EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME UĞUR YILMAZER 1

UĞUR YILMAZER 1

EĞİTİMDE ÖLÇME VE

DEĞERLENDİRME

3. BÖLÜM

(5. KONU)

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

 ÖLÇMEDE HATA VE TÜRLERİ

 KORELASYON VE ANLAMLARI

UĞUR YILMAZER 3

ÖLÇME HATASI VE HATA TÜRLERİ

Ölçülen nesnenin gerçek değeri ile ölçme sonuçlarından elde edilen değer arasındaki farka ölçme hatası denir.

X(gözlenen test puanı) = T(gerçek puan) + E(hata puanı)

Bir ölçme işlemindeki hata miktarı, o ölçme işleminde kullanılan birimin en az yarısı kadardır.

Birim aralığı ne kadar küçülürse hata miktarı o kadar azalır. Her ölçme işleminde bir miktar hata karışır. Önemli olan gerçeğe yakın ölçümler yapmaktır.

ÖLÇMEDE HATA KAYNAKLARI;

 Ölçmeciden (öğretmen) kaynaklanan hatalar

 Ölçülenden (öğrenci) kaynaklanan hatalar

 Ölçme aracından kaynaklanan hatalar

 Ölçme yönteminden kaynaklanan hatalar

 Ölçme ortamından kaynaklanan hatalar

 Ölçülen özellikten kaynaklanan hatalar

PÜR DİKKAT;

Gözlenen puan ile gerçek puan arasındaki fark azaldıkça ölçme aracının güvenirliği artar. Yani hata ile güvenirlik ters orantılıdır.

Ölçme işlemine hata karışmasının en önemli nedeni, ölçülen özelliklerin kararlı olmaması yani değişkenlik göstermesidir.

HATA TÜRLERİ/ SABİT HATA

Hata miktarının ölçmeden ölçmeye veya ölçmeciden ölçmeciye değişmediği tüm ölçme sonuçlarına aynı miktarda etki eden hatalara denir.

Temel özellikleri;

 Hata miktarı ölçümden ölçüme değişmez aynı miktarda oluşur. Örneğin; bir terazi ister 5kg olsun ister 550kg olsun yapılan tartımda daima 3gr fazla tartmıştır.

 Hata yönü aynı yöndedir. Yani bir öğrenciye artı puan veriliyorsa diğerlerine de aynı miktar ve yönde artı puan verilir

 “Ya hep ya hiç” ilkesi vardır ayırım yapılmaz. Örneğin;

öğretmen tüm sınıf puanlarına 2 puan eklemiştir

 Sadece Geçerliği düşürür, Çünkü her uygulamada aynı miktar da hata oluş buda kararlılığı oluşturup güvenirliği sağlar ve güvenirliği etkilemez. Ancak bu durum amaca uygun olmadığı için geçerliği düşürür.

 Hatanın kaynağı-yönü-miktarı bilinir ve düzeltilebilir.

Sabit hatalar sınav aracından, yanlış cevap anahtarından ve ölçmeciden kaynaklanabilir.

 Sabit hatalar ölçme sonuçlarına karıştığında puanların mod, medyan ve aritmetik ortalamasını değiştirirler. Fakat ranj, varyans ve standart sapmayı değiştirmezler. Çünkü hata tüm ölçümler için aynı miktar ve yönde olduğundan merkezi yayılım ölçüleri aynı kalır.

 Sabit hata doğrudan ölçmelerde hatalı ölçme aracının özelliği ölçerken bir kez kullanımı ile oluşur. Hatalı ölçme aracı birden fazla özelliği ölçmek, için kullanılırsa sistematik hata oluşur.

Örneğin; ucu 1 cm kırık 30 cm kabul edilen bir cetvel ile kalemin uzunluğunu ölçerken bu cetvel bir kez kullanılır ve sabit hata oluşur. Ancak bu cetvelle bu kez sınıf tahtasının uzunluğunu ölçtüğümüzde ölçme aracımız cetvel birden fazla kullanılarak uzunluk şile karşılaştırılarak ölçme yapacağından sistematik hata oluşur.

UĞUR YILMAZER 5

HATA TÜRLERİ/ SİSTEMATİK HATA

Hata miktarının ölçmeciden ölçmeciye, ölçme koşullarına ve ölçülecek büyüklüğe değiştiği hatalara denir.

Temel özellikleri;

 Hata kaynağı bellidir ve hata miktarı belli oranda sistemli olarak artar ya da azalır. Örneğin, saat 1 saatte 2 dakika, 2 saatte 4 dakika, 3 saatte 6 dakika………ileri gitmektedir.

 Sistematik hatada ayırım/ YANLILIK vardır, hata farklı yönde orantılı ve sistemli gerçekleşir. Örneğin bir öğretmen sınıftaki kızlara +10 puan erkeklere ise +5puan vermiştir.

 Hatanın yönü, miktarı ve kaynağı bellidir. Örneğin;

öğretmenin değerlendirme kriterleri arasında olmamasına rağmen sınav kâğıdındaki yazı güzelliği, sayfa düzeni, ifade gücü, derse düzenli devam edenlere fazla not vermesi

 Puanlayıcı yanlılığını hatalarda orantılı ve sistemli ifade eden tüm hatalar sistematiktir. Örneğin;

Öğretmenin öğrencinin aldığı puanın %10 oranında fazladan puan vermesi.

 Sistematik hatanın miktarı doğrudan ölçmelerde ölçme aracının ölçme işleminde kullanılmasındaki tekrarların sayısı kadardır.

 Öncelikli olarak geçerliği düşürür. Çünkü ölçme konusu olan özelliklerde puanlamaya etkide

bulunmaktadır. Dolaylı olarak geçerliği düşürürler.

 Sistematik hatalar aritmetik ortalama, standart sapma, varyansı değiştirir. Ancak mod, medyan ve ranjı duruma göre değiştirir.

 Yanlı olmak sistematik hatayı doğurur. Bu durumda yapı geçerliğini etkiler.

ÖRNEKLER;

 Bir öğretmenin Türkçe dersinde sadece 40-44puan alan öğrencilere 5puan fazla vermesi

 Kılık kıyafeti düzgün olan öğrenciye fazla puan verilmesi

 Torpilin çeşitli yerlerde olması

 Siyasi düşüncesinde olmayanlara ihalelerin verilmemesi

HATA TÜRLERİ/ TESADÜFİ HATA

Ölçme sonuçlarına gelişi güzel karışan, miktarı, yönü ve kaynağı belli olmayan hatalara denir.

Temel özellikleri;

 Miktarı kuralsız, orantısız ve sistemsizdir. Örneğin bir öğretmen bazı öğrencilere 2 puan, bazılaratına 5puan fazla verilir iken bazılarına da 7puan az verebilir.

 Hatanın kaynağı, yönü ve miktarı bilinmez. Hangi yönde ne kadar olacağı ve nasıl gerçekleşeceğini kestirmek zordur

 Bu hataların kontrolü zordur. Çünkü tesadüfen oluşur.

 Bu hatalar öncelikli olarak güvenirliği düşürür.

Dolayısıyla geçerliği de düşürür.

ÖRNEKLER;

 Öğretmenin kimi öğrencilerin cevap kâğıdındaki puanları dalgınlık, dikkatsizlik gibi nedenlerle yanlış toplaması ve düşük not vermesi

 Sınav esnasında 78. Sorudan sonra optik kâğıdında kaydırma yapıp düşük puan almak

PÜR DİKKAT!!!

Bir testin güvenirliği sadece tesadüfî hatalardan etkilenir. Güvenirlik, sabit ve sistematik hatalardan etkilenmez. Çünkü sabit ve sistematik hatalar ölçmeciden ve ölçme aracından kaynaklanmakta çoğu durumda miktarı bilinmektedir. Hata bilindiği için bu hatalar düzeltilebilir.

Tesadüfî hatalar ise ölçmecinin

dikkatsizliği, ölçmenin yapıldığı ortam,

ölçme aracı ve diğer pek çok faktörden

etkilenir. Tesadüfî hatanın kaynakları ve

bir ölçmedeki miktarı kesin olarak

bilinmez. Bundan dolayı tesadüfî hatalar

kontrol edilemez ve düzeltilemezler.

UĞUR YILMAZER 7

HATA TÜRLERİ Hatanın Kaynağı, Yönü Ve

Miktarı Temel Özellikleri İstatistiksel Kullanım Alanları

SABİT HATA

 Hatanın kaynağı bilinir

 Hatanın yönü aynıdır

 Hata miktarı sabittir

 Her ölçme işlemine hata ayni yönde ve aynı miktarda karışır

 Hata miktarı bilindiği için hata düzeltilebilir, kontrol edilebilir.

 Geçerliği doğrudan düşürür.

 Güvenirliği doğrudan etkilemez. Ancak geçerlik düşerse güvenirlik dolaylı olarak düşer.

SİSTEMATİK HATA

 Hatanın kaynağı bilinir

 Hatanın yönü aynıdır.

 Hata miktarı kurallı, sistemli değişkendir

 Hata miktarı ölçümden ölçüme belli oranda artar yada azalır.

 Hata miktarı bilindiği için hata düzeltile bilir kontrol edilebilir.

 Geçerliği doğrudan düşürür.

 Güvenirliği doğrudan etkilemez. Ancak geçerlik düşerse güvenirlik dolaylı olarak düşer.

TESADÜFÎ HATA

 Hatanın kaynağı bilinmez.

 Hatanın yönü değişkendir.

 Hatanın miktarı kuralsızdır, sistemsiz değişkendir.

 Hatanın kaynağı, yönü ve miktarı bilinmez ve değişiktir.

 Düzeltilemez kontrol edilemez.

 Geçerliği doğrudan etkilemez.

 Güvenirliği doğrudan düşürür.

ÖLÇME HATASI VE HATA TÜRLERİ ÖZET

UĞUR YILMAZER 9

Hata türleri ile ilgili sorularda verilen madde kökündeki

açıklamalara dikkat edilerek açıklamada öncelikli olarak “ölçme sonuçlarına karışan hatanın yönü ve miktar belirlene biliyor mu?” sorusu cevaplandırılmalıdır.

 Bu soruya cevabımız “hayır” ise açıklamada verilen hata türü tesadüfî hatadır.

 Bu soruya cevabımız “evet” ise bu sefer “ölçme sonuçlarına karışan hatanın yönü ve ya miktarı değişiyor mu?” sorusu cevaplandırılmalıdır.

 Bu soruya cevabımız “evet” ise ve yön yada miktardan en az biri yada ikisi değişiyorsa sistematik hata söz konusudur .

 Bu soruya cevabımız “hayır” ise ve yön ya da miktardan her

ikiside değişmiyorsa sabit hata söz konusudur.

İlişkinin YÖNÜNÜ

gösterir.

KORELASYON

 İki değişken arasında ilişki olup olmadığını, varsa ilişkinin yönünü ve miktarını belirlemeyi sağlar.

 Koresyon değeri ile; not başarısı, not ortalaması, neden-sonuç ilişkisi, geçerlik durumu, güvenirlik durumu,geçerlik yoromu, gurup başarısı hakkında YORM YAPILAMAZ.

 Korelasyon katsayısı -1 den +1 e kadar değişik değer alabilir.

- 0, 44 + 0, 75

En yüksek Negatif Nötr En büyük Pozitif Korelasyon Korelâsyon Korelâsyon -1,00Negatif ilişki azalır Negatiflik artar

0,00

NEGATİF Korelâsyon POZİTİF Korelasyon İlişkinin

BÜYÜKLÜĞÜNÜ gösterir.

DİKKAT!!

CEVAP

: D

KORELASYON

Tarih Coğrafya Vatandaşlık Matematik

Tarih 1,00 0.82 0,60 - 0,45

Coğrafya 0,82 1,00 0,10 -0,25

Vatandaşlık 0,60 0,10 1,00 -0,65

Matematik - 0,45 -0,25 -0,65 1,00

PÜRRR DİİKKAT!!!

Tablo sorularında tarih – tarih gibi ilişkiler olmaz üstünü çizelim

Korelasyonda 1 e doğru yaklaştıkça ilişki artar, 0 a doğru ilişki azalır.

Korelasyon ile ilgili tablo sorularında – , + olması önemsizdir.

Korelasyon öğrenci notu,aritmetik ortalama gibi değerler hakkında bilgi vermez.

En yüksek ilişki hangi dersler arasındadır?

En düşük ilişki hangi dersler arasındadır?

Tarih – Coğrafya 0.82

Vatandaşlık – Coğrafya 0.10

KONU ÖĞRETEN

SORU!!

CEVAP

: A

CEVAP

: D

TARİH COĞRAFYA FELSEFE YABANCI DİL

TARİH 1.00 0.60 0.85 -0.35

COĞRAFYA 0.60 1.00 0.40 -0.25

FELSEFE 0.85 0.40 1.00 0.30

YABANCI

DİL -0.35 -0.25 0.30 1.00

Bu tabloya dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Yabancı dil testi en düşük ortalamaya sahiptir.

B) Öğrenciler tarih ve coğrafya dersinde çok başarısızdırlar.

C) Felsefe ve yabancı dil testleri çok farklı özellikleri ölçmektedir.

D) En yüksek ilişki felsefe ve tarih dersleri arasındadır.

E) En düşük ilişki tarih ve yabancı dil puanları arasındadır.

Bir araştırmada x ve y değişkenleri arasında sınıfa yakın bir ilişki bulunmuştur. Bu değişkenler aşağıdakilerden hangisinde verilenler olabilir?

A) Doğum yeri ve doğum yılı B) Boy ve kütle

C) Yaş ve eğitim düzeyi

D) Kaygı düzeyi ve başarı

E) Spor yapma ve sağlık

D B