Granülamatöz Mastit Tan›l› Olgu Sunumlar›*
Dr. Feyzullah ERSÖZ (1), Dr. Mustafa fiENER (2), Dr. Savafl BAYRAK (3), Dr. M. Emin GÜNEfi (1), Dr. fiükrü ÇOLAK (3), Dr. Erdem fiENTATAR (3)
ÖZET
Memenin granülamatöz hastal›klar›yla gün geçtikçe daha s›k karfl›laflmaktay›z. Bu yaz›m›zda meme absesi olarak tedavi edilen iki olguyu sunmak istedik. Bu olgular patoloji incelemeleri sonucunda granülamatöz mastit tan›s› ald›lar ve bundan sonra yap›lan gö¤üs hastal›klar› incelemelerinde primer akci¤er tuberkülozu olduklar› ortaya konuldu.
Anahtar Kelimeler: Granülamatöz mastit, tüberküloz mastit
SUMMARY
Tuberculosis and Gran›lomatous Mastitis.
We meet granulomatous breast diseases frequently day by day. In this article, we discussed two cases which were diagnosed and treated as breast abscess. Patologic evaluation of these cases diagnosed as granulomatous mastitis and than chest disease clinic examination revealed that patients had primary lung tuberculosis.
Key Words: Granulomatous mastitis, Tuberculosis mastitis.
G‹R‹fi
Mastit ve meme absesi en s›k emzirmekte olan ve genellikle meme hijyenini iyi yapamayan kad›nlarda görülmektedir. Enderde olsa emzirmeyen kad›nlarda da mastitler ve meme abseleri oluflabilmektedir. Bu grupdaki kad›nlarda görülen mastitlerin etyolojilerinin ayd›nlat›lmas› tedavileri bak›m›ndan da önemlidir.
OLGU SUNUMU
Çocuk emzirmeyen ve daha önce sa¤ memelerinde abse nedeniyle tedavi edilmifl olan 34 ve 37 yafl›ndaki iki hasta ilk tedaviden sonraki ilk ay içerisinde ayr› ay- r› zamanlarda klini¤imize yine sa¤ memelerinde k›zar›k- l›k, flifllik ve a¤r› ile baflvurdular. Hastalar›n fizik mua- yene ve görüntülemeleri yap›ld›ktan sonra (fiekil 1) genel anestezi alt›nda abse drenaj› ve debridman› uygu- land›. Abse duvar›ndan etyolojiyi araflt›rmak için biopsi örnekleri al›nd›. Her iki hastan›n tedavisi yara pansu-
manlar› ve genifl spektrumlu antibiotik (Sefuroksim 1 gr flk 2x1) kullan›m› ile sürdürüldü. Biopsi örneklerinin histopatolojik tan›lar› (fiekil 2) granülamatöz mastit olarak rapor edildi. Ülkemiz koflullar› göz önüne al›nd›-
¤›nda granümatöz mastitin nedenleri ilk s›rada tüber- küloz enfeksiyonu düflünülmesi gerekti¤i için her iki hasta da tüberküloz aç›s›ndan gö¤üs hastal›klar› klini¤i- ne gönderildiler. ‹lgili klinikte yap›lan araflt›rmalar so- nucunda hastalarda primer akci¤er tüberkülozu oldu¤u saptanarak antitüberküloz tedaviye al›nd›lar.
fiekil 1: Mamografi
Memede ›l›ml› ödem paterni bulgular› var. Önde cilt ve ciltalt› dokularda bozulma ve kal›nlaflma mevcut. Ma- maografik bulgular›n inflamasyon düflündürüyor.
48
SSK ‹stanbul E¤itim Hastanesi, 2. Genel Cerrahi Klini¤i Uzman (1), fiefi (2), Asistan› (3)
*Bu çal›flma, 18-20 Eylül 2003 tarihinde düzenlenen ‹stanbul Meme Kanseri Konferans›-2003’de poster olarak sunulmufltur.
‹stanbul T›p Dergisi 2004; 2: 48-50
49
fiekil 2: PiyesTARTIfiMA
Granülamatöz mastit nadir bir hastal›k olup ilk defa 1972'de Kessler ve Wolloch taraf›ndan tan›mlanm›flt›r (1).
Etyolojisi tam olarak ayd›nlat›lmam›fl olmas›na ra¤- men ilk defa Dehertogh ve arkadafllar› taraf›ndan steroid ile baflar›yla tedavi edildi¤i ifade edilmifltir (2, 3).
Granülamatöz mastit tedavideki farkl›l›¤›ndan dolay›
tüberküloz, fungal enfeksiyon, plazma hücreli mastit ve sarkoidozdan ayr›lmal›d›r.
Tüberküloz mastit ise ilk defa 1829 y›l›nda Sir Astley Cooper taraf›ndan tan›mlanm›fl olup, cerrahi ile tedavi edilen meme hastal›klar›nda içinde %0.025 ile %0.1 oran›nda görülmektedir (4). ‹nsidans, geliflmemifl ülke- lerde ise daha fazlad›r. Buralarda cerrahi ile tan› konul- mufl tüberküloz orjinli meme hastal›klar› oran› %3-4.5' dir (5). Fizik muayenede karsinom ve bakteri kaynakl›
abse ile benzerlik gösterdi¤inden tan›s› da kolay de¤ildir (6).
Tüberküloz mastit erkeklerde oldukça nadir olup s›kl›kla 20-50 yafl aras› kad›nlarda görülür. Özellikle emziren, multipar kad›nlarda s›kt›r, çünkü bu dönemde meme enfeksiyon ve travmaya hassast›r (4).
Tüberküloz mastit primer veya sekonder olabilir.
Primer tüberküloz mastit memeden baflka bir kayna¤›n belirlenemedi¤i zaman akla gelirki oldukça nadirdir.
Hastal›¤›n baflka bir odakta bulunmas›yla meydana ge- len tüberküloz mastit ise sekonder tüberküloz mastit olarak adland›r›l›r (4). Bizim olgular›m›z bu bak›m›ndan sekonder tüberküloz mastit grubuna girmektedir. Sekon- der tüberkülozda enfeksiyon yay›l›m› hematojen, lenfojen ve direkt bulaflma ile meydana gelir. Hematojen yay›l›m basilin doku kan ak›m›na girmesiyle meydana gelir.
Direkt yay›l›m ise özellikle etkilenmifl kostakondral bileflke, omuz veya sternal eklemden olur. Enfeksiyonun en s›k yay›l›m flekli ise lenfojen yoldur. Bu yay›l›m ak-
siller, supraklaviküler, servikal ve mediastinal lenf nod- lar›ndan kaynaklanabilir. Rapor edilen tüm vakalarda aksiller lenf tutulum oran› %50-75'dir (7, 8, 9, 10, 4).
Tüberküloz mastitin en s›k bulgusu meme üst d›fl kadrandaki kitledir. Kitle fluktuasyon verebilir, s›kl›kla üzerindeki cilt ödemli ve kabad›r. Kitlenin cilde fiksas- yonu ve fistülizasyonu s›k de¤ildir ancak görülebilir.
Meme bafl› ak›nt›s› ve a¤r› nadirken, meme bafl› ve cilt retraksiyonu olabilir. Genç hastalarda pyojenik enfek- siyon bulgular› ile kendini gösterirken yafll› hastalarda s›kl›kla sert kitle fleklinde ortaya ç›kar (4).
Radyolojik ve klinik görünüm gözönüne al›nd›¤›nda tüberküloz mastit üç ana gruba ayr›l›r.
1. Nodüler form: Memede yuvarlak, kazeöz lezyon fle- kilde büyüyen formdur. Mamografide ki görünüm kan- serden net ay›rt edilemiyen konturu net olmayan, yo¤un yuvarlak veya oval tümör gölgesi fleklindedir.
2. Diffuz form: Memede multipl tüberküloz oda¤› olup bunlar ülsere olup cilde aç›lan çok say›da ak›nt›l› sinüse sebeb olabilirler. Mamografide inflamatuar kanser ile benzer flekilde ciltte yayg›n kal›nlaflmalar vard›r.
Memedeki bu lezyona ek olarak s›kl›kla aksiller lenf tutulumu mevcuttur.
3. Sklerozan form: Belirgin özellik fibrozisin kazeöz süreçden daha bask›n olmas›d›r. S›kl›kla yafll› kad›nlar- da görülür. Mamografide süt bezlerinde artm›fl yo¤unluk ve homojenite görülür (4).
Oh ve arkadafllar›n›n yapt›¤› çal›flmada 17 tüberkü- loz mastitli hastan›n radyolojik özellikleri irdelenmifl ve sonuçlar flu flekilde ç›km›flt›r. 12 hastada kitle, 3 has- tada kalsifikasyon, 5 hastada sipiküler kenarl› asimetrik yo¤unluk, ve 8'inde aksiller lenf nod büyüklü¤ü saptan- m›flt›r (9).
‹nce i¤ne aspirasyonundan veya meme bafl› ak›nt›s›n- dan elde edilen aspiratta aside rezistan bakteri gösteril- mesi tan› için yararl› olabilir.
Meme tüberkülozu tedavisi kitlenin lokal eksizyonu ile beraber medikal antitüberküloz teavinin uygulanma- s›d›r.
Granülamatöz mastit olgular›nda etyoloji araflt›r›l›r- ken meme tüberkülozu hastal›¤›n s›kl›kla karfl›lafl›ld›¤›
ülkelerde ak›ldan ç›kar›lmamal›d›r.
KAYNAKLAR
1. Kessler E, Wolloch Y (1972), Granulomatous mastitis; A lesion clinically simulating carcinoma. Am J Clin Pathol 58:642-646.
2. DeHertog DA, Rossof AH, Harris AA, Economou SG (1980) Prednisolone management of granulomatous Op. Dr. Feyzullah Ersöz ve Ark. Granülamatöz Mastit Tan›l› Olgu Sunumlar›*
‹stanbul T›p Dergisi 2004; 2: 48-50
50
mastitis. New England Journal Med 303: 799-800.
3. Kanazawa S, Nagae T, Fukuda K, et al.
Granulomatous lobular mastitis: difficulty of diagnosis.
Int J Clin Oncol (2000) 5: 57-61.
4. Kalaç N, Özkan B, Bayiz AB, Demira¤ F, Demira¤ D. Breast tuberculosis. The Breast (2002) 11, 346-349.
5. Hale JA, Peters GN, Cheek JH. Tuberculosis of the breast: rare but still extant. T Am J Surg 1985; 150:
620-624.
6. Domingo CH, Ruiz J, Roig J, Texido A, Aguilar X, Morrera J, Tuberculosis of the breast: a rare modern disease. Tubercle 1990; 71: 221-223.
7. Wilson TS, Macgregor JW. The diagnosis and treatment of tuberculosis of the breast. Can Med Assoc J 1963: 89; 1118-124.
8. Yip CH, Jayaram G, Swain M. The value of cytolog in granulomatous mastitis: a report of 16 cases from Malaysia. Aust N Z J Surg 2000; 70 (2): 103-105.
9. Oh KK, Kim JH, Kook SH. Imaging of tuberculous disease involving breast. Eur Radiol 1998; 8 (8): 1475- 1480.
10. Grupta D, Rajwanshi A, Grupta SK, Nijhawan R, Saran RK, Singh R. Fine needle aspiration cytology in the diagnosis tuberculous mastitis. Acta Cytol 1999;
43 (2): 191-194.
