I"Vİ:
SANAT ANSİKLOPEDİSİ
HAFTANIN
• A D A L E T AĞAOĞLU
Ankara Dil veT a rih -C o ğ- rafya Fakültesi Fransız D ili ve Edebiyatı Bölümünü b it ir di. Ö ğrencilik yıllarında ş iir , radyo oyunları ve U lu s- Ak şam H aberleri'ne ya zıla r yaz dı. Fakültede açılan b ir ş iir yarışmasında birin cilik ödü lü aldı. 1951'de Ankara
Radyo-Dururı b a k a lım S o v y e t - le r bu kez de İspanya 'da Sal vador Dali üzerine belgesel b ir f ilm çevird i Kom ünist o l mamakla öğünen Dali 'ye de, onun yararlandığı Freud ' a da Sovyetler yıllardan beri saldırmaktaydı. Sapıtık, k o - kuşuk diye müze dışı bırakı lan Dali 'ye birdenbire göste r ile n bu ilg i dikkat çekicidir.
1
Koltuk değneğinin ruhsal ve ekonomik destek olarak sim gesel (sembolik) anla - mı vardır. Dali de bu sim geyi bu anlamda sık sık kul la n ır.K im i topluluklarday sa koltuk değneği g izli, u- tanılacak, ahlaksızca bir desteğin sim gesi sayılm ış t ı r ; çünkü onlarca ayak , ruhun sim gesidir ve ayak taki herhangi b ir sakatlık onulmaz b ir ruhsal sakat lığın varlığına işarettir. O- nun için birçok efsanede , serüven hikayesinde kötü ruhlu k işiler, korsanlar , h ırsızla r, düzenbazlar, kol tuk değnekli sakatlar ola - rak gösterilm iştir. (Buina niş, aralarında nice iy ile rin bulunduğu, sakatlara karşı g iriş ilm iş b ir hak - s iz lik t ir .) "Define Adası " adlı romanda korsanların başı Long John Silver da tek bacaklıdır . Bu roma nı ve "D r . Jekyll ile M r. Hyde " ı yazan ünlü roman cının adı ?
2
İnsanların kişiliğindeki iki lem i sim geleyen " Dr . Jekyll ile M r. Hyde " roma m birkaç kez film e de a - lınm ıştır. Bu eserde kötü kişiliğin sim gesi Dr.Jekyll m idir yoksa Mr.Hyde mi ?
3
"Hayatın E s ir iy iz " ( Of Human Bondage ) adlı r o manda Philip Carey yum - ru ayaklıdır. Okulda çocuk lar kendisini rahat bırak maz. A lay ed erler, ç ıld ır ->
suna girdi. 1953'te Sevim Uz - gören 'le yazdığı "B ir P iyes Y a za lım " adlı oyun Küçük T i yatroda sahnelendi Önce Fran sa'da, 1957'den sonra A m eri - ka'da iki yıl tiyatro incele - m eleri yaptı. 1959'da yeniden Ankara Radyosu'na girdi. 1961' de A n k a ra 'd a Meydan Sahnesi kurucuları arasında
tırla r. Normal b ir hayat süremez olur Philip büyü yünce de.Uzun y ılla r yap mak istediğini değil, yapıl m ası gerek li sandığını ya p a r; mutlu olamaz. Sonun da kendini bulur. Bu roma nı, "Şeytanın Kurbanları " (The R a z o r 's Edge) v e "Renkli P e ç e ” yi (The Pain ted V e il) yazan kim dir ?
4
"Sanatçının B ir Genç Adam Olarak P o rtresi, " y a z a rı nın özyaşamöyküsü niteli ğindedir. Roman kahrama nı Stephen Dedalus, 19 uncu yüzyılın ilk yarısında yaşa m ış olan ayağı sakat b ir İngiliz şairini okuduğu için kmanır, e le ş tir ilir . Onlar - ca bu sakat şairin ahlak dı şı fik ir le r i vard ır ve o yüz den iy i b ir şair de sayıla - maz. Romanın yazarı ?
5
Yukarıda sözünü ettiğim iz şair, düşmanlarınca, şeyta nın ta kendisiydi. Hayran - larıysa ona benzemek is ter, ayağının sakatlığına bi le öykünürlerdi. A dı ?
6
"Amahl and the Night Vi - sitors " (Amahl ve Gece Zi y a r e tç ile r i) adlı b ir per - delik operada sakat çocuk Amahl en değerli va rlığ ı - nı, koltuk değneğini, hediye olarak yeni doğmuş b ir be beğe sunar. Bu bebek, İsa peygamber'dir.Çocuğun sa katlığı. geçer. "Konsolos " operasını da yazmış olan İtalyan a s ıllı A m erikalı bestecinin adı ?
7
" Beyaz Balina " ( Moby Dick ) adlı romanda Beyaz Balina, Kaptan Ahab'ın ba- . cağını kopardıktan sonra Ahab'ın, düşmanını sonuna kadar izlem esi ruhunda hâ la gerekli güce sahip oldu ğu ve hakkını alıncaya dek
y e r alması dışında 1970'e ka dar yayın hizmetinde drama - turg, program uzmanı ve prog ram daire başkanlığı görev - lis i olarak ç a lış t ı. " E vcilik Oyunu " adlı sahne yapıtı 1965 - 66 yıllarında İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda, ardın - dan Ankara Devlet -Tiyatro - su 'nda sahneye kondu.1966- 67
—
fSü;
■■■
evrenin kötülük kaynakla - rıyla uğraşmaktan yılma - yacağı şeklinde yorumla - m ıştır. Romancıma adı ?
Böylece b ir başkagüncel konuya, balina 'ya kadar g e l - dik. H er 20 dakikada bir, b ir ba lina öldürülm ektedir. Ö zellik le Japonlar ve Sovyetler, ma kine yağı, köpek yem i, ayak - kabı cilası, sabun, m um ,par füm ve dudak boyası yapmak
uğruna bu hayvanların nesli ni tüketmek ü zere d ir. A m e ri k a lıla r da yunusların peşin - de. . .
İnsan sevgisi de, sanat sevgisi de Doğa'yı sevmekle başlar.
Dünyanın her yanında in san kıyım ı sürüp giderken ba Una kıyımından söz etmemi z i yadırgayanlar çık a b ilir . Ama biz balinaları işte biraz da bu g ib i kıyım lara k a tıl m adıkları için seviyoruz.
CEVAPLAR :
• a| 11A| syV uDiujapı
• ı_ •njouayy 0|JD3 u o ıg r ç • uoj/g pjo-|'ç'aoAop saıu - o f ^ -(jnun>jo uıoyy) uiDi|6n
-°W 48SJSUJOS- e • sp/pı • - w ■ z •uosuaA945 sıncr| 4J9qoy • | DEĞERLENDİRME 7-6 doğru ... çok iyi 5-4 doğru... jyi 3-2 doğru... ' . . . o r t a
yıllarında "Çatıdaki Çatlak " yine her iki tiyatro tarafın - dan oynandı."Tombala " adlı oyunu 1969-70 mevsiminde Devlet Tiyatrosu'nda sahneye kondu. D iğer oyunları : " B ir Kahramanın Ölümü", " Ses - siz B ir Adam ” , "S ın ırla rd a ", "Kendini Yazan Şarkı", "K o - za la r", "Ç ık ış".
o A Y E T U L L A H S Ü M E R 1905 yılında İzm ir'd e dün yaya gelen Ayetullah Sümer 20 yaşındayken devlet hesabı na Fransa'ya giderek M a rs il ya Güzel Sanatlar Akademisi ne g ird i.Théophile B erengierJ nin yanında eğitim gördükten sonra, ikinci kez devlet hesa bına P a r is 'e gönderildi. P.Ba udouin atölyesinde " F r e s k " adı verilen duvar üzerine re - sim çalışm alarını sürdürdü . Yurda döndükten sonra da 1933 te Devlet Güzel Sanatlar Aka demisinde bu dalda p ro fe s ö r lüğe getirild i.
Ayetullah Sümer, bugüne dek e s erlerin i Türkiye'de ve ya bancı ülkelerde 50 kez s e r g i lem iştir. G erçekçiliği, portre ve natürmortlarda ortaya çı kan, Ayetullah Sümer, bunca y ıllık uğraşılarında beş yüze yakın e s e r meydana getirm iş tir.
• C L A U D E L E L O U C H 1937 yılında P a ris 'te do ğan ünlü yönetmen Claude Le- louch 29 yaşından sonra y ö netmenliğe başladı. Öncele ri kısa m etrajlı belgesel fi - lim le rle başarılı b ir giriş yapan Lelouch, I960 yılında ilk uzun m etrajlı yapıtı " L e Propre de I'Homme"u çevir - di. Dünya çapındaki çıkışını, 1966 Cannes Filim Ş en liği'n - de Büyük Ödül'ü, Germ i'nin "Signore e Signari"si ile pay laşan ve yurdumuzda da bü yük ilgi gören " B ir Kadın B ir Erkek/Un Homme et Une Fem m e" adlı başeseri ile yaptı. Anlatımındaki modern yen ilikler, şiirs e l içerik ve güçlü sinema d ili ile bütün dünyada geniş yankılar uyan - dıran filim , Lelouch'u, hem çağdaş Fransız sineması - mn, hem de dünya sinem ası nın en önemli ya ra tıcıla rı a- rasına soktu.
Yönetmenin son filim le ri arasında "M acera Maceradır/ L'Aventure c'est L'Aventu - r e " ve "Y en i Y ıl Mutluluğu/ La Bonne Année" yer alıyor.
DENEKTAŞI/
N Ü V İT ÖZDOGRU
M İ L L İ Y E T S A NA T D E R G İS İ,O Ğ U Z AKK AN ve A K A L A T İ L L A Y Ö N E T İM İN D E H A Z I R L A N M I Ş T I R
