RPE401 Psikolojik Testler

(1)

RPE401 Psikolojik Testler

8. Sunu

Kişiliğin Ölçülmesi

(2)

Kişilik

• Kişiliğin iki temel boyutu

• Dışsal Boyut (sosyal yön, çevrede bıraktığı izlenim, dış dünya ile uyum ve ilişkiler)

• İçsel Boyut (benlik kavramı, kendine güveni, kendini değerli bulması, değerleri vs)

• İki yaklaşımın bir sentezi

(3)

Kişiliği Etkileyen Faktörler

• Biyolojik Faktörler

• Ailesel

• sosyal ve

• kültürel faktörler

(4)

Kişilik

• Kişilik;

• Bireyin psikobiyolojik yapı ve sisteminin bireye özgü dinamik bir organizasyonu ve bu organizasyonun çevre ile etkileşiminin bir ürünüdür

• Bireye özgü ve ayırıcı davranışlar

(5)

Kişiliğin Ölçülmesi

• Kişilik ölçülür mü ? Nasıl ?

• Kendini ifade etme / öz bildirim ölçekleri

• Projektif teknikler

• Klinik görüşmeler

• Davranışsal Ölçümler (Durmal Testler)

(6)

Kişilik Envanterleri

• Kişilik envanteri temelde kişinin belli durumlardaki tepkilerini ya da hislerini bildirdiği bir tekniktir  bireyin kendini gözlemlemesi.

• Envanter maddesi olarak verilen yapılandırılmış durumlardan kendi özel durumunu anlatan ifadeyi seçme esasına dayanmaktadır. Bazı hallerde verilen seçeneklerden birini işaret etmek yerine envanter maddesi olarak verilen tek bir madde hakkındaki tercihini ya da kişisel durumunu, cevaplama

yöntemlerinden birini seçerek işaretlemektedir.

• Cevaplama kategorileri:

• “Evet”, “fark etmez” ve “Hayır” şeklinde üç seçenekli

• “Evet” veya “Hayır” olarak iki seçenek: zorunlu seçme (forced choice) yöntemi

• Üçlü, beşli olarak verilen derecelendirme ifadeleri

• Kapsam olarak geniş – kısa süre  enerji ve zaman tasarrufu

• Uygulanan bireyin okuma-yazma ve kavrama düzeyi

• Zaman sınırlaması yok.

(7)

Bazı Problemler

• Orta yol cevap verme ya da boş bırakma

• Sosyal Kabul Hatası

• Yanıltma Hatası

• Cevapların kalıplaşması

(8)

Alınabilecek önlemler

• Zorunlu seçme

• Cevaplandırma geçerliği hakkında bilgi veren ek bölümler

• Dolaylı içeriği açık olmayan maddeler

• Amaç hakkında bilgi

• Puanlara ilişkin rapor verilmemesi

• Psikiyatrik – teknik terimlerin kullanılmaması

(9)

Kişilik Envanteri Geliştirme Yaklaşımları

• Rasyonel Yaklaşım Mantıksal İçerikli Yaklaşım Teoriye Dayalı Yaklaşım

• Ampirik Yaklaşım Ölçüt Gruplar Yöntemi Faktör Analizi Yöntemi

(10)

• Woodwort Kişisel Bilgi Envanteri (tek puan / uyum / mantıksal)

• Bell Uyum Envanteri (mantıksal / alt ölçekler / çok puan)

• Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (Ölçüt Gruplar)

• MMPI (ölçüt grup)

• 16 Kişilik Faktörü Envanteri (faktör analizi )

• HKE (dış ölçüte göre seçilen maddeler / ülkemizde psikometrik ve istatistiksel yöntemlerle geliştirilen ilk envanter )

(11)

Kaynaklar

• Özgüven, İ.E. (2017). Psikolojik Testler (14. Baskı). Ankara: Nobel Yayınevi.

• Öner, Necla (1997). Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler: Bir Başvuru Kaynağı. Türk Psikologlar Derneği Yayınları, Ankara.