Mantarlar (Funguslar)
Prof. Dr. Mehmet KIYAN
Küfler Küfler
Çok hücreli, ipliksi Çok hücreli, ipliksi yapılardır.
yapılardır.
Mikroskopi: Mikroskopi: Çapları 2-10 Çapları 2-10 olan tübüllerden oluşur.
olan tübüllerden oluşur.
Hif (=hypha) adı verilir.
Hif (=hypha) adı verilir.
Hiflerin büyümesi, apikal Hiflerin büyümesi, apikal uzama şeklinde olur.
uzama şeklinde olur.
Hiflerin bazıları septum Hiflerin bazıları septum (çoğulu: septa) denen (çoğulu: septa) denen
delikli hücre duvarları ile delikli hücre duvarları ile
bölümlere ayrılmıştır bölümlere ayrılmıştır
(septalı hifa) diğerlerinde (septalı hifa) diğerlerinde
ise bölme bulunmaz ise bölme bulunmaz
(septasız hifa).
(septasız hifa).
Septasız hiflerde Septasız hiflerde
birçok nukleusun bir birçok nukleusun bir
arada bulunduğu arada bulunduğu
sönositik yapı sönositik yapı
gözlenir.
gözlenir.
Protoplazma hif Protoplazma hif boyunca akar.
boyunca akar.
1) Hifal büyüme:
1) Hifal büyüme:
Spesifik substratların Spesifik substratların (örneğin: yün, organik (örneğin: yün, organik
debris veya deri gibi) debris veya deri gibi)
degradasyonu ve degradasyonu ve
absorbsiyon için salınan absorbsiyon için salınan
enzimler enzimler
2) Spor oluşumu:
2) Spor oluşumu:
Işık, oksijen seviyesi, Işık, oksijen seviyesi,
sıcaklık ve besin durumu sıcaklık ve besin durumu
gibi çevresel gibi çevresel
değişikliklere bağlıdır.
değişikliklere bağlıdır.
Sporlar özelleşmiş hifal Sporlar özelleşmiş hifal
hücreler tarafından üretilir.
hücreler tarafından üretilir.
3) Sporlar:
3) Sporlar:
Primer olarak mantarın yayılma ve yaşamının devamını sağlar.
Primer olarak mantarın yayılma ve yaşamının devamını sağlar.
Uygun olmayan koşullarda aylarca, yıllarca canlı kalırlar Uygun olmayan koşullarda aylarca, yıllarca canlı kalırlar
4) Sporun açılması:
4) Sporun açılması:
Başta besin durumu ve nem seviyesi olmak üzere uygun biyolojik Başta besin durumu ve nem seviyesi olmak üzere uygun biyolojik
ve çevre koşullarına gerek vardır.
ve çevre koşullarına gerek vardır.
FUNGAL ÜÇ TİP ANA FUNGAL ÜÇ TİP ANA
HÜCRE VARDIR : HÜCRE VARDIR :
1) Hifal hücre 1) Hifal hücre
2) Conidium 2) Conidium
3) Ascospore
3) Ascospore
Küf hiflerinin şekilleri tanıda çok Küf hiflerinin şekilleri tanıda çok
önemlidir önemlidir
Raket hif Raket hif
Nodüler cisimcik Nodüler cisimcik
Spiral hif Spiral hif
Köksü hif (rizoid) Köksü hif (rizoid)
Favus şamdanı Favus şamdanı
Taraksı hif Taraksı hif
Gomori methenamine gümüş boyalı beyin korteksi kesitinde septal hif Gomori methenamine gümüş boyalı beyin korteksi kesitinde septal hif
Hematoxylin-eosin ile boyanan beyin Hematoxylin-eosin ile boyanan beyin
korteksi kesitinde septal hif korteksi kesitinde septal hif
Hematoxylin-eosin ile boyanmış dalak Hematoxylin-eosin ile boyanmış dalak
kesitinde septal hif kesitinde septal hif
HIV infekte bir hastada Cryptococcaceae familyasında bulunan HIV infekte bir hastada Cryptococcaceae familyasında bulunan
Trichosporon beigelli’nin neden olduğu dissemine Trichosporon beigelli’nin neden olduğu dissemine Trichosporonosis olgusuna ait dalak dokusunda bazıları Trichosporonosis olgusuna ait dalak dokusunda bazıları
dallanan septalı hifler
dallanan septalı hifler
Küfler - Çoğalma Küfler - Çoğalma
Çoğalma yeteneğine Çoğalma yeteneğine sahip miseller spor sahip miseller spor üretimi ve sporların üretimi ve sporların havaya doğru
havaya doğru uzantısından uzantısından sorumludur.
sorumludur.
Küflerin bir çok parçası Küflerin bir çok parçası çoğalma ve gelişme
çoğalma ve gelişme potansiyeline sahiptir.
potansiyeline sahiptir.
Küfler daha çok eşeysiz Küfler daha çok eşeysiz (aseksüel) sporlar ile (aseksüel) sporlar ile çoğalırlar.
çoğalırlar.
Küflerin tümü, Küflerin tümü,
misellerden kopan misellerden kopan
herhangi bir parçadan herhangi bir parçadan
gelişebilirler. Ancak bu gelişebilirler. Ancak bu
olay çok enderdir.
olay çok enderdir.
Bazen tek bir küf farklı Bazen tek bir küf farklı zaman ve koşullarda zaman ve koşullarda
çeşitli şekillerde çeşitli şekillerde
seksüel veya aseksüel seksüel veya aseksüel
spor oluşturabilir.
spor oluşturabilir.
Küfler - Çoğalma Küfler - Çoğalma
Fungi imperfecti denilen Fungi imperfecti denilen yalancı küfler (bazı
yalancı küfler (bazı
istisnalar hariç) yalnızca istisnalar hariç) yalnızca aseksüel sporlara sahip aseksüel sporlara sahip olup tipik bölmeleri
olup tipik bölmeleri bulunur.
bulunur.
Hakiki küfler Hakiki küfler
hem seksüel hem aseksüel hem seksüel hem aseksüel üreme yeteneğine sahiptir.
üreme yeteneğine sahiptir.
Bunlardan Bunlardan
bölmesiz olanlar bölmesiz olanlar
Oomycetes veyaOomycetes veya
Zygomeycetes, Zygomeycetes,
bölmeli olanlar ise bölmeli olanlar ise
Ascomycetes veyaAscomycetes veya
Basidiomycetes sınıfına Basidiomycetes sınıfına girer.
girer.
Funguslarda çoğalma Funguslarda çoğalma
Funguslarda iki çeşit Funguslarda iki çeşit çoğalma vardır:
çoğalma vardır:
Aseksüel (eşeysiz Aseksüel (eşeysiz
Seksüel (eşeyli) Seksüel (eşeyli)
Bazı funguslar sadece Bazı funguslar sadece eşeysiz olarak çoğalır eşeysiz olarak çoğalır
iken, bazıları her iki iken, bazıları her iki
yolla da çoğalabilir
yolla da çoğalabilir
Küflerde üreme:
Küflerde üreme:
Aseksüel (eşeysiz) üreme Aseksüel (eşeysiz) üreme
Funguslarda eşeysiz Funguslarda eşeysiz üreme:
üreme:
tomurcuklanma, tomurcuklanma,
parçalanma parçalanma
(fragmentasyon) (fragmentasyon)
sporlar ile olur. sporlar ile olur.
Çok çeşitlilik gösteren Çok çeşitlilik gösteren spor oluşumu oldukça spor oluşumu oldukça
yaygındır.
yaygındır.
Uygun olmayan Uygun olmayan
şartlarda, hiflerden spor şartlarda, hiflerden spor
meydana gelir.
meydana gelir.
Küflerin aseksüel Küflerin aseksüel
sporları küçük, hafif ve sporları küçük, hafif ve
kuruluğa dayanıklı kuruluğa dayanıklı
yapıdadır.
yapıdadır.
Kolayca havaya Kolayca havaya
saçılırlar ve kondukları saçılırlar ve kondukları
yerde uygun koşulları yerde uygun koşulları
bulduklarında bulduklarında
çimlenerek hifleri çimlenerek hifleri
oluşturur
oluşturur
Küflerde üreme:
Küflerde üreme:
aseksüel sporlar aseksüel sporlar
Eşeysiz sporlar, tek bir ana hücrenin mitozla bölünmesi Eşeysiz sporlar, tek bir ana hücrenin mitozla bölünmesi sonucu oluşur. Hif sayısı artar, koloni büyür ve eşeysiz sonucu oluşur. Hif sayısı artar, koloni büyür ve eşeysiz çoğalma gösteren konidiyumlar oluşur.
çoğalma gösteren konidiyumlar oluşur.
Küflerde eşeysiz sporlar:
Küflerde eşeysiz sporlar:
1. Arthrospor veya Oidia 1. Arthrospor veya Oidia
(Oidium - Oidia)) (Oidium - Oidia))
2. Klamidispor ve Blastospor 2. Klamidispor ve Blastospor
(Chlamydospor) (Chlamydospor)
3. Konidiospor / Conidia 3. Konidiospor / Conidia
(Conidium – conidia) (Conidium – conidia) 4. Sporangiospor
4. Sporangiospor
Küflerde üreme:
Küflerde üreme:
aseksüel sporlar aseksüel sporlar
Arthrosporlar Arthrosporlar hifin bölünmesiyle oluşur. hifin bölünmesiyle oluşur.
Klamidosporlar Klamidosporlar bir hifin ucunda veya ortalarında oluşan, kalın ve bir hifin ucunda veya ortalarında oluşan, kalın ve çift katlı spor kılıfı ile çevrili dayanıklı eşeysiz sporlardır.
çift katlı spor kılıfı ile çevrili dayanıklı eşeysiz sporlardır.
Blastosporlar ise maya hücrelerinde görülen tomurcuklanmaya Blastosporlar ise maya hücrelerinde görülen tomurcuklanmaya benzer eşeysiz spor oluşumlarıdır.
benzer eşeysiz spor oluşumlarıdır.
Konidia: Konidia: hifin ucunda oluşan hifin ucunda oluşan eşeysiz spordur. eşeysiz spordur.
Sporangiospor: Eşeysiz sporlar sporangium adı verilen bir kese Sporangiospor: Eşeysiz sporlar sporangium adı verilen bir kese içindedir.
içindedir.
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
1. Arthrospor:
1. Arthrospor:
Hif ucundaki hücrelerin bölünmesi sonucu Hif ucundaki hücrelerin bölünmesi sonucu oluşan tek hücreli sporlardır.
oluşan tek hücreli sporlardır.
Dermatofitlerde genellikle deri ve kılların Dermatofitlerde genellikle deri ve kılların üzerinde artrokonidyum oluşumu gözlenir.
üzerinde artrokonidyum oluşumu gözlenir.
Coccidioides immitis de bu tip spor yapar. Coccidioides immitis de bu tip spor yapar.
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
2. Klamidiospor 2. Klamidiospor
Bazı hücrelerin fazla besin depolaması, Bazı hücrelerin fazla besin depolaması, şişmesi sonucu hiflerin ucundaki veya şişmesi sonucu hiflerin ucundaki veya
aralardaki hücrelerin çeperlerinin aralardaki hücrelerin çeperlerinin
kalınlaşması ile oluşan tek hücreli oval kalınlaşması ile oluşan tek hücreli oval
sporlardır.
sporlardır.
Candida albicans’da gözlenir. Candida albicans’da gözlenir.
Değişen koşullara son derece dirençli Değişen koşullara son derece dirençli olup vegetatif hiflerden oluşur.
olup vegetatif hiflerden oluşur.
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
2. Klamidiospor
2. Klamidiospor
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
2. Blastospor 2. Blastospor
Tomurcuklanma ile oluşur. Tomurcuklanma ile oluşur.
Mayalarda: Mayalarda:
Saccaromyces Saccaromyces
Küflerde: Küflerde:
Penicillium, Penicillium,
Aspergillus Aspergillus
görülür.
görülür.
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
3. Konidiospor / Conidia 3. Konidiospor / Conidia
Vejetatif maya veya hif hücresinin veya Vejetatif maya veya hif hücresinin veya özelleşmiş konidiogen hücrenin şekil özelleşmiş konidiogen hücrenin şekil
değişimi ile oluşurlar.
değişimi ile oluşurlar.
Özelleşmiş fertil hifin (Conidiophore) Özelleşmiş fertil hifin (Conidiophore) ucundaki tomurcuklardır.
ucundaki tomurcuklardır.
Herhangi bir kılıf içinde değil, Herhangi bir kılıf içinde değil, açıktadırlar.
açıktadırlar.
Mikrokonidyum:küçük, tek hücreli Mikrokonidyum:küçük, tek hücreli
Makrokonidyum:büyük, çok hücreli Makrokonidyum:büyük, çok hücreli
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
3. Konidiospor / Conidia
3. Konidiospor / Conidia
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
3. Konidiospor / Conidia
3. Konidiospor / Conidia
SEM ile N. Crassa’ya ait conidia’lar SEM ile N. Crassa’ya ait conidia’lar
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
3. Konidiospor / Conidia
3. Konidiospor / Conidia
Conidia hyalin yapısında kalın bir duvar ile çevrili Conidia hyalin yapısında kalın bir duvar ile çevrili
genellikle yuvarlak top şeklindeki oluşumlardır.
genellikle yuvarlak top şeklindeki oluşumlardır.
Silendirik - sosıs şeklinde de olabilir.
Silendirik - sosıs şeklinde de olabilir.
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
3. Konidiospor / Conidia 3. Konidiospor / Conidia
Chlamydoconidia Chlamydoconidia
Fusarium solani conidia’ları:
Fusarium solani conidia’ları:
Lateral hifler üzerinde düzgün veya girintili çıkıntılı, hyaline duvarlı, tekli Lateral hifler üzerinde düzgün veya girintili çıkıntılı, hyaline duvarlı, tekli
veya çiftli küresel şekildeki sporlardır veya çiftli küresel şekildeki sporlardır
Aseksüel sporlar Aseksüel sporlar
4. Sporangiosporlar 4. Sporangiosporlar
Tek hücreli sporlardır. Tek hücreli sporlardır.
Sporangiofor (sporangiophore) denilen Sporangiofor (sporangiophore) denilen fertil hiflerin ucundaki sporangium
fertil hiflerin ucundaki sporangium (sporangia) denilen keseler içinde (sporangia) denilen keseler içinde bulunurlar.
bulunurlar.
Zygomycetes grubu bu tip spor Zygomycetes grubu bu tip spor oluşturur.
oluşturur.
Sporangiofor
Sporangiofor
Columellae Columellae
Sporangium Sporangium
Seksüel üreme Seksüel üreme
Eşeyli üremede iki haploid nükleus birleşerek zigot oluşturur Eşeyli üremede iki haploid nükleus birleşerek zigot oluşturur
Zigot oluşumu genellikle üç evreden ibarettir. Zigot oluşumu genellikle üç evreden ibarettir.
1) Plazmogami:
1) Plazmogami:
İki protoplast birleşir. Oluşan hücre iki adet nükleus içerir.
İki protoplast birleşir. Oluşan hücre iki adet nükleus içerir.
2) Karyogami:
2) Karyogami:
İki haploid nükleus birleşir.
İki haploid nükleus birleşir.
3) Mayoz:
3) Mayoz:
Diploid kromozom sayısı Diploid kromozom sayısı yarıya iner.
yarıya iner.
Seksüel üreme : Seksüel üreme :
Morfolojik yönden dişi Morfolojik yönden dişi ve erkek hücreleri
ve erkek hücreleri
arasında hiçbir farklılığı arasında hiçbir farklılığı olmayan gametler
olmayan gametler izogamet
izogamet denir. denir.
Gametler genellikle Gametler genellikle morfolojik yönden morfolojik yönden farklılaşmış
farklılaşmış gametangium
gametangium adı verilen adı verilen hücreler içinde oluşur.
hücreler içinde oluşur.
Anteridyum: Erkek Anteridyum: Erkek gametangium
gametangium
Oogonyum: Oogonyum: Dişi Dişi gametangiyum gametangiyum
Homotallik (hermofrodit Homotallik (hermofrodit veya monozoik) fungus:
veya monozoik) fungus:
Erkek ve dişi Erkek ve dişi
gametangiyum aynı gametangiyum aynı
vejetatif yapıdan orjin vejetatif yapıdan orjin
almış yani tek bir almış yani tek bir
spordan üremiştir.
spordan üremiştir.
Heterotallik (dizoik) Heterotallik (dizoik) fungus:
fungus: Tallus ya erkek Tallus ya erkek ya da dişidir. Bir başka ya da dişidir. Bir başka deyişle fungus sadece deyişle fungus sadece erkek yada dişi organı erkek yada dişi organı
taşır
taşır
Küfler - Çoğalma Küfler - Çoğalma
Bazen tek bir küf farklı Bazen tek bir küf farklı
zaman ve koşullarda çeşitli zaman ve koşullarda çeşitli
şekillerde seksüel veya şekillerde seksüel veya
aseksüel spor oluşturabilir aseksüel spor oluşturabilir
Aspergillus: Aspergillus:
Doğada yaygın türleri Doğada yaygın türleri bulunan bir cins olup bulunan bir cins olup
üyeleri çoğu gıdanın üyeleri çoğu gıdanın
bozulmasında rol oynarlar.
bozulmasında rol oynarlar.
Bazı türleri ise enzim ve Bazı türleri ise enzim ve
organik asit üretiminde ve organik asit üretiminde ve
uzak doğuda soya bazlı uzak doğuda soya bazlı
gıdaların hazırlanmasında gıdaların hazırlanmasında
kullanılır. Bazı türleri kullanılır. Bazı türleri
mikotoksin üretir.
mikotoksin üretir.
Seksüel üreme : Seksüel üreme :
İki uyumlu mantar İki uyumlu mantar hücresinin bir araya hücresinin bir araya
gelmesi, haploid gelmesi, haploid
nukleusların füzyonu nukleusların füzyonu
ve çekirdeğin mayoz ve çekirdeğin mayoz bölünmesi ile oluşur.
bölünmesi ile oluşur.
Tıbbi önemi olan Tıbbi önemi olan
mantarlarda seksüel mantarlarda seksüel çoğalma şu sporlarla çoğalma şu sporlarla
olmaktadır:
olmaktadır:
Askospor Askospor
Bazidiyospor Bazidiyospor
Zigospor Zigospor
Seksüel üreme : Seksüel üreme :
Fungusların Fungusların
tanımlanmasında ve tanımlanmasında ve sınıflandırılmasında sınıflandırılmasında
eşeyli sporların eşeyli sporların
morfolojisi ve bunların morfolojisi ve bunların bulunduğu yapılar çok bulunduğu yapılar çok
önemlidir.
önemlidir.
Küf mantarları eşeyli Küf mantarları eşeyli sporlarına göre
sporlarına göre isimlendirilirler:
isimlendirilirler:
askosporlar askosporlar
Ascomycetes üyeleri, Ascomycetes üyeleri,
zygosporlar zygosporlar
Zygomycetes üyeleri, Zygomycetes üyeleri,
basidiosporlar basidiosporlar Basidiomycetes Basidiomycetes
üyeleri tarafından üyeleri tarafından
üretilir
üretilir
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
1. Ascospor:
1. Ascospor:
Tek hücreli sporlar olup ascus denilen Tek hücreli sporlar olup ascus denilen bir kese içinde bulunur.
bir kese içinde bulunur.
Genellikle ascus içinde 1 ile 8 adet Genellikle ascus içinde 1 ile 8 adet ascospor yer alır.
ascospor yer alır.
Mayoz bölünmeyi takiben askus adı
verilen bir kese içinde 4-8 hücre oluşur.
Histoplasma capsulatum
Blastomyces dermatitis
Ascomycetes
Ascomycetes
hayat siklusu
hayat siklusu
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
1. 1. Ascospor - Ascospor - Ascomycetes Ascomycetes
Antheridial elementler Antheridial elementler
Asci Asci
Asci ile ascosporlar Asci ile ascosporlar
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
2. Zygospor:
2. Zygospor:
Zygosporlar büyük, Zygosporlar büyük,
kalın duvarlı sporlardır.
kalın duvarlı sporlardır.
Karşılıklı gelmiş hiflerin Karşılıklı gelmiş hiflerin seksüel ilişkide
seksüel ilişkide
bulunması veya küflerin bulunması veya küflerin
bir araya gelmesi ile bir araya gelmesi ile
oluşmaktadır.
oluşmaktadır.
Progamet Progamet
Gametangia Gametangia
Zygote Zygote
Zygospore
Zygospore
Zygomycetes Zygomycetes
hayat siklusu
hayat siklusu
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
2. Zygospor 2. Zygospor
genç zygospor genç zygospor
olgun zygospor olgun zygospor
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
2. Zygospor 2. Zygospor
Bazı Zygomyceteslerde (Rhizopus) yakın hiflerin uçları birbiri ile kaynaşır, Bazı Zygomyceteslerde (Rhizopus) yakın hiflerin uçları birbiri ile kaynaşır,
mayoz bölünmeyi takiben büyük, kalın duvarlı zigosporlar oluşur.
mayoz bölünmeyi takiben büyük, kalın duvarlı zigosporlar oluşur.
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
3. Basidiospor 3. Basidiospor
Tek hücreli sporlardır.Tek hücreli sporlardır.
Cryptococcus neoformans’ın da içinde Cryptococcus neoformans’ın da içinde bulunduğu Basidiomycetes’lerde görülür.
bulunduğu Basidiomycetes’lerde görülür.
Basidium üzerinde topuz veya çomakçık Basidium üzerinde topuz veya çomakçık şeklinde bulunurlar.
şeklinde bulunurlar.
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
3. Basidiospor 3. Basidiospor
Mayoz bölünmeyi takiben özelleşmiş hifin ucu genişler, basidium Mayoz bölünmeyi takiben özelleşmiş hifin ucu genişler, basidium denen özel yapılar oluşup yüzeyinde 4 adet spor meydana gelir.
denen özel yapılar oluşup yüzeyinde 4 adet spor meydana gelir.
Basidiomycota
hayat siklusu
Seksüel sporlar Seksüel sporlar
4. Oospore:
4. Oospore:
Bu tip sporlarda oogonium adı verilen özel dişi hücre bulunur. Bu tip sporlarda oogonium adı verilen özel dişi hücre bulunur.
Yumurtaların veya oosferin döllenmesinden görevli erkek Yumurtaların veya oosferin döllenmesinden görevli erkek gamet anthredium oluşturmakta ve bunlar oosporları
gamet anthredium oluşturmakta ve bunlar oosporları geliştirmek için kullanılmaktadır.
geliştirmek için kullanılmaktadır.
Her oogonium içinde bir veya daha fazla oosfer Her oogonium içinde bir veya daha fazla oosfer bulunmaktadır.
bulunmaktadır.
Fungi imperfecti Fungi imperfecti
Seksüel spor oluşturamayan Seksüel spor oluşturamayan
mantarlara“fungi imperfecti” denir.
mantarlara“fungi imperfecti” denir.
İnsanlarda hastalık oluşturan İnsanlarda hastalık oluşturan mantarların çoğu bu gruptadır.
mantarların çoğu bu gruptadır.
Küf Küf
kolonileri kolonileri
Kolonilerin yüzey Kolonilerin yüzey görünümleri:
görünümleri:
pamuksu pamuksu
yünlü yünlü
kadifemsi kadifemsi
granüler granüler
Kolonilere alt tarafından Kolonilere alt tarafından bakıldığında, pigment bakıldığında, pigment oluşumu gözlenebilir.
oluşumu gözlenebilir.
Küf kolonileri, temelde Küf kolonileri, temelde dallanmış silindirik
dallanmış silindirik tübüllerden oluşur.
tübüllerden oluşur.
Birbiri ile örgü şeklinde Birbiri ile örgü şeklinde sarılan hiflerin, birleşerek sarılan hiflerin, birleşerek
oluşturdukları topluluk oluşturdukları topluluk
Misel (miselyum) olarak Misel (miselyum) olarak
adlandırılır.
adlandırılır.
Miselin besiyerinde Miselin besiyerinde görünümü kolonidir.
görünümü kolonidir.
Laboratuvar tanı Laboratuvar tanı
Direkt mikroskopik Direkt mikroskopik
inceleme inceleme
Gram boyası Gram boyası
% 10-20 potasyum % 10-20 potasyum hidroksit (KOH)
hidroksit (KOH)
Laktofenol pamuk Laktofenol pamuk mavisi
mavisi
Çini mürekkebi Çini mürekkebi
Mantarların Mantarların
boyanma boyanma özellikleri özellikleri
Gram boyama yöntemi: Gram boyama yöntemi:
Genelde küflerde kullanılmaz.Genelde küflerde kullanılmaz.
Mayaların tanısında yararlıdır. Mayaların tanısında yararlıdır.
Mayalar Gram pozitif boyanırlar.
Mayalar Gram pozitif boyanırlar.
Mantarların hücre duvarını Mantarların hücre duvarını
boyamak için en iyi yöntemlerden boyamak için en iyi yöntemlerden
biri Periyodik asit-schiff (PAS) biri Periyodik asit-schiff (PAS)
boyası ve diğeri methanamid boyası ve diğeri methanamid
gümüş boyasıdır.
gümüş boyasıdır.
Çini mürekkebi ile yapılan boyama, Çini mürekkebi ile yapılan boyama, kapsüllü mayalar (Cryptococcus kapsüllü mayalar (Cryptococcus neoformans) için faydalı olabilir.
neoformans) için faydalı olabilir.
Laktofenol pamuk mavisi mantar Laktofenol pamuk mavisi mantar sporlarını görmek için faydalıdır.
sporlarını görmek için faydalıdır.
Periodic acid Schiff ile
Periodic acid Schiff ile
Boyanmış böbrek cortex
Boyanmış böbrek cortex
değişik fungal elementler
değişik fungal elementler
HIV ile infekte bir hastada Cryptococcaceae HIV ile infekte bir hastada Cryptococcaceae
familyasında bulunan Trichosporon beigelli’nin neden familyasında bulunan Trichosporon beigelli’nin neden
olduğu dissemine Trichosporonosis olgunun dalak olduğu dissemine Trichosporonosis olgunun dalak
dokusundan hazırlanan preparatlarda dokusundan hazırlanan preparatlarda
Küf ve maya formları Küf ve maya formları
Blastoconidia’lar Blastoconidia’lar
Arthroconidia
Arthroconidia
Phialides
Phialides Hemoptizili bir hastanın bronş Hemoptizili bir hastanın bronş yıkama sıvısından hazırlanan yıkama sıvısından hazırlanan yaymada fungal hifler
yaymada fungal hifler
Scedosporium prolificans (inflatum) Scedosporium prolificans (inflatum)
saf kültüründen hazırlanıp Lactofenol saf kültüründen hazırlanıp Lactofenol Pamuk mavisi ile boyanan preparatta Pamuk mavisi ile boyanan preparatta
oval conidia ve conidiophor’lar oval conidia ve conidiophor’lar
Özel fungal gümüş boyası ile boyanan Özel fungal gümüş boyası ile boyanan dokuda düzensiz hifler
dokuda düzensiz hifler
Kültür Kültür
Zenginleştirilmiş besiyeri : Zenginleştirilmiş besiyeri :
Beyin-kalp infüzyon agarı ve Beyin-kalp infüzyon agarı ve
Malt ekstreli besiyerleri Malt ekstreli besiyerleri
Seçici besiyeri: Sabouraud Seçici besiyeri: Sabouraud dekstroz agar, bakterilerin ve dekstroz agar, bakterilerin ve
saprofit mantarların üremesini saprofit mantarların üremesini
engellemek için antibiyotikler engellemek için antibiyotikler
(siklohegzimid ve (siklohegzimid ve
kloramfenikol….gibi) kloramfenikol….gibi)
eklenerek hazırlanır.
eklenerek hazırlanır.
Scedosporium prolificans Scedosporium prolificans (inflatum), kolonisi: genellikle (inflatum), kolonisi: genellikle yavaş üreyen, üstü süete
yavaş üreyen, üstü süete Benzer şekilde kırışık olan, Benzer şekilde kırışık olan, Başlangıçta beyazımsı – gri Başlangıçta beyazımsı – gri renklidir. Kültür yaşlandıkça renklidir. Kültür yaşlandıkça koloniler zeytin rengi – gri hal koloniler zeytin rengi – gri hal alır.
alır.
Scedosporium prolificans Scedosporium prolificans (inflatum), genç kolonileri (inflatum), genç kolonileri pigmentsiz olup kültür pigmentsiz olup kültür yaşlandıkça kolonilerde yaşlandıkça kolonilerde
pigment oluşturmaya başlar
pigment oluşturmaya başlar
Scedosporium prolificans (inflatum), kolonileri yaşlanan Scedosporium prolificans (inflatum), kolonileri yaşlanan kültürlerde tamamı pigmentli bir hal alır.
kültürlerde tamamı pigmentli bir hal alır.
Saç, deri ve tırnak infeksiyonlarına neden olan Trichophyton Saç, deri ve tırnak infeksiyonlarına neden olan Trichophyton
genusunun dermatophytic üyelerinden T. rubrum var. rodhaini genusunun dermatophytic üyelerinden T. rubrum var. rodhaini
’nin Sabouraud’s dextrose agar besiyerindeki kolonisi.
’nin Sabouraud’s dextrose agar besiyerindeki kolonisi.
Trichophyton genusu anthropophilic, zoophilic, and geophilic Trichophyton genusu anthropophilic, zoophilic, and geophilic
türleri içerir.
türleri içerir.
Mikozlar Mikozlar
Yüzeyel Yüzeyel
Saç Saç , ,
Deri Deri , ,
Tırnak Tırnak , ,
Kornea Kornea
Sub Sub kutanöz kutanöz
Sistemik Sistemik
Fırsatçı Fırsatçı
Şekil 1.
Şekil 1. Sağ diz kapağı derisinde ülser Sağ diz kapağı derisinde ülser Şekil 2.
Şekil 2. Lezyondan alınan örneğin Lezyondan alınan örneğin KOH ile hazırlanan preparatının KOH ile hazırlanan preparatının mikroskobik incelemesinde hifal mikroskobik incelemesinde hifal elementler
elementler Şekil 3.
Şekil 3. X 40 büyültme ile yapılan X 40 büyültme ile yapılan mikroskobik incelemede conidia mikroskobik incelemede conidia başları (metulae and phialedes) başları (metulae and phialedes)
Şekil 4.
Şekil 4. Czapek’s agar besiyerinde Czapek’s agar besiyerinde A. flavus kolonisi
A. flavus kolonisi Şekil 5.
Şekil 5. Histolojik kesitte tipik nodular Histolojik kesitte tipik nodular granülomatöz oluşum (HE, ×20).
granülomatöz oluşum (HE, ×20).
Şekil 6.
Şekil 6. HE ile boyanan biopsi HE ile boyanan biopsi
örneğinde dermis yakınında septalı örneğinde dermis yakınında septalı hifler
hifler
Mantar infeksiyonları için Mantar infeksiyonları için
hazırlayıcı faktörler:
hazırlayıcı faktörler:
Bazı mantarlar insan Bazı mantarlar insan vücudunun normal vücudunun normal florasında bulunur.
florasında bulunur.
Vücut direnci kırılmış Vücut direnci kırılmış kişilerde florada
kişilerde florada bulunan mantarlar bulunan mantarlar
hastalık oluşturabilir.
hastalık oluşturabilir.
Mantarların oluşturduğu Mantarların oluşturduğu hastalıklara genel
hastalıklara genel olarak mikoz
olarak mikoz denilmektedir.
denilmektedir.
Cerrahi işlemler Cerrahi işlemler
İntravenöz girişimler, İntravenöz girişimler,
Total parenteral Total parenteral beslenme,
beslenme,
Antibiyotik tedavisi. Antibiyotik tedavisi.
Nötropeni, Nötropeni,
Hematolojik Hematolojik malignite, malignite,
Sitotoksik tedavi, Sitotoksik tedavi,
Kortikosteroidler, Kortikosteroidler,
AIDS AIDS
Mikolojide gelişmeler Mikolojide gelişmeler
İmmun sistemi İmmun sistemi
baskılanmış hasta baskılanmış hasta
sayısındaki artış, sayısındaki artış,
mantar mantar
infeksiyonlarının infeksiyonlarının
görülme sıklığında da görülme sıklığında da
artışa neden olmuştur.
artışa neden olmuştur.
Son yıllarda yeni Son yıllarda yeni geliştirilmiş birçok geliştirilmiş birçok
antifungal ilaç kullanım antifungal ilaç kullanım
alanına girmiştir.
alanına girmiştir.
Günümüzde antifungal Günümüzde antifungal duyarlılık testleri
duyarlılık testleri
standardize edilmiştir.
standardize edilmiştir.
