMLAR

• KADINLAR:Migren

• GEBELER:Migren,preeklampsi

• YAŞLILAR(>50 yaş) :Sekonder baş ağrısı

• HIV / İMMÜNSÜPRESELER:Toxoplazmozis,sss lenfoması

(32)

HAYATI TEHDİT EDEN BAŞ AĞRISI NEDENLERİ

• SAK

• MENENJİT

• İNTRAPARANKİMAL KANAMA,SEREBRAL İSKEMİ

• SUBDURAL HEMATOM

• BEYİN TÜMÖRÜ(ICP artışlı)

(33)

SAK

• Epidemiyoloji:

- USA’ da yıllık insidans 10000’ de 1

- Acil servise ani şiddetli baş ağrısıyla başvuran ve normal nörolojik muayenesi olan hastaların

%12’ si sak

-Genç yaşlarda görülür( ortalama 50) -Mortalite hızı yüksek 6 ay içinde %50

(34)

(35)

• Klinik:

-%50 normal muayene ve vital bulgular -En sık lokalizasyon occipitonuchal.atipik

presentasyonlar var ör:boyun radikulopati düşündürtebilir yanıltır

-Ağrının tedavisiz düzelmesi ^SAK’ ı ekarte ettirmez -Ağrının servikal vertebralara geçişi subarachnoid

kanın spinal kanala geçtiğini gösterir

(36)

• Tanı:

-Kranial BT (ilk 24 saat %93 sensitif ilk 12 saat daha yüksek)

-Kranial BT negatif+şüphe=>LP

-Sak tanısında altın standart LP sıvısında ksantokromi varlığı

(37)

MENENJİT

• Viral veya bakteriyel: ^Ani şiddetli baş ağrısı

• İmmün süpreselerde kriptokokal menenjit: baş ağrısı sinsi,ateş ve ense sertliği olmayabilir

• Şüphe varsa LP zorunlu

• Normal nörolojik muayene+normal bilinç+papil ödem yokluğu:LP nin BT ye üstünlüğü önceliği yok

• LP de gecikme varsa,bakteriyel menenjit şüphesinde antibiyotik tedavisi hemen başla

(38)

İNTRAPARANKİMAL KANAMA

• Beyin parankimi içine kanama

• Etyoloji: HT,vasküler

anomaliler,vaskülitler,koagülopatiler,beyin tm,enfeksiyon,ilaç

• Klinik: Kanamanın yerine, yaygınlığına göre

Ani şiddetli baş ağrısı,kusma,lezyon yerine göre nörolojik defisit,koma

(39)

• Tanı:kranial BT(MR kanı hemen göstermez)

• Tedavi: kanamanın büyüklüğüne,hastanın yaşına ve genel durumuna bağlı olarak;

-Konservatif: tansiyon kontrolü,bayin ödemi varsa düzeltme,koagülasyon bozuk düzeltme,elektrolit metab düzenleme

-Cerrahi

(40)

BT’de primer intraserebral kanama.

Sağ putamino-kapsüler bölgede primer intraserebral kanama (hiperdens) ve çevresel ödem (hipodens).

Sağ yan ventrikül bastırılmış (kitle etkisi).

(41)

BT’de talamik kanama. Sağ talamusta yaklaşık 15 mm çapında talamik hematom (oklar).

(42)

SEREBRAL İSKEMİ

• Beyin dokusunun vasküler nedenlerle beslenmesinin bozulması

• Ety:İskemik veya hemorajik

• Ani ,fokal veya global,24 sa ve üzeri süren serebral disfonksiyon

• Lokalizasyona bağlı nörolojik bulgular,ölüm

(43)

• Tanı:

• Acilde ilk istenecek kranial BT

• Serebral gri madde ile ak madde arasındaki anatomik sınırlarının görünmez hale gelmesi kontrastsız BT'de iskeminin ilk belirtisidir ve inmenin başlangıcından sonraki ilk 3 saatte saptanabilir.

• Enfarkt BT de hipodens lezyon.

(44)

• MR iskemik lezyonda BT’ye üstün

• Akut dönemde BT kanamayı gösteren en duyalı yöntem

• Difüzyon MR normal MR ‘dan daha üstün

(45)

Solda n. caudatus ve putamenin konturlarının silinmiş olduğu görülüyor

(46)

Solda a. serebri media sulama alanının tümünü ilgilendiren geniş infarkt alanı görülüyor. İnfarkt sol yan ventriküle bası yapmakta ve arta hat

yapılarını sağa doğru itmekte

(47)

Tedavi: Yatış öncesi konservatif,semptomatik

• Amaç doku oksijenizasyonu ve hemodinamiyi optimal düzeyde tutmak

• ABC

• Ampirik olarak 2-3 lt/dakika O2 saturasyon>%92, po2>60-70,pco2<45

• Dehidratasyon önlenmeli

(48)

• Hipoglisemi saptanmadıkça dekstrozlu sıvı verilmemeli,kan şekeri<200

• Hipertansiyon, hipertansiyon acili ile karşı karşıya değilsek rutin olarak tedavi

edilmemelidir(yapılacaksa oral tabletle yavaş)

• Ateş varsa düşürülmeli<37.5

(49)

SUBDURAL KANAMA

• Uzak travma hikayesi+

• Antikoagulan kullananlarda,kronik alkolikler,yaşlılar(travma öyküsü net

değil):görüntüleme,inceleme eşiği düşük

• Bt negatif ancak şüphe devam ediyorsa kontrastlı bt veya MR

(50)

Akut subdural hematom

(51)

Kranyal BT incelemesinde (3a) yer yer izo-hipo-ve hiperdens görülen, kitle etkisiyle lateral ventrikülü silmiş bir kronik subdural hematom.

(52)

Aynı hastanın kranyal MR incelemesinde (3b) hematom içerisinde çeşitli evrelerdeki kanamalar daha net görülmektedir

(53)

Akut epidural hematom

(54)

BEYİN TÜMÖRÜ

• %70 hastada baş ağrısı+

• %8 hastada anormal bulgular ve nörolojik muayene

• Baş ağrısı uni-bilateral,intermittant-continue olabilir, tipik ağrı: sabahları kötüleşen bulantı kusmanın eşlik ettiği pozisyonla ilişkili

• Baş ağrısı tümöre bağlı düşünülüyorsa 24 saatlik gözlem sonrası normal bulgu,muayene ve papil ödem yokluğu durumunda hasta ayaktan takip

(55)

SEKONDER BAŞ AĞRISI

NEDENLERİ

(56)

TEMPORAL ARTERİT

• >50 yaş görülür

• Kadında sık

• Sistemik panarterit elastini fazla arterleri tutar

• En temel semptomu baş ağrısı %60-90 şiddetli zonklayıcı,frontotemporal bölgede

• Çenede kladikasyo,polimyaljia romatica varlığı TA i şiddetle düşündürür

• Temp arter:Non pulsatil,hassas zayıf nabız

(57)

(58)

(59)

• En ciddi komplikasyon görme kaybı(iskemik optik nörit)

• Tanı:5 kriterden 3 ünün varlığı 1)>50 yaş

2)yeni başlangıçlı lokalize baş ağrısı

3)temporal arterde hassasiyet / azalmış nabız 4)ESR>50mm/sa

5)arter biopsisinde anormal bulgular

(60)

• Tedavi:

• görme kaybını engellemek için hızla 40-60 mg oral prednizone

• İleri tetkik ve tedavi için sevk

(61)

OFTALMİK HASTALIKLAR

• Akut glokom ,iritis,optik nörit

• Dikkatli hikaye ve göz muayenesi

• Gerekliyse intraoküler basınç ölçümü

(62)

DAR AÇILI GLOKOM

• Oküler veya periorbital ağrı,kusma,mental durum değişiklikleri(yaşlılar)

• Görme keskinliğinde azalma

• Orta hatta fikse pupil

• Kornea ödemi

• Göz içi basınçta artma

(63)

OPTİK/RETROBULBER NÖRİT

• Oküler veya periorbital ağrı

• Işığa yanıtsız, sağlam göze ışık tutunca dilate olan pupil

• Görme keskinliği az

• Papil ödem

(64)

HİPERTANSİYON

• Genellikle yüksek diyastolik basınç

• Dikkat! Hipertansiyon sekonder baş ağrısı nedenlerinin bir işareti de

olabilir(stroke,feokromasitoma,preeklampsi)

• End organ hasarına dikkat!

• Tansiyon düşürücü tedavi

• Semptom ve tansiyonu düzeltilen hasta 24-48 saatlik takibi sağlanabiliyorsa taburcu

(65)

SİNÜZİT

• En sık maksiller sinüzit(yüz ön tarafında ağrı)

• Frontal sinüzit (alında)

• Ethmoid sinüzit(gözler arası ve arkasında)

• Sphenoid sinüzit(diffüz baş ağrısı)

• Baş ağrısı kafa pozisyonuyla değişir

• Renkli nazal akıntı,maxiller diş

ağrısı,ateş,dekonjestanlara zayıf cevap

• Tedavi:antib+dekonjestan+antiinflamatuar

(66)

(67)

İLAÇ İLİŞKİLİ VE TOKSİK/METABOLİK BAŞ AĞRILARI

• İlaçlar:Nitrat, MAO inh,kronik analjezik kullanımı

• Metabolik:^Hipoksi,hipoglisemi,hiperkapni

• Toksin: Monosodyum glutamat,karbonmonoksit

• Alkol kesilme sendromu

• Tanı: Hikaye ile sonra da şüpheye göre laboratuar

(68)

BENİGN İNTRAKRANİAL

HİPERTANSİYON(PSEUDOTÜMÖR SEREBRİ)

• Nadir

• Genç, obez hasta, uzun süredir olan baş ağrısı

• Bulantı,kusma,görme bozukluğu

• Etyoloji bilinmiyor(tiroid hastalıkları,oral

kontraseptif,tetrasiklin,vitamin A kullanımı ile ilişkili)

• Papil ödemi,normal bilinç düzeyi,normal BT,LP de artmış serebrospinal sıvı basıncı ile karakterize

(69)

• Tek ciddi komplikasyonu görme kaybı

• Tedavi:

-Başlangıç tedavi:Asetazolamid veya steroidler -İlaca yanıt yok=>Tekrarlayan LP ile drenaj

cerrahi şant/optik sinir kılıf delme operasyonu

(70)

İNTERNAL KAROTİD VE VERTEBRAL ARTER DİSEKSİYONU

• Spontan veya travma ile

• Genç yaşlarda( ort 40)

• İnternal karotid arter diseksiyonu: tek tarflı ön boyun ve baş ağrısı göz çevresi veya frontalde

• Nörolojik bulgular (TİA, stroke ,horner

sendromu,geçici monooküler körlük,kranial sinir felci)

(71)

(72)

Karotis diseksiyonunda konvansiyonel anjiografi. Karotis anjiografisinde

(lateral görünüm) sağ ICA’nın incelerek tıkandığı görülüyor (ok başı).

(73)

• Vertebral arter diseksiyonu tipik occipital ve posterior boyun ağrısı,beyin sapı TİA/stroke

• Tanı:Anjiografi,MR

(74)

LOMBER PONKSİYON SONRASI BAŞ AĞRISI

• LP yapılanların %10-36 sın da 24-48 saat içinde

• Persistan bos sızıntısına bağlı

• İnce LP iğnesi kıllanılmalı

• Tedavi:basit analjezikler,IV sıvı,IV kafein başarısız olursa medikal tedavi=>yama

(75)

PRİMER BAŞ AĞRISI

SENDROMLARI

(76)

(77)

MİGREN

• Epidemiyoloji:

-Yaygın

-Başlangıç ergenlik gençlik dönemlerinde -Prevalans erkeklerde %5,kadın %15-17 -40 yaşında pik sonra düşüş

(78)

(79)

• Patofizyoloji:

-Beyin dokusunun bazı tetikleyicilere verdiği beyin sapı yollarının disfonksiyonuyla sonuçlanan cevabı primer neden.

- Vasküler bozukluk sekonder. aura

vazokonstriksiyona bağlı ,baş ağrısı rebound vazodilatasyona bağlı

(80)

• Klinik:

• Auralı(klasik) veya aurasız -Aurasız formı sık

-4-72 saat

-Unilateral,zonklayıcı,fiziksel

aktiviteyle,kötüleşme,bulantı,kusma,fotofobi, fonofobi

-En sık vizüel auralar

(81)

AURA:

-Ağrıdan 5-30 dakika önce başlar -Işık çakmaları,parlayan

ışıklar,skotom,hemiparestezi,hemiparezi,nörol ojik semptomlar,afazi

-Bazen ağrı eşlik etmez

(82)

Tanı:aşağıdaki özelliklere uyan en az 2 atak 1) Geri dönüşlü aura semptomları(auralı için) 2) 4-72 saat süreli

3) Aşağıdakilerden en az 2’ sinin bulunması

• tek taraflı

• zonklayıcı,

• orta veya şiddetli ağrı

• fiziksel aktivite ile ağrıda artma

(83)

3)Ağrı sırasında aşağıdakilerden en az birinin bulunması

• bulantı ve/veya kusma

• fotofobi,fonofobi

4)Muayene sonunda diğer bir hastalığın bulunmaması

(84)

• Tedavi:

Dihidroergotamin,sumatriptan,ketorolak,klorp romazin,proklorperazin,metoklopramid,drope ridol,magnezyum sülfat,metilprednizolon

Karanlık sessiz oda

IV rehidratasyon

(85)

MİGREN TEDAVİ

ilaç Doz-uygulama Kontrendikasyon,yan etki

Dihidroergotamin 1 mg IV, 3 dak Gebelik,HT,KAH

Bulantı ,kusma ,ishal

Sumatriptan 6 mg SC Gebelik,HT,KAH

Koroner spazm,MI,disritmi Ketorolak 30 mg IV/60 mg IM PU hikayesi,gebede class B

3.trimesterde sakın

Klorpromazin 7.5 mg IV Gebede class c

Hipotansiyon

Proklorperazin 5-10 mg IV Gebede class C

Uyuşukluk ,distoni

Metokloperamid 10 mg IV Gebede class B

Uyuşukluk,distoni

Droperidol 2.5 mg IV yavaş/IM QT uzaması+/torsades de pointes

Magnezyum 2 gr IV 30 dak

Metilprednizolon 125 mg IV/IM Telcagepant (kalsitonin-gen

ilişkili peptid antagonisti) 160/300 mg Triptandan daha az YE

(86)

MİGREN ÖZEL DURUMLAR

GEBELİK

 Gebelikte özellikle 1. trimesterden sonra düzelir

Öncelikle non farmakolojik tedavi(buz uygulama,dinlenme)

Asetaminofen,NSAİD,metaklopramid

NSAİD 3. trimesterde kullanılmamalı(doğum sancısını inhibe eder,amniyotik mayiyi azaltır)

(87)

GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI

• Migren ile benzer fizyopatoloji

• Ağrı bilateral,nonpulsatil,efordan etkilenmez, bulantı kusma pek olmaz

• Tedavi: ^Basit analjezikler,NSAİD,ciddi olgularda migren tedavisi

(88)

(89)

CLUSTER(KÜME)TİPİ BAŞ AĞRISI

• Çok nadir(%0.4)

• Tedavisiz bile çok kısa sürer

• >20 yaş,kadında sık

• Trigeminal sinir disfonksiyonu

• Şiddetli,unilateral

• Orbital/supraorbital/temporal ağrı 15-180 dak

• Aynı tarafta konjuktival lakrimasyon,nazal konjesyon,rinore,yüzde ödem,myozis/pitozis

(90)

(91)

• Tedavi :

 yüksek akımlı oksijen %70 hastada etkin

 DHE ve sumatriptan

 NSAİD’ lar atak sıklığını ve şiddetini azaltır

(92)

Diğer Nedenler

• Trigeminal nevralji

• Temporomandibuler hastalık

(93)

Trigeminal Nevralji

• Ataklar halinde gelen şiddetli unilateral yüz ağrısı

• Trigeminal sinir yayılım bölgesinde

• Ataklar arası ağrı yok

• Saniyeler sürer

• Tedavi :medikal veya cerrahi

• Karbamazepin çok etkili tedavi

(94)

Trigeminal sinir ve innervasyonu

(95)

Temporomandibuler hastalık

• Temporomandibuler eklem disfonksiyonu(TMJ)

• Eklemi çevreleyen kas ve ligamanlar

• Semptomlar:Çene hareketi esnasında ağrı ve

ses,çene açılırken kitlenme,kısıtlı çene hareketleri dil,dudak,yanak ısırma,diş gıcırdatma

• Tedavi:Başlangıç basit analjezik,NSAİD