1968 YILINDA YEM PANCARI ÜZERİNDE DENEMELER
François B E L L O N (*) çeviren :
îlh a n A K A L I N (**) Feridun G Ö R G Ü L Ü
Bize önem li m ik tard a yem p an carı tohum u gönderm ek lutfunda bulunan Paris - VILMORIN - ANDRIEUX kuru m u n u n yardım ıyla aşağı
da sonuçlarını sunduğum uz ilginç denem eleri gerçekleştirebildik.
1967 yılından beri bu p an car nevileri için hasıl olan taktirlerim izi 1968 yılında sistem atik olarak yapılan denem eler teyit etm iştir.
A raştırm a :
1 — M ahalli T ürk p ancar nevi 2 — D anim arka p an car nevi
3 — F ransa pan car nevi (VILMORIN) üzerinde olm uştur.
Yeterli b ir şekilde sulanm ış, iyi to p rak lard a m ahalli T ürk pancar nevi çok fazla m ik tard a ü rü n vermeye m u k ted ird ir. K ökün b ir tanesi 20 Kg. dan fazla geliyordu. F akat bunun yanında yem değeri çok düşük b ir pancardır.
T ürk yetiştiricileri ve Resmî K u ru m lar bu hayvan yem ine çok az önem veriyorlar. H albuki A vrupa'nın önem li hayvancılık bölgelerinde yem pancarı daim a tercih edilen b ir ü rü n olm uştur.
Amacımız kuru ek strak m uhteviyatı yüksek olan nevilerin ekono
mik değerini gösterm ektir. Bu yeni neviler D anim arka ve Fransız yem pancarı nevileridir ki, bu sonuncular fazla olarak şekerden de zengindir.
(* ) T ü rk -F r a n sız teknik işbirliği ile faaliyette bulunan Konya - Ereğli Zootekni A raştırm a Bnstivüsünde İşletm e Şefi, Ziraat Mühendisi.
Ereğli E n stitü sü nd e b ir m üddet önce tuzdan arınm ış son derece fa
k ir to p rak lard a, yeni pancar nevileri şahit m ahalli tü re nazaran çok yüksek b ir gelişme gösterm iştir. Bu olay, bu yem pancarı tü rlerin in böl
geye uym adaki ve besleyici elem anlardan yararlan m ad ak i kabiliyetini isb atlam ak tad ır.
E n stitü to p rak ları sonderece değişik b ir yapıya sahip olduğundan üretim de tam b ir kanaat edinm ek için tabloda gösterilen proto k ola gö
re denem eler şeritler halinde yapıldı.
Ekim Tarzı
Ekim 2 m etre genişliğinde (b ir m ibzer genişliği) şeritler halinde yapıldı. S ıralar arasın da 0,60 m etrelik m esafe bırakıldı.
Tek dane ekecek m ibzer olm adığından b ir hek tarlık sahaya 25 Kg.
tohum kullanıldı.
Derinlik: 6 - 8 cm.
G übre (Tablo : 1) tam am en kim yasaldır ve ekim den önce ve b ir de
fada serpilm iştir:
Amonyum fosfat Potassium sülfat.
Bu kü ltü r, gypse ve yıkam a ile tuzu giderildikten sonra kazanılan ta rlad a yapılm ıştır.
Tekleme elle yapılm ış olup, bunu çapalam a takip etm iştir.
Üç defa ve salm a suretiyle sulanm ıştır.
Otla m ücadele, m ikrop hayatım ve azot gelişmesini sağlam ak için iki defa daha çapa yapılm ası gerekm iştir.
Tabloda gösterildiği gibi, hasat esnasında herbi.r p an car türünden 9 num une alındı. H er num une alm a b ir m etrekarelik b ir sahadan yapıl
m ıştır.
140
P rotokol :
1968 YILI YEM PANCARI DENEM ELERİ
X j
1 X T
X X X X X ' x ' X X X 32
X X
1
T
X X X X X X
1...
X X X 33
...1 1.
T
X
1
X X X X X X X X 34
X X T
X X X X X X X X X 35
X X T
X X X 1 X X X X X X 36
100 m etre
T : Türk yerli pancar türü, 32 : T^tra - rouge, 33 : Forcina, 34 : Rumina (Gönde
ren : VILMORIN)
35 : Pdajberg P. XII, 36 : Gül Daeno XI.
X : Numune alma yeri.
Z iraat elem anlarının tüm ü ve b rü t olarak rand ım an lar 1 No. lu tabloda gösterilm iştir.
Analizler, A nkara yakınındaki Lalahan Zootekni A raştırm a E n stitü sünde Dr. Süleym an KARA’nm yönetim indeki lab o ratu v ar tarafın d an yap)lm ış olup gösterdiği işbirliğinden dolayı kendisine teşek k ür ederiz.
B U L G U L A R :
I ve II No. lu tab lolard a belirtilen sonuçlar daha fazla İsrara ihtiyaç bırakm ayacak k ad ar açıktır.
B ununla b erab er şu üç hayvan pancarı türü:
Padjeberg P X II Porcina
142
a p p ^ u ı n a n > ı %
a a o S ajn:} 1
ı—l s i Î8
(N 00 00 tiT UîN
tH
8 : 8
w oo
O00_
<X>rH ıH
a p p B u ı n a n i i u a n p a 9 P I9 trep a B ^ ^ ıa H
05 o"
kOM C*5m o"
N
<£) (NN 00~03 00«O
m r-l
50 t -
oo" ■<i<'
lO 03
1-1 ÇO
»O t^
: ^ a
app-BUi n a n i i % a a o S aiiQ > î
00ıH r-TrH
Cv|03 u fT—(
1—t M_
ÇD lH
\a M
o
(O «o
rH rH co
ıH
■ S h >1051 u a n p a a p i 9 ır e p a B ^ ııa H
O Tj<
<N CO
Oeo 00 O
O
03CO
S 1 g : §
ıH ; m : ÇD
M i «D : o
00 ; : CO
•MQH %
a a o â a a n j , rH
C>4 t - 03"
ıH lO lo"
t -ıH
03 ; -<İ< 00
o ■ «û
CO ■ t-" : <©
■ O 00
r-( : N rH
^ O 'n % a j o S u f ı ı a ı Ş B u ın j;,
03t-_
t>
CO
»Oeo
t -
■<i<
CO eo"
h-
00 00 : CO
00 : îH t -
ö" i a î ıH
t~ : < 0 : (D
ISIyÇBS B U IB in g 00 fk A i ^ «
UTÎO 00
ıHrH iSs i A i
ım aB :; :1'BSibh CSi
co A : ^ : A
ım j 'B ; u ı ı ı t a lA
«o
A : « i
P
<u cö i 3<t> O h Ûî
aa
•r^
PkO
^ S i ^
a : (U : Cİ
V \ -r^. ■ 0
1 i 1 ; 3
Oİ ; Ü
ja^C t:Ş |p|9 S u n u ın i{o j,
>>(U
s s
cö
(S
fi A <Ss A
<D
O
ı s a j q n S > m w i5 o i o i o o O O
O Z H lO
co : A ;
H A A
£0 zd O
O : A ; A A i « A
M ® i ^ « A
: 'OM la s j-B d £-• i i £î 00 ^: eo r}< Ift CO c<î
B rü t randım an, h ek ta rd an istihsal edilen k u ru m adde ve yem b iri
mi bakım m dan önde gelm ektedir.
Bu üç tü r zengin ve yüksek randım anlı b ir m ahsul elde etm ek ba
kım ından gayet m ükem m eldir.
Bu sonuçlar karşısında, resm î servislerin, ithal etm ek için Avrupa tohum ü reticileri ile tem asa geçmesi veya daha iyisi bu gayet iyi hay
van pancarı tü rlerin i Türkiye'de çoğaltm ası tem enni edilir.
Maliyet
Denemeye tabi tu tu lan her b ir hayvan pancarı tü rü n ü n yem b iri
m inin m aliyet tia tı üzerine eğilmezsek bu inceleme noksan olacaktı.
IV No. lu tablo h er tü r için, elde edilen yem birim i değerini gös term ektedir.
Suni olm ası ve fiat yükseltm esi bakım ından toprağın k ira bedelini hesaba katm adık. Resmî servisler h ek tarın 1000 lira olduğunu tahm in etm ektedirler,
T A B L O : III
RÜZGÂR KIRANLARIN ETKtSÎ (Ayçiçeğ-i)
A yçiçeği A yçiçeği
ile olrruulan
Kök ağırlığı / tüm ağırlık ; % olarak 75,8 73,6 Nisbi ağırlık : Şahit türe göre % yaprak nisbetl 104,0 100,0
Şahit türe göre % kök nisbeti 118,0 100,0 Bundan da anlaşılacağına göre % nisbetindeki
fazla yaprak % 18 nisbetlnde daha fazla kök vernmiştir.
Ş urasını da belirtelim ki P adjeberg’in b rü t randım anı çok yüksek olup (46ğ,550 K g ./h ek tar) kökleri küçüktür. Bu bakım dan bu tü r pan carın üretim i pahalıya gelm ektedir. Besin değeri bakım ından da, birim olarak daha ağır, randım anı biraz düşük diğer iki tü rd en farkı azdır.
IV Nolu tablonun sonuçları okunduğunda denenen tü rle r ile yem pancarının m aliyet fiatı referans olarak alm an arpan ın kilogram ının 144
Bu bu harlaşm anın foto - sentez olayına nek adar m ani olduğunu be- yem in ise fiatm ın yarısından daha azdır.
Bu fa rk daha iyi to p ra k lard a yapılacak z ira atta daha da artacak tır.
Rüzgâr Kıranların Tesiri
Rüzgâr k ıran olarak ekilen yıllık b itkilerin Potansiyel B uharlaşm a
nın ( E T P = Evapo - T ranspiration potentielle) şiddetli olduğu b ir böl
gede yapılan ziraat üzerindeki etkisini incelem ek ilginç görülm üştür. Bu m aliyet fiatm ın yarısıdır. E ndüstriyel olarak elde edilen K onsantre k onuda yapılan gözlemler III No. lu tabloda gösterilm iştir,
lirtm ek ilginçtir. Rüzgâr k ıran larla m ahfuz olan yerde fazla yaprağın sadece %4’ü, %18 nisbetinde fazla kök m eydana getirm ektedir.
Bu teknik gayet b asit olup, hiç b ir to p rak kaybına sebep olm am ak
tad ır. Zira bizzat ayçiçeği m akbul b ir b itk id ir ve korun ulan ziraat için verilen gübre ve sudan o da yararlan acaktır.
S O N U Ç ;
Türkiye'de şeker pancarı ziraatının genişletilm esi şeker ü retim i b a
kım ından m eşbu b ir durum y aratacak tır. B unun yanında süt ve ete ih
tiyaç gittikçe daha çok kendisini h issettirecektir.
T A B L O ; IV
Ot üretim i söz konusu olduğunda tuzlu to p rak lard a çalışm a çoğun
lukla güç so ru n lar arzediyor. B una karşılık b ir m ik tar sulam a im kânı olan yerlerde yem pancarı ziraatının yapılm ası hiç de güçlük gösterm e
m ektedir. T ürk çiftçisi bu ziraat şeklini gayet iyi bilm ektedir.
Yem pancarı, şeker pancarı ziraatının m üm kün olduğu h er yerde ekim i yapılabilecek fevkalâde b ir m ünavebe bitkisid ir. Ekim i teşvik edilm elidir.
Türkiye'nin M üşterek P azar’a girm e arifesinde olm ası, tarım ek o nom isinin yeni bir yön alm asını gerektirm ektedir. Bu bakım dan hay
vansal üretim in arttırılm ası erişilm esi gereken ilk hedefi teşkil etm e
lidir.
146
