YETİŞKİN EĞİTİMİ
Yetişkin kimdir?
Yetişkinlik özellikleri nelerdir?
Yetişkinlik ne zaman başlar, ne zaman biter?
Yetişkinlik biyolojik olgunluğa ulaşmak mıdır?
Yetişkinlik toplumda üstüne düşen görevleri yapmakla mı başlar?
Yoksa yetişkinlik psikolojik bazı olgunluk düzeyleri midir?
Ya da yetişkinlik bireyin kendisine yetişkin
gibi davranılmasını istemesiyle mi başlar?
YETİŞKİN KİME DENİR?
Androgogy Kavramından Hareketle;
Bu kavram Latince ve Yunanca bir kelimedir. Andr (yetişkin) ve agosus (rehber) kelimelerinin
birleşmesiyle oluşmuştur.
En genel anlamıyla Andragogy;”yetişkinlerin
öğrenmesine yardım etme sanatı” şeklinde
tanımlanmaktadır.
Biyolojik Tanım;
Biyolojik yaklaşımlı tanımlara göre birey; üreme olgunluğuna ulaştığı zaman yetişkin olur.
Psikolojik Tanım;
Psikolojik yaklaşımlı tanımlara göre bireyler; kişi yaşamından sorumlu olmaya, öz-yönetimli olmaya
ilişkin bir benlik kavramına eriştiği zaman yetişkin olur.
Sosyal Tanım;
Sosyal tanımlama yaklaşımına göre; bireyler
kendilerini, kendi kültürlerinin, yetişkinlik yıllarına uygun rolleri icra etmeye yeterli buldukları zaman yetişkin olur.
Hukuki Tanım;
Hukuksal yetişkin tanımlamasında belirleyici faktör
yaştır. Hukuksal açıdan yetişkinliğin yaşı 18 ile 21 yaş
arası kabul edilir.
Dini ve Kültürel Tanım;
Dini ve kültürel yaklaşımlara göre yetişkin; dini ve kültürel sorumlulukları yüklenme seviyesine erişmiş kişidir.
Eğitim Tanımı;
Eğitim yaklaşımında Firdevs Güneş yetişkini, zorunlu öğrenme dışına çıkmış, olgunlaşmış, uygun
davranabilen ve bağımsız olabilen kişi olarak
tanımlar.
Yetişkinlik Dönemleri
17-45 yaş
İlk yetişkinlik Dönemi 45-65 yaş
Orta Yetişkinlik Dönemi 65 ve sonrası Son Yetişkinlik Dönemi
Yetişkin Eğitimi;
Köylü’nün tanımına göre; Çocukluk çağını aşmış kişiler tarafından gönüllü olarak yararlanılan,
-mesleki yetenekleri geliştirmeyi temel amaç olarak almaksızın tüm bireysel yetenekleri ve kapasitelerin geliştirilmesini hedefleyen, içinde yaşadığı topluluğun, ulusun ve dünyanın bir üyesi olarak sosyal, ahlaki ve entelektüel
sorumluluklarının geliştirilmesine yönelik eğitim
uygulamalarıdır.
Eğitim Tanımından Yola Çıkarak;
Yetişkin eğitimini yetişkin kavramından değil de, eğitim kavramından hareketle
tanımladığımızda ise şöyle bir tanım ortaya çıkar: Yetişkin eğitimi, yetişkin bireyin
davranışında, örgün eğitiminin dışında kendi yaşantıları vasıtasıyla ve kasıtlı olarak
istendik değişme meydana getirme
denemeleri sürecidir.
Yetişkin Eğitimi Yerine Kullanılan Kavramlar
Halk Eğitimi
Yaygın Eğitim
Yaşamboyu Eğitim
Sürekli Eğitim
Andragoji
Halk Eğitimi;
Asıl işi okula gitmek olmayan, hayatta sorumluluk almış veya alma durumunda bulunan her öğrenim seviyesi ve
kademesindeki fert ve toplumlara, ihtiyaçlara dayalı programlar halinde uygulanan, onların milli ve insani duygularının gelişmesine,
ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda
ilerlemelerine yardım eden planlı, sistemli ve
sürekli yürütülen okul dışı eğitimdir.
Yaygın Eğitim
Örgün eğitim dışında gerçekleştirilen ve
planlı, programlı ve sistemli olarak yürütülen
bir eğitimdir.
Yaşamboyu Eğitim
UNESCO’nun tanımına göre; yaşamboyu eğitim, eğitimin çocuklukta başlayan tam
zamanlı eğitiminin ilk dönemiyle sınırlı ilk ve son bir deneyim olmadığı tersine yaşamboyu devam etmesi gereken bir süreçtir.
Yaşamboyu eğitim bir kimsenin hem amaçlı hem de raslantısal öğrenme yaşantılarını
kapsar.
Sürekli Eğitim;
Özünde eğitiminin sürekliliğini ifade eder. Bu itibarla yaşam boyu eğitimle anlamdaştır.
Genel tanımla “zorunlu eğitim sonrasında
mesleki ya da genel, tam ya da yarı-zamanlı olarak düzenlenmiş tüm öğrenme
olanaklarına sürekli eğitim denir.”
Yetişkin Eğitiminin Mahiyeti
Yetişkinlere yöneliktir
Örgün eğitim dışında ya da yanındadır
Amaçlı, planlı ve programlıdır
İhtiyaç yönelimlidir
Çok geniş bir alanı kapsar.
Öğrenme ve öğretme süreçlerinde yetişkin
merkezlidir.
Niçin Yetişkin Eğitimi?
1. Demografik Gelişmeler
2.Bilim ve Teknoloji Alanındaki Gelişmeler 3. Aile Yaşamındaki Değişiklikler
4. Örgün Eğitimden Kaynaklanan Değişmeler
Yetişkin Eğitimini Tarihçesi;
Yetişkin eğitimi ilk insanla başlar.
Antik zamanların bütün büyük öğretmenlerinin hepsi öncelikle çocukların değil, yetişkinlerin öğretmenleriydi.
Gerçek anlamda yetişkin eğitiminin doğmasında genel olarak dinsel amaçlı etkinlikler bir başlangıç olmuştur.
Daha sonraları ise sanayi devrimiyle beraber bu etkinlikler,
işçilerin eğitimi ve mesleki becerilerinin artması olarak kendini göstermiştir.
Yetişkin eğitimini bilimsel anlamda sistemli hale gelmesi ve
kurumlaşması oldukça yenidir.
1949’dan sonra Unesco uluslararası yetişkin eğitimi konferansları çalışmalarını başlatmıştır.
Bu toplantılarda yetişkin eğitimi kavramı büyük gelişme göstermiştir.
Yetişkin eğitimiyle ilgili ilk bilimsel çalışmalar 1929-1948 yılları arasında yetişkin din eğitimi dergisinde çıkmaya
başlamıştır.
1950’li yıllarda bunu yayınlanan kitaplar izlemiştir.
Bu alanda ilk eser Malcolm S. Knowles’in İnformal Yetişkin
Eğitimi adlı kitabıdır.
Ülkemizde bu alanla ilgili yeterli sistematik çalışma bulunmamaktadır.
Var olan çalışmaların ise ihtiyacı gidermediği
görülmektedir.
Genel Eğitim ile Yetişkin
Eğitiminin Karşılaştırılması
Genel eğitimin içinde ilerde karşılaşılabilecek veya karşılaşılamayacak problemlerin çözümüne ilişkin bilgide verilir.
Yetişkin eğitiminde bugün karşı karşıya kalınan
problemlerin çözümüne ilişkin bilgi üretilir
Örgün Eğitim: Bilgi Beceri
Çözüm Problem
Halk Eğitimi: Problem
Bilgi Beceri Çözüm
Genel eğitimde önceden tespit edilen programdaki bilgi ve beceriler
kazandırılmak istenmektedir.
Halk eğitiminin konusunu yetişkinin bilgi ve
ihtiyaçları belirler .
Yetişkinler duyarlıdır ve alıngandır.
Çocuklar kolay eğitilir
olumsuz hareketleri
karşısında uyarılabilir .
Çocuklarda kişilik
geliştirici bir çaba söz konusudur.
Gelişmiş olan kişiliğin korunması ve harekete
geçirilmesi söz konusudur.
Çocuğun öğrenmek için vakti boldur.
Yetişkin serbest vaktinin
bir kısmını ayırabilir.
Çocuğun hayat tecrübesi azdır.
Yetişkinin hayat tecrübesi çoktur
Çocukta güven duygusu yüksektir.
Yetişkinin güven duygusu
gelişmemiştir
Çocuğun öğreniminde az da olsa zorlamaya
başvurulabilir.
Yetişkinde bu güdü yoksa zorlama yapılamaz.
Çocuk- öğretmen ilişkisi anne- baba ilişkisine
benzer.
Yetişkin öğretmen
arasındaki ilişki arkadaş
ilişkisidir.
Yetişkin Din Eğitimini Mahiyeti
Yetişkin Din Eğitimi pratik olarak dinin ilk
gününden itibaren süregelmekte olmasına rağmen kendi mahiyetini,alanını,
metodunu,teorisini,imkanlarını ve problemlerini
henüz araştırmaya başlamaktadır.
Yetişkin Eğitiminin Tanımından Yola Çıkarak Yapılan Tanım :
Yetişkinlere ve okul dışındakilere örgün eğitim dışında yada yanında din eğitimi ihtiyacında ve isteğinde olanlara, resmî yada özel kurum ve kuruluşlarca, yetişkinlerin dinî bilgilerini
artırmak, dinî anlayışlarını geliştirerek hayatın
dinî boyutunu yorumlamalarına yardımcı olmak
amacıyla verilen planlı, amaçlı din eğitimidir.
Din Eğitimi Tanımından Yola Çıkarak Yapılan Tanım:
Yetişkin bireyin dinî davranışında kendi
yaşantıları vasıtasıyla ve kasıtlı olarak istendik
değişme meydana getirme denemeleri sürecidir.
Alt Bilim Veya Disiplin Olarak Ele Aldığımızda;
Yetişkin Din Eğitimi, yetişkin din eğitiminin
mahiyetini, alanını,amaçlarını, teori ve ilkelerini,
metodlarını ve bu alandaki teorilerle uygulamalar
arasındaki ilişkileri araştıran bir disiplindir.
Bilim Ve Eğitim Tanımlarından Yola Çıkarak;
Yetişkin Din Eğitimi; din eğitimi gerçekliğinin
yetişkinlere ilişkin boyutunu bilimsel yöntemlerle
araştırarak betimlemeye, açıklamaya ve ulaşacağı
kanıtlanmış sistematik bilgilerle genellemelere,
teori ve ilkelere ulaşmaya çalışan bir disiplindir.
Yetişkin Din Eğitiminin Alanı
Dinî Meslekî Gelişim:Hizmet içi eğitimi plan, program ve uygulamalarını kapsar.
Kişinin kendisi, arkadaş ve dostları, çocukları vb.
ile olan ilişkilerindeki zorluklarla baş edebilmesine yardım.
Hayat sürecinde yeni roller üstlenebilmeye yardım
Dinî, sosyal ve politik sorunlarla başa
çıkabilmeye yardım
Yetişkin Din Eğitiminin Amacı
Yetişkin din eğitiminin amacı, “hayat boyu eğitim” felsefesi çerçevesinde, yetişkinlere ve
özellikle de ihtiyaç bildirenlere –ki bu gönüllülük prensibi çerçevesinde önemli bir avantajdır- dinî bilgiler, duygular ve beceriler kazandırarak
hayatın dinî boyutuyla başa çıkabilmelerinde yardımcı olmak ve bu boyutlarda bilimsel
araştırmalar yapmaktır.
Yetişkin Din Eğitiminin Önemi
Meslekî gelişim açısından yardım
Kişilerin kendisi, arkadaş ve dostları, çocukları ile olan ilişkilerinde olan zorluklarla başa
çıkabilmelerine yardım
Hayat sürecinde yeni roller üstlenebilmeye yardım
Dinî, sosyal, politik problemlerle başa
çıkabilmeye yardım
Yetişkin Din Eğitiminin Metodu
Disiplinler arası bir alt disiplin olarak sosyal bilimlerin bilimsel metodlarını kullanır.
