(4) İklim - Bitki Örtüs&uuml

Tam metin

(1)BİYOMLAR.

(2)  BİYOM: Benzer bitki ve hayvan. topluluklarını barındıran, karaların gruplandırılmasında kullanılan en büyük ekosistemlerdir. Her biyom kendi bitki örtüsüne göre adlandırılır ve çok çeşitli hayvan türlerini barındırır. Biyomlar karasal ve sucul olarak iki grupta incelenir.

(3) Biyomlar  1. Karasal Biyomlar. Orman, Çayır, Tundra ve Çöl  2. Sucul Biyomlar Tatlı su ve Tuzlu su biyomları olarak gruplandırılır..

(4) İklim - Bitki Örtüsü İlişkisi.  İklim ve bitki toplulukları arasında sıkı bir ilişki vardır. Kutup iklimi.    . haricinde diğer bütün iklimlerin kendine has karakteristik bitki örtüsü vardır. Farklı bölgelerdeki benzer iklim varlığını benzer tabii bitki örtüsü kanıtlar. Bitki örtüleri yer şekillerinden dolayı, yeryüzünde aralıksız kuşaklar oluşturamazlar. Ancak, genel olarak Ekvatordan kutuplara doğru, geniş yapraklı ormanlar, karışık ormanlar ve iğne yapraklı ormanlar seklinde kuşaklar meydana gelmiştir. Enlemlere göre bitki örtüsünün dağılışı 0°–30° - Kuzey ve güney: Geniş yapraklı ormanlar 30°–60° - Kuzey ve güney: Karışık ormanlar 60°–90° - Kuzey ve güney: İğne yapraklı ormanlar Sıcaklık ve nem, bitki hayatini doğrudan etkiler. Yükseklere çıkıldıkça sıcaklık ve nem oranı azalır. Buna bağlı olarak bitki örtüsü de seyrekleşir. Belirli bir yükseklikten sonra cılızlaşır ve doğal olarak ortadan kalkar. Bir yamaca düsen yağış miktarı ayni ise, yükseldikçe bitki örtüsündeki değişme sıcaklık azalmasıyla ilgilidir. Ancak, sıcaklık şartları aynı ise, farklılaşma nem miktarının değişmesi ile ilgilidir. .

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

(10) Karasal Biyomlar.

(11)

(12)  Karasal Biyomlar.  Canlıların yeryüzünde dağılışı büyük. ölçüde iklim koşullarına bağlıdır. İklim koşulları ise enlem dereceleri ve arazi şekline göre değişir. Biyomlar kesin sınırlarla birbirinden ayrılmamakla birlikte belirli bölgelerde kesişirler. Biyomlar genellikle bulundurduğu baskın bitki türüne göre adlandırılır. Karasal biyomlar; orman, çöl ve çayır biyomları şeklinde gruplandırılır..

(13) Tropikal yağmur ormanları  Bu ormanların görüldüğü yerler her mevsim. yağışlı özellikte Yıllık yağış miktarı 2000 mm'nin üstünde ve düzenlidir. Yüksek sıcaklık ve nem biyoçeşitliliğin artmasını sağlar. Orman ağaçları çok gürdür (50-60 m). Bitki örtüsü geniş, kalın yapraklı ve daima yeşildir, Orman altı sarmaşık (Liyan) ve otsu bitkilerle kaplıdır. Ayrıca ağaçlar üzerinde yaşayan Epifit bitkiler görülür. Bu ormanların karakteristik hayvanları kuş, yarasa, yılan, maymun, puma jaguar, timsah vb. Tropikal yağmur ormanları dünya topraklarının %10 unundan daha az yer kaplamasına rağmen bitki ve hayvan türlerinin %50–70 ini barındırır..

(14) Yeryüzündeki dağılışı  Ekvatorun. 10 kuzey 10 derece güney enlemleri arasında 1000 m kadar yükseltiye kadar etkilidir,  Güney Amerika'da Amazon Havzası'nda (Brezilya),  Afrika'da Kongo Havzası'nda ve Gine Körfezi kıyılarında,  Güney Doğu Asya Adaları (Endonezya),  Malezya, Filipinler, Papua Yeni Gine'de,  Avustralya'nın kuzeyinde görülür..

(15)

(16)

(17)

(18)

(19) Muson Ormanları Muson. iklim bölgesinde bulunan ormanlardır. Bunlar Ekvatoral ormanlar gibi gür ve sık ormanlardır. Ancak içinde yer alan tür sayısı bakımından ekvatoral ormanlardan fakirdir. Yıllık yağış miktarı 2000 mm civarındadır. Yaz ayları yağışlı, kış ayları kurak geçer. Yıllık yağışın %85'i yaz aylarında olduğu için yazın yeşil, kışın yaprak döken ormanlardır. Muson ormanlarının ağacı teak ağacıdır. Bitki örtüsü yağışların bol olduğu alanlarda kışın yaprağını döken muson ormanları, etrafında çalılar ve az yağış alan yerlerde ise savanlar yaygındır. Yeryüzündeki dağılışı: Güneydoğu ve Doğu Asya da Hindistan, Japonya, Tayland, Vietnam, Endonezya, Doğu Çin, Kore, Filipinler, Avustralya'nın kuzeybatısı, Güneydoğu Afrika da görülür. Madagaskar'ın doğusunda, Kuzey Amerika'nın güneydoğu kıyılarında görülür..

(20)

(21) Savanlar  Tropikal. iklim bölgelerinde uzun boylu otlarla birlikte seyrek ağaç ve çalıların görüldüğü otlaklardır. Afrika’da, Avustralya’da ve Brezilya’nın güneyinde görülür. Çok çeşitli sayıda ve büyüklükte hayvanların yaşadığı ve beslendiği alanlardır. Çeşitli böcek türleri, çayır köpekleri, Afrika vahşi köpeği, bizon, sırtlan, çakal, antilop, zebra, zürafa, babun, aslan, çıta, deve kuşu, timsah, geyik, karaca, antilop, fil, yabani at ve eşek gibi otçullar ile etçil yırtıcıların iç içe bulunduğu bir yaşama alanıdır..

(22)

(23)

(24)

(25)

(26)

(27) Çöller  Yıllık 250 mm'den az yağış alan bölgeler için. kullanılan bir tabirdir. Çölde sıcaklık gündüz çok yüksek iken gece aniden düşüş gözlenir. Yağış çok az ve nem oranı da buna bağlı olarak düşüktür. Çöller; sıcak ve soğuk çöller olmak üzere ikiye ayrılır. sıcak çöller Dönenceler arasında yaygındır. Soğuk çöller Antartika kıtasında, gröndland’da ve asya kıtasının iç bölgelerinde bulunur. Sıcak bir çölde dağınık halde çalılıklar bulunur. Kaktüs ve benzeri bitkiler yetişir. Çölde suya az ihtiyaç duyan ve su depo edebilen hayvanlar yaşayabilmektedir. Tilki, tavşan, kertenkele, yılan, keseli fare ve bazı böcek türleri bulunur..

(28) Görüldüğü Yerler  Asya Kıtası’nda; Arabistan, Gobi, Taklamakan,  Kuzey Amerika’da; Kaliforniya, Nevada,. Kolorado, Meksika,  Afrika’da; Büyük sahra, Kalahari, Namibya,  Avustralya’da; Büyük Kum Çölü,  Güney Amerika’da; Atakama Çölü,  Çöllerin büyük bölümü Kuzey yarım Küre’dedir. Bu durum, karaların Kuzey Yarım Küre’de Güney Yarım Küre’den daha fazla olmasının sonucudur..

(29)

(30)

(31)

(32)

(33)

(34)

(35) Kum sporları köyü-Peru.

(36)

(37) Ilıman bölge yaprak döken ormanlar  Kurak. ve yağışlı mevsimlere uyum sağlamış ağaç türleri bulunur. Yıllık yağış miktarı 1000-1500 mm. Ağaçlar kışın yapraklarını döker. Yaprak döken ormanlarda tipik olarak Meşe (Quercus), kayın (Fagus), akçaağaç (Acer), Ihlamur (Tilia) ve Kestane (Castanea) ağaçları yer alır. Yaşlı ormanlarda çalı ve ot türleri iyi gelişmiş ve çok çeşitlidir. Bu ormanların karakteristik hayvanları,.

(38)

(39)

(40)

(41) Yeryüzündeki dağılışı:  Batı Rüzgârları sebebiyle Ilıman Kuşak. karalarının batısında,  Batı Avrupa'nın Atlas Okyanusu kıyılarında,  Yurdumuzda ise Karadeniz kıyılarında etkilidir,  Kuzey Amerika'nın batı ve güneydoğu kıyılarında, Güney Amerika'nın güneybatı kıyılarında,  Avustralya'nın doğusunda, Yeni Zelanda'da,  Afrika'nın güneyinde..

(42)

(43)  Kuzey Amerika da bu ormanların tahribi. sonucu Şapparal denilen vejetasyon gelişmiştir  Bunun. kserofil. Avrupadaki karşılığı biomlarıdır; MAKİ ve GARİK..  Bunlar. bir. Akdeniz. kserofil herdem yeşil çalı ve ağaççıklardan meydana gelmiş olup altta açık bir otsu tabaka ile karakterize edilir..

(44)

(45) İğne yapraklı biyomlar (Tayga)  Nemli ve serin iklim kuşağında kozalaklı. ağaçların yetiştiği biyomdur. Yıllık yağış ortalaması 500-600 mm civarındadır.  Baskın bitki örtüsünü Çam (Pinus), Ladin (Picea) ve Göknar (Abies) cinslerine ait kozalaklı ağaç türleri oluşturur. Doğu Karadeniz Bölgesi’nde bu ormanlar hakimdir. Bu ormanlarda, kirpi, geyik, vaşak, şahin yarasa, ayı, bazı böcek türleri bulunur..

(46) Yeryüzündeki dağılışı  Deniz etkisinden uzak kara içlerinde. ve ılıman kuşak karalarının doğu kıyılarında (soğuk su akıntısından dolayı görülür.  Orta ve doğu Avrupa, Asya'nın kuzeyi (Kuzey Çin'de, Mançurya'da, Rusya'da, Orta Sibirya'da görülür.)  ABD nin kuzeyinde ve Kanada'da..

(47)

(48)

(49)

(50)

(51)

(52) Çayır Biyomları.

(53) Ilıman Bölge Çayırları  Orta kuşakta karasal iklim bölgesinin yarı. nemli ve yüksek dağlarda orman ve ağaç sınırının üstünde görülen ve yaz boyu yeşil kalan uzun boylu bitki örtülerine çayır denir. Yazların serin ve yağışlı geçmesi otların kurumasını önleyerek yeşil kalmalarını ve uzun boylu olmalarını sağlamaktadır. Orman üst sınırından sonra görülenlere dağ çayırları denir. Çayırlarda özellikle sığır, koyun, keçi gibi otçul hayvanlar ve tilki, serçe, porsuk, tarla kuşu yaşar..

(54) Yeryüzündeki dağılışı  Avrupa  ABD'nin KD.  Kanada'da,.

(55)  Avrasya’da. bu tip biomlar daha kurakçıl olup STEP (Bozkır) adını alır. Step; yazın kuruyan, kışı dinlenme halinde geçiren ve normal olarak asitli olmayan topraklarda gelişen kserofil ve mezofil bitki türlerinin oluşturduğu alanlardır  Kuzey Çin'de,  Rusya'da,  Orta Sibirya'da görülür..

(56)

(57) Tundralar  Kutuplar gibi soğuk, rüzgârlı ve az yağışlı bölgelerdeki bitki. örtüsüne Tundra denir. Kuzey Yarı Kürede Kuzey Buz Denizi ile Kutup Dairesi arasında yani kutup bölgelerine yerleşmiş biyomlardır. Tundralarda buzullar etkili olur, yılın sadece 3 ayı buzsuz geçer ve gün içindeki en yüksek sıcaklık 10°C den azdır. Toprağın buzlu yapısı sıcak mevsimlerde 30–40 cm derinliğe kadar çözünebilir. Bu zamanda da ortalık çamur deryası haline gelir. Tundralarda toprak çoğunlukla donmuş olduğundan bitki türleri bakımından fakir, ağaç yetişmesine uygun değildir. Tundralarda rüzgâra ve soğuğa dayanıklı kara yosunu, ot, bodur çalılar ve likenler yaşar. Tundralardaki hayvan türleri de sınırlıdır. Ren Geyiği, Misk Öküzü, Yer faresi, Kutup tilkisi, Boz ayı, kutup ayısı, birkaç kuş ve böcek türüne rastlanır. Tundralarda kar kuşları, kar kazları ve baykuşlar bulunur. Ayrıca çok sayıda böcek türü ve nadir olarak kurbağa ve sürüngenler vardır..

(58) Sucul Biyomlar Tatlı su ve Tuzlu su. biyomları olarak gruplandırılır..

(59) Tatlı Su Biyomları.

(60) Göl biyomları  Göller, kara parçaları üzerinde çanaklaşmış. alanlarda birikmiş ve belirli bir akıntısı olmayan tatlı veya tuzlu durgun su kütleleridir.  Göller besin ve oksijen içerme durumlarına göre iki kısımda incelenir:  Oligotrofik göller, besin bakımından fakirken oksijen bakımından zengin göllerdir.  Ötrofik göller ise besin bakımından zengin, oksijen bakımından fakir göllerdir..

(61)  Göllerde. komüniteler suyun derinliğine ve kıyıya uzaklığa göre yayılış gösterir. Göl biyomlarında, algler, siyanobakteriler, planktonlar, kurbağa, levrek, göçmen su kuşları, sazan, sucul bitkiler, kamış, nilüfer, v.b canlılar yaşar..

(62)  göllerin yaşam zonları o göldeki spesifik. yerleşim alanlarıyla ilgilidir ve 3 zona ayrılır;  Littoral zon: 10m. kadar olan bitkili dip kısım  Limnetik (pelajik) zon: Gölün su kütlesi kısmıdır.  Profundal zon: Işıksız bölge.

(63) Akarsu biyomları  Akarsu ağızlarındaki ekosistemlerde su,. tuzluluk, sıcaklık ve besin maddeleri yönünden çok değişkendir. Burada ortama uyum sağlamış çok sayıda canlı türü bulunmaktadır. Soğuk ve temiz akarsularda alabalık, dere ve ırmaklarda sazan balıkları, ayrıca yumuşakçalar, akıntının hızlı olduğu bölgelerde algler ve süngerlerle birlikte karayosunları yaşar..

(64) Sulak alanlar  Doğal ve yapay, sürekli veya mevsimsel,. suları durgun veya akıntılı; tatlı, acı veya tuzlu su kütleleri sulak alan olarak adlandırılır.  Bataklıklar, sazlıklar, turbalıklar, sulak çayırlar ile denizlerin 6 metre derinliğe kadar olan kesimleri sulak alan olarak kabul edilir.  Sulak alan toprakları suya doymuş ve oksijen bakımından fakirdir..

(65) Tuzlu Su Biyomları  Okyanus ve denizler tuzlu su biyomlardır.. Denizlerdeki canlı çeşidi ve popülasyonların büyüklüğü üzerinde ışık, sıcaklık, basınç, tuz miktarı, deniz akıntıları ve gel-git olayları, çözünmüş maddeler, besin miktarı ve aktif gazların büyük etkisi bulunur. Deniz ekosisteminde plankton çeşitleri, omurgalılardan kıkırdaklı ve kemikli balıklar, birkaç sürüngen ve memeli (fok, balina); karides ve bazı yengeç türleri, solucanlar, denizanaları bulunur..

(66)

(4) İklim - Bitki &Ouml;rt&uuml;s&uuml

(4) İklim - Bitki Örtüs&uuml