TT- S 3 5 S 7 1
B & s ¿ e & c % r
İSMAİL ZUHTÜ
KUSCU061U
a n m a lo te ru iç ia Iş m it 5£a[feeol a l t a a ¡.[rai la s a f ıa d a n f ı a j u i a a i u
S0/0 ve koro parçalarının sözleri broşürde vardır, oradan takıp ediniz■
/ P R O G R A M
B i r i n c i K ı s ı m :
1 — İsmail Z ü htü K u şc u o ğ lu ( D u a ) Piyano ile 2 — T u r g u t T ü r k o ğ lu t a r a f ın d a n İsm ail Z ühtünün
h a y a t terc ü m e s i h a k k ın d a ( K o n u ş m a )
3 — F e r it Hilmi A t r e k ta ra fın d a n İsmail Z ü h tü n ü n S a n ’a t şah siy eti ve e s erleri h a k k ın d a izah at
4 — İsmail Z ü h tü K u ş n u o ğ lu ( T ü r k ü n D u a s ı ) Ş a n (Piyano eşliği ile) Leylâ Ç e tin g ü n
5 — İsm ail Zühtü K uşcuo ğ lu a — Ç o b a n h i s l e r i ) b — K e l e b e k ) 6 — İsmail Z ü htü K u şc u o ğ lu a — F e r y a t b — İ z m i r Y u r d u M a r ş ı 7 — İsmail Z ü h tü K u şc u o ğ lu a — P a s t o r a l ) Piyano: F. H. A tr e k Koro Piyano: F. H. A tr e k 10 D a k i k a i s tira h a t
İ k i n c i K ı s ı m 8 — İsmail Z ü htü K u şcuo ğ lu a — I s s ı z g e c e g ö k l e r d e k i y ı l d ı z l a r a z a l m ı ş b — A l t a y d a b a h a r o l d u c — S i y a h S a n c a k d — T ü r k O c a ğ ı M a r ş ı K oro 9 — İsmail Z ü h tü ta ra fın d a n )
A rm onize ed ilm iş bir )
a — ( S a z S e m a i s i ) ) b — ( H a m i d i y e n i n A k ı n ı ) Piyano: F. H. A t r e k 10 — İsmail Z ühtü K u şc u o ğ lu Ş a n 11 — İsmail Z ü htü K uşc u o ğ lu a — T e z e r b — S e l a n i k M a r ş ı ( Y e n i T u r a n ) (O r k e s tra eşliğiyle) Leylâ Ç e tin g ü n ) ) (Şehir O r k e s tr a s ı) N o t :
/ Programdaki biitiuı eserler İsmail /.iihtu t cırcı fnidan konıpozc
edilmiştir-2 _ / YE N İ TU R A N ] Şarkısının Armonisi ve Orkestrasyenu T. H- Atrek tarafından yapılm ıştır.
y — g Numaradaki saz semaisinin melodisi [Leon HancıyanJ tara- fııulan
hestelenmiştir-İ S MA hestelenmiştir-İ L ZÜHTÜ
K U Ş Ç U O Ğ L U H A Y A T I İsm a il Z ü h tü B u lg a ris ta m n A ydos k a s a b a s ın d a n d ır. 1293 se n e s in d e d o ğ m u ş tu r . 93 h a rb in d e s o n ra babası K uşcûoğlu n a lb a n t A h m e t a ğ a ölm üş ve k endisi yetim ka lm ıştır. A n n e s i A y ş e hanım t e k r a r e v le n in ce övey b a b a sı İ s mail Z ü h tü ’yü d a h a 8 9 ya şın d a ik en ç o banlık ta k u lla n a ca k d e re c e d e m e rh a m e tsiz lik g ö s te rm iş ti. Ö v e y bab a da ö lü n ce ann esi o v a k it g ü n d e n g ü n e büyüyen o ğlunu B u lg a ra a s k e r y a p m a m a k için h ic r e t e d e r e k İzmire ta b i T ire k a s a b a sın a y erleşti. O s r a la rd a T ireye gid en İzmir s a n a tla r m e k te b in in b a n d o s u n a m en su p bir k aç tale b e k ü ç ü k İsma- ilin g ıp ta s ın ı ç e k m iş ve s a n a t l a r m e k te b in e girm esi için ya lv a rm ış, annesi de onun bu a rz u s u n u y erine g e tirm iştir.İsmail Z ü h tü bu su re tle hem m e k t e p te o k u m u ş, h e m d e m u sik iy e p e k fazla bir d i k k a t ve e h e m m iy e t v e rm iştir. Ö n c e k en d isin i te rz ih a n e y e v e rd iler. F a k a t m usikiye olan m e r a k ve a lâ k a s ı ö ğ ren ilin c e . Muzika k ısm ın a devredildi.
İlk z a m a n la rd a d a vul t a ş ıttıla r . Sıra ile davul, t r a m p e t çaldı. Ve n ih a y e t bü ğ lü ç alışm asına izin verildi. M e k te p te k i p i y a n o d a n fa y d a la n m a k yollarını bulan İsmail Z ühtü bir m ü d d e t s o n ra M e k te p m ü d ü rü n ü n d e lâ letiy le M acar T e v f ik te n p iy a n o , n a z a r iy a t ve a rm o n i ve s a n tu ş k â r i
a d ın d a bir d iğ er z a tta n a la t u r k a m usiki d e rsle ri alm a ğ a başladı. 18 ya şın d a m e k t e p te n m ;z u n oldu. H id a y e t bey ism inde bir m ü h te d i zat o ta r i h le r d e s a n a tla r m e k te b in d e m uallim b u lu n u y o rd u . Ismil Z ü h tü k e n d is in e m uavin oldu bir m ü d d e t so nra V ik to r K alea ism inde o z a m a n la r s a n a tla r m e k te b i b an do su şefi b u lu n an bir zatla y a p tığ ı bir r e k a b et m ü s a b a k a s ın d a “G o u n o d „ u n F a u s t o p e ra s ın d a n bir p a rç a n ın b a n do a ra n jm a n ı b e ğ e n ile r e k İsmail Zühtü s a n a tla r m ek te b in in b a n d o s u n a m uallim oldu.
O g ü n d e n s o n ra İsm ail Z ü htü ö lm e k bilm eyen bir a ş k la s a n a tın d a çalışm ış ve da im a yeni yeni b e s te le r y a p m ış tır. İsmail Z ühtü d a h a o z a m a n d a n a la t u r k a m usikinin ip tid a î halini g ö r m ü ş , arm o nin in m u sik im ize ithalini bir z a ru r e t o la ra k te l e k k i e tm iş tir. Bir m illetin o p e ra h a y a t ı nın a n c a k ço k sesli m usiki ile te m in olabileceğini t a m a m en t a k d i r etm iş ve f a k a t m a k s a d ın ı d u y u r a c a k m a k a m b u lam a m ıştı. O z a m a n k i m u h it o d e re c e m u ta a s sıp ve c a hil idi ki ona “Çalgıcı İsmail,, diye h ita p e d e rle r , h a tt a fazlaca k o n u ş m a s ın ı bile k a b a h a t sa y a rla rd ı. O ise r u h u n da d u y d u ğ u s a n a t a şk ıyle biraz d a h a fazla ç a lış m a k ta n m esleğini, san atın ı y a y m a k t a n u sa n m ıy o rd u . Bir m ü d d e t İzmir k örfezine g e le n İngiliz ve İtaly an filoları k o m u t a n ların a birer m arş h e id ye e tm iş, m arşla rı t a k d i r e m az h a r olm uş ve k o m u ta n la r da on a birer t a k t i r n a m e g ö n d e r m i ş lerdi. Bu h a b e r alınınca H am it h ü k ü m e ti onu A n k a r a y a n e fyetm işti: 1323 İsm ail Z ü h tü A n k a r a d a 9 ay ka lm ış o r a d ak i S a n a tla r M ek tebinde M üdür M uavinliğini ya pm ıştır.
M e şru tiy e tin ilânı üzerine İzm ire d ö n e r e k t e k r a r e s ki vazifesine b aşlad ı. İsmail Z ü h tü n ü n h alk m e lo d ile rin d e n m ülhem o la ra k d a h a orijin al e s e rle r v e rm e ğ e başladığı t a rih bu zam andan başlar. A n k a r a d a g e ç e n 9 a ylık h a y a tı
8
o n a h a lk m elo d ile rin i t e t k i k fırsatını v e rm iş v e o n lard a n f a y d a la n m a k im k â n ın ı k a z an m ıştı.
1328 S e n e s in d e Beyler s o k a ğ ın d a k i İ ttih a t ve T a r a k k i M e k te b i “Müzik Vokal,, dersini p r o g ra m a k o y m u ş ve İs mail Z ü h tü y ü de m uallim o la ra k alm ıştı. O b u ra d a p e k az b ir z a m a n iç in d e d ö rt m u h te lif sesle m ü zik v o ka l y a p m ıy a b a şla m ıştı. B alkan h a rb in d e n s o n ra M. F u a t K ö p r ü l ü ’nün “İssız g e c e g ö k l e r d e k i yıldızlar azalmış,, m ısrağı ile baş- lıyan T ü r k ü n d u a sı a d ın d a k i eserini b e s te le m iş tir. B nn un ü zürine m e k te p , Ziya G ö k a lp , F u a t K ö p rü lü , A h m e t A ğ a - oğlu ve A k a g ü n d ü z beyler b a ş ta o lm ak üzere İstanbul tü rk ü c ü le r in i İzmire d a v e t e d e r e k k e n d ile rin e çocuk ların z ekâ ve i rfa n la rın ı g ö s te rm iş , m üzik ü s ta tla rın ın s a n a t k u d retin i d in le tm iştir. H a m d u lla h S u phi T a n r ıö v e r de d a v e tli ler a ra s ın d a idi. İsta n b u la d ö n d ü k t e n son ra , D a rülfünun s a lo n u n d a v e rd iği bir k o n f e r a n s ta İsmail Z ü h tü d e n sita y iş
le b a h s e tm iş tir.
İsm ail Z ü h tü d iğ er ta r a f t a n şim di İzm irde H alkın Sesi g a z te sin i ç ık a ra n Sırrı S a n lı’nın o zam an k a r a n t i n a d a i d a re e tm e k te o ld u ğ u “Ç o c u k B ahçesi„nin de m ü zik dersleri- ni k a b ul etm iş ve Ali Ulvi, İbrahim A lâ e ttin gibi ş a ir le rin ç o c u k ş iirle rin d e n bir ç o ğ u n u mini m iniler için b e s t e lem işti.
Sırrı Sanlının a n a y a v ru la rı için yazdığı u fak piyesleri ve m an zu m eleri de b esteley en İsmail zü h tü a n a m e k t e p l e r in d e m üzik ihtiyacını en asri ve m ü te k â m il bir yoldan h a lle y le m iş b u lu n u y o rd u . A r tık İsmail Z ühtü İzm irdeki re s m î m e k te p le r in p r o g ra m la rın a m a h u t g ına yerine k a bul e d ilm e y e b a şla n a n ç o k sesli m üzik v o k a l d erslerini ü zü rin e a lm ıştı. S a n a tk â r ın bu d ö r t beş se nelik h ayatı
denebilirk i, h a y a tın ın en feyizli, en ateşli ve kıym etli bir devrini te ş k il e d e r, bir ta r a f t a n a n a m e k te p le rin e , ilk ve o r ta o k u lla ra , o z a m a n k i s u lta n ile re b e s te le r hazırlayor, T ü r k O c a ğ ı, A lsan cak, E d irne, ve S e iân ik m arşla rı gibi m il lî ve kıym etli e s e rle r yazıyordu. İsm ail Zülıtü bir m ü d d e t sa h n e h a y a tile de u ğ r a ş a r a k Sırrı Sanlının yazdığı İzmir h a y a tın ı ta s v ir e d e n bir sah ne eserini b estelem işti. Bu eser bir iki d efa H e v e s k â rla r C e m iy e ti ta r a fın d a n İzmir t i y a t r o s u n d a tem sil edilm iş fe v k a la d e a lk ışla n m ıştı. İsm ail Z ühtü b ö ylelik le İzm irde b ilv asıta ve bilâ v a s ıta b inlerce T ü r k gencinin millî h a r e k e t ve aşk ın ı b e s te le d ik te n m ada, y a p tığı eserlerle b ü tü n T ü r k iy e d e s a n at ve istid adın ı ve T ü r k âlem i için k u r d u ğ u “Y eni m üzik M ektebini,, neşreyli- y o rdu.
M ü ta re k e n in ilânı ve İzmirin Y u n a n lıla r ta ra fın d a n i ş gali üzerine h a y a tım ız d a millî çalım a şla rım ız d a hasıl olan s a d em e le r, İsmail Z ü h tü n ü n r u h u n d a d a m ü thiş sa rs ın tıla r y a p m ıştı. İzm irde k a lm a d ı. D ahile gitti ve millî m ü c a d e lenin sonuna k a d a r e v v e lâ E s k iş e h ird e G a r p C e p h e s i K o m utanlığ ı e m r in d e k i b a n d o d a ve s o n ra B ü y ü k Millet M ec lisi b a n d o s u n d a şeflik y a p tı. O z am an m e rh u m Vasıf Ç ı n a r ’ın b a ş k a n lığ ın d a tesis e dilen İzmir Y u r d u a d ın d a k i c e m iyetin v e rd iğ i m ü s a m e re le r d e millî b e ste le r h a z ıriıy a ra k u m u m î c o ş k u n lu ğ u a te şled i.
M em leketim izin k u r tu l u ş u n d a n s o n ra he m e n İzmire d ö n d ü ve kız m uallim M e k te b in d e, L iselerd e m üzik m u a l limliğini ü zerine aldı. Bir m ü d d e t s o n ra o zam anki Maarif vek ili m e rh u m V asıf Ç ın arın em rile a n k a r a d a te ş k il e d i len “Müzik E ncüm enine,, b a ş k a n o la ra k d a v e t edildi e n cüm enin m esaisi m e m le k e t m u sik işin a sla rın ın m e k te b i eserlerini bir a ra y a to p la y ıp b a s tırm a k ve m üzik ö ğ r e t i
10
m inde birlik e sasın a m ü s te n it bir yol a ra m a k tı. N etice de ekserisi İsmail Z ü h tü n ü n e serlerin d e n seçilmiş bir yığın m e k t e p şarkısın ın İstan bu l da d e v le t m a tb a a s ın d a basıl m asına k a r a r verildi. Eserin b a sılm a sı-v e t e r t ip h a ta l a r ı nın dü zeltilm esine İsmail Zühtü bizzat n e z a re t e d e c e k ti.
İzmire d ö n d ü k te n bir m ü d d e t sonra 11/8/1340 yazında bu iş için İsta n b u îa g itm e k ü z e re P a s a p o r t isk e le sin d e n v a p u ra bineceği s ır a d a kalb s e k t e s i n d m öldü. Ö ld ü ğ ü zam an 46 y a şın d a idi.
İsm a il Z ü h tü 100(ze y a k ın m e k t e p ş a rk ısı ve piyano için bir yığın eser, o r k e s t r o ve b an d o için m arş la r ve s e n fo n ik p a rç a la r yazm ıştır.
P i y a n o i ç i n y a z d ı ğ ı e s e r l e r : H am idiyen in a k ı nı ikiSenfoni - K a r e k te r is ti k m arş - D ö r t el için s o n a tim - Marş tiry o n a l -D eliler - T o p a lla r -Ç o b a n hisleri - Y a ra sa la r- Bir s o n a t - İki p a s to ra l - Marş eleciyak - T ü r k d o n a n m a m arşı - Bir d u a - H ürriyetin sesi - K ö ro ğ lu - Altı m arş - L>eş vals - Bir kad ril - Üç p o lk a - R o m ans -Üç m ethiye - A ltı s o n a tim - T ü r k ü n duası.
O r k e s t r a i ç i n : T e z er - K a r e k t e r m arşı - Ş a r k r ü yası B ahar valsi K e le b e k İzmir rö v ü sü S e lâ n ik m arşı
-B a n d o - i ç i n : j Edirne m a rş ı - İstiklâl m arşı - D ö rt m arş - Bir so na tim ...
B u n la rd a n b a ş k a bir k e m a n k o n s e rto s u - P iyan o için bir tiryo - Altı saz için bir k o n s e rto - ve yalnız millî m ev z u larla b e s le n miş p iyano r e fa k a tlı m elodiler...
İzmir için F e r y a l ve 1336 se n e s in d e E s k işe h ird e y a z dığı T ü r k ü n duası en m eş h u rla rın d a n d ır.
8*
İ S MAİ L Z Ü H T Ü ’N Ü N Bestelediği Şiirlerden bir kaçı:
ü l ' f l v K V A ' S '
SÖZ: g . ¿acit °ÜCfc£L SES: İsmail ‘Zûfılû
V ilson susu y o r, o d a v a su suy o r, İnsanlar susuy or, m e v lâ su su yo r, K ıy a m e t k o p a r k e n , S e m a su su yo r,
İzmirim sen yalnız inliyor m u sun? Vahşi m e d e n iy e t dinliyor m usun? Ü stü m e s a ld ırd ın cellâtlarını,
D uym a d ın y ü k s e le n fery a tla rım ı, G ö k s ü m d e d o ğ r a ttın ev lâtlarım ı,
B una d a y a n ır mı vicdan, A vrupa! B u n a k a p la n acır, k a p la n A v ru pa! İncil mi k o y d u la r K u r a n y erin e?
Hep Haç mı t a k t ıl a r m in b e rle rin e ? D üşm an s ö ğ ü y o r mu m a k b e r le r in e ?
Ç o k t a n d ır a lm a d ım h a b e r İzmirim, İzmirim İzmirim güzel İzmirim! Bilm edim g ittin m i d u ru y o r m u su n ?
F e ry a d ediyoruz d u y u y o r m usun? Niçin su suyo r uyuyo r m u su n ?
U yan g ün b a tıy o r u y an İzmirim! B a k solan g ü n e ş le r a lk a n İzmirim!
12
I I U A S I
SÖZ: hamala ttia rKama
SES: İsmail ZuAtû
S arm ış m a te m b oraları, Saz benizli o vaları, Boynu b ü k ü k yuvaları,
Sen h im aye e t y ara b b i. Bir g ün s a b ah olur diye,
K a tla n d ık her işk e n c e y e, Bu fe lâ k e tli g e cey e,
Bir n ih a y e t ver yarabbi.
İ f â M İ M Y Ü K Jll W > 1 A . JII S ^ 1
SÖZ: <£. SES: İsmail Süflili
Güzel İzmir A nado lu K albi senin için y ara dolu Güzel İzmir bağ ların ın Ne oldu z ü m rü t yolu. Biz o yolun işte üç yıl, U fk u n a a tıld ık canla b aşla. B ir g ü n s a n a v a ra c a ğ ız G ö zü m üz d o lu yaşla.
T f j 'ü S .J K Ü PC JO>IJ2%SaI
s o z : ¿ m . g uat CKâptûlû.
SES : İsmail ZuJât d
Issız g ece g ö k l e r d e k i yıldızlar azalm ış B a lk a n d a n inen k a filele r y olda mı k alm ış? A k saçlı n inem ah ö lü m ü m d en h a b e r almış; K alk ıp g id eyim belki n işanlım beni bek ler, Solsun bu m ez a rım d a a çan taz e çiçekler. A lta y d a b a h a r old u yeşillendi y am açlar, N erğizler açıp v erd i b ü tü n m ey v a a ğ a çla r. Mor, p e n b e , beyaz lâleler a ç m a y a b a şla r. Yaz geldi benim g ö n lü m a cep e ğ le n e c e k mi? T a n rım uzak e lle rd e k i y arim g e le c e k mi?
Y E M İ 'JMJJK A M
SÖZ: SL &. JU vaz
SES: İsmail <ZüRiû
Y en i tu r a n güzel ülke Söyle sa n a yol n e re d e ? A ltı yüz yıl biz a ra d ık Seni h e r y erde.
Susuz ç o r a k ovalarda, K u ru çıplak d a ğ la rd a, S u sm asın d a n in sa n ü r k e r G eniş, ıssız çöllerde. N e rd e senin yeşil y urdun:
B e r ra k , g ü m ü ş ırm ağın, N e rd e b ü y ü k v a ta n için A ltın ka n lı o tağın .
K
§ İ ¥ A H S A M C A M
SÖZ:
SES: İsmail 2. arıtıl
Bir kızıl alev din g ö k t e bir zam an S o la rd ı r e n g i n d e n n u ru g ü n eşin Şim di bir d u m an sın k a r a bir d um an Sinm iş g ö n ü lle rd e sank i ateşsin. Ey güzel sa n ca ğ ım so lm asın yüzün Biz h e n ü z y a ş a r k e n ye se b ü rü n m e H ic ra n a t a k a t i yok g ö n lü m ü z ü n Bu m a te m yüzüyle bize g ö r ü n m e T Ü R K OCAĞI M A R Ş I
SÖZ: S.tu S arılı SES: [smaii Züfitû
T ü rk ü z ederiz daim iftih a r H ilk a tle b a şla r ta rih im iz var K a lb le rd e T ü r k lü k a şk ile çarpa r, Y o k bize b a ş k a yar: Ö n d e sancak; elde sün g ü K a lb d e ta n rı biz D ü n y a y a h â k im o lm ak isteriz. M abedim iz T ü r k ocağı K â b e m iz de yüce, p a rla k T ü r k l ü k t ü r h e p a n c a k
G Ü N E Ş
BASIM ve YAYINEVİ NDE -1000 NÜSHA O LA R A K BASILDI.
Fiatı: 15 kuruş
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
