2. konu
Dinsel sınıflama
3. hafta
• Din antropolojisi dersi bu hafta kutsal X anti- kutsal ikiliğine dayalı dinsel sınıflamaya
odaklanarak devam ediyor. Bir hafta öncesinden Durkheim’ın kutsalını anti-kutsal ile temas
ettirmemeye çalışan gerilimli inanan anlayışını gördük. Bu hafta, kutsal ile anti-kutsal
sınıflamasının ve aradaki geçişin Mary Douglas ve Marvin Harris tarafından nasıl inşa edildiğine
odaklanacağız. Konunun ele alışında iki farklı eğilimi temsil eder Douglas ve Harris.
3. hafta
• Mary Douglas, sınıflama yapmanın ve zıt ikiliklerle anlamlandırmanın insanın doğasında olduğunu iddia eder. Bu yönüyle esasen Levi-Strauss’un ikili zıtlıkları ile çizdiği çerçeve içerisinde hareket etmektedir.
Douglas, kutsalı tanımlamanın yalnızca bir anti-kutsal üzerinden olabileceğini gösterir. Buna göre kutsal,
yalıtılmış ve ayrı tutulmuş bir fenomen değil anti- kutsalla karşılaşma, onu tanımlama ve nihayetinde dışlama üzerinde süreçte tanımlanır. Modelin iması dindarlığın din-dışı ve/veya din-karşıtı ile
biçimlenebilir olmasıdır. Günah sevabı, şer hayrı
temizler. Günahtan ve şerden arınırken inanan sevap ve hayrı ışıldatır.
3. hafta
• Bu yaklaşım Durkheim’ın kutsal ve anti-kutsal arasında
gerilim içerisinde kalan inanan öznenin yerine sınıflamanın tarafları arasındaki geçişi üzerinden dinselliğini tanımlayan ve uygulayan dindar özneyi koyar. Kutsal ile anti-kutsal
arasındaki geçişler dini hayatın esasıdır. Bu minvalde, kutsal kadar kutsallaştırmadan da bahsetmek yerindedir.
• Marvin Harris, temsil ettiği ekolojik determinist okulun yaklaşımı ile domuz eti yasağı üzerinden dinsel kutsal ve anti-kutsal inşasının fiziki çevre şartları ile bağlantısını
inandırıcı bir biçimde kurar. Ona göre, besinlerinde yüksek protein arayışı ve bunu en maliyet etkin biçimde karşılama isteği, insani toplulukların bünyesinde bir görünmez el gibi kodludur.
3. hafta
• Domuz etinin bir anti-kutsal olarak görülmesi ve yasaklanması da ona göre, Ortadoğu'daki uzun bir zamana yayılan iklim ve çevre değişiklikleri ile ilişkilidir. Domuz yetiştirmenin maliyeti burada
sağladığı yararı karşılayamaz hale geldiğinde ekonomik bir karar ve fayda bir kutsal inşası ile tanzim edilir ve uygulanması garanti altına alınır, Harris’e göre.
3. hafta
• Zorunlu okuma:
• Mary Douglas. Saflık ve Tehlike. Metis Yayınları.
(Giriş, 1., 2., 7. ve 8. Bölümler)
• Marvin Harris. İnekler, Domuzlar, Savaşlar ve
Cadılar. İmge Kitabevi Yayınları. (Domuz Sevenler ve Domuzdan Tiksinenler Bölümü)
