31 Mart 2009 31 Aralık 2008
Garanti çek ve senetleri 83.076.545 79.130.085
Teminat mektupları 240.538.408 261.136.126
İpotekler 407.171.678 409.049.428
Sigorta (*) 185.164.397 168.019.697
Nakit garantiler 693.433 683.747
916.644.461 918.019.083 (*) Grup denizcilik ve havacılık alacaklarını sigortalamıştır.
31 Mart 2009 tarihi itibariyle, 33.338.645 TL’lik (31 Aralık 2008: 22.588.793 TL) kısmı kamudan olmak üzere toplam 73.311.919 TL (31 Aralık 2008: 106.789.749 TL) tutarındaki vadesi geçmiş ticari alacak, şüpheli alacak olarak değerlendirilmemiş ve karşılık ayrılmamıştır. Grup, faaliyet gösterdiği sektörlerin dinamikleri ve şartlarından dolayı 90 güne kadar olan gecikmeler için herhangi bir tahsilat riski öngörmemektedir. 90 günden daha uzun süredir tahsil edemediği alacakları için vade farkı uygulayarak ticari alacaklarını yeniden yapılandırmaktadır ve ipotek, kefalet, teminat senedi gibi teminatlar bulundurması sebebiyle herhangi bir tahsilat riski öngörmemektedir. Vadesi geçmiş alacakların mevcut durumu yukarıda bahsedildiği üzere sektörün özelliklerinden kaynaklanmaktadır ve önceki dönemlerde de buna benzerdir.
31 Mart 2009 tarihi itibariyle, ticari alacakların 149.681.088 TL (31 Aralık 2008: 129.552.120 TL) tutarındaki kısmı şüpheli alacak olarak değerlendirilmiş, bu tutardan teminatlı alacaklar düşülmek sureti ile kalan 109.242.005 TL’lik (31 Aralık 2008: 97.131.115 TL) kısım için şüpheli alacak karşılığı ayrılmıştır. Ticari alacaklar için ayrılan şüpheli alacak karşılığı, geçmiş tahsil edilememe tecrübesine dayanılarak belirlenmiştir. Grup, bu riskleri, her anlaşmada bulunan karşı taraf için ortalama riski kısıtlayarak ve gerektiği takdirde teminat alarak karşılamaktadır. Tahsilat riski, esas olarak ticari alacaklarından doğmaktadır. Bayilerden doğabilecek bu riski, bayiler için belirlenen kredi limitlerini alınan teminatlar ile sınırlayarak yönetmektedir. Kredi limitlerinin kullanımı sürekli olarak izlenmekte ve müşterinin finansal pozisyonu, geçmiş tecrübeler ve diğer faktörler göz önüne alınarak müşterinin kredi kalitesi sürekli değerlendirilmektedir. Ticari alacaklar, Grup politikaları ve prosedürleri dikkate alınarak değerlendirilmekte ve bu doğrultuda şüpheli alacak karşılığı ayrıldıktan sonra bilançoda net olarak gösterilmektedir.
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.1) Kredi riski yönetimi (devamı)
Vadesi geçen alacakların yaşlandırması aşağıdaki gibidir:
Alacaklar
31 Mart 2009 Ticari Alacaklar Diğer Alacaklar
Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmiş 37.506.744
-Vadesi üzerinden 1-3 ay geçmiş 34.787.228
-Vadesi üzerinden 3-12 ay geçmiş 18.368.215
-Vadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş 132.330.820
-Vadesini 5 yıldan fazla geçmiş -
-Toplam vadesi geçen alacaklar 222.993.007
-Teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı 54.302.625
Alacaklar
31 Aralık 2008 Ticari Alacaklar Diğer Alacaklar
Vadesi üzerinden 1-30 gün geçmiş 63.701.370
-Vadesi üzerinden 1-3 ay geçmiş 38.016.850
-Vadesi üzerinden 3-12 ay geçmiş 28.240.918
-Vadesi üzerinden 1-5 yıl geçmiş 106.382.731
-Vadesini 5 yıldan fazla geçmiş - -Toplam vadesi geçen alacaklar 236.341.869
-Teminat, vs ile güvence altına alınmış kısmı 71.786.030
-Vadesi geçmiş, karşılık ayrılmamış alacaklar için alınan teminatlar:
31 Mart 2009 31 Aralık 2008
Çek ve Senetler 391.414 1.384.819 Teminat Mektupları 6.672.971 18.006.227 İpotekler 4.676.225 16.347.917 Sigorta 1.603.343 3.709.073 Nakit 29.874 11.485
13.373.827 39.459.521
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.1) Kredi riski yönetimi (devamı)
Vadesi geçmiş, karşılık ayrılmış alacaklar için alınan teminatlar
31 Mart 2009 31 Aralık 2008
Çek ve Senetler 783.674 64.637 Teminat Mektupları 452.507 417.507 İpotekler 39.692.617 31.844.365
40.928.798 32.326.509
(b.2) Likidite risk yönetimi
Grup, nakit akımlarını düzenli olarak takip ederek finansal varlıkların ve yükümlülüklerin vadelerinin eşleştirilmesi yoluyla yeterli fonların ve borçlanma rezervinin devamını sağlayarak, likidite riskini yönetir.
Likidite riski tabloları
İhtiyatlı likidite riski yönetimi, yeterli ölçüde nakit tutmayı, yeterli miktarda kredi işlemleri ile fon kaynaklarının kullanılabilirliğini ve piyasa pozisyonlarını kapatabilme gücünü ifade eder.
Mevcut ve ilerideki muhtemel borç gereksinimlerinin fonlanabilme riski, yeterli sayıda ve yüksek kalitedeki kredi sağlayıcılarının erişilebilirliğinin sürekli kılınması suretiyle yönetilmektedir.
Aşağıdaki tablo, Grup’un türev niteliğinde olan ve olmayan finansal yükümlülüklerinin vade dağılımını göstermektedir. Türev olmayan finansal yükümlülükler iskonto edilmeden ve ödemesi gereken en erken tarihler esas alınarak hazırlanmıştır. Söz konusu yükümlülükler üzerinden ödenecek faizler aşağıdaki tabloya dahil edilmiştir. Türev finansal yükümlülükler ise iskonto edilmemiş net nakit giriş ve çıkışlarına göre düzenlenmiştir. Vadeli işlem araçları brüt ödenmesi gereken vadeli işlemler için net olarak ödenir ve iskonto edilmemiş, brüt nakit giriş ve çıkışları üzerinden realize edilir.
Alacaklar veya borçlar sabit olmadığı zaman açıklanan tutar, rapor tarihindeki getiri eğrilerinden elde edilen faiz oranı kullanılarak belirlenir.
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.2) Likidite risk yönetimi (devamı)
31 Mart 2009
Sözleşme uyarınca vadeler Defter Değeri
Sözleşme
finansal yükümlülükler
Banka kredileri 1.104.017.110 1.322.924.960 9.055.458 275.506.603 1.038.362.899 -Finansal kiralama yükümlülükleri 30.995.544 38.375.187 2.858.506 7.816.706 26.518.795 1.181.180 Ticari borçlar 3.040.940.207 3.132.049.502 513.962.817 1.795.712.556 822.374.129
-Toplam yükümlülük 4.175.952.861 4.493.349.649 525.876.781 2.079.035.865 1.887.255.823 1.181.180
31 Aralık 2008
Sözleşme uyarınca vadeler Defter Değeri
Sözleşme
finansal yükümlülükler
Banka kredileri 952.803.454 1.189.260.542 53.065.524 128.193.571 1.003.331.462 4.669.985 Finansal kiralama yükümlülükleri 30.700.955 38.508.365 2.718.778 7.557.156 26.665.181 1.567.250 Ticari borçlar 2.663.397.737 2.768.741.154 345.084.384 1.398.000.874 1.025.655.896
-Diğer finansal yükümlülükler 18.844.919 18.844.919 18.844.919 - -
-Toplam yükümlülük 3.665.747.065 4.015.354.980 419.713.605 1.533.751.601 2.055.652.539 6.237.235
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.2) Likidite risk yönetimi (devamı)
31 Mart 2009
Sözleşme uyarınca vadeler Defter Değeri
Sözleşme
finansal yükümlülükler
Türev nakit girişleri 77.437.993 491.769.772 185.968.351 21.885.096 283.916.325 -Türev nakit çıkışları (4.308.915) (439.745.177) (190.277.268) (41.816.894) (207.651.015)
-31 Aralık 2008
Sözleşme uyarınca vadeler Defter Değeri
Sözleşme
finansal yükümlülükler
Türev nakit girişleri 104.937.763 651.735.791 377.710.813 9.722.986 264.301.992 -Türev nakit çıkışları - (575.806.420) (326.338.511) (20.736.597) (228.731.312)
(b.3) Piyasa riski yönetimi
Faaliyetleri nedeniyle Grup, döviz kurundaki ve faiz oranındaki değişiklikler ile ilgili finansal risklere maruz kalmaktadır.
Grup düzeyinde karşılaşılan piyasa riskleri, duyarlılık analizleri esasına göre ölçülmektedir.
Cari yılda Grup’un maruz kaldığı piyasa riskinde ya da karşılaşılan riskleri ele alış yönteminde veya bu riskleri nasıl ölçtüğüne dair kullandığı yöntemde, önceki seneye göre bir değişiklik olmamıştır.
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.3) Piyasa riski yönetimi (devamı) (b.3.1) Kur riski yönetimi
Yabancı para cinsinden işlemler, kur riskinin oluşmasına sebebiyet vermektedir.
Grup, döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerinin Türk Lirası’na çevriminde kullanılan kur oranlarının değişimi nedeniyle, kur riskine maruzdur. Kur riski ileride oluşacak ticari işlemler, kayda alınan aktif ve pasifler arasındaki fark sebebiyle ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, Grup, bu riski yabancı para varlık ve yükümlülüklerinin netleştirilmesi yolu ile oluşan doğal bir yöntemle kontrol etmektedir. Yönetim, Grup’un döviz pozisyonunu analiz ederek takip etmekte gerekli hallerde önlem alınmasını sağlamaktadır.
Grup, başlıca ABD Doları cinsinden kur riskine maruz kalmaktadır, diğer para birimlerinin etkisi önemsiz düzeydedir.
Grup’un yabancı para cinsinden parasal ve parasal olmayan varlıklarının ve parasal ve parasal olmayan yükümlülüklerinin bilanço tarihi itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir:
(b.3.1) Kur riski yönetimi
2a. Parasal Finansal Varlıklar (Kasa, Banka hesapları dahil) 1.985.901.187 1.175.875.028 457.244 4.145
2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - -
-3. Diğer - - -
-4. Dönen Varlıklar (1+2+3) 2.065.557.719 1.222.489.091 893.938 4.145
5. Ticari Alacaklar - -
-6a. Parasal Finansal Varlıklar - - -
-6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - -
-7. Diğer - - -
-8. Duran Varlıklar (5+6+7) - - - -
9. Toplam Varlıklar (4+8) 2.065.557.719 1.222.489.091 893.938 4.145
10. Ticari Borçlar 2.088.361.612 1.236.802.817 286.844 -
11. Finansal Yükümlülükler 88.706.746 50.702.668 1.402.032
-12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - -
12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - -
-13. Kısa Vadeli Yükümlülükler (10+11+12) 2.177.068.358 1.287.505.485 1.688.876
-14. Ticari Borçlar 776.941.189 460.273.216 - -
15. Finansal Yükümlülükler 505.080.905 296.884.678 1.769.956 -
16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - - -
16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - -
-17. Uzun Vadeli Yükümlülükler (14+15+16) 1.282.022.094 757.157.894 1.769.956 - 18. Toplam Yükümlülükler (13+17) 3.459.090.452 2.044.663.379 3.458.832 - 19. Bilanço dışı türev araçların net varlık /
yükümlülük pozisyonu (19a-19b) 278.520.000 165.000.000 - - 19.a Aktif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden
türev ürünlerin tutarı 278.520.000 165.000.000 -
-19b. Pasif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden
türev ürünlerin tutarı - - -
-20. Net yabancı para varlık yükümlülük pozisyonu
(9-18+19) (1.115.012.734) (657.174.288) (2.564.894) 4.145
21. Parasal kalemler net yabancı para varlık / yükümlülük
pozisyonu (1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) (1.393.532.733) (822.174.288) (2.564.894) 4.145 22. Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların
toplam gerçeğe uygun değeri 77.437.994 - -
-23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı - - -
-24. Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı 278.520.000 165.000.000 -
-23. İhracat 208.868.621 126.756.051 -
-(b.3.1) Kur riski yönetimi
2a. Parasal Finansal Varlıklar (Kasa, Banka hesapları dahil) 1.550.851.621 1.024.836.945 459.565 4.453
2b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - -
-3. Diğer - - -
-4. Dönen Varlıklar (1+2+3) 1.641.215.105 1.083.834.812 992.548 4.453
5. Ticari Alacaklar - -
-6a. Parasal Finansal Varlıklar - - -
-6b. Parasal Olmayan Finansal Varlıklar - - -
-7. Diğer - - -
-8. Duran Varlıklar (5+6+7) - - - - 9. Toplam Varlıklar (4+8) 1.641.215.105 1.083.834.812 992.548 4.453
10. Ticari Borçlar 1.439.045.159 949.970.867 1.123.046 -
11. Finansal Yükümlülükler 80.866.577 51.479.712 1.407.796
-12a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler 18.844.919 12.461.098 - -
12b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - -
-13. Kısa Vadeli Yükümlülükler (10+11+12) 1.538.756.655 1.013.911.677 2.530.842
-14. Ticari Borçlar 966.823.460 639.306.659 - -
15. Finansal Yükümlülükler 345.542.302 225.554.576 2.072.177 -
16a. Parasal Olan Diğer Yükümlülükler - - -
-16b. Parasal Olmayan Diğer Yükümlülükler - - -
-17. Uzun Vadeli Yükümlülükler (14+15+16) 1.312.365.762 864.861.235 2.072.177 - 18. Toplam Yükümlülükler (13+17) 2.851.122.417 1.878.772.912 4.603.019 - 19. Bilanço dışı türev araçların net varlık /
yükümlülük pozisyonu (19a-19b) 249.529.500 165.000.000 - - 19.a Aktif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden
türev ürünlerin tutarı 249.529.500 165.000.000 -
-19b. Pasif karakterli bilanço dışı döviz cinsinden
türev ürünlerin tutarı - - -
-20. Net yabancı para varlık yükümlülük pozisyonu
(9-18+19) (960.377.812) (629.938.100) (3.610.471) 4.453
21. Parasal kalemler net yabancı para varlık / yükümlülük
pozisyonu (1+2a+5+6a-10-11-12a-14-15-16a) (1.209.907.312) (794.938.100) (3.610.471) 4.453 22. Döviz hedge'i için kullanılan finansal araçların
toplam gerçeğe uygun değeri 42.369.299 - -
-23. Döviz varlıkların hedge edilen kısmının tutarı - - -
-24. Döviz yükümlülüklerin hedge edilen kısmının tutarı 249.529.500 165.000.000 -
-23. İhracat 2.323.208.805 1.790.389.029 -
-(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.3.1) Kur riski yönetimi
31 Mart 2009 tarihi itibariyle aktif ve pasifte yer alan döviz bakiyeleri şu kurlarla çevrilmiştir: 1,6880 TL= ABD$ 1 ve 2,2258 TL = EURO 1 (31 Aralık 2008: 1,5123 TL = ABD$ 1 ve 2,1408 TL = EURO 1) Kur riskine duyarlılık
31 Mart 2009
Kar / Zarar Özkaynaklar
Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın değer kazanması değer kaybetmesi değer kazanması değer kaybetmesi
ABD Doları’nın TL karşısında % 1 değerlenmesi halinde
1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü (14.052.199) 14.052.199 - -2- ABD Doları riskinden korunan kısım (-) 2.785.200 (2.785.200) -
-3- ABD Doları net etki (1 +2) (11.266.999) 11.266.999 -
Avro’nun TL karşısında % 1 değerlenmesi halinde
4 - Avro net varlık / yükümlülük (64.443) 64.443 -
-5 - Avro riskinden korunan kısım (-) - - -
-6- Avro net etki (4+5) (64.443) 64.443 -
Diğer döviz kurlarının TL karşısında %1 değerlenmesi halinde
7- Diğer döviz net varlık / yükümlülüğü - - -
-8- Diğer döviz kuru riskinden korunan kısım
(-) - - -
-9- Diğer Döviz Varlıkları net etki (7+8) - - -
TOPLAM (3 + 6 +9) (11.331.442) 11.331.442 -
(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.3.1) Kur riski yönetimi
31 Mart 2008
Kar / Zarar Özkaynaklar
Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın Yabancı paranın değer kazanması değer kaybetmesi değer kazanması değer kaybetmesi
ABD Doları’nın TL karşısında %1 değerlenmesi halinde
1 - ABD Doları net varlık / yükümlülüğü (12.399.496) 12.399.496 -
-2- ABD Doları riskinden korunan kısım (-) - - -
-3- ABD Doları net etki (1 +2) (12.399.496) 12.399.496 -
Avro’nun TL karşısında %1 değerlenmesi halinde
4 - Avro net varlık / yükümlülük (51.426) 51.426 -
-5 - Avro riskinden korunan kısım (-) - - - -
6- Avro net etki (4+5) (51.426) 51.426 -
Diğer döviz kurlarının TL karşısında %1 değerlenmesi halinde
7- Diğer döviz net varlık / yükümlülüğü - - - -
8- Diğer döviz kuru riskinden korunan kısım
(-) - - - -
9- Diğer Döviz Varlıkları net etki (7+8) - - - -
TOPLAM (3 + 6 +9) (12.450.921) 12.450.921 -
-(b) Finansal Risk Faktörleri (devamı) (b.3.2) Faiz oranı riski yönetimi
Grup’un finansal yükümlülükleri, Grup’u faiz oranı riskine maruz bırakmaktadır. Grup’un finansal yükümlülükleri ağırlıklı olarak sabit faizli borçlanmalardır. Değişken faizli finansal yükümlülüklerin 31 Mart 2009 tarihi itibariyle mevcut bilanço pozisyonuna göre, faiz oranlarında %1’lik bir düşüş/yükseliş olması ve diğer tüm değişkenlerin sabit tutulması durumunda; vergi ve ana ortaklık dışı paylar öncesi kar 447.921 TL değerinde artacak/azalacaktır (31 Aralık 2008: 1.345.947 TL).
Faiz oranı duyarlılığı
Grup’un faiz oranına duyarlı finansal araçlarının dağılımı aşağıdaki gibidir:
Faiz Pozisyonu Tablosu
31 Mart 2009 31 Aralık 2008
Sabit Faizli Araçlar
Finansal Varlıklar Gerçeğe uygun değer farkı kar/zarara yansıtılan varlıklar -
Satılmaya hazır finansal varlıklar -
Finansal Yükümlülükler -
Değişken Faizli Finansal Araçlar
Finansal Varlıklar -
-Finansal Yükümlülükler 180.423.133 140.052.344
(b.3.3) Diğer Fiyat riski
Grup, petrol ürün stoklarının değeri ile uluslararası piyasalardaki ürün fiyat değişimlerinden satış fiyatlarının etkilenmesinden dolayı fiyat riskine maruz kalmaktadır. Satış marjları üzerindeki olumsuz fiyat hareketi etkilerinden kaçınmak amacıyla bir yıldan kısa vadeli türev ürünleri kullanılarak stok fiyat değişimlerinden kaynaklanan riskleri yönetmektedir. Bu işlemlerden kaynaklanan gelirler/giderler satılan malın maliyetine dahil edilmektedir. Satılan ticari mallar maliyetine, 2009 yılında bu işlemlerden elde edilen 6.386.205 TL tutarında kazanç dahil edilmiştir (2008: 39.025.489 TL zarar).
Finansal araçlar kategorileri
Nakit ve nakit benzerleri 1.969.798.899 - - - 1.969.776.850 6
Ticari alacaklar - 832.673.858 - - 832.673.858 10
Diğer finansal varlıklar - 135.892 - 135.892 7
Grup, finansal araçların kayıtlı değerlerinin makul değerlerini yansıttığını düşünmektedir. Türev enstrümanlarından kaynaklanan finansal borçlar ve varlıklar ile ilgili bilgi Not 9 ve Not 7’de açıklanmıştır.
ihtiyacı olan 350.000 ton Fuel Oil ürünü alımı için açılan ihale sonucunda Şirket’in akdetmiş olduğu sözleşmenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kaununu hükümleri gereğince feshedilmiş olduğu bildirilmiştir .
Bahsekonu sözleşme kapsamında Şirket’çe yapılan teslimatlar, işin idari ve teknik şartnamesi ile akdedilen sözleşmesine uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, ortada bir hukuki yanılgının mevcut olduğu açıkça görülmektedir. Bahsekonu sözleşme feshine ilişkin olarak; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı aleyhinde Ankara 12. İdare Mahkemesi nezdinde yürütmenin durdurulması ve sözkonusu kararın iptali istemiyle dava açılmıştır.
Konsolide finansal tablolar yayınlanmak üzere 7 Mayıs 2009 tarihinde Yönetim Kurulu tarafından onaylanmıştır. Genel Kurul’un yasal mevzuata göre düzenlenmiş mali tabloları ve bu konsolide finansal tabloları değiştirme hakkı bulunmaktadır.
NOT 41 – MALİ TABLOLARI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ETKİLEYEN YA DA FİNANSAL TABLOLARIN AÇIK, YORUMLANABİLİR VE ANLAŞILABİLİR OLMASI AÇISINDAN AÇIKLANMASI GEREKEN DİĞER HUSUSLAR
Yoktur.
……….