EKDI\IDMiK
YAKLAŞlMTÜRKiYE EKONOMiSiNDE MALiYETLER VE ENFLASYON:
1985-1990
5
Osman A YDOGUŞ [ * J
Giriş
Türkiye ekonomisi çeyrek
yüzyıla yakın
bir süredir yüksek oranh bir enflasyonİst ortamda yaşıyor. Bu uzun süreli müzmin enflasyonİst süreci açklamaya yönelik bir çok teorik ve ampirik araştırma gerçekleştirilmiş ve Türkiye'deki enflasyon çeşitli yönleriyle incelenmiştir. Özellikle ampirik çalışmaların çok büyük bir bölümünde makroiktisadi modeller çerçevesinde zaman serisi verileri kullanılarak gerçekleştirilen ve geneBikle talep yönlü (para arzı, bütçe açıkları, vb.) analizler yeralmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de yaşanan enflasyonun maliyetler yönünü sektörel düzeyde ve açık, durağan input-output modeli çerçevesinde incelemeye çalışacağız. Bu amaçla D.İ.E. tarafından hazırainan 1985 ve 1990 yıllarına ait Endüstrilerarası İşlemler Tablolarından yararlanarak sektörel üretim maliyetleri içinde önemli bir yere sahip olan bazı
temel girdilerin ya da temel girdi olmamakla birlikte fiyat oluşumu açısından temel girdi gibi ele alınabilecek bazı önemli girdilerin fiyatlarında meydana gelen değİşınelerin sektörel denge fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkilerini hesaplayacağız. Başka bir deyişle, genel denge modellerinin en basiti olan durağan girdi-çıktı modeli çerçevesinde 1985 ve 1990
yılları için ayrı ayrı karşılaştırmalı-durağan fiyat analizleri yapacağız.
Çalışmanın izleyen bölümünde durağan input-output modelinde denge fiyat oluşumu
teorik olarak ele alınıp denge fiyat sistemi ortaya konulmaktadır. Bir sonraki bölümde ise, önce yöntem bölümünde geliştirilen denge fiyat denklemi 1985 ve 1990 input-output tabloianna uygulanarak ücret-maaş gelirleri, ücret-maaş dışı faktör gelirleri ile hampetrol ve ithal girdi fiyatlarındaki artışların sektörel denge fiyatları ve fiyatlar genel düzeyi üzerindeki
* Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, Ekonometri Bölümü öğretim üyesi.
Ekonomik Yaklaşım, Cilt 10, Sayı34, Sonbahar 1999
etkileri hesaplandıktan sonra, üç ayrı dönem için ve dört maliyet unsuru için elde edilen nicel bulgular hem maliyet unsurları hem de dönemler itibariyle karşılaştırılmaktadır.
Böylece çeşitli unsurların enflasyonisı etkilerinin zaman içinde nasıl değiştiğinin ortaya
konulması da mümkün olmaktadır.
Teorik Çerçeve:
Durağaninput-Output Modelinde Denge Fiyat Sistemi
Genel denge modellerinin en basiti olan durağan, açık Leontief modeli miktarlar için
çözülebileceği gibi, fiyatlar için de çözülebilmektedir. Denge fiyat sisteminin
oluşturulmasında temel varsayım ekonomin dengede olduğu ve tüm sektörlerde maliyetierin üretim değerlerine eşit olduğu, başka bir deyişle, hiç bir sektörde aşırı kar bulunmadığıdır (Derviş, de Melo, Robinson. 1982). Durağan, açık Leontief modelinin standart varsayımları altında (bakınız, Kepenek. 1977; Aydoğuş. 1990), endüstrilerarası işlemler tablosunun
sütunlarından hareketle denge fiyat sistemi aşağıdaki gibi yazılabilir:
PjXj = IjPiXij+IkwkFk Burada,
Pj = j. sektörde üretilen çıktının fiyatı,
xj = j. sektörün çıktı düzeyi,
xij
=
xj birim j çıktısı üretmek için kullanılan i malı miktarı,wk = k. temel girdinin fiyatı,
Fk = j sektöründe kullanılan k. temel girdi miktarıdır.
U
= 1, 2, ... , n için)Dikkat edilirse, denklem sistemi bu haliyle her sektörde aragirdilere yapılan ödemeler ile temel girdilere yapılan ödemelerin toplamının üretim değerine eşitliğini ifade etmektedir.
Aragirdi ve temel girdi kullanımında doğrusallık varsayımı altında ve denklemlerin her iki
yanından miktar değişkenleri elenrnek suretiyle, denklem sistemi aşağıdaki gibi yeniden
yazılabilir:
Burada,
PjXj
=Li
aij Pi +Ik wkfkaij = Xi/Xj : Bir birim j çıktısı üretmek için doğrudan gerekli i çıktısı miktarı (girdi
katsayısı)
fk
=
Fk/Xj : Bir birim j çıktısı üretmek için doğrudan gerekli k. temel girdi miktarıdır(faktör yoğunluğu katsayısı).
EKOI\IDMİK YAKLAŞlM
7
Girdi katsayıları ve faktör yoğunluğu katsayıları bu modelde üretim tekniğini yansıtırlar. Bu katsayıların sabit ve veri oldukları varsayılır ve temel girdi fiyatları dışsal
birer sabit olarak alınırsa, çıktılar için denge fiyatları (Pj ler) temel girdi fiyatları (wk lar) ve teknoloji katsayıları (aij ler ve fk lar) cinsinden elde edilebilir. Sistem matris notasyonuyla yeniden yazılırsa,
P=A'P+wf
elde edilir. Bu denklem sistemi, denge fiyat vektörü P için çözülürse, P=(I-A't1 wf
şeklindeki denge fiyat denklemine ulaşılır. Dikkat edilirse, bu denklem sistemi, girdi
katsayıları ve faktör yoğunlukları sabitken, çıktıların denge fiyatlarını temel girdilerin
fiyatları cinsinden ifade etmektedir. Dolayısıyla, temel girdi fiyatları değiştikçe. ceteris paribus, çıktıların denge fiyatları da, Leontief ters matrisi ile orantılı olarak, değişecektir:
dP =(I- A'tl dwf
veya, her iki taraf dw vektörüne bölünerek:
dP/dw =(I- A'r1
r
Bu denklem sistemi kullanılarak, temel girdi fiyatlarındaki küçük (infinetesmall) bir oransal değişmenin (artışın veya azalmanın) çıktıların denge fiyatlarında yol açacağı toplam (doğrudan artı dolaylı) değişme kolayca bulunabilir. Denklemdeki (I - A'rl matrisi, Leontief ters matrisi olarak adlandırılır. Bu matrisin en önemli özelliği, doğrudan etkilerin
yanısıra, sektörlerarası aragirdi alışverişinden kaynaklanan do lay lı etkileri de kendiliğinden
dikkate almasıdır. Örneğin, diğer temel girdi fiyatları sabitken, yalnızca ücretlerde bir artış meydana geldiğini varsayalım. Ücretlerdeki artış ilk aşamada tüm sektörlerde doğrudan maliyet ve dolayısıyla fiyat artışlarına yol açacaktır. Çıktı fiyatlarında ortaya çıkan bu
artışlar daha sonra aragirdi alışverişi nedeniyle tüm sektörlerde dolaylı maliyet ve fiyat
artışlarına yol açacaktır. Bu dolaylı fiyat artışları, daha sonraki aşamalarda zincirleme fiyat
artışlarına yol açar, ama bu fiyat artışları giderek küçülür ve limitte sıfır olur. Denklemde yer alan Leontief ters matrisinin devriği işte bu doğrudan ve dolaylı fiyat artışlarının toplamını verir.
Sonuç olarak, her hangi bir temel girdinin fiyatında meydana gelecek yüzde 100
oranındaki bir artışın (azalmanın) sektörel denge fiyatlarında yol açacağı oransal artışları (azalmaları) bulmak için Leontief ters matrisinin devriği ile o temel girdiye ait faktör
yoğunluğu vektörünün çarpılması yeterli olacaktır (Kuşkusuz, burada temel girdi fiyatındaki
yüzde 100 oaranındaki bir artış örneği yalnızca anlatımı kolaylaştırmak için verilmiştir).
Lconticf ters matrisinin dcvriği ilc faktör yoğunluğu vektörünün çarpımından elde edilen
katsayılar bir anlamda o temel girdiye ait fiyat çoğaltanı (pricc multiplicr) olarak da yorumlanabilir.
Temel girdi fiyatlarında ortaya çıkan oransal artışların yol açtığı sektörel fiyat
artışlarının fiyatlar genel düzeyinde yol açacağı artışlar da kolayca hesaplanabilir. Bunun için sektörel fiyat artışlarının uygun bir ağırlıkla ağırlıklandırılıp toplanması yeterli
olacaktır:
c= Lj cj (aPpwk) Burada,
c: fiyatlar genel düzeyindeki oransal değişme (enflasyon oranı)
cj : j. sektörün toplam talep içindeki payı (2: cj = 1),
(aP/awk): k. temel girdi fiyatındaki oransal artışınj. çıktı fiyatında yola açtığı oransal
artış tır.
Yöntem konusuna ayrılan bu bölümü bitinneden önce, yukarıdaki yöntemin, temel girdi olmadıkları halde fiyat oluşumu açısından temel girdi gibi ele alınabilccek bazı maliyet unsurları için de kullanılabilcccğini bclirtclim. Örneğin, hampetrol ve ithal girdi
fiyatlarındaki değiıncierin sektörel fiyatlar ve fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkilerinin bu yöntemle hesaplanmasında önemli bir sakınca olmayacaktır. Fiyat oluşumu açısından temel girdilerin özelliği, sistemin dışından sağlanıyor olmaları, yani fiyatlarının dışsal olmalarıdır.
Bu özellik kuşkusuz büyük ölçüde ithal edilen hampetrol ve ithal girdiler için de geçerlidir.
En azından, kısa dönemde hampetrol ve ithal girdilerin fiyatlarındaki dcğişmclcrin tıpkı ücret-maaş ve faiz-kar haddindeki değişmeler gibi dışsal olarak ele alınmasında önemli bir
sakınca olmayacağı açıktır.
Ampirik Bulgular ve
DeğerlendirmelerÇalışmanın bu bölümünde yukarıda geliştirilen yöntemi kullanarak Türkiye ekonomisinde iki ayrı yıl için (1985 ve 1990) dört ayrı maliyet ögesinde (ücret-maaş
giderleri, ücret-maaş dışı faktör giderleri, hampetrol ve ithal girdiler) ortaya çıkan artışların
sektörel fiyatlarda ve fiyatlar genel düzeyinde yol açacakları oransal artışların hesaplanmasına ve karşılaştırılmasma ayrılmıştır. Bu amaçla önce D.İ.E.'nin 1985 ve 1990 Endüstrilerarası İşlemler Tabloları kullanılarak dört ayrı maliyet unsurundaki yüzde yüz
oranındaki artışların yol açacağı sektörel fiyat artışları 64 sektör için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Daha sonra bu fiyat artışları sektörlerin toplam yurtiçi talep içindeki payları
ilc çarpılarak sektörel fiyat artışlarının enflasyona katkıları ( enflasyonİst etkileri)
EKDI\IDMiK
YAKLAŞlM9
bulunmuştur. Son olarak, sektörel enflasyonisı etkiler toplanmak suretiyle fiyatlar genel düzeyindeki artış oranına ulaşılmıştır.
Aşağıda Tablo ı 'de bu dört önemli maliyet ögesinde ortaya çıkan yüzde ıoo oranındaki artışların neden olacağı neflasyonist etkiler ı 985 ve 1990 yılları için altı ana sektör ve ekonominin geneli için toplulaştırılmış olarak verilmiştir:
Tablo 1-Çeşitli Maliyet Unsurlarının Enflasyonist Etkileri: 1985 ve 1990
Ücret-maaş Ücret-maaş dışı Hampetrol ithal girdi
ı985 ı990 ı985 ı990 ı985 ı990 1985 ı990
Tarım 1,5 1,8 10,5 11,0 0,6 0,3 ı,4 0,8
Madencilik 0,6 0,5 2,5 1,6 0,2 0,1 0,5 o ,ı
imalat San. 7,3 8,9 26,6 23,5 5,8 3,2 ı7 ,ı 10,7
Enerji ve su 0,4 0,5 1,3 0,8 0,2 0,2 0,4 0,1
İnşaat 1,6 2,8 3,0 3,8 0,4 0,3 1,2 1,2
Taşımacılık 1,0 1,4 8,3 7,6 ı,7 0,9 2,5 ı,3
Hizmetler 5,2 9,0 13,ı 11,9 0,3 0,3 0,8 1,1
Toplam 17,6 24,8 65,2 60,2 9,2 5,0 24,0 ı5,2
Kaynak: Ek Tablo 2 ve Ek Tablo 4'ten toplulaştırma yoluyla elde edilmiştir.
Tablonun incelenmesinden aşağıdaki sonuçlar çıkarılabilir:
ı. İncelenen iki dönemde de en büyük enflasyonİst etkiye sahip olan unsur ücret-maaş dışı faktör giderleri, bir başka deyişle kar-faiz-ranttır. Kar-faiz-ranttaki yüzde 100
oranındaki bir artışın fiyatlar genel düzeyinde yol açacağı artış ı985'de yüzde 65,2 iken,
ı990'da küçük bir gerilemeyle yüzde 60,2'ye düşmesine rağmen, hala ücret-maaş
giderlerinin etkisiyle karşılaştırılamayacak ölçüde yüksektir. Elimizde ücret-maaş-dışı
faktör giderlerinin faiz, kar ve rant arasındaki dağılımına ilişkin kesin veriler olmamakla birlikte, bunun büyük bir kısmının faiz giderlerinden kaynaklandığı söylenebilir. 1990
sonrasında kamu borçlanma gereksiniminin artmasına parelel olarak reel faiz oranlarının
önemli ölçüde yükseldiği dikkate alındığında, ücret-maaş dışı faktör giderlerinin
enflasyonİst etkisinin günümüzde daha da büyümüş olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
2. Ana sektörler itibariyle bakıldığında, her iki dönemde de ücret-maaş dışı faktör giderlerindeki artışın yol açtığı en büyük enflasyonİst etki imalat sanayiinde ortaya
çıkmakta, bunu hizmetler sektöründeki artışlar izlemektedir. Her iki dönemde de imalat sanayiinin toplam üretim içindeki payı hizmetler sektörünün payından küçük olmasına karşılık, imalat sanayiinin sektörel bağınlaşma derecesinin daha yüksek ve emek-dışı faktör
kullanımının daha yoğun olmasına bağlı olarak, ücret-maaş dışı faktör giderlerindeki artışlar
sektörde daha yüksek fiyat artışlarına yol açmaktadır.
3. Ücret-maaş giderlerindeki artışların enflasyonİst etkisi ise emek-dışı faktör giderlerinin (kar-faiz-rant) etkisinden sonra gelmektedir ve dönemler itibariyle emek-dışı
faktör giderlerinin etkisi ile ters yönlü bir seyir izlemiştir. Emek gelirlerindeki (ücret-maaş
giderlerinin) artışın enflasyonİst etkisi 1985'de yüzde 17,6 iken, 1990 yılında yüzde 24,8'e
yükselmiştir.
4. Emek ve emek-dışı faktör giderleri aynı zamanda birer bölüşüm kategorisi
olduklarından, dönemler itibariyle birinin etkisinin artarken diğerinin etkisinin azalması, ve vice versa, beklenen bir sonuçtur. Ekonomide kökten değişikliklerin olduğu 1980 yılının
öncesi ve sonrasında ücret-maaş artışlarının enflasyonİst etkisinde ortaya çıkan değişiklik çarpıcıdır. 1980 öncesinde maliyetler içinde önemli bir paya sahip olan ücret -maaş giderleri, 1980 sonrasında reel ücretlerdeki büyük gerilerneye bağlı olarak seksenierin sonlarına kadar gerileme eğilimine girmiştir. Seksenli yılların sonlarında gerileme eğilimi tersine dönmüş ve reel ücretlerde nispi bir artış ortaya çıkmıştır. Bu artışa bağlı olarak, emek giderlerinin
enflasyonİst etkisinde önemli bir artış olmasına karşılık, ücret-maaş artışlarının enflasyonİst
etkisi emek-dışı faktör giderlerinin etkisinin gerisinde kalmaya devam etmiştir (daha
ayrıntılı değerli bir çalışma için bakınız: Konukman.l996).
5. Ana sektörler itibariyle bakıldığında, emek giderlerinin enflasyonİst etkisinde dönemler itibariyle önemli bir farklılaşma görülmektedir. 1985 yılında ücret-maaş artışlarının enflasyonİst etkisi imalat sanayiinde yüzde 7,3 ve hizmetler sektöründe yüzde 5,2 iken, 1990 yılında hizmetler sektöründe yüzde 9 imalat sanayiinde ise yüzde 8,9
olmuştur. Daha açık bir ifade ile, ücret-maaş artışlarının imalat sanayiindeki enflasyonisı
etkisinde küçük bir artış olurken, hizmetler kesiminde çok daha büyük bir artış ortaya
çıkmıştır. Beş yıl gibi kısa bir sürede faktör yoğunluğunda (birim çıktı için gerekli işgücü miktarı) bu ölçüde bir değişiklik olması beklenemeyeceğine göre, bu dönemde hizmetler sektöründe reel ücret artış hızının imalat sanayiine göre çok daha yüksek olduğu sonucu
çıkarılabilir.
EKONOMiK
YAKLAŞlM11
6. Hampetrol fiyatındaki artışların etkisinde de dönemler itibariyle büyük dalgalanmalar görülmektedir. 1985 yılında hampetrol fiyatındaki yüzde 100 oranındaki bir
artışın fiyatlar genel düzeyinde yol açacağı artış yüzde 9,2'ye kadar yükselmişken, 1990'da tekrar yüzde S'e gerilemiştir. Bu gerilemenin en önemli nedeni dünya hampetrol fiyatlarının
1986 yılından başlıyarak hızla düşmüş olmasıdır. Üçüncü petrol şoku olarak adlandırılan bu
düşüş hampetrol giderlerinin toplam üretim giderleri içindeki payının düşmesinin en önemli nedenidir.
7. Son olarak, ithal girdi fiyatlarındaki artışın enflasyonisı etkisinin 1985'de yüzde 24 iken, 1990'da 8,8 puanlık bir gerilemeyle yüzde 15,2'ye indiğini görüyoruz. ithal girdiler içinde hampetrol de yer aldığından, 8,8 puanlık bu gerilemenin yaklaşık yarısı hampetrol
fiyatlarınndaki düşüşten kaynaklanmaktadır. ithal girdi fiyatlarındaki artışın etkisi belli
varsayımlar altında devalüasyonun (ulusal paranın değer kaybının) etkisi ile
özdeşleştirilebilir. Ulusal paranın yabancı paralar karşısında değer kaybetmesi, yurtiçi
fiyatların intibakına kadar geçen sürede, ithal malların ulusal para cinsinden fiyatlarının aynı
oranda artması anlamına gelir (gerçekte, izlenen yöntem gereği, tüketim ve yatırım mallan
ithalatı dikkate alınmadığından, devalüasyonun enflasyonisı etkisinin burada hesaplanandan daha büyük olacağını belirtelim). 1985 yılı ile kıyaslandığında, 1990 yılında ithal girdilerin
enflasyonİst etkisinin önemli ölçüde gerilemiş olması, ekonominin ithal girdi
kullanımınıdaki gerilemeden ziyade, hampetrol başta olmak üzere dünya hammadde
fiyatlarındaki reel gerilemeye bağlanabilir. Gerçekten de, beş yıllık bir süre, ithal girdilerin yurtiçi girdiler ile büyük ölçüde ikame edilmesine imkan vermeyecek kadar kısa bir süredir;
zaten, 1985-90 döneminde böyle bir ikameyi gerektirecek (döviz darboğazı gibi) herhangi bir zorlayıcı neden söz konusu değildir.
Sonuç olarak, 1980 sonrasında Türkiye ekonomisinin dışa daha açık hale gelmesine parelel olarak, ücret-maaş gelirlerindeki artışların enflasyonİst etkisi önemli ölçüde
küçülmüştür. Buna karşılık ücret-maaş dışı faktör gelirlerindeki (buna sermaye gelirleri de diyebiliriz) artışların enflasyonisı etkisi ise başka hiöç bir faktörle kıyaslanınyacak ölçüde
büyümüş ve egemenliğini pekiştirmiştir. Hampetrol fiyatlarındaki artışların enflasyonisı
etkisinde ise önemli bir gerileme olmuştur. Özellikle 1980 öncesinde enflasyonun baş sorumlusu ilan edilen hampetrolün enflasyonisı etkisinin sanıldığından çok daha küçük
olduğu artık bilinen bir olgudur. Aynı olgu ithal girdi fiyatlarındaki artışın (devalüsyonun) etkisi için de geçerlidir. Daha açık bir ifadeyle, enflasyonla mücadelede maliyetler açısından
birinci öncelik ücret-maaş dışı faktör gelirlerine (faiz-kar ve rant) verilmelidir.
KAYNAKÇA
AYDOGUŞ, O. (ı993). "Türkiye Ekonomisinde Maliyet-Fiyat İlişkileri, Sektörel Fiyat
Oluşumu ve Enflasyon," D.P.T., 3. İzmir İktisat Kongresi Tebliğler, c.2, DPT
Yayını, Ankara içinde.
AYDOGUŞ, O. (ı990). "Türkiye'de Bazı Önemli Maliyet Unsurlarındaki Birim Değİşınelerin Fiyatlar Üzerindeki Etkileri: 1979 ve 1985 Girdi-Çıktı Tabloları ile
Karşılaştırmalı Bir Analiz, Ekonometri Bölümü Tartışma Bülteni," ETB/ı990- ı.
DERVIŞ, K., J. de MELO, and S. ROBINSON (ı982). General Equilibrium Models for Development Policy, Cambridge University Press, Cambridge.
KEPENEK, Y. (1977). Türkiye imalat Sanayiinin Üretim Yapısı (ı963): Girdi-Çıktı Çözümlemeleri ile Bir Uygulama, ODTÜ İdari İlimler Fakültesi, Yayın No: 28, Ankara.
KONUKMAN, A. (ı996). "Türkiye Ekonomisinde Ücret-Fiyat İlişkileri, Sektörel Fiyat
Oluşumu ve Enflasyon," Ekonomide Durum, ı (ı), ss. 59-66.
EK TABLOLAR
Ek Tablo 1- Sektörel Fiyat Artışlan: 1985 (Yüzde)
No. Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol
lthal
girdiı Tarım ı2,366ı 84,2742 5,8493 13,4258
2 Hayvancılık 8,5844 86,9313 3,2417 7,5325
3 Ormancılık 23,3339 66,8790 2,2607 6,5558
4 Balıkçılık ı2,0625 82,5677 6,1333 8,8727
5 Kömür madenciliği 44,0694 50,2554 4,8416 11,9ı7ı
6 Ham petrol çıkarımı ve tabii
gaz üretimi 4,7538 57,7133 4,6599 8,9874
7 Demir cevheri çıkarımı 28,077ı 45,0434 5,5368 34,3549 8 Demir cevheri dış.diğer metalik
cevher çık. 53,8ı82 29,8717 4,0760 ı5,5749
9 Metalik olmayan madenler
çıkarımı 20,8064 68,0857 3,6050 ı4,7213
'
1 ı
r
r r
1
EKONOMİK YAKLAŞlM
Ek Tablo 1- Sektörel Fiyat Artışlan: 1985 (Yüzde) devamı
No. Sektör Ücret-ınaaş Ücret-dışı
10 Taş ocakçılığı 5,3997 80,2899
ı ı Mezbaha ürünleri ı4,3814 78,4041 12 Sebze ve meyve işleme sanayi 12,8620 77,8439 13 Bitkisel ve hayvansal yağlar ima i ı3,8866 74,3905 14 Öğütülmüş tahıl ürünleri imali 13,7883 78,5201
ı5 Şeker üretimi ı9,6078 75,5897
16 Diğer besin maddeleri ı5,6704 70,9869
17 Alkollu içkiler 11,0953 80,4932
18 Alkolsuz içkiler 24,70ıı 54,7982
ı9 Tütün sanayii ı2,9451 81,7132
20 Çırçırlama ı9,4666 74,0539
21 Dokuma sanayi 21,5956 60,8565
22 Elbise,giyim eşyası ve dokumad n
hazır eşya 18,1680 64,9597
23 Deri ve kürk ürünleri ı4,1814 73,2357
24 Ayakkabı sanayi 13,3029 74,4592
25 Agaç ve mantar ürünleri
(mobilya hariç) 20,9706 69,3683
26 Agaç mobilya ve mefruşat sana3 i ı5,0894 71,6292 27 Kağıt ve kağıt ürünleri 20,8542 49,5288 28 Basım, yayım ve cilıçilik 21,4449 60,2866 29 Kimyasal gubreler imali 11,6901 72,8867
30 İlaç sanayii 20,8248 65,3727
31 Diger kimyasal maddeler imali ı5,8127 60,0407
32 Petrol antımı 3,7685 63,2002
33 Diğer petrol ve kömür ürünleri 13,7634 63,4763
13
Hampetrol tthal girdi 8,6054 ı5,596ı
3,0811 7,4800 4,7021 13,0673 3,3227 ı9,4795
5,4598 14,9648 7,6295 ı4,2ı54
6,4176 ı8,4285
3,0497 8,870ı
4,9095 15,7712 1,9987 8,1635 3,6637 9,8368 4,9286 24,9699
3,8049 24,0682 5,9453 27,2105 2,7329 13,2213
3,0732 11,7662 2,5282 11,5903 6,7602 28,4322 3,4573 19,6095
ı 1,2990 3ı,8791
2,8065 16,6426 11,2075 53,9421 59,8382 71,6566 29,8313 74,2543
Ek Tablo 1- Sektörel Fiyat Artışları: 1985 (Yüzde) devamı
No. Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol
!thal
girdi 34 Kauçuk ve kauçuk ürünleri 16,8121 65,5761 7,3289 37,4185 35 Plastik ve plastik ürünleri 18,3001 60,8549 7,0471 42,6689 36 Cam ve camdan mamuleşya sanayi 16,5303 65,5858 8,3694 21,8948
37 Çimento sanayii 27,7693 61,6040 12,6564 25,5010
38 Diğer taş ve toprağa dayalı sana i 27,7687 51,9694 7,9104 27,8754 39 Demir, çelik ana sanayi 22,0725 48,7001 7,6172 47,7771 40 Diğer metal ana sanayi 26,0173 46,3795 8,7197 50,0001 41 Metal eşya sanayi 22,1970 53,1096 5,2719 46,8289 42 Elektriksiz makinalar
(onarım dahil) 24,1584 46,8809 3,6517 62,0430
43 Tarımsal makina ve teçhizat
(onarım dahil) 24,6775 51,3592 4,4949 51,4394
44 Elektrikli makinalar 20,7409 51,0386 3,5276 48,9846 45 Deniz ulaşım araçları
(onarım dahil) 43,5106 41,1861 3,5606 19,0979
46 Demiryolları ulaşım araçları
(onarım dahil) 41,9623 43,3212 4,9818 30,0264
47 Motorlu kara ulaşım araçları
(onarım dahil) 19,2453 48,7698 2,7683 52,8906
48 Diğer taşıma araçları
(onarım dahil) 35,6789 5 ı ,9884 1,0712 10,5742 49 Diğer imalat sanayi 15,8718 57,6591 2,6088 59,6847
SO Elektrik 16,8120 58,5636 12,6100 21,8602
51 Gaz ve su 22,3079 65,9211 4,1122 10,5970
52 Bina inşaatı 27,9762 52,4984 8,3324 29,2434
53 Bina dışı inşaat 30,2202 58,9489 4,8746 14,0559
54 Toptan ve perakende ticaret 9,6286 77,9106 1,3082 2,8814
i ı
l
\ }~
ıEKOI\IDMiK
YAKLAŞlM15
Ek Tablo 1- Sektörel Fiyat Artışlan: 1985 (Yüzde) devamı
No. Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol !thal girdi 55 Otelcilik, lokantacılık,
kahvecilik, vs. 24,8229 64,3664 3,9193 9,5975
56 Demiryolu taşıması 86,0762 40,8453 19,6326 32,5ı78
57 Karayolu taşıması 6,024ı 76,0394 15,8934 23,2019 58 Deniz yolu taşıması ı6,2987 69,3524 ı2,2220 18,7204 59 Hava yolu taşıması 17,9519 62,4945 10,2693 13,9809
60 Haberleşme 24,8449 67,3784 1,2595 3,1180
61 Bankacılık, sigortacılık ve
kooperatifçilik 35,3774 51,1291 ı ,1083 3,2014
62 Kişisel ve mesleki hizmetler 22,9023 57,2849 3,0425 15,4089
63 Kamu hizmetleri 93,5561 0,0000 0,0000 0,0000
64 Konut sahipliği 1,6477 77,9727 0,3226 ı ,ı 741 Kaynak: DİE 1985 Input-Output Tablolarından kendi hesaplamalarımız.
Ek Tablo 2- Enfl.asyonist Etkiler: 1985 (Yüzde)
No Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol !thal girdi ~ektör ağırlığı
ı Tarım 0,9714 6,6197 0,4595 1,0546 7,8549
2 Hayvancılık 0,3205 3,2460 0,1210 0,2813 3,7340
3 Ormancılık 0,1655 0,3906 0,0132 0,0383 0,5840
4 Balıkçılık 0,0352 0,2412 0,0179 0,0259 0,2922
5 Kömür madenciliği 0,3128 0,3567 0,0344 0,0846 0,7098 6 Ham petrol çıkarımı v
tabii gaz üretimi 0,1473 1,7888 0,1444 0,2786 3,0994 7 Demir cevheri çıkarım 0,0228 0,0366 0,0045 0,0279 0,0812 8 Demir cevheri dış .diğf
metalik cevher çık. 0,0493 0,0273 0,0037 0,0143 0,0915
Ek Tablo 2-Enflasyonİst Etkiler: 1985 (Y!izde) (devamı)
No Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol 1thal girdi ~ektör ağırlığı
-
9 Metalik olmayan
madenlcr çıkarımı 0,0303 0,0993 0,0053 0,0215 0,1458 10 Taş ocakçılığı 0,0136 0,2025 0,0217 0,0393 0,2522 l l Mczhaha ürünleri 0,2149 1 ,17!5 0,0460 0,1118 ı ,4941 12 Sebze ve meyve işlem,
sanayi 0,0582 0,3520 0,0213 0,0591 0,4522
13 Bitkisel ve hayvansal
yağlar imali 0,1522 0,8152 0,0364 0,2135 1,0958 14 ÖğütiiimUş tahıl ürünl ~ri
imal i 0,1199 0,6829 0,0475 0,1301 0,8697
15 Şeker üretimi 0.0964 0,3718 0,0375 0,0699 0,4919 16 Diğer besin maddeleri 0,3786 ı .7151 0,1551 0,4453 2,4161 17 Alkollu içkiler 0,0368 0,2671 0,0101 0.0294 0,3319 18 Alkolsuz içkiler 0,0221 0,0490 0,0044 0,0141 0,0893 19 Tütün sanayii 0,1535 0,9638 0,02T/ 0,0968 ı ,1856
20 Çırçırlama 0,0720 0,2738 0,0135 0,0364 0,3698
21 Dokuma sanayi 0,6779 1,9102 0,1547 0,7838 3,1389 22 Elbise,giyim eşyası ve
dokumadan hazır eşy, 0.2532 0,9053 0,0530 0,3354 1,3936 23 Deri ve kiirk ürünleri 0,0664 0,3430 0,0278 0,1275 0,4684 24 Ayakkabı sanayi 0,0332 0,1859 0,0068 0,0330 0,2497 25 Agaç ve mantar
ürünleri(mobilya hariç) 0,1999 0,6611 0,0293 0,1121 0,9531 26 Agaç mobilya ve
mefruşat sanayii 0,0589 0,2798 0,0099 0,0453 0,3906 27 Kağıt ve kağıt ürünler 0,1546 0,3671 0,0501 0,2!07 0,7411 28 Basım, yayım ve cihç lik 0.0946 0,2660 0,0153 0,0865 0,4413 29 Kimyasal gubreler im di 0,0964 0,6009 0,0932 0.2628 0,8245
EKONOMiK
YAKLAŞlM17
Ek Tablo 2-Enflasyonİst Etkiler: 1985 (Yüzde) (devamı)
No Sektör jücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol !thal girdi !Sektör ağırlığı 30 İlaç sanayii 0,0850 0,2667 0,0115 0,0679 0,4080 31 Diger kimyasal madde er
i mali 0,4583 1,7401 0,3248 ı ,5634 2,8983
32 Petrol antımı 0,2281 3,8259 3,6223 4,3378 6,0536 33 Diğer petrol ve kömür
ürünleri 0,0568 0,2621 0,1232 0,3066 0,4129
34 Kauçuk ve kauçuk
ürünleri 0,0987 0,3854 0,0430 0,2196 0,5868
~
1
35 Plastik ve plastik
ürünleri 0,0801 0,2664 O,Q308 0,1868 0,4378
36 Cam ve camdan mamı 1
eşya sanayi O,Q711 0,2822 0,0360 0,0942 0,4303
37 Çimento sanayii 0,1044 0,3621 0,0744 0,1499 0,5878 38 Diğer taş ve toprağa
dayalı sanayi 0,1682 0,3147 0,0479
o
,1688 0,6060 39 Demir, çelik ana sana' i 0,7213 ı ,5916 0,2489 1,5614 3,2681 40 Diğer metal ana sanay 0,2132 0,3801 0,0715 0,4097 0,8194 41 Metal eşya sanayi 0,3679 0,8803 0,0874 0,7762 ı ,6575 42 Elektriksiz makinalar(onarım dahil) 0,5587 1,0841 0,0844 ı ,4348 2,3125 43 Tarımsal makina ve
teçhizat( onarım dahil) 0,1068 0,2223 0,0195 0,2226 0,4328 44 Elektrikli makinalar 0,4308 1,0600 0,0733 1,0173 2,0769 45 Deniz ulaşım araçları
(onarım dahil) 0,0637 0,0603 0,0052 0,0280 0,1464 46 Demiryolları ulaşım
araçları( onarım dahil) 0,0487 0,0503 0,0058 0,0349 0,1161 47 Motorlu kara ulaşım
araçları (onarım dahil) 0,3591 0,9100 0,0517 0,9869 1,8659
ı
ı ı
1ı
Ek Tablo 2 -Enflasyonİst Etkiler: 1985 (Yüzde)
No Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol lthal girdi ~ektör ağırlığı 48 Diğer taşıma araçları
(onarım dahil) 0,0719 0,1048 0,0022 0,0213 0,2016 49 Diğer imalat sanayi 0,0925 0,3362 0,0152 0,3480 0,5831
so
Elektrik 0,3035 1,0573 0,2277 0,3947 1,805451 Gaz ve su 0,0679 0,2007 0,0125 0,0323 0,3045
52 Bina inşaatı 0,8460 1,5875 0,2520 0,8843 3,0239 53 Bina dışı inşaat 0,7105 1,3859 0,1146 0,3304 2,3510 54 Toptan ve perakende
ticaret 0,8994 7,2773 0,1222 0,2691 9,3406
ss
Otelcilik, lokantacılıkkahvecilik, vs. 0,3496 0,9065 0,0552 0,1352 1,4088 56 Demiryolu taşıması 0,1469 0,0697 0,0335 0,0555 0,1707 57 Karayolu taşıması 0,5794 7,3140 1,5287 2,2317 9.6187 58 Deniz yolu taşıması 0,1299 0,5526 0,0974 0,1492 0,7968 59 Hava yolu taşıması 0,0926 0,3225 0,0530 0,0721 0,5160
60 Haberleşme 0,1474 0,3996 0,0075 0,0185 0,5931
61 Bankacılık, sigortacılı
ve kooperatifçilik 0,6230 0,9004 0,0195 0,0564 1,7611 62 Kişisel ve mesleki
hizmetler 0,4686 1,1722 0,0623 0,3153 2,0463
63 Kamu hizmetleri 2,7381 0,0000 0,0000 0,0000 2,9267 64 Konut sahipliği 0,0526 2,4897 0,0103 0,0375 3,1931
Toplam 17,5493 65,2168 9,2364 23,9879 100,0000
Kaynak: Ek Tablo 1 'den kendi hesaplamalarımız.
EKONOMiK
YAKLAŞlM19
Ek Tablo 3 - Sektörel Fiyat Artışlan: 1990 (Yüzde)
No Sektör !ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol !thal girdi
ı Tarım 13,7300 83,1102 2,4894 6,8445
2 Hayvancılık ı2,7037 83,6322 ı ,4298 4,6882
3 Ormancılık 20,2548 74,67ı8 l,09ı8 2,2576
4 Balıkçılık 11,7432 81,9657 4,5054 5,7885
5 Kömür madenciliği 57,8126 16,8120 3,7670 6,4953
6 Ham petrol çıkarımı ve
tabii gaz üretimi 6,8371 78,ı6ı9 1,634ı 3,7117
7 Demir cevheri çıkarımı 46,8516 36,5457 7,0447 10,5475 8 Demir cevheri dış.diğer metalik
cevher çık. 35,2446 40,2241 3,8797 6,9439
9 Metalik olmayan madenler
çıkarımı 2ı ,8764 69,3848 ı ,6680 3,5377
10 Taş ocakçılığı ı0,6309 80,0326 3,2660 5,2773
1 ı Mezbaha ürünleri ı6,6327 75,6836 2,2869 7,8401
ı2 Sebze ve meyve işleme sanayi ı8,7510 70,7727 3,1172 13,224ı ı3 Bitkisel ve hayvansal yağlar ima i 19,8763 69,4756 2,6456 24,2741 14 Öğütülmüş tahıl ürünleri imali 17,0643 76,0504 2,617ı 15,658 ı
15 Şeker üretimi 30,7252 60,3133 4,2197 9,1839
16 Diğer besin maddeleri 2ı,0769 70,0809 3,3348 13,9806
17 Alkollu içkiler 12,3586 62,8248 1,6715 8,4864
ı8 Alkolsuz içkiler 25,2063 49,8866 2,8225 ıo,8350
19 Tütün sanayii ı7,3860 65,516ı 1,5027 5,9985
20 Çırçırlama ı3,4681 79,5134 2,2897 6,2447
21 Dokuma sanayi 2ı,8402 65,6300 1,9426 ll ,384ı
22 Elbise,giyim eşyası ve dokumad n
hazır eşya 21,5647 65,7305 2,2ı92 ı6,1114
l
1 23 Deri ve kürk ürünleriı
ı3,9043ı
77,6104 ı 1,9436 1 12,0659Ek Tablo 3- Sektörel Fiyat Artışlan: 1990 (Yüzde) (devamı)
No Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol lthal girdi
24 Ayakkabı sanayi 23,0642 64,9975 2,4675 13,4755
25 Agaç ve mantar ürünleri
(mobilya hariç) 17,1761 74,3442 2,1989 5,1076
26 Agaç mobilya ve mefru§at sana) ii 24,3405 63,9347 2,3046 13,3492 27 Kağıt ve kağıt ürünleri 26,3811 55,1188 5,3607 27,1914 28 Basım, yayım ve ciltçilik 26,1560 49,6388 3,3525 19,6237 29 Kimyasal gubreler imali 26,6549 48,5242 10,5548 35,3181
30 İlaç sanayii 22,5732 64,6002 2,1345 29,0635
31 Diger kimyasal maddeler imali 21,0743 60,5718 10,0984 36,1955
32 Petrol antımı 4,6616 56,3678 47,4481 46,9829
33 Diğer petrol ve kömür ürünleri 17,1120 58,8989 20,2838 29,0691 34 Kauçuk ve kauçuk ürünleri 27,1394 55,3926 6,5479 37,1554 35 Plastik ve plastik ürünleri 23,7240 57,0594 5,3548 36,3847 36 Cam ve camdan mamul
eşya sanayi 26,8735 50,8326 6,0605 15,9053
37 Çimento sanayii 24,5413 55,3595 3,6857 10,9665
38 Diğer taş ve toprağa dayalı sana i 26,8241 53,3166 4,8282 15,2762 39 Demir, çelik ana sanayi 34,2367 42,1797 6,7369 50,6974 40 Diğer metal ana sanayi 25,7807 57,0404 6,0044 31,4199 41 Metal eşya sanayi \ 26,4331 56,9240 4,1549 27,0865 42 Elektriksiz makinalar
(onarım dahil) 26,1779 58,3807 3,0883 27,7187
43 Tarımsal makina ve teçhizat
(onarım dahil) 28,0876 56,1198 2,9774 18,9671
44 Elektrikli makinalar 26,2707 53,9251 3,0580 38,0723 45 Deniz ulaşım araçları
(onarım dahil) 42,5106 42,2641 3,3526 17,1296
EKONOMiK
YAKLAŞlM21
Ek Tablo 3-Sektörel Fiyat Artışlan: 1990 (Yüzde) (devamı)
No Sektör !ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol lthal girdi 46 Demiryolları ulaşım araçları
(onarım dahil) 66,1836 23,1311 2,6261 9,8081
47 Motorlu kara ulaşım araçları
(onarım dahil) 26,4910 45,1639 2,7166 22,7130
48 Diğer taşıma araçları
(onarım dahil) 35,3180 47,0569 0,9970 20,0235
49 Diğer imalat sanayi 21,7005 54,8783 4,2034 67,2503
50 Elektrik 27,9667 43,5761 10,2444 3,6543
51 Gaz ve su 27,1617 62,7622 4,3517 6,5916
52 Bina inşaatı 33,8236 53,0828 2,9011 15,2898
/
53 Bina dışı inşaat 45,7786 40,7494 4,8515 17,0468
54 Toptan ve perakende ticaret 22,7530 62,9025 1,1799 2,4449 55 Otelcilik, lokantacılık,
kahvecilik, vs. 25,2178 62,4221 2,3959 7,2165
56 Demiryolu taşıması 111,1451 -34,7194 11,0010 15,0454
57 Karayolu taşıması 9,4218 77,2764 8,0995 12,2284
58 Deniz yolu taşıması 24,5429 52,1600 7,4672 10,2528 59 Hava yolu taşıması 24,9287 53,0099 6,3250 10,0147
60 Haberleşme 37,1814 28,0331 1,3201 13,8358
61 Bankacılık, sigortacılık ve
kooperatifçilik 49,4022 30,1822 0,6355 2,2520
62 Kişisel ve mesleki hizmetler 18,3656 58,4111 2,1480 14,3226
63 Kamu hizmetleri 96,8169 0,0000 0,0000 0,0000
64 Konut sahipliği 3,4413 70,0585 0,4499 1,5707
Kaynak: DİE 1990 Input-Output Tablolarından kendi hesaplamalarımız.
Ek Tablo 4-Enflasyonİst Etkiler: 1990 (Yüzde)
No Sektör !ücret-maaş itJcret-dışı Hampetrol lthal girdi jsek.tör ağırlığı
ı Tarım 1,1947 7,2316 0,2166 0,5956 8,7013
2 Hayvancılık 0,4678 3,0797 0,0527 0,1726 3,6825
3 Ormancılık 0,1039 0,3830 0,0056 0,01 ı6 0,5129
4 Balıkçılık 0,04ı3 0,2879 O,Oı58 0,0203 0,35ı3
5 Kömür madenciliği 0,2869 0,0834 O,Oı87 0,0322 0,4963 6 Ham petrol çıkarımı v
tabii gaz üretimi 0,1073 1,2268 0,0257 0,0583 ı ,5696 7 Demir cevheri çıkarım 0,0232 O,Oı8ı 0,0035 0,0052 0,0495 8 Demir cevheri dış.diğ< ·
metalik cevher çık. 0,0286 0,0326 0,0031 0,0056 0,0810 9 Metalik olmayan
madenler çıkarımı 0,0278 0,0881 0,002ı 0,0045 o,ı269
10 Taş ocakçılığı 0,0250 0,188ı 0,0077 0,0124 0,2350 ll Mezbaha ürünleri 0,0846 0,385ı 0,0116 0,0399 0,5089 12 Sebze ve meyve işlem
sanayi 0,0532 0,2oıo 0,0089 0,0376 0,2840
13 Bitkisel ve hayvansal
yağlar imali 0,1263 0,4416 O,Oı68 0,1543 0,6356
ı4 Öğütülmüş tahıl ürünl ri
i mali 0,1427 0,6362 0,02ı9 0,13ıo 0,8365
ı5 Şeker üretimi o,ı638 0,32ı5 0,0225 0,0490 0,5330
ı6 Diğer besin maddeleri 0,5247 ı,7448 0,0830 0,348ı 2,4897
ı 7 Alkollu içkiler 0,0400 0,2032 0,0054 0,0274 0,3234
ı8 Alkolsuz içkiler 0,0447 0,0886 0,0050 O,Oı92 0,1775
ı 9 Tütün sanayii 0,1600 0,6030 O,Oı38 0,0552 0,9204
20 Çırçırlama 0,0584 0,3447 0,0099 0,027ı 0,4335
2ı Dokuma sanayi 0,7854 2,3600 0,0699 0,4094 3,5959
EKONOMİK YAKLAŞlM
23
Ek Tablo 4- Enflasyonist Etkiler: 1990 (Yüzde) (devamı)
No Sektör Peret-maaş !ücret-dışı Hampetrol
!thal
girdi Sektör ağırlığı22 Elbise,giyim eşyası ve
dokumadan hazır eşya 0,3259 0,9932 0,0335 0,2435 ı,5110
23 Deri ve kürk ürünleri 0,0538 0,3005 0,0075 0,0467 0,3871 24 Ayakkabı sanayi 0,0547 0,1543 0,0059 0,0320 0,2374 25 Agaç ve mantar ürünle i
(mobilya hariç) 0,1919 0,8306 0,0246 0,0571 1,1172 26 Agaç mobilya ve
mefruşat sanayii 0,0799 0,2098 0,0076 0,0438 0,3282 27 Kağıt ve kağıt ürünleri 0,2108 0,4404 0,0428 0,2173 0,7990 28 Basım, yayım ve ciltçi ik 0,1162 0,2205 0,0149 0,0872 0,4442 29 Kimyasal gubreler im< i 0,0981 0,1786 0,0389 0,1300 0,3681 30 İlaç sanayii 0,1405 0,4022 0,0133 0,1809 0,6225 31 Diger kimyasal madde er
imal i 0,6017 ı ,7295 0,2883 ı,0335 2,8553
32 Petrol antımı 0,1582 1,9127 1,6100 1,5942 3,3932 33 Diğer petrol ve
kömür ürünleri 0,0544 0,1873 0,0645 0,0924 0,3ı8o
34 Kauçuk ve kauçuk ürü Ieri0,2002 0,4086 0,0483 0,2740 0,7376 35 Plastik ve plastik ürün ri 0,1016 0,2444 0,0229 0,1559 0,4283 36 Cam ve camdan mamt
eşya sanayi 0,0925 0,1749 0,0209 0,0547 0,3441
37 Çimento sanayii 0,1574 0,3550 0,0236 0,0703 0,6413 38 Diğer taş ve toprağa
dayalı sanayi 0,1532 0,3046 0,0276 0,0873 0,5712 39 Demir, çelik ana sana) 0,9585 1,1809 0,1886 ı ,4ı93 2,7996 40 Diğer metal ana sanay' 0,3508 0,7762 0,0817 0,4276 ı ,3608 41 Metal eşya sanayi 0,3906 0,8413 0,0614 0,4003 ı ,4779
Ek Tablo 4-Enflasyonİst Etkiler: 1990 (Yüzde) (devamı)
No Sektör !ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol
!thal
girdi ~ektör ağırlığı 42 Elektriksiz makinalar(onarım dahil) 0,6312 ı ,4078 0,0745 0,6684 2,4114 43 Tarımsal makina ve
teçhizat( onarım dahil) 0,0806 o,ı6ı ı 0,0086 0,0545 0,287ı
44 Elektrikli makinalar 0,5218 ı ,0710 0,0607 0,7562 1,9862 45 Deniz ulaşım araçları
(onarım dahil) 0,0599 0,0595 0,0047 0,0241 0,1409 46 Demiryolları ulaşım
araçları( onarım dahil) 0,0332 0,0116 0,0013 0,0049 0,0502 47 Motorlu kara ulaşım
araçları (onarım dahil) 0,5812 0,9909 0,0596 0,4983 2,1940 48 Diğer taşıma araçları
(onarım dahil) 0,0457 0,0609 0,0013 0,0259 0,1295 49 Diğer imalat sanayi 0,2184 0,5522 0,0423 0,6767 1,0062
50 Elektrik 0,3586 0,5587 0,1314 0,0469 1,2821
51 Gaz ve su 0,0879 0,2032 0,0141 0,0213 0,3237
52 Bina inşaatı ı ,9504 3,0609 0,1673 0,8816 5,7662 53 Bina dışı inşaat 0,8644 0,7694 0,0916 0,3219 ı ,8882 54 Toptan ve perakende
ticaret 2,1960 6,0709 o,ı ı39 0,2360 9,6513
55 Otelcilik, lokantacılık,
kahvecilik, vs. 0,7466 ı ,8481 0,0709 0,2137 2,9607 56 Demiryolu taşıması 0,1665 -0,0520 0,0165 0,0225 0,1498 57 Karayolu taşıması 0,8479 6,9540 0,7289 1,1004 8,9988 58 Deniz yolu taşıması 0,2245 0,4772 0,0683 0,0938 0,9149 59 Hava yolu taşıması 0,1239 0,2636 0,0315 0,0498 0,4972
60 Haberleşme 0,3104 0,2340 0,0110 0,1155 0,8347
EKDI\IDMiK
YAKLAŞlM25
Ek Tablo 4- Enflasyonist Etkiler: 1990 (Yüzde)
No Sektör Ücret-maaş Ücret-dışı Hampetrol lthal girdi Sektör ağırlığı
61 Bankacılık, sigartaeılı
ve kooperatifçilik 0,9686 0,5918 0,0125 0,0442 1,9607 62 Kişisel ve mesleki
hizmetler 0,5681 1,8067 0,0664 0,4430 3,0930
63 Kamu hizmetleri 4,1919 0,0000 0,0000 0,0000 4,3297 64 Konut sahipliği 0,0639 1,3012 0,0084 0,0292 1,8573
TOPLAM 24,8227 60,1967 5,0324 15,1930 100,00
Kaynak: Ek Tablo 3 'ten kendi hesaplamalanmız.
ABSTRACT
COSTS AND INFLATION IN TURKISH ECONOMY: A COMPARATIVE-STATIC PRICE ANALYSIS WITH 1985 AND 1990 INPUT-OUTPUT TABLES
This study tries to analyse the effects on the sectoral prices and inflation of the changes in the prices of some basic and quasi-basic inputs within a static-open Leontief input-output model for 1985 and 1990. The basic price equation of the static Leontief model is used to calculate the increases in the sectoral equilibrium prices due to increases in "wage and salaries", "non-wage factor incomes", "price of crude o il", and "prices of imported inputs".
Effects of these changes on the general price level are also calculated simply by taking the weighted-sum of the sectoral price increases (weighted by the sectoı·al shares in the total domestic final demand). The comparative-static analysis indicates that non-wage factor incomes (profits-interests-rents) is by far the most significant cost factor for both 1985 and 1990 periods, one percent increase in non-wage factor incomes bringing about more than 0,6 percent increase in general price level. Inflationary effect of changes in wage-salary incomes is relatively smail, one percent increase in wages-salaries bringing about O ,17 and O ,24 percent increases in the general price level in respectively in 1985 and 1990. Empirical results also show that the inflationary effects of increase in crude oil and imported inputs diminished between 1985 and 1990.
