• Sonuç bulunamadı

Leontief input-output Modeli

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Leontief input-output Modeli"

Copied!
72
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Leontief input-output Modeli

Erhan Co¸skun

Karadeniz Teknik Üniversitesi

¸

Subat, 2020

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 1 / 26

(2)

Leontief Input-Output Modeli

Wassily Leontief

(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26

(3)

Leontief Input-Output Modeli

Wassily Leontief

(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist

Nobel Ekonomi Ödül (1973)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26

(4)

Leontief Input-Output Modeli

Wassily Leontief

(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26

(5)

Leontief Input-Output Modeli

Wassily Leontief

(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26

(6)

Leontief Input-Output Modeli

Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor

Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬ miktarlar¬esas alarak

· Iç tüketimi hesapl¬yor ve

· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26

(7)

Leontief Input-Output Modeli

Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor

Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬

miktarlar¬esas alarak

· Iç tüketimi hesapl¬yor ve

· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26

(8)

Leontief Input-Output Modeli

Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor

Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬

miktarlar¬esas alarak

· Iç tüketimi hesapl¬yor ve

· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26

(9)

Leontief Input-Output Modeli

Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor

Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬

miktarlar¬esas alarak

· Iç tüketimi hesapl¬yor ve

· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26

(10)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.

Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim

sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26

(11)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.

Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin

tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim

sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26

(12)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.

Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim

sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26

(13)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.

Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim

sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26

(14)

sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise

tar¬m sektöründen 0.3 ve

sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26

(15)

sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise tar¬m sektöründen 0.3 ve

sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26

(16)

sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise tar¬m sektöründen 0.3 ve

sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26

(17)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Bu verileri a¸sa¼ g¬daki Tabloda sunal¬m:

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal(T) üretim(output) için T

Gerekli(input) Tar¬m ! T 0.2 Gerekli(input) Sanayi S 0.3

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 6 / 26

(18)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Bu verileri a¸sa¼ g¬daki Tabloda sunal¬m:

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal(T) üretim(output) için T

Gerekli(input) Tar¬m ! T 0.2 Gerekli(input) Sanayi S 0.3

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 6 / 26

(19)

1 birim de¼ gerindeki sanayi(S) üretim için S

Gerekli Tar¬m ! T 0.3 Gerekli Sanayi S 0.4

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 7 / 26

(20)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Bu iki tabloyu birle¸stirerek

1 birim de¼ gerindeki üretim için

T S

Gerekli Tar¬m T 0.2 0.3 Gerekli Sanayi S 0.3 0.4

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 8 / 26

(21)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Bu iki tabloyu birle¸stirerek

1 birim de¼ gerindeki üretim için

T S

Gerekli Tar¬m T 0.2 0.3 Gerekli Sanayi S 0.3 0.4

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 8 / 26

(22)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Tablodaki verileri içeren

A = 0.2 0.3 0.3 0.4

matrisine tüketim-üretim matrisi ad¬verilmektedir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 9 / 26

(23)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Tablodaki verileri içeren

A = 0.2 0.3 0.3 0.4

matrisine tüketim-üretim matrisi ad¬verilmektedir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 9 / 26

(24)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

¸

Simdi 46 birimlik tar¬m ve 12 birimlik sanayi d¬¸s ürün talebinin oldu¼ gunu kabul edelim.

Bu verileri içeren

D = 46 12 vektörüne d¬¸s talep vektörü ad¬verilmektedir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 10 / 26

(25)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

¸

Simdi 46 birimlik tar¬m ve 12 birimlik sanayi d¬¸s ürün talebinin oldu¼ gunu kabul edelim.

Bu verileri içeren

D = 46 12 vektörüne d¬¸s talep vektörü ad¬verilmektedir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 10 / 26

(26)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.

Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m: x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.

Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26

(27)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.

Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:

x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.

Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26

(28)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.

Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:

x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve

y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.

Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26

(29)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.

Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:

x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.

Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26

(30)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.

Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:

x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.

Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26

(31)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar. Benzer biçimde,

1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26

(32)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

Benzer biçimde,

1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26

(33)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

Benzer biçimde,

1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26

(34)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

Benzer biçimde,

1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26

(35)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

Benzer biçimde,

1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,

y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26

(36)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

O halde bu üretim için gerekli tar¬msal ürün miktar¬

0.2x + 0.3y (1)

kadard¬r.

Benzer biçimde söz konusu üretim için gerekli sanayi ürün miktar¬

0.3x + 0.4y (2)

kadard¬r.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 13 / 26

(37)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

O halde bu üretim için gerekli tar¬msal ürün miktar¬

0.2x + 0.3y (1)

kadard¬r.

Benzer biçimde söz konusu üretim için gerekli sanayi ürün miktar¬

0.3x + 0.4y (2)

kadard¬r.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 13 / 26

(38)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

X = x

y

üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta

0.2x + 0.3y

0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4

x

y = AX

Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:

X AX = D

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26

(39)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

X = x

y

üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta

0.2x + 0.3y

0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4

x

y = AX

Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:

X AX = D

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26

(40)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

X = x

y

üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta

0.2x + 0.3y

0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4

x

y = AX

Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:

X AX = D

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26

(41)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

X = x

y

üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta

0.2x + 0.3y

0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4

x

y = AX

Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:

X AX = D

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26

(42)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

veya

I = 1 0

0 1 birim matrisi ile,

( I A ) X = D elde ederiz.

Örne¼ gimiz için

I A = 1 0

0 1

0.2 0.3

0.3 0.4 = 0.8 0.3

0.3 0.6

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26

(43)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

veya

I = 1 0

0 1 birim matrisi ile,

( I A ) X = D elde ederiz.

Örne¼ gimiz için

I A = 1 0

0 1

0.2 0.3

0.3 0.4 = 0.8 0.3

0.3 0.6

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26

(44)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

veya

I = 1 0

0 1 birim matrisi ile,

( I A ) X = D elde ederiz.

Örne¼ gimiz için

I A = 1 0

0 1

0.2 0.3

0.3 0.4 = 0.8 0.3

0.3 0.6

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26

(45)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Çözülmesi gereken sistem

0.8 0.3

0.3 0.6

x

y = 46

12 veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,

8 3

3 6

x

y = 460

120

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26

(46)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Çözülmesi gereken sistem

0.8 0.3

0.3 0.6

x

y = 46

12

veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,

8 3

3 6

x

y = 460

120

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26

(47)

Leontief Input-Output Model örne¼ gi

Çözülmesi gereken sistem

0.8 0.3

0.3 0.6

x

y = 46

12 veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,

8 3

3 6

x

y = 460

120

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26

(48)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

AX = b ( A

n n

, X

n 1

, b

n 1

) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:

Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,

UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26

(49)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

AX = b ( A

n n

, X

n 1

, b

n 1

) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:

Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem

U bir üst üçgensel matris olmak üzere, UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26

(50)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

AX = b ( A

n n

, X

n 1

, b

n 1

) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:

Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,

UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26

(51)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

AX = b ( A

n n

, X

n 1

, b

n 1

) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:

Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,

UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26

(52)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir. herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26

(53)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.

herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26

(54)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.

herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26

(55)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.

herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.

herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26

(56)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Buna göre ekli matris

8 3

3 6

j j

460

120 3/8 S

1

+ S

2

8 3

0 39/8 j j

460 585/2 O halde üst üçgensel sistem

8x 3y = 460

39/8y = 585/2 olarak elde edilir

Bu sistemi çözerek

x = 80, y = 60

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26

(57)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Buna göre ekli matris

8 3

3 6

j j

460

120 3/8 S

1

+ S

2

8 3

0 39/8 j j

460 585/2

O halde üst üçgensel sistem

8x 3y = 460

39/8y = 585/2 olarak elde edilir

Bu sistemi çözerek

x = 80, y = 60

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26

(58)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Buna göre ekli matris

8 3

3 6

j j

460

120 3/8 S

1

+ S

2

8 3

0 39/8 j j

460 585/2 O halde üst üçgensel sistem

8x 3y = 460

39/8y = 585/2 olarak elde edilir

Bu sistemi çözerek

x = 80, y = 60

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26

(59)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Buna göre ekli matris

8 3

3 6

j j

460

120 3/8 S

1

+ S

2

8 3

0 39/8 j j

460 585/2 O halde üst üçgensel sistem

8x 3y = 460

39/8y = 585/2 olarak elde edilir

Bu sistemi çözerek

x = 80, y = 60

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26

(60)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.

iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan

AX = X D = 80

60

46

12 = 34

48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.

Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s

bulunmaktay¬z.

Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26

(61)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.

iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan

AX = X D = 80

60

46

12 = 34

48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.

Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s

bulunmaktay¬z.

Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26

(62)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.

iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan

AX = X D = 80

60

46

12 = 34

48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.

Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s

bulunmaktay¬z.

Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26

(63)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.

iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan

AX = X D = 80

60

46

12 = 34

48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.

Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s

bulunmaktay¬z.

Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26

(64)

Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)

Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.

iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan

AX = X D = 80

60

46

12 = 34

48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.

Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s

bulunmaktay¬z.

Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26

(65)

Çözümün varl¬k, teklik ve nonnegati‡i¼ gi

Teorem 1

Bile¸ senleri nonnegatif ( a, b, c, d 0 ) olan

A = a b

c d

matrisi için e¼ger a + c < 1 ve b + d < 1 ise bu taktirde herhangi D = d

1

d

2

0 için

( I A ) X = D

sistemini çözümü mevcut ve tektir;ayr¬ca çözüm nonnegatif bile¸ senlere sahiptir, yani X 0 d¬r. Burada X 0 ile X vektörünün bütün bile¸ senlerinin nonnegatif oldu¼gunu ifade ediyoruz.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 21 / 26

(66)

Çözümün varl¬k, teklik ve nonnegati‡i¼ gi(· Ispat)

I A = 1 a b

c 1 d

için

det ( I A ) = ( 1 a )( 1 d ) bc dir.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 22 / 26

(67)

Öte yandan

a + c < 1 b + d < 1 için

1 a > c

1 d > b ) ( 1 a )( 1 d ) > bc =) det ( I A ) > 0 elde ederiz.

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 23 / 26

(68)

Buradan

X = ( I A )

1

D = 1 det ( I A )

1 d b

c 1 a

d

1

d

2

0

elde ederiz.

Bu sonuç genelle¸stirilebilir(Proje!)

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 24 / 26

(69)

Buradan

X = ( I A )

1

D = 1 det ( I A )

1 d b

c 1 a

d

1

d

2

0

elde ederiz.

Bu sonuç genelle¸stirilebilir(Proje!)

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 24 / 26

(70)

Teorem 2.1 in varsay¬mlar yeterli fakat gerekli de¼ gildir!

Teorem 2.1 in varsay¬mlar¬yeterli ancak gerekli de¼ gildir. Bu durum a¸sa¼ g¬daki örnekte incelenmektedir.

A = 0.3 0.8

0.2 0.4 input-output matrisi ile D = 10

20 d¬¸s talebini kar¸s¬layan üretimi belirleyiniz.

A matrisi teorem 1 in ¸sartlar¬n¬sa¼ glamamaktad¬r. Çünkü ikinci sütun toplam¬birden büyüktür. Buna ra¼ gmen

B = I A = 0.7 0.8

0.2 0.6 olmak üzere, BX = D sisteminin çözümü olarak

X = 84.6154 61.5385 pozitif üretim vektörünü elde ederiz!

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 25 / 26

(71)

Kaynak

Tan, S., Applied Finite Mathematics, 1999, ABD.

Co¸skun, E., Endüstriyel ve Uygulamal¬Matemati¼ ge Giri¸s,URL:erhancoskun.com.tr

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 26 / 26

(72)

Kaynak

Tan, S., Applied Finite Mathematics, 1999, ABD.

Co¸skun, E., Endüstriyel ve Uygulamal¬Matemati¼ ge Giri¸s,URL:erhancoskun.com.tr

ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 26 / 26

Referanslar

Benzer Belgeler

ve Şirketimizin ileride doğabilecek kısa vadeli yatırım ve işletme sermayesi gibi genel nakit ihtiyaçlarına yönelik olarak Rabobank A.Ş.'den 170 milyon Türk

• OSB’nin diğer OSB’ler ile karşılaştırılması için gerçekleştirilmiş herhangi bir karşılaştırma çalışması veya eski bir çalışmaya istinaden uygulanmakta olan

Türkiye'nin 2007 piyasa yılı Haziran 2007-Mayıs 2008 buğday üretiminin 15,5 milyon ton olarak öngörüldüğü raporda, aynı dönem içinde yaklaşık 2 milyon ton buğday ithalatı

Bunun beklenen değerinin hesabı

[r]

Akdeniz Bölgesi’ndeki illerde İŞKUR tarafından 2005, 2006 ve 2007 yıllarında düzenli olarak verilmiş olan işgücü yetiştirme kurslarının, MEGEP tarafından yapılmış olan

Tablo 1.’de görüldü¤ü gibi yetifltirilen ürünlerin ekim alanlar› ilgili verilere göre hem kuru ve hem de sulu koflulda ekim alan› içinde %58’lik bir payla bu¤day en

Ham selüloz oran›n›n zamana ba¤l› de¤iflimini y = 8.318 + 0.638X - 0.008X 2 formülü arac›l›¤›yla % 94.00 oran›nda tarif etmek mümkün olup, ortaya ç›kan iliflki