Ankara Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü
Dersin Adı: KANITA DAYALI SOSYAL HİZMET UYGULAMASI
Sorumlu Öğretim Üyesi: Arş. Gör. Dr. Burcu
Özdemir Ocaklı
YARI DENEYSEL ÇALIŞMALAR
Sosyal hizmet uygulamasının
değerlendirilmesinde en sık kullanılan araştırma yöntemidir
“Çıktı çalışmaları” (outcome studies) adı da verilir.
Seçkisiz örnekleme (randomized) yapılmadan tasarlanan müdahaleli çalışmalar
Yapılan müdahalenin etkinliğini araştırmaya
yardımcı olur
Yarı deneysel çalışmalar:
“Arzulanan olumlu değişimin sağlanması için bir dizi eylem ve etkinliğin formüle edilerek
gerçekleştirilmesi, bilimsel yöntem aracılığıyla gerçekleştirilen uygulamaların değerlendirilmesi ve alandaki uygulamacılara yardım etmek için müdahaleyle ilgili bilgi üretilmesi” sürecidir .
“Önce-sonra müdahaleli çalışmalar” (pre-post,
before-after intervention) olarak da adlandırılır.
Grup çalışmaları (Cohort Studies): Bir grup insanın zamanın bir noktasıyla diğer noktası arasındaki değişimlerinin gözlemlendiği
çalışmalar
Ileriye dönük çalışmalar (Prospective)
Geriye dönük çalışmalar (Retrospective)
Yarı-deneysel tasarımları ölçüm sayısına göre ikiye ayrılabilir:
1.Kontrol veya karşılaştırma gruplu öntest ve sontest uygulamalı tasarımlar
2. Kontrol veya karşılaştırma gruplu (yalnızca)
sontest uygulamalı tasarımlar
Kontrol veya Karşılaştırma Gruplu Öntest ve Sontest Uygulamalı Tasarımlar
1. Öntest–sontest uygulamalı müdahalesiz kontrol gruplu tasarım
2. Öntest–sontest uygulamalı müdahaleli karşılaştırma gruplu tasarım
Müdahale grubu
Müdahalenin uygulandığı grup
Kontrol grubu
Müdahalenin uygulanmadığı grup
Karşılaştırma grubu
Alternatif müdahalenin uygulandığı grup
Bir müdahalenin hiçbir müdahale olmamasına göre
kıyaslanmasından ziyade, başka bir müdahaleye göre kıyaslanması placebo etkisini azaltarak daha sağlıklı sonuçlar verebilir.
Kontrol veya Karşılaştırma Gruplu Sontest Uygulamalı Tasarımlar
Herhangi bir müdahale içermeyen kontrol gruplu tasarım
Müdahale içeren karşılaştırma gruplu tasarım
Genellikle eğitim gruplarında yapılır.
Neden yarı-deneysel çalışmalar?
SHU için hizmet sundukları bireylerin hizmetin öncesine göre ne ölçüde değişim
gösterdiklerini bilmek temel bir mesleki gereksinimdir.
SHU olarak müdahaleden sonra müracaatçının daha iyi, sağlıklı ve işlevsel olduğunu görmek isteriz.
Yapılacak uygulamlardan hangisinin daha etkin olduğunu ölçmek gerekir.
Ör. Koruma altındaki çocuklar için sevgi evi mi
yoksa çocuk evi mi daha nitelikli ve etkilidir?
Sormamız gereken sorular
Belirli bir hizmeti aldıktan sonra müracaatçıların durumu nedir?
Ör. Evde bakım hizmeti ve yaşam kalitesi
Belirli bir hizmetten yararlanan müracaatçılaırn bu
hizmeti almayanlarla karşılatırmalı olarak durumu nedir?
Ör. Standart huzurevi bakımı
Deneysel müdahale yapılan müracaatçı sistemi üzerinde gerçekten müdahelenin kendisi mi etkili olmuştur? Yoksa müdahale placebo etkisi mi yaratmıştır?
Terapötik ilişkinin kendisi
Kullanılan teknikler
Plasebo etkisi (Yunanca “size iyileştireceğim”)
Sosyal Hizmet Alanında Yarı-Deneysel Çalışmaların Yeri
Rubin ve Parrish (2007) iki sosyal hizmet dergisindeki yarı deneysel çalışmaların sıklığını incelemişlerdir
Research on Social Work Practice
Social Work Research
2000-2005 arasındaki çalışmalar incelenmiş
Yarı-deneysel 49 çalışmaya rastlanmış.
Türkiye’deki çalışmalar
Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi’nde ise 2000- 2016 yılları arasında sadece 9 çıktı çalışması yapıldığı görülmüştür.
Grupla sosyal hizmet müdahaleleri, yaratıcı drama müdahalesi, aile müdahalesi ve eğitim müdahaleleri
Müdahale içerikli tezler incelendiğinde ise sadece 4 adet doktora tezinin yapıldığı
görülmüştür.
Türkiye’de sosyal hizmet alanında
araştırmacılar genellikle nicel ve nitel
yöntemlere dayanan gözlemsel çalışmaları
tercih etmektedirler.
Yarı-deneysel çalışmalar görece küçük ölçekli bilimsel çalışmalardır
Kaynaklar ve maliyet açısından külfetli değildir.
Ancak genel-geçer bilgi üretmek pek mümkün değildir
Kırılgan gruplarla çalışmak kolay olmayabilir (suç failleri, ensest mağdurları, seks işçileri ve madde bağımlıları)
Ancak hipotez üretilen her yaklaşımın etkinliğini ölçmek mümkündür (kriz
müdahalesi, ÇOKT, BDT, feminist yaklaşım,
güçlendirme vb.)
Kaynakça:
