Radyoterapide etik ve hukuk

(1)

Radyoterapide etik ve hukuk

(2)

Etik

• Sözlük anlamı: töre bilimi, ahlak bilimi ahlaki

• Yunanca “Ethos”

• İyi, güzel

• Kuralları toplumsal tepkilerle belirlenir

• Yasal bir zorunluluğu yoktur

• Yere ve zamana özgü iyi/güzel davranışların kurallarını saptayan ahlak bilimi

• Etik, ahlaki olanın özünü ve temellerini araştıran bilim, insan davranışları ile ilgili problemleri inceleyen felsefe dalı

• Etik insanın bütün davranış ve eylemlerinin temelini araştırır

• Etik değerler evrenseldir; dürüstlük, yardımseverlik vs gibi

• Ahlak ise kişiler arası ilişkilerde uyulması gereken kurallardır; niyet, eylem,

sonuç iyi olmalı

(3)

ETİK KONULARI

• Aydınlatılmış Onam

• Hasta Hakları

• Mahremiyet Hakkı ve Tıbbi Gizlilik

• Gerçeğin Söylenmesine İlişkin Etik Sorunlar

(4)

ETİK DERS AMACI

• Bilgi ve becerisinin yanında sağlık çalışanı

kimliğine uygun etik değerleri sergileyebilmeli

• Yaşanılan toplumun sorunlarını izlemek, tahlil etmek ve bilimsel bakışla kendi görüşünü

oluşturmak

(5)

• Aydınlatma

• Bilginin açıklanması

• Hastanın anlayabileceği açık bir dille

• Hastanın anlatılanları anlaması

• Yeterlilik

• Gönüllülük

• İmzalı belge

•Onam

•Zorlama olmamalı

•Yönlendirme olmamalı

•İkna etmek

•Hastanın yeterli olması

(6)

Hastanın Hakları

• Adil olarak sağlık hizmetinden faydalanabilme

• Bu hizmetten nasıl faydalanacağı konusunda bilgi isteme

• Sağlık kuruluşunu seçme/değiştirme hakkı

• Sağlık çalışanını seçme/değiştirme hakkı

• Tıbbi gereklere uygun teşhis/tedavi/bakım hakkı

• Tıbbi özen gösterilme hakkı

• Onamı olmadan tıbbi müdahale yapılmaması

• Yapılacak tıbbi müdahaleyi red hakkı

• Acil/Adli/Yaşlı/Özürlü hastaların öncelik hakkı

(7)

Hastanın Hakları

• Mahremiyete/tıbbi gizliliğe saygı hakkı

• Sağlık durumu ile ilgili bilgi isteme hakkı

• Kayıtları inceleme hakkı

• Kayıtların düzeltilmesini isteme hakkı

• Kendine ait bilgilerin başkasına verilmemesini isteme

• Tıbbi araştırmalarda onam alınması

• Güvenliğinin sağlanması

• Dini vecibeleri yerine getirebilme hakkı

• Hasta refakatçi ve ziyaretçisine izin

(8)

Hasta Hakları Yönetmeliği

• Bedeni, ruhi ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde yaşama hakkı

• Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı

• Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durum farklılıkları dikkate alınamaz

• Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında,

rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz

• Kişi, rızası ve Bakanlığın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz

• Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz

(9)

WMA (Dünya Tıp Birliği) Lizbon Hasta Hakları Bildirgesi (1981)

• Özgürce hekim seçimi

• Önerilen tedaviyi red/kabul

• Özel hayatın gizliliğine saygı

• Onurlu bir şekilde ölme hakkı

• Dini temsilci yardımı

(10)

WHO (Dünya Sağlık Örgütü) Amsterdam Bildirgesi (1994)

• Sağlık hizmetlerinde insan hak ve değerlerinin gözetilmesi

• Bakım/tedavi hakkı

• Bilgilendirilme/onam

• Mahremiyet

(11)

Türkiye’de Hasta Hakları

• 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun- 1928

70. madde onam (rıza) alma zorunluluğu

• Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi- 1960

Sır saklama, hastanın hekimi seçmesi, insanlarda deney, hastanın bilgilendirilmesi, hekimin tedaviden çekilmesi

• 224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Yasası-1961

• 2238 Sayılı Organ ve Doku Alınması Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun-1979

• 2827 Sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun-1983

• İlaç Araştırmaları Hakkında Yönetmelik-1993

• Hasta Hakları Yönetmeliği-1 Ağustos 1998

(12)

Hasta Hakları Yönetmeliği

• Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İlkeler Madde 1-5

• Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Hakkı Madde 6-14

• Sağlık Durumu İle İlgili Bilgi Alma Hakkı Madde 15-20

• Hasta Haklarının Korunması Madde 21-23

• Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası Madde 24-31

• Tıbbi Araştırmalar Madde 32-36

• Diğer Haklar Madde 37-41

• Sorumluluk ve Hukuki Korunma Yolları Madde 42-47

• Son Hükümler Madde 47-51

(13)

Hasta Sorumlulukları

• Sağlık, sosyal güvenlik ve kişisel bilgilerindeki değişiklik ile ilgili bilgileri zamanında bildirme

• Yakınmaları, Daha önce kullandığı ilaçları, daha önce geçirdiği hastalıkları, yatarak herhangibir tedavi görüp görmediği gibi kendi sağlığı ile ilgili

bilgileri tam ve doğru verme

• Başvurduğu sağlık kuruluşunun kurallarına uyma

• Sağlık bakanlığı ve diğer sosyal güvenlik kurumlarınca sevk zincirine uyma

• Tedavi ve bakım süresince sağlık çalışanları ile işbirliği içinde olma

• Diğer sağlık personelinin diğer hasta ve refakatçilerin haklarına saygı duyma