KÖK HÜCRE

(1)

KÖK HÜCRE

PROF. DR. E. SÜMER ARAS

5. HAFTA

(2)

Mezenşimal Kök Hücreler

• Multipotent erişkin kök hücreler

• Erişkin kök hücreler rutin bir şekilde vücudun yıpranmış somatik hücrelerinin yerine geçerler.

• Bazı erişkin kök hücreler yüksek farklılaşma yeteneğine sahiptir.

• Bu multipotent hücreler mezenşimal kök hücreler (MSC) olarak

adlandırılırlar.

(3)

Merkezi Sinir Sistemi ve Epidermis

• Dorsal ektodermin bir kısmı nöral ektodermi oluşturmak üzere özelleşir ve hücreleri silindirik görünümüyle fark edilebilir hale gelir.

• Embriyonun bu bölgesine nöral plak denir.

• Nöral plak dokusunun nöral tüpü oluşturması olayına nörulasyon denir.

• Bu değişimleri geçiren embriyoya nörula denir.

(4)

Merkezi Sinir Sistemi ve Epidermis

• Nöral tüp anteriorda beyni, posteriorda omuriliği oluşturur.

• Nöral plağın nöral tüpe dönüşmesinde başlıca iki yol vardır.

• Primer nörulasyonda nöral plağı çevreleyen hücreler, nöral plak

hücrelerini çoğalmaları, içine göçmeleri ve yüzeyden boş bir tüp

olarak ayrılmaları için yönetirler.

(5)

Merkezi Sinir Sistemi ve Epidermis

• Primer nörulasyon ile ektoderm üç set hücreye ayrılır:

1- Beyni ve omuriliği oluşturacak olan içte yerleşmiş nöral tüp 2- Derinin dışta yerleşmiş epidermisi

3- Nöral krest hücreleri

(6)

Merkezi Sinir Sistemi ve Epidermis

• Sekonder nörulasyonda nöral tüp, boş bir tüp oluşturmak üzere birleşen kaviteleri oluşturan katı bir kordona dönüşen mezenşim hücrelerinin birleşmesinden meydana gelir.

• Sekonder nörulasyon, mezenşimal hücrelerin gelecekteki

ektodermden ve endodermden üretimini ve bu hücrelerin yüzey

ektodermi altında medullar kordonu oluşturmak üzere

yoğunlaşmasını içermektedir.

(7)

Merkezi Sinir Sistemi ve Epidermis

• Genelde nöral tüpün anteriyor kısmı primer nörulasyon ile yapılırken posterior kısmı sekonder nörulasyon sırasında oluşur.

• Bütün nöral tüp ayrı ayrı oluşmuş iki tüpün birleşmesiyle

meydana gelir.

(8)

Nöral Krest Hücreleri

• Ektodermden köken almasına rağmen, “dördüncü germ tabakası” olarak da bilinir.

• Nöral krestin ortaya çıkışı, omurgalılarda çene, yüz, kafatası, ve duysal gangliyonlara neden olur.

• Nöral krest, birçok dokuyu üretebilen multipotent progenitör hücrelerin populasyonudur ve

- Duyusal, sempatik ve parasempatik sinir sistemine ait nöronları ve gliyal hücreleri,

- Adrenal bezin epinefrin üreten (medulla) hücrelerini, - Epidermisin pigment içeren hücrelerini

- Başın iskelet ve bağ dokusu bileşenlerinin birçoğunu içermektedir.

(9)

Paraksiyal ve Ara Mezoderm

• Nörula aşamasındaki embriyonun mezoderm gövdesi, dört bölgeye ayrılır.

1- Mezoderm gövdesinin merkezi bölgesi kordamezodermdir. Geçici bir organ olan notokordu oluşturur.

2- Notokordun her iki yanında paraksiyal ya da somatik mezoderm bulunur.

3- Ara mezoderm böbrekleri, gonatları ve ilgili kanalları içeren ürogenital sistemi oluşturur.

4- Notokorddan en uzak noktada olan lateral tabaka mezodermi; kalp, kan

damarları ve dolaşım sisteminin kan hücrelerinin yanı sıra vücut

boşluklarının duvarlarını ve kaslar dışında uzuvların mezoderme ait tüm

bileşenlerini meydana getirir.

(10)

KAYNAKLAR

**• *Kök hücre biyolojisi ve klinik uygulamalar. TÜBA yayınları**

http://www.tuba.gov.tr/tr/kok-hucre-yayinlar/1511-kok-hucre- biyolojisi-ve-klinik-uygulamalar.html

*Kök hücre araştırmalarında güncel kavramlar, TÜBA yayınları

*http://www.tuba.gov.tr/tr/kok-hucre-yayinlar/1512-kok-hucre- aratirmalarinda-guncel-kavramlar.html

Diğer Kaynaklar

**• *www.pubmed.com**

*www.sciencedirect.com