Leontief input-output Modeli
Erhan Co¸skun
Karadeniz Teknik Üniversitesi
¸
Subat, 2020
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 1 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Wassily Leontief
(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Wassily Leontief
(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist
Nobel Ekonomi Ödül (1973)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Wassily Leontief
(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Wassily Leontief
(1906-1999) Rus as¬ll¬Amerikal¬ekonomist Nobel Ekonomi Ödül (1973)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Wassily_Leontief
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 2 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor
Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬ miktarlar¬esas alarak
· Iç tüketimi hesapl¬yor ve
· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor
Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬
miktarlar¬esas alarak
· Iç tüketimi hesapl¬yor ve
· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor
Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬
miktarlar¬esas alarak
· Iç tüketimi hesapl¬yor ve
· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26
Leontief Input-Output Modeli
Ülke ekonomisinin farkl¬sektörlerini dikkate al¬yor
Her bir sektörde birim de¼ ger üretimin di¼ ger sektörlerden kulland¬¼ g¬
miktarlar¬esas alarak
· Iç tüketimi hesapl¬yor ve
· Iç tüketim ç¬kt¬ktan sonra d¬¸s talebi kar¸s¬layacak biçimde her bir sektörün üretmesi gereken miktar¬belirlemeyi amaçl¬yor,
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 3 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.
Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim
sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.
Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin
tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim
sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.
Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim
sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Sadece tar¬m ve sanayiden olu¸san iki sektörlü basit bir ekonomi gözönüne alal¬m.
Tar¬m sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin tar¬m sektörünün kendisinden 0.2 birim
sanayi sektöründen ise 0.3 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim .
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 4 / 26
sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise
tar¬m sektöründen 0.3 ve
sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26
sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise tar¬m sektöründen 0.3 ve
sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26
sanayi sektöründeki 1 birim de¼ gerindeki üretimin ise tar¬m sektöründen 0.3 ve
sanayi sektöründen ise 0.4 birimlik ürüne ihtiyaç duydu¼ gunu kabul edelim.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 5 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Bu verileri a¸sa¼ g¬daki Tabloda sunal¬m:
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal(T) üretim(output) için T
Gerekli(input) Tar¬m ! T 0.2 Gerekli(input) Sanayi S 0.3
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 6 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Bu verileri a¸sa¼ g¬daki Tabloda sunal¬m:
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal(T) üretim(output) için T
Gerekli(input) Tar¬m ! T 0.2 Gerekli(input) Sanayi S 0.3
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 6 / 26
1 birim de¼ gerindeki sanayi(S) üretim için S
Gerekli Tar¬m ! T 0.3 Gerekli Sanayi S 0.4
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 7 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Bu iki tabloyu birle¸stirerek
1 birim de¼ gerindeki üretim için
T S
Gerekli Tar¬m T 0.2 0.3 Gerekli Sanayi S 0.3 0.4
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 8 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Bu iki tabloyu birle¸stirerek
1 birim de¼ gerindeki üretim için
T S
Gerekli Tar¬m T 0.2 0.3 Gerekli Sanayi S 0.3 0.4
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 8 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Tablodaki verileri içeren
A = 0.2 0.3 0.3 0.4
matrisine tüketim-üretim matrisi ad¬verilmektedir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 9 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Tablodaki verileri içeren
A = 0.2 0.3 0.3 0.4
matrisine tüketim-üretim matrisi ad¬verilmektedir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 9 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
¸
Simdi 46 birimlik tar¬m ve 12 birimlik sanayi d¬¸s ürün talebinin oldu¼ gunu kabul edelim.
Bu verileri içeren
D = 46 12 vektörüne d¬¸s talep vektörü ad¬verilmektedir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 10 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
¸
Simdi 46 birimlik tar¬m ve 12 birimlik sanayi d¬¸s ürün talebinin oldu¼ gunu kabul edelim.
Bu verileri içeren
D = 46 12 vektörüne d¬¸s talep vektörü ad¬verilmektedir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 10 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.
Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m: x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.
Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.
Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:
x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.
Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.
Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:
x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve
y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.
Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.
Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:
x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.
Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Problemimiz, iç tüketimi kar¸s¬lad¬ktan sonra d¬¸s talebi de kar¸s¬layacak olan tar¬m ve sanayi üretim miktarlar¬n¬belirlemektir.
Problemi matematiksel platforma ta¸s¬maya çal¬¸sal¬m:
x ile üretilmesi gereken tar¬msal ürün miktar¬n¬ve y ile de sanayi ürün miktar¬n¬gösterelim.
Belirtilen miktardaki üretimlerin öncelikle tar¬m sektöründen ne kadar bir ürün talep etti¼ gini belirleyelim:
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 11 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar. Benzer biçimde,
1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
Benzer biçimde,
1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
Benzer biçimde,
1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
Benzer biçimde,
1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
1 birim de¼ gerindeki tar¬msal üretim 0.2 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
x birimlik tar¬msal üretim 0.2x birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
Benzer biçimde,
1 birim de¼ gerindeki sanayi üretimi 0.3 birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duydu¼ guna göre,
y birimlik sanayi üretimi 0.3y birimlik tar¬msal ürüne ihtiyaç duyar.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 12 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
O halde bu üretim için gerekli tar¬msal ürün miktar¬
0.2x + 0.3y (1)
kadard¬r.
Benzer biçimde söz konusu üretim için gerekli sanayi ürün miktar¬
0.3x + 0.4y (2)
kadard¬r.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 13 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
O halde bu üretim için gerekli tar¬msal ürün miktar¬
0.2x + 0.3y (1)
kadard¬r.
Benzer biçimde söz konusu üretim için gerekli sanayi ürün miktar¬
0.3x + 0.4y (2)
kadard¬r.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 13 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
X = x
y
üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta
0.2x + 0.3y
0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4
x
y = AX
Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:
X AX = D
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
X = x
y
üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta
0.2x + 0.3y
0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4
x
y = AX
Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:
X AX = D
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
X = x
y
üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta
0.2x + 0.3y
0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4
x
y = AX
Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:
X AX = D
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
X = x
y
üretim vektörü olmak üzere, toplam tar¬msal ve sanayi iç tüketimini vektörel formatta
0.2x + 0.3y
0.3x + 0.4y = 0.2 0.3 0.3 0.4
x
y = AX
Üretilen miktardan iç tüketimi ç¬kard¬ktan sonra geriye kalan k¬s¬m d¬¸s talebe e¸sit olmal¬d¬r:
X AX = D
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 14 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
veya
I = 1 0
0 1 birim matrisi ile,
( I A ) X = D elde ederiz.
Örne¼ gimiz için
I A = 1 0
0 1
0.2 0.3
0.3 0.4 = 0.8 0.3
0.3 0.6
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
veya
I = 1 0
0 1 birim matrisi ile,
( I A ) X = D elde ederiz.
Örne¼ gimiz için
I A = 1 0
0 1
0.2 0.3
0.3 0.4 = 0.8 0.3
0.3 0.6
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
veya
I = 1 0
0 1 birim matrisi ile,
( I A ) X = D elde ederiz.
Örne¼ gimiz için
I A = 1 0
0 1
0.2 0.3
0.3 0.4 = 0.8 0.3
0.3 0.6
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 15 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Çözülmesi gereken sistem
0.8 0.3
0.3 0.6
x
y = 46
12 veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,
8 3
3 6
x
y = 460
120
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Çözülmesi gereken sistem
0.8 0.3
0.3 0.6
x
y = 46
12
veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,
8 3
3 6
x
y = 460
120
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26
Leontief Input-Output Model örne¼ gi
Çözülmesi gereken sistem
0.8 0.3
0.3 0.6
x
y = 46
12 veya sistemin her iki yan¬n¬da 10 ile çarparak,
8 3
3 6
x
y = 460
120
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 16 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
AX = b ( A
n n, X
n 1, b
n 1) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:
Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,
UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
AX = b ( A
n n, X
n 1, b
n 1) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:
Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem
U bir üst üçgensel matris olmak üzere, UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
AX = b ( A
n n, X
n 1, b
n 1) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:
Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,
UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
AX = b ( A
n n, X
n 1, b
n 1) lineer denklem sistemi için Gauss eliminasyon yöntemini hat¬rlayal¬m:
Elemanter sat¬r operasyonlar¬ile bu sistem U bir üst üçgensel matris olmak üzere,
UX = c biçiminde bir lineer sistemine dönü¸stürülür.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 17 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir. herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.
herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.
herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Üç adet elemanter elemanter sat¬r i¸slemi ise a¸sa¼ g¬daki gibidir:
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬labilir.
herhangi iki sat¬r yer de¼ gi¸stirebilir.
herhangi bir sat¬r s¬f¬rdan farkl¬bir sabitle çarp¬larak di¼ ger sat¬ra ilave edilebilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 18 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Buna göre ekli matris
8 3
3 6
j j
460
120 3/8 S
1+ S
28 3
0 39/8 j j
460 585/2 O halde üst üçgensel sistem
8x 3y = 460
39/8y = 585/2 olarak elde edilir
Bu sistemi çözerek
x = 80, y = 60
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Buna göre ekli matris
8 3
3 6
j j
460
120 3/8 S
1+ S
28 3
0 39/8 j j
460 585/2
O halde üst üçgensel sistem
8x 3y = 460
39/8y = 585/2 olarak elde edilir
Bu sistemi çözerek
x = 80, y = 60
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Buna göre ekli matris
8 3
3 6
j j
460
120 3/8 S
1+ S
28 3
0 39/8 j j
460 585/2 O halde üst üçgensel sistem
8x 3y = 460
39/8y = 585/2 olarak elde edilir
Bu sistemi çözerek
x = 80, y = 60
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Buna göre ekli matris
8 3
3 6
j j
460
120 3/8 S
1+ S
28 3
0 39/8 j j
460 585/2 O halde üst üçgensel sistem
8x 3y = 460
39/8y = 585/2 olarak elde edilir
Bu sistemi çözerek
x = 80, y = 60
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 19 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.
iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan
AX = X D = 80
60
46
12 = 34
48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.
Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s
bulunmaktay¬z.
Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.
iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan
AX = X D = 80
60
46
12 = 34
48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.
Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s
bulunmaktay¬z.
Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.
iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan
AX = X D = 80
60
46
12 = 34
48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.
Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s
bulunmaktay¬z.
Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.
iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan
AX = X D = 80
60
46
12 = 34
48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.
Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s
bulunmaktay¬z.
Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26
Leontief Input-Output Model(Gauss Eliminasyon)
Bu de¼ gerler belirtilen d¬¸s talebi kar¸s¬layabilmek için s¬ras¬yla üretilmesi gereken tar¬m ve sanayi ürün miktarlar¬d¬r.
iç tüketim=toplam üretim-d¬¸s talep ba¼ g¬nt¬s¬ndan
AX = X D = 80
60
46
12 = 34
48 birim de¼ gerinde oldu¼ gunu elde ederiz.
Bu örnekte pozitif bile¸selere sahip bir D d¬¸s talep vektörü için yine pozitif bile¸senlere sahip tek bir X üretim vektörü belirlemi¸s
bulunmaktay¬z.
Bu özellik her zaman do¼ gru olmayabilir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 20 / 26
Çözümün varl¬k, teklik ve nonnegati‡i¼ gi
Teorem 1
Bile¸ senleri nonnegatif ( a, b, c, d 0 ) olan
A = a b
c d
matrisi için e¼ger a + c < 1 ve b + d < 1 ise bu taktirde herhangi D = d
1d
20 için
( I A ) X = D
sistemini çözümü mevcut ve tektir;ayr¬ca çözüm nonnegatif bile¸ senlere sahiptir, yani X 0 d¬r. Burada X 0 ile X vektörünün bütün bile¸ senlerinin nonnegatif oldu¼gunu ifade ediyoruz.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 21 / 26
Çözümün varl¬k, teklik ve nonnegati‡i¼ gi(· Ispat)
I A = 1 a b
c 1 d
için
det ( I A ) = ( 1 a )( 1 d ) bc dir.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 22 / 26
Öte yandan
a + c < 1 b + d < 1 için
1 a > c
1 d > b ) ( 1 a )( 1 d ) > bc =) det ( I A ) > 0 elde ederiz.
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 23 / 26
Buradan
X = ( I A )
1D = 1 det ( I A )
1 d b
c 1 a
d
1d
20
elde ederiz.
Bu sonuç genelle¸stirilebilir(Proje!)
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 24 / 26
Buradan
X = ( I A )
1D = 1 det ( I A )
1 d b
c 1 a
d
1d
20
elde ederiz.
Bu sonuç genelle¸stirilebilir(Proje!)
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 24 / 26
Teorem 2.1 in varsay¬mlar yeterli fakat gerekli de¼ gildir!
Teorem 2.1 in varsay¬mlar¬yeterli ancak gerekli de¼ gildir. Bu durum a¸sa¼ g¬daki örnekte incelenmektedir.
A = 0.3 0.8
0.2 0.4 input-output matrisi ile D = 10
20 d¬¸s talebini kar¸s¬layan üretimi belirleyiniz.
A matrisi teorem 1 in ¸sartlar¬n¬sa¼ glamamaktad¬r. Çünkü ikinci sütun toplam¬birden büyüktür. Buna ra¼ gmen
B = I A = 0.7 0.8
0.2 0.6 olmak üzere, BX = D sisteminin çözümü olarak
X = 84.6154 61.5385 pozitif üretim vektörünü elde ederiz!
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 25 / 26
Kaynak
Tan, S., Applied Finite Mathematics, 1999, ABD.
Co¸skun, E., Endüstriyel ve Uygulamal¬Matemati¼ ge Giri¸s,URL:erhancoskun.com.tr
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 26 / 26
Kaynak
Tan, S., Applied Finite Mathematics, 1999, ABD.
Co¸skun, E., Endüstriyel ve Uygulamal¬Matemati¼ ge Giri¸s,URL:erhancoskun.com.tr
ec (Karadeniz Teknik Üniversitesi) Leontief input-output Modeli ¸Subat, 2020 26 / 26