5. SINIF TÜRKÇE TAM ÖĞRENME
OLAY YAZILARI Mustafa KAFA
KONU ANLATIMI ……….. : OLAY YAZILARI:
Kişi, yer ve zamana bağlı kalarak belirli bir olayı birbirine bağlantılı bir şekilde anlatan metinlere olay yazıları denir.
Olay yazılarında serim, düğüm ve çözüm denilen üç bölüm bulunur.
OLAY YAZISINDA BÖLÜMLER:
Serim Bölümü: Olay yazısının giriş bölümüdür. Bu bölümde olayların geçtiği çevre ve kişiler anlatılır, ana olaya geçiş yapılır.
Düğüm Bölümü: Ana olayın bütün yönleriyle anlatıldığı olayların en geniş bölümüdür. Okuyucuyu
meraklandıracak bir anlatım sağlanır.
Çözüm Bölümü: Merak uyandıran durumlar tek tek çözülür ve olayların sonucu verilir.
ANLATICILAR:
Birinci Kişi Anlatımı: Olayları anlatan kişinin bizzat olayların içinde bulunduğu anlatıcı biçimidir.
Örnek: Ağacın altından dinlenmek istiyordum. Sırtımdaki eşyaları kenara bırakıp kendimi doğanın sesine bıraktım.
Üçüncü Kişi Anlatımı: Olayların dışında bir kameradan görünenleri aktaran anlatıcı biçimidir.
Örnek: Ağacın altında biraz dinlenmek istiyordu. Sırtındaki eşyaları kenara bıraktı ve kendini doğanın sesine bıraktı.
OLAY YAZILARININ ÖGELERİ:
Olay: Yazıda kahramanların başından geçenlere verilen isimdir.
Kişiler: Olayda uzaktan yakından ilgisi bulunan adı geçen tüm kahramanlara kişiler denir. Ana kahramanlar olayda daha etkin rolü olanlardır.
Yer: Olayın geçtiği (yaşandığı) kapalı veya açık alanlardır.
Zaman: Yaşananların geçtiği zaman dilimidir.
* Bazı ögeler bazı olay yazılarında bulunmayabilirler.
Başlıca olay yazıları: Hikaye (öykü), masal, roman, anı, fabl, mizahi fıkra, efsane, destan.
: ……….…… ALIŞTIRMA
🔹 Aşağıdaki olay yazısını serim düğüm çözüm bölümlerine göre alttaki alana sıralamasını yapınız.
(I) Şanslı işte o gün meyveyi bırakmak istemediğinden avcıların eline düşer. Adı gibi şanslıya, doğa sever bir ailenin en sevdiği dostları olup çıkar.
(II) Bir gün bir ağacın altında Hindistan cevizi görür. İştah açıcı bir koku yayılmıştır etrafa. Merakına çok dayanamaz iner ağacından aşağıya. Önce etrafı kolaçan eder.
(III) Kimsenin olmadığına emin olduğunda, cevize yaklaşır ve kokunun içindeki enfes muzdan geldiğini anlar. Diğer maymunlar gelmeden muzu almak için elini delikten içeri sokar.
(IV) Şanslı, Asya’da yakalanmış bir maymun. Artık yeni yaşamına çok alışmış. Ahmet ve Sevgi ona çok iyi bakıyorlar.
Ama yakalanılışı hiç aklından çıkmaz.
(V) İştahını kabartan bu kokulu güzel muzu almak için davranır ama muzsuz delikten giren eli muzla bir türlü delikten dışarı çıkmaz ama bırakmaya hiç niyeti yoktur.
Serim: ……… Düğüm: ……..……… Çözüm: …….………
Metindeki Anlatıcı: ………
🔹 Aşağıdaki olay yazısının ögelerini bularak yazınız.
Adam eşinin artık kendisini duymadığını düşünüp akşam üstü aile hekimine danışır. Aile hekimi önce yedi metreden seslenmesini söyler ve duymazsa beş ve üç metre mesafede de seslenmesi gerektiğini belirtir. Oda olmazsa yanına gidip seslenecektir. Adam telefonu kapattıktan sonra dediklerini denemek için hazırlığını yapar. Eşi mutfaktayken yaklaşık yedi metreden seslenir. “Bugün ne yapıyorsun?” cevap gelmez. Adam beş metreden seslenir yine cevap yok derken üç metre yine cevap yok adam üzgün bir şekilde eşine yaklaşır tekrar sorar. Eşi kendisine dönerek; “Bu dördüncü sorman her seferinde köfte diyorum, duymuyorsun.” Adam odasına gider aile hekimini tekrar arar; “Kulaklarımla ilgili çok ciddi sıkıntı var ne zaman gelebilirim.”
Olay: ………
……….
……….
Yer: ………
Zaman: ………..
Kişiler: ……….
TÜRKÇE DERSİ
ETKİNLİK ………..………. :
1. 2. 3.
4. 5. 6.
🔹 Yukarıdaki görsellerin sıralamasına göre serim düğüm çözüm bölümlerine uygun olay yazısı yazınız.
………..
………..
………
………
………
………..
………..
………..
………..
………..
………..
………..
………
🔹 Aşağıdaki metinlerin anlatıcılarını altlarına yazınız.
Tabanı sökülmüş ayakkabıların tabanlarını elindeki çekiçle hızla çakıyor. Hiç durmadan başka bir ayakkabının yapıştırılmasına geçiyor. Bu arada da konuşuyordu.
Anlatıcı: ………
Dağın yamacındaki kayalar titremenin etkisiyle yerinden oynadı. Ahmet’i kolundan tuttuğum gibi bir ağacın gövdesine çektim. Kayalar yanımızdan yuvalanıp geçti.
Anlatıcı: ………
Yanında yeterince kartopu hazırlamıştı. Birazdan sokaktan kim geçerse üzerine kartopu atacaktı. Beklemeye koyuldu.
Sokağın başında bir kişi göründü: Türkçe öğretmeniydi.
Anlatıcı: ………
: ………..……….…………. TEST
Bu satırlar birileri okuyorsa, defterin güzelliğine şaşırmasın!Onu bugün Avrupa yakasındaki bir kitapçıdan satın aldım, ama az kaldı canım pahasına. Aman Yarabbi!
İstanbul’a böyle ne oldu? Kalabalıktan metrobüslere binmek mümkün değil ki! Toptan gülle çıkar gibi zorla bir dolmuşa attım kendimi. Bu dolmuşa girmek değil, ezilmek, üst baş parçalamak...
1. Metinde hangi unsur belirgin değildir?
A) Kişi B) Olay C) Yer D) Zaman
2. Aşağıdakilerden hangisi olay yazısının serim bölümüne aittir?
A) Artık her gün ağacın çevresinde oynamaya gitmiyordu.
Ağaç onu çök özlemişti. Bir gün yanında bir sürü öğrencisiyle çıkageldi.
B) Çocuk ağacın tepesine tırmanır, elmaları koparıp yer ve ağacın gölgesinde uzanıp kestirirdi.
C) Uzun zaman önce küçük bir erkek çocuğunun çok sevdiği ve çevresinde her gün oyunlar oynadığı büyük bir elma ağacı vardı.
D) Çocuk ağacı sever ağaç da küçük çocukla vakit
geçirirken çok hoşlanırdı. Günler aylar birbirini kovaladı ve çocuk büyüdü.
(3 ve 4. Soruyu verilen metinlere göre yapınız.)
I. İki gündür boğazımdan hiçbir şey geçmiyor. Beni serumla besliyorlar Yediğim iğnelerden her yanım delik deşik oldu.
II. Bolu Beyi, güvendiği seyislerinden biri olan Yusuf'a: "Çok hünerli ve değerli bir at bul." emrini verir. Seyis Yusuf uzun süre Bolu Beyi'nin isteğine uygun bir at arar.
III. Kaplumbağalar yavaş yürüyen fakat uzun yaşayan canlılardır. Bir tehlike anında hemen kendilerini korudukları kabuklarının içine çekilip gizlenirler. Emin olduklarında tekrar çıkarlar.
IV. Yengeç ana, kızı yengece kancayı takmış konuşup başının etini yermiş: "Öyle yampiri yampiri yürüme! Şunu şöyle yapma, bunu böyle yapma! Kızı sabırla annesinin dediklerini yapmaya çalışıyormuş.
3. Yukarıdakilerden hangisi bir olay yazısından alınmamıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV.
4. Metinlerden hangisinde birinci kişi anlatımı kullanılmıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV.
