SINIF YÖNETİMİ

SINIF YÖNETİMİ

Doç. Dr. Çiğdem APAYDIN Eğitim Bilimleri Bölümü,

Eğitim Yönetimi, Denetimi, Ekonomisi ve Planlaması Anabilim Dalı

Aypay, A. (Ed.) (2013). İlkokul Öğretmenleri için Sınıf Yönetimi. Ankara:

Nobel Yayıncılık.

Turan, S. & Şişman, M. (Ed.) (2014) Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem Yayıncılık.

Bölümün Amacı

 Bu bölümün amacı, fiziki bir mekân olarak sınıfın düzenlenmesiyle ilgili temel ilkeleri belirleyerek düzenli fiziki ortamın, eğitim ve öğretim sürecinin etkililiği yönünden önemini açıklamaktır.

ÖĞRENME ORTAMLARININ FİZİKSEL GÖRÜNÜMÜ

Öğrenme Hedefleri

 Sınıfın fiziksel düzeninin önemini kavrayabilme,

 Sınıfın fiziksel düzenini değerlendirebilme,

 Sınıfın fiziksel değişkenlerini açıklayabilme,

 Küçük ve büyük okulların yararlarını tartışabilme,

 Mekân ve öğrenme arasındaki ilişkileri çözümleyebilme,

 Uygun sınıf yerleşim düzenleri oluşturabilmedir.

3

Öğretim ortamlarının uygun bir fiziksel düzene sahip olmasının üç genel işlevi söz konusudur:

 Öğrencilerin fiziksel olarak rahat etmelerini sağlamak,

 Öğrencileri derslere karşı motive etmek,

 Öğrencilerin öğrenmesini kolaylaştırmaktır.

Okulun Fiziksel Düzeni

 Okul, bütün yönleriyle öğretim ve öğrenmeye uygun bir mekân olmalıdır. Okul binaları planlanırken sınıfların yanında diğer ortak alanlar da göz önünde bulundurulmalıdır.

 Gelişmiş ülkelerde okul binalarının planlaması, özel bir uzmanlık alanıdır.

Türkiye’de okul binalarının planlanması, henüz bir uzmanlık alanı olarak gelişmemiştir.

5

Okul binalarının eğitim ve öğretime uygunluğuna ilişkin özellikler şunlardır:

Eğitim ve öğretim plan ve programına uygun olmalıdır,

Öğrencilerin gelişimsel düzeylerine uygun olmalıdır,

Öğrenci sayısına uygun olmalıdır,

Doğal afetlere karşı güvenli olmalıdır.

Öğrenciler için ulaşılabilir bir mesafede

olmalıdır. ⁶

Okulun Fiziksel Düzeni

Okulun Yeri

Fiziksel olarak okul binasının inşa edileceği yeri belirleme, uygun bir eğitim-öğretim ortamı oluşturma sürecinde ilk aşamadır. Okulun yeri belirlenirken göz önünde bulundurulması gereken bazı özellikler şöyle sıralanabilir:

 Öğretim programına uygun bir yer olmalıdır,

 Öğrenciler için rahatça ulaşılabilecek yerde olmalıdır,

 Bulunduğu yer yönünden güvenli olmalıdır,

 Trafik ve sanayi merkezlerinden uzak olmalıdır,

 Her türlü alt yapı hizmetlerinin sağlanabileceği yerde olmalıdır,

 İleriki yıllarda genişleme imkânına sahip olmalıdır,

 Mahallenin merkezi yerinde olmalıdır,

 İlköğretim okulları yürünebilecek mesafede olmalıdır,

 Ortaöğretim okulları mahallelere uygun bir mesafede olmalıdır,

 Kamulaştırma açısından ekonomik olmalıdır.

7

O

B

 Okul büyüklüğü ile öğrenci başarısı arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan araştırmaların sonuçları birbirinden farklılık göstermektedir.

 Türkiye’de okullar üzerinde benzer çalışmalar, alan yazında pek yer almamasına karşılık diğer ülkelerde küçük okulların, büyük okullara göre daha etkili olduğunu ileri süren pek çok çalışma yapılmıştır.

 Okulun küçüklüğü ve büyüklüğü öğrenci öğrenmelerini, okuldaki sosyalleşme ve etkileşimi şekillendirmektedir.

Copywright Pegema Yayıncılık

9

Küçük Okulların Yararları Küçük Okulların Sınırlılıkları

Öğrencilerin başarısı daha yüksektir.

Öğrencilerin okulu terk etme oranları daha düşüktür.

Okulda şiddet ve güvenlik sorunları daha düşük düzeydedir.

Öğrenciler okulları hakkında daha olumlu görüşlere sahiptir.

Öğrenciler eğitimsel faaliyetlere daha fazla katılmaktadır.

Küçük okullar, özellikle alt sosyal, ekonomik gruplar ve öğrenme güçlüğü çeken öğrenciler için daha yararlıdır

Olumlu sınıf iklimi oluşturmak güç olabilir.

Araç-gereç ve diğer imkânlardan yoksun olabilirler.

Daha az deneyimli öğretmenler

görevlendirilebilir.

Büyük Okulların Yararları Büyük Okulların Sınırlılıkları

Öğretmenler kendilerini geliştirebilirler.

Farklı dersler ve eğitsel etkinlikler gerçekleştirilebilir.

İlişkiler resmi nitelikte olup, kapalı bir iklim oluşabilir.

Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı yüksek olabilir.

Disiplin problemleri dahaçok olabilir.

Bazı derslerde alan öğretmeni temini güç olabilir.

Okul binaları eski olabilir

Okul Binasının Eğitimsel Özellikleri

 Okul binaları, eğitimciler ve mühendisler tarafından birlikte planlanmalı ve daha sonra inşa edilmelidir. Okul binasının eğitimsel özelliklerinin belirlenmesi, teknik planlamadan önce yapılmalıdır.

 Sınıfın fiziksel özelliklerinin önemli bir kısmı, okulun bütünüyle ilişkilidir. Bu nedenle okul binası ve sınıfların, daha planlama aşamasında ne tür fiziksel özelliklere sahip olacağı belirlenmelidir.

Sınıfın Fiziksel Düzeni

Sınıflar, öğrencilerin yalnızca öğrenim gördükleri yerler değil, aynı zamanda onlar için birer yaşama alanıdır. Sınıf, eğitimsel süreçlerin temel birimidir. Bu nedenle sınıflar, öğrencilerin özelliklerine uygun olarak düşünülmeli, tasarlanmalı ve düzenlenmelidir. Öğretmen, sınıfı istediği gibi düzenleme imkânına sahip olmalıdır.

11

Sınıfın Fiziksel Değişkenleri

 Sınıfın Büyüklüğü

 Sınıfta Işık ve Renk

 Sınıfın Isıtılması

 Akustik, Estetik ve Gürültü

Sınıfın Büyüklüğü

 Küçük sınıfların büyük sınıflara göre daha etkili olduğu yönler aşağıdaki gibi sıralanabilir :

 İlköğretimin ilk sınıfları için,

 Alt sosyal-ekonomik gruplardan gelen öğrenciler için,

 Özel eğitime muhtaç öğrenciler için,

 Okuma-yazma ve matematik dersleri için daha etkilidir.

 Sınıf büyüklüğüne karar verirken şunlar gözetilmelidir:

1. Öğrencinin özellikleri ve gelişim düzeyi,

2. Derslerin niteliği,

3. Kullanılan öğretim yöntemleri,

4. Mekânın özelliği.

13

Sınıflar, küçük, normal ve kalabalık sınıflar olarak üç gruba ayrılabilir.

➢ Kalabalık sınıflar ise 30’dan fazla öğrenciye sahip olan sınıflardır.

➢ Normal sınıflar, 20–30 arası öğrenciye sahip olan sınıflardır.

➢ Küçük sınıflar, 20’den az öğrenciye sahip olan sınıflardır.

Sınıfta Işık ve Renk

 Sınıfın ışıklandırılmasında olabildiğince güneş ışığından yararlanmalıdır. Sınıflar, floransan tip ampullerle aydınlatılmalıdır.

 Sınıflar için renk belirlemede öğrencilerin özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

İlköğretim sınıfları için açık pembe ve tonları;

ortaöğretim sınıfları için ise açık mavi ve tonları uygun olabilir. Sınıf tavanlarının ise

beyaz olması gerekir. ₁₅

Sınıfın Isıtılması

 İnsanlar, normal hava sıcaklığı 17–23^oC değerler arasında güvenli olarak çalışabilmekte ve üretmektedirler. Bu değerlerin dışında ise yapılan işin niteliği bireylerin sağlığını etkilemektedir. Bu açıdan bakıldığında öğrencilerin öğrenim gördükleri ortamlar normal sıcaklığa sahip olmalıdır.

Araştırmalar, yüksek derecedeki sıcaklıkların, zihinsel ve bedensel etkinlikleri olumsuz etkilediğini göstermektedir.

 Sınıf ortamının oluşturulmasında ve düzenlenmesinde sıcaklık, nem oranı ve hava akımı birlikte düşünülmelidir.

Akustik, Estetik ve Gürültü

Sınıf ortamında sesin, konuşmacıdan dinleyicilere yankılanmadan ulaşması beklenir. Sesin en üst düzeyde yankısız olarak öğrenciye ulaşması için öğretmenin ses tonu, öğretim yöntemi ve sınıfta oluşturulan ses düzeneği önemlidir.

17

Sınıf Yerleşim Düzenleri

 Geleneksel Sınıf Yerleşim Düzeni

 Bireyselleştirilmiş Sınıf Yerleşim Düzeni

 Tek Gruplu Yerleşim Düzeni

 Çok Gruplu Yerleşim Düzeni

Geleneksel Sınıf Yerleşim Düzeni

 Geleneksel sınıf yerleşim düzeni, en yaygın yerleşim düzeni olup öğretmen merkezli öğretim için uygundur.

 Herhangi bir sınıfta daha fazla sayıda öğrenciyle öğretim yapmak için yararlıdır.

Öğretmenin her an bütün öğrencileri görmesine imkân sağlar.

 Geleneksel sınıf düzeninde öğrencilerin grup çalışması yapması sınırlıdır. ₁₉

Bireyselleştirilmiş Sınıf Yerleşim Düzeni

 Bireyselleştirilmiş sınıf düzeni, daha çok bireysel öğrenme için uygundur. Çoğunlukla, fen bilgisi, bilgisayar ve yabancı dil laboratuarları, bu düzene uygun olarak oluşturulur.

 Bu düzen, bireylerin kendi hızında öğrenmesine imkân tanır.

Tek Gruplu Yerleşim Düzeni

 Bu tür sınıf düzeninde sınıftaki bütün öğrencilerin tek grup olarak yerleştirilmesi söz konusudur.

Öğrenciler, daire, kare, köşeli “U” ya da “V” şeklinde oturabilir. Öğretmen, grubun bir üyesidir.

 Bu düzenleme, küçük sınıflar için uygundur. Sınıf üyeleri, diğer arkadaşlarını gözleme imkânına sahiptir.

21

Çok Gruplu Yerleşim Düzeni

 Sınıftaki öğrencilerin gruplar halinde çalışmasına imkân sağlar. Öğretmenin rolü daha çok bu gruplar arasındaki iletişimi sağlamaktır. Öğretmenin kontrol edebileceği sayıda grup olması önemlidir. Kalabalık sınıflar için uygun değildir.

 Öğrencilerin işbirliği yapmalarına imkân sağlar. Bazı öğrenciler, grupla çalışma alışkanlığına sahip olmayabilir. Bu tür öğrenciler için zaman kaybı olarak görülebilir.

E^TKİNLİK 3: Şekil 2.3. bir öğretmenin sınıf düzenlemesini göstermektedir. Bu düzenleme birkaç potansiyel problem içermektedir.

Mulgrave Senior School

Stockport Grammar School – Senior School

Wycliffe College