B ir ed eb iyaf m ü n akaşası
Fuzulî’nin
bir gazeli
‘Neşredilmemiş,, kaydiyle "Y e n i Sa
)ah „ ta çıkan gazel hakkında itirazla*
---
-M
u v a ffa k S am i O nat im zası- le ve «Fu zû li'n in m ezhebi ) serlev h ası ile in tişa r eden bu ın a k a 'e n m m u h ak k ak ki, şairin m ezhebi ile h iç bir m ü n asebeti yok tu r Y aln ız yazın ın m ah iy eti ile il gisi olm adığı halde, biraz Ftiza Te\ ifk le İb ra h im A şk ı arasın d ak i m ü n ak aşadan bahsed ilm iştir. .
M akalenin e sasim «B ü y ü k şairin neşredilm em iş b ir g a z e li) te şk il e- der. B in aen ale y h biz de daha fa z la bu cih e t üzerinde durm ayı fay d alı buiuvorut.
Y azldar. a n laşıld ığ ın a g ö re IX. S. O nat F u zû li’nin, şim diye k ad ar n e ş redilm em iş b ir gazelini bulm uş ve zin h atasınd an dolayı tereddütle k a r ş ıla n ış ve ' bunun üzerine I fu - rad U raz’a m ü ra c a a t e tm iş; M urad U ra z da b a şk a b ir cön k te bulduğu ayni gazeli O n ata g ö sterm ek nezak e- ^ tinde bulunm uş ve n ih ay et ayni g a - ■ zelili iki nü sh ası k a rşıla ştırılm ış, e k sik lik le ri tam am lan m ış, m ü m k ü n . m erteb e doğru b ir şekil alm ış ve fa y - 1 dadan hali olm ıyan bu gazelin neş- j
rine lüzum g ö rü lm ü ştü r. Zira gazel g erek O n a t'a ve gerek se M. U ra z 'a n azaran g ay ri m atbudur. H albuki ta b 'ı ta rih i üzerinden çok zam an g e çm iştir. B ize, ««Fu zû li'n in b a sıl- •
m am ış yeni b ir gazeli bulunmuş, denildiği zam an h erk esten fazla se- i v in m iştik. L âk in gazeli okuduğumuz zam an ziyad esile m ü teessir olduk. Ve F u zu li h ak klnd aki y an lışlığ a m ey dan verm em ek için, bu s a t ıh la r ı y az m ay ı lüzum lu gördük.
□ S‘ U fi
tat F ilo zof Kza Tev- fik ’in Fuzûlî'nin şiiri, mezhebi, k a rak teri üzerindeki m üsahabeie ri memleket m ü nevverleri arasında çok geniş bir a lâk a toplamış buulnmak- tad ır. B u bahis üzerinde «M u v a ffa k S a m i O n at» 25 Ocak tarihinde neşredilen kısa bir. m üsah abesinde de Fu zû lî nin mezhebi üzerinde durmuş, onun bugüne kadar neşredilmeme, bir gazelini vermişti.
A şağ ıd a okuyacağın ız yazı ise. bu makaleye bir cevap te ş kil etm ektedir. Ilik k a te şayan n o k ta la rı ihtiva eden »bu yazı da, edebiyat tarihimiz için ayrı
bir sayılmalıdır.
e k sik tir. Or ^ z i h a ta la rı ihtiva ■ etm ek ted ir. B u rad a ayni gazele dahil Müezzin nalesin alma kulağa, tiişme teşvişe i Cehennem kapusun a ç tu rm a v a iz d en ! h ab er sorm a I b e y ti m e v cu t olm adığı g ib i b u riy a .j bu rya şeklinde ç ık m ış tır ve ger, e ğ e r; j c e m a a t ise c e m m a t o lm uştur.
S ır a s ı gelm işken şunu da kayde- > delim ki bu gazel kudemar nezdinde h e r ne su re tle olursa olsun ilg isiz k a l m ıştır. E v v elâ N lyaziî M isti b ir n a zire y a z a ra k h er beyit! m ukabil bir
e y itle red detm iştir. N iyazin in n a ziresi şudur!
B ir k ere Fu zû li'n in b a h is . n r / mı olan g azeli O n at'ın ald ığ ı yerden ve j M u ra t U ra z ’m istin sah e ttiğ i cön kten b a şk a daha b ir çok yazm alar da m ecu ttu r.
M eselâ, K ony a müzesinden, İ s t a n bul Ü n iversitesi kü tüph anesinin m ü ze kısm ında, A bdüibaki ve O sm an E rzin 'd ? bulunan yazm alarda, M. Ş a - k ir Ü lk iıta ş ır’daki ve H alis efendi k ita p la rı arasın d aki m ecm u alar da vard ır. F u zû lî’ye a it olan bu p a rç a yaln ız yazm alarda değil, ayni z a m anda Ordubadi h a ttile m atbu F u- 1
zûli divanında da y er a lm ıştır. G a rip tir ki bugün M u v affak Sam i O nat ta rafın d an «G ayri m ü n teşir g a zel» diye o rta y a a tıla n bu şiir, sen e le rce evvel ayni iddia ile M. Ş a k ır Ü lk iita ş lr ta ra fın d a n da neşrolu n m uştu ı l ı . H a k ik a tte ise 1932 t a r i hinden çok evvel y ay ın lan m ıştır. 1932 de b ir m ü nasebetle A bdülbaki- nin b ir yazısında basüm ş tır <2 ı.
B u iki m atbu parça arasında nü s
ha fa r k ı vardır.
Onat'ın n e şre ttiğ i parça ise h-*m
Gönül teşbihi çek, seccadeden a y a ğın a y ırm a İNamaz ehlinden özgeyle sakın sen
durm a oturma İbadet ehli ol dâim yüzün kaldırma
topraktan Yu/.ıtdun el yuyup râhtıt edüp nefsin i!
y a t u r m a Yüzün yerlere sü r gel Uûrya tek mescit i ş - ş â s i Otur minber gibi dâim kafeste, kuş gibi durma Müezzin nalesin dinle dağılsun dilde teşvişin S a k ın t erk eyleyüp tamu kapusun
sana açtu rm a Cem aatla nam az terkedeni almış
küdüretlt r Anın terkiyle lütfet bir küdııret sen de arttırma Hatibin saıımagıl mülhit anın fi'line uy dâ m İmandan gayriye asla sakın özünü
tapşurm a Nivazî, t â a t ı terkevlem ek btlkim Fu7ul!uktıır ( 3 ) Kerem kıl te ık -i tâ a tla hu halkı başa
aştırma (4)
F u z û li’nin bu gazelini b ir de S e y it A zim Ş irv a n î tan zim e tm iş tir: Gönül t a var elinde cam-ı mey sııb-
heşım ar olma l iiy a y ı halkdır billah namaz ehline
y â r olma Eşit S avt-i muganni, sakin oi mey hane kiincünde (5 ) Müezzin Halesinden mescidi içini hi- k a r a r olma İm am a ihtiyarın verm e her giz uy-!
ma tekbire Özün kim fail-i m uhtarsın bi ihtiyar olma Cehennem fikrini salm a hayale t üş me teşvişe Y a ’ ııh narı g am a düzeli odundan
ışıklar alma Gönül meyhane cennet, badi kov »er. sakidir gılnıan Gelüb vaiz diyen nisye (ti) söze örn- mit varolma i Iîumıız-ıı şeirimiıı derketmesen ma- i nasın ı seyyid Gedüb meyhanelerde lâühâli m e y k i i - 1
s a r olma ( 7 ) , İlli b ey iti nok san olan bıı p arçad an j Fu zû li te siri aşik ârd ı. M akalen in bi-i zi sevindiren yeg ân e cih eti ş a ir im i- ! zin h âlâ zihinleri m eşgu l ettiğ in i g ö steren yeni vesikalard an birisinin daha m eydana çıkm asınd an ib a re ttir. ı Y ân i Fu zû li'n in say ısız h a y ra n la rı
a ra sın a M u v a ffa k S am i O n at’ın da k atılm ış olduğunu görüyoruz.
Btı da Fu zû li'n in şö h re t ve tesiri bakım ından k ü çü k dahi o lsa ümide d eğer b ir n o k tad ır.
Selim Kefik K E F İ O G L U !
' " ■ i
( 1 ) M. Ş a k ır Ü lk ü ta ş ır. Azeri s a iri Fuzûli hakkın da bazı yeni malû- ; mat. Az. Y u r t. Bil. Mecmuası. S a y ı : ]
6 _ 7 . S a y . 213 — 214 Istanblu. 1923.1 ( 2 ) Ayni mecmua. S a y ı 8— 9. S . i 2ti9.
( 3 ) Fuzûli'v e telmih yapm ış tır. ( 4 ) Niyazi divanı S . 60 — 67. | 4326 tab'm dan naklen A . Y . B . S . j
269.
( 5 ) K ü n c : Köse. ( 6 ) N isye: Veresiye.
( 7 ) F . K öçerli. Az. F d . F a r . Mat. B a k ü . 1925.
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
