380 kv Kurşunlu-Bağlum-Sincan Enerji İletim Hattı ÇED Başvuru Dosyası

i

TEİAŞ

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş.

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan Enerji İletim Hattı

ÇED Başvuru Dosyası

ANKARA İLİ, SİNCAN, KEÇİÖREN, KAZAN ve ÇUBUK İLÇELERİ ÇANKIRI İLİ, ORTA ve KURŞUNLU İLÇESİ

ANKARA - MART 2013

i

PROJE

SAHİBİNİN ADI

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş.

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Adresi

Nasuh Akar Mah.

Türkocağı Cad.

No:2 06520 Çankaya/Ankara Telefon ve Faks

Numaraları

Tel : 0 (312) 203 86 11 Faks : 0 (312) 203 87 17 PROJENİN ADI

380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan Enerji İletim Hattı

Proje İçin Seçilen Yerin Açık Adresi

Ankara ili, Sincan, Keçiören, Kazan ve Çubuk İlçeleri

Çankırı İli, Orta Ve Kurşunlu İlçesi PROJE İÇİN

SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI

Y (Sağ) X (Yukarı) Başlangıç 484025,595 4433644,961 Bitiş 483550,001 4433875,010 PROJENİN

BEDELİ 58.000.000 TL

RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI

Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Genel Müdürlüğü

(Yeterlilik Belge No:179, Veriliş Tarihi:25.12.2008)

Adresi

Nasuh Akar Mah.

Türkocağı Cad.

No:2 06520 Çankaya/Ankara Telefon ve Faks

Numaraları

Tel : 0 (312) 203 86 11 Faks : 0 (312) 203 87 17 Rapor Sunum

Tarihi

Karar No ve Tarihi

Mart, 2013

ii

UTM ED50 COĞRAFİ WGS84

Nokta_No Y X ENLEM BOYLAM

BAGLUM_ND 484025,595 4433644,961 40,05221048 32,81272358 B_S_ND_2 460157,201 4425589,580 39,97884757 32,53340237 B_S_S.1 485400,001 4446800,010 40,17075360 32,82853905 B_S_S.1/A 481150,001 4445400,010 40,15805602 32,77866874 B_S_S.2 475818,221 4445234,040 40,15642417 32,71607139 B_S_S.3 470843,641 4444306,400 40,14790898 32,65770558 B_S_S.4 470458,391 4444483,210 40,14948843 32,65317474 B_S_S.5 468694,335 4444340,271 40,14813679 32,63247165 B_S_S.6 461300,001 4445200,010 40,15557414 32,54561292 B_S_S.7 459112,431 4445081,646 40,15440416 32,51993641 B_S_S.8 455463,256 4442502,513 40,13098333 32,47727094 B_S_S.9 452977,209 4437286,840 40,08386016 32,44847299 B_S_S.10 451606,009 4430056,099 40,01864056 32,43293112 B_S_S.11 452385,294 4427914,131 39,99938767 32,44221927 B_S_S.12 455473,534 4425132,886 39,97449936 32,47858541 B_S_S.13 456857,029 4424303,753 39,96710124 32,49484083 B_S_S.14 457927,188 4423968,726 39,96413682 32,50739249 B_S_S.15 458341,018 4424141,489 39,96571377 32,51222657 B_S_S.16 458751,678 4424435,913 39,96838645 32,51701605 B_S_S.17 459571,328 4425223,101 39,97551804 32,52656424 KURSNLU_ND 528226,400 4515207,560 40,78666526 33,33453108 K_B_S.1 527822,322 4515194,303 40,78655963 33,32974155 K_B_S.2 527222,196 4514769,603 40,78275396 33,32261064 K_B_S.3 525711,513 4511064,172 40,74942330 33,30455534 K_B_S.4 524356,949 4507179,824 40,71447321 33,28835950 K_B_S.6 518236,575 4498613,361 40,63746116 33,21565277 K_B_S.7 517355,297 4492457,645 40,58202618 33,20506190 K_B_S.8 515310,032 4488731,309 40,54849743 33,18080579 K_B_S.9 511250,001 4483175,010 40,49850748 33,13275969 K_B_S.10 509875,001 4477775,010 40,44987754 33,11644947 K_B_S.11 509725,001 4475980,340 40,43371142 33,11465315 K_B_S.12 508975,001 4472675,010 40,40394255 33,10576438 K_B_S.13 507325,001 4468800,010 40,36904909 33,08627570 K_B_S.14 505850,001 4467550,010 40,35779954 33,06889133 K_B_S.15 502575,001 4465940,010 40,34331160 33,03031748 K_B_S.16 500200,001 4463775,010 40,32381101 33,00235409 K_B_S.17 498543,001 4461310,010 40,30160244 32,98285618 K_B_S.18 495050,001 4455450,010 40,24879566 32,94180097 K_B_S.19 492950,001 4452430,010 40,22157292 32,91714366 K_B_S.20 491110,001 4450790,010 40,20678034 32,89554146 K_B_S.21 488550,001 4448500,010 40,18611819 32,86550199 K_B_S.22 486700,001 4445900,010 40,16266688 32,84382465

iii

K_B_S.23 483100,001 4442100,010 40,12836694 32,80165142 K_B_S.24 480974,781 4437878,560 40,09028919 32,77683305 K_B_S.25 481241,271 4436048,010 40,07380310 32,78001206 K_B_S.26 483550,001 4433875,010 40,05427394 32,80714212

iv

BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI ... 1

I.1 Proje Konusu, Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, ... 1

I.2 Projenin Fiziksel Özelliklerinin, İnşaat Ve İşletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı Ve Arazinin Tanımlanması. ... 3

I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (Su, Hava, Toprak Kirliliği, Gürültü, Titreşim, Işık, Isı, Radyasyon Vb.) ... 5

I.3.1. İnşaat ve İşletme Aşamasında Gerekli Olan Su İhtiyacının Nereden Temin Edileceği ve Oluşan Atık Suyun Bertaraf Sistemi... 6

I.3.2. Katı Atık ... 6

1.3.3. Hava Kalitesine Etkiler ... 7

1.3.4. Gürültü ... 7

1.3.5 EMA (Elektromanyetik Alan) ... 7

1.3.6 Hafriyat ... 8

1.3.7 Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Atık Pil ve Akümülatörler ... 8

1.4. Yatırımcı Tarafından Araştırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti Ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenlerinin Belirtilmesi ... 8

BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ... 11

II.1. Proje Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler. ... 11

BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ ... 14

III.1. Önerilen Proje Nedeniyle Kirlenmesi Muhtemel Olan Çevrenin; Nüfus, Fauna, Flora, Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler, Doğal Afet Durumu, Toprak, Su, Hava (Atmosferik Koşullar) İklimsel Faktörler, Mülkiyet Durumu, Mimari ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Arazi Kullanım Durumu, Hassasiyet Derecesi (EK-V Deki Duyarlı Yöreler Listesi de Dikkate Alınarak) ve Yukarıdaki Faktörlerden Birbiri Arasındaki İlişkileri de İçerecek Şekilde Açıklanması... 14

III.1.1. Nüfus ... 14

III.1.2. Flora ve Fauna ... 16

III.1.3 Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler ile Doğal Afet Durumu ... 17

III.1.4. Meteorolojik Durum ve İklimsel Özellikleri ... 45

III.1.5. Arazi Kullanım Durumu ve Toprak Özellikleri ... 46

III.1.6 Mülkiyet Durumu ... 48

III.1.7 Mimari ve Arkeolojik Miras ... 48

III.1.8 Proje Alanının Hassasiyet Derecesi ... 48

BÖLÜM IV: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER .... 50

IV.1. Önerilen Projenin Aşağıda Belirtilen Hususlardan Kaynaklanması Olası Etkilerinin Tanıtımı. (Bu Tanıtım Kısa, Orta, Uzun Vadeli, Sürekli, Geçici ve Olumlu Olumsuz Etkileri İçermelidir.) ... 50

IV.1.1. Proje İçin Kullanılacak Alan ... 50

IV.1.2. Doğal Kaynakların Kullanımı ... 51

IV.1.3. Kirleticilerin Miktarı, (Atmosferik Koşullar İle Kirleticilerin Etkileşimi) Çevreye Rahatsızlık Verebilecek Olası Sorunların Açıklanması ve Atıkların Minimizasyonu ... 51

IV.1.3.1. Atıksu ... 51

IV.1.3.2. Katı Atık ... 52

IV.1.3.3. Hava Kirliliği ... 53

IV.1.3.4. Gürültü ... 55

IV.1.3.5. EMA (Elektromanyetik Alan) ... 59

IV.1.3.6. Hafriyat ... 63

v

IV.2. Yatırımın Çevreye Olan Etkilerinin Değerlendirilmesinde Kullanılacak Tahmin Yöntemlerinin Genel Tanıtımı, ... 64 IV.3. Çevreye Olabilecek Olumsuz Etkilerin Azaltılması İçin Alınması Düşünülen Önlemlerin Tanıtımı. ... 64

V.1. Projeden Etkilenmesi Olası Halkın Belirlenmesi Ve Halkın Görüşlerinin ÇED Çalışmasına Yansıtılması İçin Önerilen Yöntemler ... 66 V.2 Görüşlerine Başvurulması Öngörülen Diğer Taraflar, ... 66 V.3 Bu Konuda Verebileceği Diğer Bilgi ve Belgeler, ... 66

EKLER

NOTLAR VE KAYNAKLAR

PROJE TANITIM DOSYASINI HAZIRLAYANLARIN LİSTESİ

vi

Tablo I.2.1. 380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH’de Mülkiyet Hakkı ve İrtifa Hakkı Alınacak

Alanların Yaklaşık Yüzölçümü, ... 3

Tablo I.2.2. EİH İş Zamanlama Tablosu ... 5

Tablo II.1.1. EİH Güzergahına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergaha Uzaklıkları ... 11

Tablo III.1.1.1. Ankara İli Kentsel Nüfus – Kırsal Nüfus Dağılımı ... 14

Tablo III.1.1.2. Ankara İlinde İlçelerde Şehir Nüfusu ile Kadın ve Erkek Nüfusunun Oranı ... 14

Tablo III.1.1.3. Ankara ili, Çubuk, Kazan, Keçiören ve Sincan ilçeleri 6 yaş üzeri okuma yazma oranının nüfus dağılımı ... 15

Tablo III.1.1.4. Çankırı İli Kentsel Nüfus – Kırsal Nüfus Dağılımı ... 15

Tablo III.1.1.5. Çankırı İli Kurşunlu ve Orta İlçelerinde Şehir Nüfusu ile Kadın ve Erkek Nüfusunun Oranı ... 16

Tablo III.1.1.6. Çankırı ili, Kurşunlu ilçesi 6 yaş üzeri okuma yazma oranının nüfus dağılımı .... 16

Tablo III.1.5.1. Ankara İli Toprak Çeşitleri Tablosu ... 46

Tablo III.1.5.2. Ankara İli Arazi Varlığının Kullanım Durumuna Göre Dağılımı ... 47

Tablo III.1.5.3. Çankırı İli Arazi Varlığının Kullanım Durumuna Göre Dağılımı ... 47

Tablo IV.1.3.3.1. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri ... 54

Tablo IV.1.3.4.1.Alt Montaj Çalışmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Özellikleri .. 56

Tablo IV.1.3.4.2.Alt Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı, ... 56

Tablo IV.1.3.4.3.Üst Montaj Çalışmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Özellikleri . 57 Tablo IV.1.3.4.4.Üst Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşması Beklenen Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı ... 57

Tablo IV.1.3.4.5. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ... 58

Tablo V.1.9.6. 380 kV EİH İçin Gürültü Ölçüm Değerlerileri, ... 59

Tablo IV.1.3.5.1. Kansere Sebebiyet Vermesi Muhtemel Faktörlerin Bağıl Riskleri, ... 60

Tablo IV.1.3.5.2. Elektrikli Ev Aletlerinin EMA Şiddetleri ... 61

Tablo IV.1.3.5.3. Frekans Bantlarındaki Elektrik, Manyetik ve Elektromanyetik Alanlar İçin Limit Değerler ... 62

Tablo IV.1.3.5.4. 50/60 Hz. Elektrik ve Manyetik Alanlar İçin Sınır Değerler ... 62

Tablo IV.1.3.5.5. Yüksek Gerilimli Elektrik İletim Tesislerinden Kaynaklı Elektrik ve Manyetik Alanlar ... 62

vii

Şekil I.1.1. Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası(Ölçeksiz) ... 2 EİH Takribi Güzergah Planı ... 2 Şekil I.2.1. EİH İş Akış Şeması... 4 Şekil III.1.3.1. Çalışma Alanının Genelleştirilmiş Tektonostratigrafik Dikme Kesiti

(Ölçeksiz) ... 35 Şekil III.1.3.2. Çalışma Alanının Genelleştirilmiş Tektonostratigrafik Dikme Kesiti

(Ölçeksiz) ... 39 Şekil IV.1.3.4.1. Alt Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşması Beklenen Ortalama

Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği ... 57 Şekil IV.1.3.4.2. Üst Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşması Beklenen

Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği ... 58

EKLER DİZİNİ

Ek-1 Yer Bulduru Haritası,

Ek-2 Proje Güzergahını Gösterir 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita, Ek-3 Proje Güzergahına Ait Fotoğraflar

KISALTMALAR

ÇED – Çevresel Etki Değerlendirmesi EİH – Enerji İletim Hattı

kV – Kilo Volt

TEİAŞ – Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi TM – Trafo Merkezi

EMA – Elektromanyetik Alan TÜİK – Türkiye İstatistik Kurumu RES – Rüzgar Enerjisi Santralı ND – Nihai Direk

G – Gavs T – Tesla

EKAT – Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri

INIRC – Uluslar arası Radyasyondan Koruma Birliği WHO – Dünya Sağlık Örgütü

UNEP – Birleşmiş Milletler Çevre Programı Hz – Herz

TUBİTAK –Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu

BÖLÜM 1

PROJENİN TANIMI VE AMACI

BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI

I.1 Proje Konusu, Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, Devletin genel enerji ve ekonomik politikalarına uygun olarak; elektrik iletimi ve yük dağıtımı ile ilgili faaliyetleri verimlilik ve karlılık ilkelerine göre kurulması öngörülen yeni iletim tesislerinin (şalt, enerji iletim hattı, trafo merkezi) etüt ve planlamasını yapmak, buna bağlı olarak yatırım programına alınıp yapılmasını sağlamak ve tüm iletim tesislerini devralmak, mevcut ve kurulacak tesisleri işletmek, bakım, onarım ve rehabilitasyonunu yapmak ve gerek gördüğünde bu fonksiyonları yerine getirmek üzere, hizmet satın almak amacı ile 05.02.2001 tarihinde kurulmuştur.

Enerji sektöründe temel amaç, artan nüfusun ve gelişen ekonominin enerji ihtiyaçlarının sürekli ve kesintisiz bir şekilde ve mümkün olan en düşük maliyetlerle karşılanabilmesidir.

Bu proje kapsamında, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 380 kV geriliminde 1272 MCM iletkenli 150 km uzunluğunda Kurşunlu-Bağlum-Sincan Enerji İletim Hattının (EİH) tesisi ve işletilmesi planlanmaktadır.

Planlanan EİH Ankara ili Bağlum ilçesi sınırları içerisinde mevcut Bağlum Trafo Merkezi (TM)’den başlayarak Çankırı ili Kurşunlu ilçesinde mevcut Kurşunlu TM ile enterkonnekte sisteme bağlanılacaktır. İnşa edilecek bu hattın 21. Direğinden branşman alınarak Ankara ili Sincan ilçesinde mevcut Sincan TM’ye bağlanacak bir hat daha oluşturulacaktır. Hat boyunca 46 adet some direği kullanılacaktır.

Proje alanını gösterir yer bulduru haritası Ek-1’de, hat güzergahını gösterir 1/25.000 ölçekli topografik harita ise Ek-2’de verilmiştir.

Tesisi planlanan enerji iletim hattı ile, enerji kaynağı olarak yüksek gerilime ihtiyaç duyan sanayi alanlarının bu bölgede yaygınlaşması sağlanmış olacaktır.

Böylece, Ankara ve Çankırı illerinde sanayinin gelişmesi sağlanacak ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimindeki süreklilikte sekteye uğramayacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir.

Tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmakta olan bu hattın, en son düzenlemelere göre % 3 amortisman göz önüne alındığında, ömrü yaklaşık 30 yıl olarak öngörülmektedir.

Ömrünü tamamlayan hat uygun görülmesi halinde mevcut güzergah kullanılarak yenileme yapılacak, aksi durumlarda ise direkler yerlerinden sökülerek işletmeye son verilecektir.

Projenin yerini gösterir, bölgenin enerji üretim-iletim sistem haritası Şekil I.1.1’de verilmiştir.

ÇED çalışmalarında, hat güzergahının sağından ve solundan 2.5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor "inceleme alanı" olarak alınacaktır. Bu inceleme alanı içerisindeki hassas ortamlar taranmış olacaktır.

2

Şekil I.1.1. Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası(Ölçeksiz) EİH Takribi Güzergah Planı

I.2 Projenin Fiziksel Özelliklerinin, İnşaat Ve İşletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı Ve Arazinin Tanımlanması.

Bu proje kapsamında, Ankara ili Sincan, Keçiören, Kazan ve Çubuk ilçeleri ve Çankırı ili, Orta ve Kurşunlu ilçesi sınırları içerisinde mevcut Bağlum Trafo Merkezi (TM)’den başlayarak Çankırı ili Kurşunlu ilçesinde mevcut Kurşunlu TM ile enterkonnekte sisteme bağlanılacaktır.

İnşa edilecek bu hattın 21. Direğinden branşman alınarak Ankara ili Sincan ilçesinde mevcut Sincan TM’ye bağlanacak bir hat daha oluşturulacaktır. 380 kV geriliminde 1272 MCM karakteristiğinde 150 km uzunluğundaki Enerji İletim Hattının tesisi planlanmaktadır.

Tesis edilecek hattın güzergahının sağından ve solundan 2.5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor inceleme alanı olarak belirlenmiştir.

Tesisi planlanan 380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH güzergahında 46 adet some direği ve yaklaşık 329 adet taşıyıcı direkle birlikte toplam 375 adet direk dikilmesi öngörülmektedir.

Güzergah boyunca, direk tesislerinin alt montajı sırasında yoğun olmak üzere, hat boyunca 50 m genişliğinde inşaat çalışmaları sürdürülecektir.

Güzergah boyunca yaklaşık 50 m genişliğindeki koridor irtifak hakkı olarak kamulaştırılacaktır. EİH için dikilecek direklerin tipleri henüz belirlenmemiştir. Bu nedenle kaplayacakları alanlar kesin olmamakla birlikte her bir taşıyıcı direk için ortalama 200 m² , her bir durdurucu direk için ise ortalama 300 m² alanın kamulaştırılması söz konusudur. Belirtilen alan Kamulaştırma Kanunu gereği mülkiyet hakkı olarak, hat boyunca 50 m genişliğindeki koridor ise irtifak hakkı olarak kamulaştırılacaktır. Kanun gereğince, kamulaştırma planı doğrultusunda gerek mülkiyet için ve gerekse irtifak tesisi için öncelikle anlaşma yoluna gidilecek, anlaşma sağlanamaması durumunda ise İstimlak Komisyonu tarafından kamulaştırmaları yapılarak hak sahiplerine arazi bedelleri ödenecektir.

380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH için yaklaşık mülkiyet ve irtifak hakkı için kamulaştırılacak alan değerleri Tablo 1.2.1’de verilmiştir.

Tablo I.2.1. 380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH’de Mülkiyet Hakkı ve İrtifa Hakkı Alınacak Alanların Yaklaşık Yüzölçümü,

Kamulaştırılacak Alan Adet Alan

(m2)

Direk Tipi Taşıyıcı Direkler 200 m² 329 65.800 m²

Durdurucu Direkler 300 m² 46 13.800 m²

Mülkiyet Hakkı İçin Kamulaştırılacak Alan 79.600 m²

İrtifak Hakkı İçin Kamulaştırılacak Alan (150000 x 50 m)-79.600 m² 7.420.400 m² Kaynak: Takribi Güzergah Planı

Enerji İletim Hattının tesis edilmesi için gerçekleştirilecek çalışmalar; alt montaj, üst montaj ve tel çekimi olmak üzere 3 aşamalı yapılacaktır.

Alt Montaj, Üst Montaj ve Tel Çekme İşlemleri;

EİH alt montajının ilk işlemi, direk ayaklarının yerleşeceği alanların açılmasıdır. Yaklaşık 3x3 m² genişliğinde 3 m derinliğinde açılan 4 ayrı çukura elektrik direğinin ayakları yerleştirilir.

Direk ayakları etrafına demir çubukların hazırlanmasının ardından, kalıplar halinde kubbe şeklinde beton dökme işlemi yapılır. Ayrıca, topraklama elektrotları 1.5 m derinliğe gömülür.

Toprak direncinin 20 ohm’un altındaki yerlere 1 adet, 20 ohm’un üzerinde olan yerlerde ise 4 adet elektrot yerleştirilir. Eğer 4 elektrot ile yeterli topraklama sağlanamazsa elektrotlar iletken bir ızgara ile birbirlerine bağlanarak temas alanı arttırılarak yeterli iletkenliğe ulaşılır. Bu işlemlerin tamamlanmasının ardından çukurların kazılması sırasında çıkartılan hafriyat tekrar

4

ÜST MONTAJ

TEL ÇEKME

EİH’NIN TEST EDİLMESİ

EİH’NIN İŞLETMEYE ALINMASI

Direk ayaklarının yerleşeceği alanların açılması, direk ayakları etrafına demir çubukların hazırlanmasının ardından, kalıplar halinde beton dökme işlemi, 4 adet elektrot yerleştirilerek çukurların kapatılması ve ayakların etrafına kubbe şeklinde beton dökülmesi işlemlerini kapsamaktadır.

Direk ayakları, çukurlara yerleştirildikten sonra galvanizli çelik pilonlar, cıvatalarla birbirlerine monte edilerek elektrik direkleri inşa edilir. Direklerin inşasının ardından izolatörler direklere monte edilir.

Tel çekme; fren makinesi yardımıyla tel çekim işlemini kapsamaktadır.

Tesis edilen Enerji İletim Hattında hatalı imalat, kaçak, yük kaybı vs. gibi olumsuzlukların tespiti için kalite kontrol test ve ölçümlerinin yapılması

çukurların kapatılmasında kullanılır ve ayakların etrafına kubbe şeklinde beton dökülerek alt montaj tamamlanır.

Üst montaj işleminde; alt montaj sırasında çukurlara yerleştirilen direk ayaklarına galvanizli çelik pilonlar cıvatalarla monte edilerek elektrik direkleri inşa edilir. Direklerin inşasının ardından izolatörler direklere monte edilir.

Alt ve üst montaj işlemlerinden sonra tel çekimine geçilir. Elektrik tellerinin çekilmesi işlemi için tel çekme ve fren makinesi kullanılacaktır. Tel çekimi sırasında direklerin kulesinden yıldırıma karşı koruma maksatlı “koruma telleri” çekilmektedir. Ayrıca kuşları EİH’dan uzaklaştırmak için direklere kuşkonmaz, hava taşıtlarının hattı fark etmeleri için ikaz küreleri takılacaktır.

Montaj çalışmalarının tamamlanmasının ardından kalite kontrol testleri gerçekleştirilecek ve geçici kabul aşaması başlatılacaktır. Hattın işletmeye alınmasından sonra da kesin kabul işlemleri tamamlanacaktır.

EİH inşaat ve montaj çalışmaları tamamlandıktan sonra her türlü güvenlik önlemi için sahanın gerekli yerlerine standart işaretler ve uyarıcı yazılı levhalar yerleştirilecektir.

Projeye ait iş akış şeması Şekil I.2.1.’de zamanlama Tablo 1.2.2’de verilmiştir.

Şekil I.2.1. EİH İş Akış Şeması

ENERJİ İLETİM HATTI İNŞAASI

Tablo I.2.2. EİH İş Zamanlama Tablosu

YIL 2012 2013 2014 2015

Yapıl acak İşler

A

y ^{8 9 10 11 12 1 2 3 1 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7}

Etüt Proje

ÇED Prosedürü Kamulaştı

rma Direğin İnşası, Tel

Çekimi Gerekli Testlerin Yapılması İşletme

Tüm bu tesis çalışmaları sırasında öncelikle direklerin kurulacağı alanlarda inşaat çalışmaları yapılacak ve bu alanlarda arazi kullanım şekli kısa süreli değişecektir. İnşaat sırasında mevcut yollar kullanılacak olup, direk diplerine ulaşmak için tarım arazilerinden yan yollar açılması söz konusu olabilecektir. Bu yollar oluşabilecek hasarlar inşaatı yapan yüklenici tarafından ödenecektir. İnşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından direk yerleri ve yan yollar topografyaya uygun hale getirilecektir. Güzergah seçimi ve yer tetkiki çalışmalarında sonucunda güzergahın olarak tarım arazisinden geçtiği görülmüştür. Ancak bu projeyle ilgili T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü’ne güzergah planı gönderilerek İnceleme Değerlendirme Formunun hazırlanması ve ilgili görüşlerin tarafımıza bildirilmesi istenmiştir. Güzergahın ormanlık alandan geçip geçmediği bu görüş ile tespit edilecektir.

Ormanlık alanlardan geçmesi durumunda bu husus ÇED Raporunda değerlendirilecektir.

Özellikle tarım alanlarındaki arazilere direklerin kurulmasından sonra tarım aktivitesinin sürdürülmekte ve işletme döneminde arazi kullanımında önemli bir değişiklik olmamaktadır.

EİH inşaat çalışmalarının son aşaması olan tel çekme işlemleri sırasında ise yaklaşık 50 m genişliğindeki koridorda çevresel etki söz konusu olacaktır. Başlatılacak ÇED çalışmalarında kullanılmak üzere T.C Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan görüş istenmiş olup görüş doğrultusunda gerekli olması durumunda Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınacaktır. Konu ile ilgili detaylı çalışmalar ÇED raporu içerisinde sunulacaktır.

Projenin ÇED çalışmaları kapsamında, güzergâh boyunca iklim, topografya, bitki örtüsü ve çeşitli büyük toprak grupları Ankara İl Çevre Durum Raporu verilerinden faydalanılarak Bölüm III’de anlatılmıştır.

I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (Su, Hava, Toprak Kirliliği, Gürültü, Titreşim, Işık, Isı, Radyasyon Vb.)

Tesis edilmesi planlanan 380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH projesinin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında; kazı, inşaat, montaj vb. işlemlerden kaynaklanacak çevresel etkiler beklenmektedir. Buna göre arazi hazırlama ve inşaat aşamasında; gerek çalışacak personelden ve gerekse yapılacak inşaat, montaj vb çalışmalardan dolayı atık su, katı atık, emisyonlar ve gürültü kirliliği oluşması söz konusu olacaktır. Projenin işletme aşamasında ise herhangi bir atık su veya emisyon oluşmayacaktır. İşletme aşamasında insan ve çevre sağlığı açısından en önemli husus; Elektromanyetik Alan (EMA), katı atık ve gürültüdür.

Proje kapsamında EİH arazi hazırlık ve inşaat aşamasında;

-alt montaj çalışmalarında 10 kişi, -üst montaj çalışmalarında 20 kişi,

-tel çekme işlemlerinde 15 kişi olmak üzere;

6

tüm işlemlerin aynı anda yapılacağı varsayımıyla yaklaşık 45 kişi çalışacaktır. Dolayısıyla bu rapordaki tüm hesaplamalar bu değerler üzerinden yapılmıştır.

Projenin gerek inşaat ve gerekse de işletme aşamasında projenin önemli çevresel etkileri ve alınacak önlemler hususunda gerekli bilgiler ve hesaplamalar, Bölüm IV’te detaylı olarak açıklanmıştır.

I.3.1. İnşaat ve İşletme Aşamasında Gerekli Olan Su İhtiyacının Nereden Temin Edileceği ve Oluşan Atık Suyun Bertaraf Sistemi

İnşaat Aşaması :

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında çalışacak personeller, en yakın yerleşim yerlerinde, mevcut yapılarda (elektrik, su ve kanalizasyonu olan imarlı konutlar vb.) ihtiyaçlarını karşılayacaklardır. Dolayısıyla çalışanların ihtiyaç duyacağı içme ve kullanma suyu mevcut tesislerden (içme suyu şebeke hattı) sağlanacak olup, çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atık sular ise; yapının mevcut atık su sistemine (fosseptik veya kanalizasyon sistemi) verilerek bertaraf edilecektir. Şantiye kurulması durumunda ise su tankerler yardımıyla şebeke suyundan sağlanarak şantiyeye taşınacak, oluşan atık sular sızdırmasız fosseptikte biriktirilip ilgili belediyenin vidanjörleri ile şantiye alanından uzaklaştırılacaktır.

Ayrıca enerji iletim hattının inşaat çalışmalarında yapılacak beton imalatları için; arazide ulaşımın mümkün olduğu direklerde hazır beton (beton santralinde hazırlanarak mikser araçları ile direk yerine getirilen beton) kullanılacaktır. Hazır beton için gerekli su beton tedarikçi firma tarafından betonun hazırlandığı yerde temin edilmektedir. Kullanılacak suyun kaynağına bağlı olarak gerekli izinler inşaatı üstlenen müteahhit firma tarafından ilgili makamlardan temin edilecektir. Hazır beton imalatlarında kullanılacak sular, betonun bünyesinde kalacağından herhangi bir atık su oluşturmayacaktır. Ayrıca çalışma yapılan direkte beton imalatların bitmesinden sonra geri dönen mikser araçlarının yıkanması, proje sahası ve yakın çevresinde yaptırılmayacak olup, beton tedarikçi firmanın kendi sahasında (beton santrali) yapması sağlanacaktır.

Çalışanlardan oluşacak atık su miktarının 6.75 m³/gün olması beklenmekte olup, atık sularla ilgili hesaplamalar ve detaylı bilgiler, Bölüm IV’ de verilmiştir.

İşletme Aşaması :

İşletme aşamasında atık su oluşması beklenmemektedir. EİH’nin işletme aşamasında sadece belli aralıklarla ve gerek duyulduğunda (tellerin uzaması, izolatörlerdeki sorunlar vb.) bakım ekiplerinin çalışması söz konusudur.

I.3.2. Katı Atık

İnşaat Aşaması :

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında çalışacak personeller, en yakın yerleşim yerlerinde, mevcut yapılardan (elektrik, su ve kanalizasyonu olan imarlı konutlar vb.) ihtiyaçlarını karşılayacaklardır. Mevcut durumdaki yapılarda personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar; bölgedeki belediyeye ait konteynırlara bırakılacak ve konteynırlarda biriken katı atıklar ise belli periyotlarda ilgili belediye tarafından alınarak, katı atık bertaraf tesisinde bertaraf edilecektir. Şantiye kurulması durumunda da atıklar sınıflarına göre kaynakta ayrılarak benzer şekilde ilgili belediyenin bu atıkları bertaraf etmesi sağlanacaktır. Bu proje kapsamında çalışacak personellerden kaynaklı katı atıklar, mevcut katı atık toplama sistemine

verilerek bertaraf edilecektir. Çalışan personelden kaynaklanacak evsel katı atık miktarının yaklaşık 60,3 kg/gün olacağı ve diğer detaylar Bölüm IV’te verilmiştir.

Ayrıca enerji iletim hattının arazi hazırlık, inşaat ve montaj çalışmalarında oluşacak, inşaat (demir, tahta metal vb.) ve ambalaj (çimento kağıdı vb.) atıkları hurda olarak toplanacaktır. Geri kazanımı mümkün olan atıklar yeniden kullanılacak ve/veya lisans almış geri dönüşüm firmalarına verilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise yine ilgili belediyenin katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İnşaat sırasında çalışması planlanan araçların bakımlarından oluşabilecek atık yağ, akü ve lastikler ilgi yönetmelikler dahilinde bertaraf edilecek olup, bu bakım işleri en yakın akaryakıt istasyonun yapılacak ve böylece proje alanın herhangi bir atık oluşumu söz konusu olmayacaktır.

İşletme Aşaması :

Projenin işletme aşamasında ise; tesisin bakım çalışmalarından dolayı katı atık oluşması söz konusu olacaktır. Bakım sırasında tespit edilen hasarlı malzemeler yenisi ile değiştirilecek, eskileri TEİAŞ’a ait depolarda stoklanacak ve daha sonra da hurda olarak lisanslı firmalara teslim edilecektir. Katı atıkların bertaraf edilmesi ile ilgili detaylı bilgiler, Bölüm IV’ de verilmiştir.

1.3.3. Hava Kalitesine Etkiler

İnşaat Aşaması :

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında direklerin temel çukurları için yapılacak kazı işlemlerinden dolayı emisyon oluşumu söz konusu olacaktır. Araçların egzozlarından çıkan gaz emisyonlarının kontrolleri ise araçların Emisyon Pulları sayesinde kontrol edilecektir.

Toz emisyonu ile ilgili hesaplamalar Bölüm IV’te diğer emisyonlar ile ilgili hesaplamalar ve detaylı bilgiler hazırlanacak ÇED Raporu'nda verilecektir.

İşletme Aşaması :

Projenin işletme aşamasında herhangi bir toz emisyonu oluşumu vb. hava kalitesine etki edecek sonuçlar doğuracak faaliyet söz konusu değildir.

1.3.4. Gürültü

İnşaat Aşaması :

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamalarında; kazı, inşaat, montaj ve tel çekimi çalışmalarından kaynaklanan gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat sırasında çalışması planlanan araçların oluşturacağı gürültü değerleri ve hesaplamaları Bölüm 4’te verilmiştir.

İşletme Aşaması :

Projenin işletme aşamasında iletkenlerden oluşan korona gürültüsü söz konusu olacaktır ancak, oluşması muhtemel korona gürültüsü çevrede oluşabilecek seslere oranla çok düşük olmasından dolayı göz ardı edilebilir seviyededir.

1.3.5 EMA (Elektromanyetik Alan)

İnşaat Aşaması :

Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamalarında herhangi bir EMA oluşumu söz konusu değildir.

8

Projenin işletme aşamasındaki en önemli hususlardan biri, enerji iletim hatlarından yayılan elektromanyetik alanların etkisidir. Henüz elektromanyetik alanların insan ve çevreye olan etkisi kesin olarak kanıtlanmamış olmakla birlikte çalışmalar sürmektedir. Konuyla ilgili günümüze dek yapılmış çalışmalar, literatür bilgileri ve elde edilen sonuçlar Bölüm IV’te detaylı olarak irdelenmiştir.

1.3.6 Hafriyat

İnşaat Aşaması :

EİH alt montaj işlemleri kapsamında hafriyat çalışmaları yapılacaktır. Alt montaj işlemlerinde çıkartılan hafriyat direk temellerine dolgu işlemlerinde değerlendirilecektir. Artan hafriyat ise direk çevresinde tesviye amacıyla kullanılacak olup, hafriyat taşınması ve hafriyat atığı söz konusu olmayacaktır.

İşletme Aşaması :

Projenin işletme aşamasında herhangi bir hafriyat oluşumu söz konusu değildir.

1.3.7 Tehlikeli Atık, Tıbbi Atık, Atık Pil ve Akümülatörler İnşaat Aşaması :

Proje konusu faaliyet, EİH inşaat aşamasında tehlikeli atık ve tıbbi atık oluşması söz konusu olmayacaktır. Bunun yanı sıra projede çalışacak araçların bakımları en yakın servislerinde yapılacağı için proje sahasında ‘‘Atık Pil ve Akümülatör Kontrolü Yönetmeliği’’

kapsamında atık oluşmayacaktır.

Arazi hazırlama ve inşaat aşamasında kullanılan araçların bakımları bölgedeki akaryakıt istasyonlarında yapılacağından proje alanında herhangi bir atık oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ancak 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 30.03.2010 tarihli değişiklik ve 30.07.2008 ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’ndeki esaslara uyulacaktır.

İşletme Aşaması:

Projenin işletme aşamasında ise tesisin bakım çalışmalarından dolayı katı atık oluşması söz konusu olacaktır. Bakım sırasında tespit edilen hasarlı malzemeler yenisi ile değiştirilecek, eskileri depolarda stoklanacaktır. Ekonomik değeri olan malzeme yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edilecektir.

1.4. Yatırımcı Tarafından Araştırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti Ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenlerinin Belirtilmesi

Enerji iletim hatlarının geçirileceği güzergahın belirlenmesi sırasında, arazinin topografik ve coğrafi koşulları dikkate alınmaktadır. Bu çalışmalar esnasında, yerleşim yerlerine olan mesafe, tesis – bakım - işletme kolaylıkları, bataklık - sel yatağı - heyelana maruz alanlar, orman – meyvelik - kavaklık gibi alanlar, askeri sahalar, hava meydanları - devlet üretme çiftlikleri - kavakçılık enstitüsü vb. alanlar, PTT, Özel Çevre Koruma Alanları, Karayolları, Devlet Demir Yolları, baraj, gölet, sulama kanalları, imarlı sahalar, maden, kömür alanları, arazi kullanım durumları gibi önemli unsurlar göz önünde bulundurularak takribi güzergah tespit edilmektedir.

Ayrıca yapılmakta olan ÇED çalışmaları kapsamında devam eden haritalama çalışmaları ile birlikte alternatif güzergah değerlendirilecek, ilgili kurumların ve yörede yaşayan halkın görüşleri alınacak ve güzergahın en uygun şekilde nasıl geçirilebileceği tespit edilecektir.

Bu proje kapsamında yukarıda belirtilen unsurlar dikkate alınarak, takribi güzergah belirlenmiş olup güzergah planı Ek-2’de verilmiştir.

BÖLÜM II

PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU

11 BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU

II.1. Proje Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler.

TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından tesisi ve işletmesi planlanan 380 kV gerilimli 150 km uzunluğundaki Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH güzergahı; Ankara ili Sincan, Keçiören, Kazan ve Çubuk ilçeleri ve Çankırı ili Orta ve Kurşunlu ilçesi sınırları içerisinde kalmaktadır.

ÇED çalışmaları kapsamında güzergahın sağından ve solundan 2,5 km olmak üzere toplam 5 km’lik bir koridor değerlendirilmektedir. Bunun sebebi, proje ile ilgili Kurum kuruluşlardan alınacak görüşler doğrultusunda yapılması muhtemel güzergah değişikliğinin bu koridor içerisinde kalmasını sağlamaktır. Projeye ait Yer Bulduru Haritası Ek-1’de, EİH güzergahından fotoğraflar Ek-3’te verilmiştir.

Planlanan EİH güzergahının en yakın yerleşim yerleri, yerleşim yerlerinin hatta göre konumları ve hat güzergahına uzaklıklarını gösterir liste Tablo II.1.1’de verilmiştir. Some noktalarının koordinatları ise 1/25.000 ölçekli Ek-2’de sunulan pafta üzerinde belirtilmiştir.

Tablo II.1.1. EİH Güzergahına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergaha Uzaklıkları

Yerleşim Yeri İlçesi İli Takribi

Güzergaha Yönü

Takribi Güzergaha Mesafesi (m)

Yenikent Beldesi Sincan Ankara Kuzey 4640

Yenikay Köyü Sincan Ankara Doğu 800

Erkeksu Köyü Sincan Ankara Batı 1000

Fethiye Köyü Sincan Ankara Güney 2890

Çimşit Köyü Kazan Ankara Kuzey 1000

Aydın Köyü Kazan Ankara Kuzey 1000

Kınık Köyü Kazan Ankara Kuzey 1000

İmrendi Köyü Kazan Ankara Güney 2000

Güvenç Köyü Kazan Ankara Güney 1300

Kılıçlar Köyü Kazan Ankara Kuzey 1800

Çalseki Köyü Keçiören Ankara Güneybatı 1000

Güzelyurt Köyü Keçiören Ankara Kuzey 1000

Yuva Köyü Keçiören Ankara Doğu 500

Sarıbeyler Köyü Keçiören Ankara Güney 1000

Gümüşyayla Keçiören Ankara Batı 500

Karaağaç Köyü Keçiören Ankara Doğu 2500

Kutuören Köyü Çubuk Ankara Doğu 2500

Aşağıobruk Köyü Çubuk Ankara Batı 1100

Sığırlıhacı Çubuk Ankara Doğu 2100

Yukarııobruk Köyü Çubuk Ankara Batı 300

Eğriekin Köyü Çubuk Ankara Doğu 1600

Ovacık Köyü Keçiören Ankara Batı 1600

Saraycık Köyü Çubuk Ankara Kuzeybatı 2200

Sarıkoz Köyü Çubuk Ankara Batı 1200

Sele Köyü Çubuk Ankara Doğu 1700

Çit Köyü Çubuk Ankara Kuzey 500

Dağkalfat Köyü Çubuk Ankara Doğu 1800

Direkli Çubuk Ankara Kuzey 800

Hüyükköy Orta Çankırı Batı 2100

12

Dumanlı Beldesi Kurşunlu Çankırı Batı 1900

Taşkaracalar Köyü Kurşunlu Çankırı Batı 1200

Kapaklı Köyü Kurşunlu Çankırı Batı 2500

Hocahasan Köyü Kurşunlu Çankırı Doğu 1000

Kaynak: 1/25.000 Ölçekli Güzergah Planı

Tablo II.1.1’de yerleşim yerlerinin hatta göre konumları ve uzaklıkları yerleşim yeri merkezleri esas alınarak takribi olarak belirtilmiş olup, sadece konum belirlemeye yönelik bir bilgi niteliğindedir. Anılan mesafeler taahhüt değildir. Söz konusu mesafeler inceleme koridoru içerisinde kesin güzergah çalışmaları sırasında ve daha sonra teknik gerekçeler nedeniyle değişkenlik göstere(bile)cektir.

Güzergahı Tanıtıcı Genel Bilgiler

1/25.000 ölçekli topografik harita üzerinde güzergah ve güzergahın (some noktalarının koordinatları) gösterildiği planlar Ek-2’de verilmiştir.

Planlanan EİH Ankara ili Bağlum ilçesi sınırları içerisinde mevcut Bağlum Trafo Merkezi (TM)’den başlayarak Çankırı ili Kurşunlu ilçesinde mevcut Kurşunlu TM ile enterkonnekte sisteme bağlanılacaktır. İnşa edilecek bu hattın 21. Direğinden branşman alınarak Ankara ili Sincan ilçesinde mevcut Sincan TM’ye bağlanacak bir hat daha oluşturulacaktır.

Mevcut Sincan TM’den branşman alarak başlayan 380 kV Kurşunlu-Bağlum-Sincan EİH 13. ve 14. some noktalarında Zir Vadisi atlaması yaparak Ayaş Yolu boyunca devam edip E5’e kadar devam etmektedir. 3. ve 4. some noktalarında Kazan (Eski İstanbul Yolu) paralelinde devam edip, Hisar TM’ye Kurşunlu TM’den inşa edilecek hattın S21. Direğinden branşman alarak bağlanacaktır. Hisar TM’den çıkan bu hat Çubuk üzerinden devam edip Çankırı’da mevcut Kurşunlu TM’ye bağlanarak son bulacaktır. Hat genel olarak dağlardan geçmektedir.

Yerleşim yerlerine mümkün olan en uzak uzaklıkta bulunmaktadır. Kurşunlu-Bağlum arasında inşa edilecek hattın S11 ve S12 direkleri arası ormanlık alandan geçmektedir. Bunun dışında genel olarak yerleşime ve tarım arazilerine uzaktır.

BÖLÜM III

PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT

ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ

14

BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ

III.1. Önerilen Proje Nedeniyle Kirlenmesi Muhtemel Olan Çevrenin; Nüfus, Fauna, Flora, Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler, Doğal Afet Durumu, Toprak, Su, Hava (Atmosferik Koşullar) İklimsel Faktörler, Mülkiyet Durumu, Mimari ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Arazi Kullanım Durumu, Hassasiyet Derecesi (EK-V Deki Duyarlı Yöreler Listesi de Dikkate Alınarak) ve Yukarıdaki Faktörlerden Birbiri Arasındaki İlişkileri de İçerecek Şekilde Açıklanması.

III.1.1. Nüfus

Bu projenin inşaat ve işletme aşamalarında olası sosyo-ekonomik etkilerin en belirgin olması tahmin edilen bölge, proje alanı yakın çevresindeki yerleşim alanıdır. Ankara ili Keçiören ve Sincan ilçeleri ve civarlarındaki kasaba ve köyler birinci öncelikli olarak sosyo- ekonomik yönden etkilenecek yerleşim yerleridir. Bahsi geçen bu bölgede sosyo-ekonomik etkilerin değerlendirilmesi ve mevcut sosyo-ekonomik yapının belirlenmesi amacıyla Türkiye İstatistik Kurumundan (TÜİK) elde edilen 2010 yılı adrese dayalı nüfus sayımı sonuçları değerlendirilmiştir.

Ankara

Ankara iline ait 2011 yılında yapılan nüfus sayımına göre incelme alanına giren yerleşim yerlerindeki cinsiyete göre nüfus dağılımı Tablo III.1.1.1 de görülmektedir.

Tablo III.1.1.1. Ankara İli Kentsel Nüfus – Kırsal Nüfus Dağılımı

Toplam Erkek Kadın Ankara il nüfusu

4.890.893 2.439.058 2.451.835 Ankara

il/ilçe merkezleri nüfusu

4.762.116 2.375.040 2.387.076 Ankara belde ve köyler nüfusu 128.777 64.018 64.759

Ankara ilindeki proje inceleme alanındaki ilçelerdeki şehir nüfusunun cinsiyete göre dağılımı Tablo III.1.1.2’te verilmiştir.

Tablo III.1.1.2. Ankara İlinde İlçelerde Şehir Nüfusu ile Kadın ve Erkek Nüfusunun Oranı

İlçe Merkezleri Toplam

ANKARA Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Çubuk 77.958 39.160 38.798 82.614 41.478 41.136 Kazan 41.442 21.340 20.102 43.308 22.285 21.023 Keçiören 840.809 415.085 425.724 840.809 415.085 425.724

Sincan 479.454 244.408 235.046 479.454 244.408 235.046 Toplam 1.439.663 719.993 719.670 1.446.185 723.256 722.929 Kaynak: TUİK , 2012

Ankara ilindeki proje inceleme alanındaki ilçelerdeki 6 yaş üzeri okuma yazma oranının cinsiyete göre dağılımı Tablo III.1.1.3’te verilmiştir.

15

Tablo III.1.1.3. Ankara ili, Çubuk, Kazan, Keçiören ve Sincan ilçeleri 6 yaş üzeri okuma yazma oranının nüfus dağılımı

Keçiören İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 19.470 2.354 17.116 Okuma yazma bilen 712.370 356.697 355.673

Bilinmeyen 22.507 11.386 11.121

Toplam 754.347 370.437 383.910

Sincan İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 10.745 1.332 9.413 Okuma yazma bilen 395.300 203.716 191.584

Bilinmeyen 10.882 5.689 5.193

Toplam 416.927 210.737 206.190

Çubuk İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 2.867 436 2.431 Okuma yazma bilen 64.088 33.122 30.966

Bilinmeyen 1.913 904 1.009

Toplam 68.868 34.462 34.406

Kazan İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın

Okuma yazma bilmeyen 917 132 785

Okuma yazma bilen 34.043 17.902 16.141

Bilinmeyen 697 402 295

Toplam 35.657 18.436 17.221

Kaynak: TUİK , 2011

Çankırı

Çankırı iline ait 2011 yılında yapılan nüfus sayımına göre incelme alanına giren yerleşim yerlerindeki cinsiyete göre nüfus dağılımı Tablo III.1.1.4 de görülmektedir.

Tablo III.1.1.4. Çankırı İli Kentsel Nüfus – Kırsal Nüfus Dağılımı

Toplam Erkek Kadın Çankırı il nüfusu

177.211 88.472 88.739 Çankırı

il/ilçe merkezleri nüfusu 113.191 56.938 56.253 Çankırı belde ve köyler nüfusu 64.020 31.534 32.486

Çankırı ilindeki proje inceleme alanındaki ilçelerdeki şehir nüfusunun cinsiyete göre dağılımı Tablo III.1.1.5’te verilmiştir.

16

Tablo III.1.1.5. Çankırı İli Kurşunlu ve Orta İlçelerinde Şehir Nüfusu ile Kadın ve Erkek Nüfusunun Oranı

İlçe Merkezleri Toplam

ÇANKIRI Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Kurşunlu 4.887 2.539 2.348 7.477 3.715 3.762 Orta 3.306 1.703 1.603 10.690 5.350 5.340 Toplam 8.193 4.242 3.951 18.167 9.065 9.102

Çankırı ilindeki proje inceleme alanındaki ilçelerdeki 6 yaş üzeri okuma yazma oranının cinsiyete göre dağılımı Tablo III.1.1.6’te verilmiştir.

Tablo III.1.1.6. Çankırı ili, Kurşunlu ilçesi 6 yaş üzeri okuma yazma oranının nüfus dağılımı

Kurşunlu İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın

Okuma yazma bilmeyen 98 20 78

Okuma yazma bilen 4.081 2.173 1.908

Bilinmeyen 22 14 8

Toplam 4.201 2.207 1.994

Orta İlçesi

Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın

Okuma yazma bilmeyen 123 14 109

Okuma yazma bilen 2.931 1.559 1.372

Bilinmeyen 72 37 35

Toplam 3.126 1.610 1.516

Kaynak: TUİK , 2011

III.1.2. Flora ve Fauna

Flora ve fauna çalışmaları, verilecek olan özel formata göre ÇED Raporu’ nda bu başlık altında detaylandırılacaktır.

Flora listesinde bitki türlerinin Latince ve Türkçe adları, endemizm durumları, tehlike kategorileri, fitocoğrafik bölgeleri, nispi bolluk dereceleri, habitatları belirtilecektir.

ÇED Raporu’nun flora kısmı oluşturulurken arazi çalışmasında elde edilen veriler doğrultusunda bitki türlerinin teşhisi için Davis’in “Flora of Turkey and East Aegean Islands”

adlı eserinden yararlanılacak, hazırlanacak flora listesinin tam ve eksiksiz olması amacıyla aynı eserden literatür çalışması yapılacak, bu bölgede daha önceden yapılan araştırma, yayın, makale ve tez çalışmaları varsa araştırılarak yapılan arazi çalışması desteklenecektir.

Faaliyet alanı ve çevresinde bulunabilecek endemik bitki türlerinin belirlenmesinde Ekim, T. (2000) tarafından hazırlanan “Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı” adlı yayından yararlanılacaktır.

Faaliyet alanı ve çevresinde endemik bitki türlerinin bulunması halinde bunların adları ve kategorileri kapsam belirleme sonrası verilecek özel formata göre hazırlanacak ÇED Raporu’nda yer alacaktır.

Fauna türlerinden amfibi, sürüngen, kuş ve memeli türlerinin Latince ve Türkçe adları, Bern Sözleşmesi Ek-2 ve Ek-3 listelerinin hangisinde yer aldığı, habitatları, IUCN kategorileri, Mülga T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün 26 Mayıs 2010 tarih ve 27592 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “2010-2011

17

Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları” Ek-I (Çevre ve Orman Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları), Ek-II (Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları), Ek-III (Merkez Av Komisyonunca Avına Belli Edilen Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları) listeleri ilgili fauna tablolarına işlenecektir.

III.1.3 Jeolojik ve Hidrojeolojik Özellikler ile Doğal Afet Durumu

Genel Jeoloji

İnceleme alanı Ankara İli, Keçiören ve Sincan İlçeleri ile Çankırı ili Kurşunlu ilçesi arasında yer almakta olup inceleme alanının gösterildiği ve 1/100.000 ölçekli paftadan yararlanılarak hazırlanan jeoloji haritası ekte verilmiştir.1 Bölgede gözlenen jeolojik durum aşağıda açıklanmıştır.

Ankara;

Ankara Grubu

Ankara Grubu olarak adlandırılan Triyas yaşlı birimler Emir, Elmadağ, Ortaköy ve Keçikaya formasyonlarına, Ortaköy formasyonu, imrahor kireçtaşı üyesi ve radyolarit üyesi olarak ayırtlanmıştır. Bu grubu oluşturan formasyonlardan Emir formasyonu içinde metaultramafit ve diyabaz, Elmadağ ve/veya Ortaköy formasyonları içinde ise Karbonifer ve Permiyen yaşlı kireçtaşı ve kırıntılı blokları ayırtlanmıştır.

Emir Formasyonu (Tae)

Bölgede otokton olarak izlenen en eski birimdir. Killi, kumlu ve volkanik kayaçların bölgesel metamorfizmaya uğraması sonucu yeşilşist fasiyesinde metamorfizma geçirmiştir.

Muskovit-kuvars şist, serisit-klorit kuvars şist, serisit-klorit şist, fillit, kuvars- albitklorit şistlerden oluşmaktadır. Genellikle sarı, boz ve kahverengi renklerdedir. Ankara merkez olmak üzere kuzeydoğu-güneybatı uzanımlıdır. Emir formasyonunu oluşturan kaya türleri sık kıvrımlıdır.

İnce taneli ve ince tabakalı kesimlerde kıvrımlar daha belirgindir. İnce taneli kayaçların yanı sıra, iri taneli çakıltaşları da metamorfizmaya uğramıştır. Çakıllarda belirgin uzama ve yönlenme gözlenir. Birim ince-orta tabakalı olup tabakalanmaya paralel olarak yönlenme gelişmiştir. Hasanoğla’nın kuzeyinde Eğridere başı tepede Emir formasyonu içinde birimler birlikte metamorfizmaya uğramış ultramafik kayaçlar izlenmektedir. Emir formasyonunun yaşı Alt Triyas olarak belirlenmiştir.

İnce ve orta taneli kayaçların ardalanmalı olarak çökelimi sırasında gelişen volkanitler ve bunların tüfleri çökelmekte olan kayatürleri arasına girerek çökelime katılmışlardır. Bu tip volkanitlerin varlığını Aşağı İmrahor mahallesinin güneydoğusunda izlemek olağandır. Emir formasyonu’nun ilksel çökelimi flişdir. Çökelim anında bölgedeki ultramafik kütleler, çökeller arasına girmiş ve daha sonraki dönemde birlikte metamorfizmaya uğramıştır.

Elmadağ Formasyonu (Tael)

Birim bölgede güneybatı-kuzeydoğu yönünde uzanır. Elmadağ formasyonu alttan üste doğru metamorfizması gittikçe azalan ilksel halini kısmen koruyan ve/veya yeşil şist fasiyesi sınırları içinde metamorfizma geçirmiş konglomera, kumtaşı, çamurtaşı, kumlu kireçtaşı, kireçtaşı ile volkarenit, aglomera, volkanit ve tüften oluşur. Birimin içinde Karbonifer ve Permiyen yaşlı kireçtaşı ve kırıntılılardan oluşan değişik boyutlu bloklar vardır. Elmadağ formasyonu yaygın olarak sarı, boz, kahverengi, gri renklerdedir. İnce ve Orta kalınlıkta tabakalanmalı olan birim, sık kıvrımlıdır. Kıvrımlanmalar ince taneli ve ince tabakalı kesimlerde belirgindir. Elmadağ formasyonu altta Emir formasyonu ile geçişlidir. Üstte ise Keçikaya formasyonu ile geçişlidir. Elmadağ formasyonu geçiş zonunda kumtaşı, kumlu kireçtaşı

18

ardalanması olarak devam ederek Keçikaya formasyonuna geçer. Bu geçiş zonu Hasanoğlan kuzeyinde ve Keçikaya tepe kuzeyinde izlenir. Elmadağ formasyonu yanal olarak metavolkanit, metatüf, volkarenit ve aglomeradan oluşan Ortaköy formasyonu ile giriktir.

Giriklik Çalıkbağ yayla yolu üzerinde ve Hasanoğlan dere de izlenir. Elmadağ formasyonu Alt, Orta-Üst Triyas yaşında kabul edilmiştir. Elmadağ formasyonu genellikle fliş karakterindeki kaya türleri ile belirgindir. Birim genel olarak kumtaşı ve şeyl ardalanması şeklinde çökelen kaya türlerinden ve bunların içinde gelişmiş çakıltaşlı kanal çökellerinden oluşmuştur.

Birim çökelimine devam ederken gelişen volkanizma ve bunların ürünleri değişik evrelerde çökelime katılmışlardır. Çökelim ve volkanizma devam ederken, Karbonifer ve Permiyen yaşlı kırıntılı ve kireçtaşları değişik boyutlarda bloklar halinde çökelme havzasına gelmiş ve çökelime katılmıştır.

Ortaköy Formasyonu (Tao)

Birim güneybatı kuzeydoğu yönünde uzanan Elmadağ formasyonunun yayılımı içinde farklı kaya türü özellikleri ile ayırtlanmıştır. Birim, kısmen ilksel halini koruyan, kısmen de düşük derecede metamorfizmaya uğramış bazalt (Spilit), diyabaz türü kayaçlar ile bunların tüflerinden, volkanik malzemeli kumtaşlarından ve aglomeralardan oluşur. Ortaköy formasyonu içinde sıkça izlenen kireçtaşları İmrahor üyesi, çok az olarak izlenen radyolarit-çamurtaşları ise radyolarit üyesi, ve dayk konumdaki diyabazlar ise diyabaz daykı olarak ayırtlanmıştır. Koyu yeşil siyah renkli bazaltlarda pillov (yastık) yapılarının ender de olsa korunduğu kesimler vardır.

Spilitler gaz boşluklu olup, gaz boşlukları kalsit tarafından doldurulmuştur. Spilitlerde bölgesel kıvrımlanmaya uygun olarak belirgin yönlenme görülür. Ortaköy formasyonu içinde Permiyen yaşlı kireçtaşları değişik boyutlarda bloklar halinde izlenir. Ayrıca Hasanoğlan derede Ortaköy formasyonunu oluşturan volkanitler ilksel ilişkili olarak Triyas yaşlı kireçtaşlarını sarmış, içine almış olarak izlenir. Ortaköy formasyonunu oluşturan kaya türlerinin petrografik incelemesi ise şöyledir; Spilit; albit mikrolitlerinin kalsit, klorit, opak tanelerden oluşan bir hamur içinde dağılımı şeklindedir. Boşluklu olan kayaçta boşlukları kalsit, klorit veya albit doldurmuştur. Diyabaz; kloritleşmiş hamur içinde yer alan intersertal dokulu plajioklas ve bunların arasında gelişmiş piroksen çubuklarından oluşmuştur.

Ortaköy formasyonu, Elmadağ formasyonu ve kısmen de Keçikaya formasyonunun çökelimi süresince bölgede etkin olan volkanizmanın ürünleri olup yanal olarak Elmadağ formasyonu ve Keçikaya formasyonunun alt kesimleri ile giriktir. Birimin alt sınırı doğrudan izlenmez. Ancak Emir formasyonu içinde ayırtlanamamış volkanitlerin varlığı volkanizmanın Emir formasyonunun çökelimi süresince de bölgede etkin olduğunu göstermektedir. Üstte ise Keçikaya formasyonunun üst düzeyleri ile örtülüdür. Ortaköy formasyonunun yaşı Orta-Üst Triyas olarak belirlenmiştir.

İmrahor Kireçtaşı Üyesi (Taoi)

İmrahor kireçtaşı üyesi, Ortaköy formasyonunun yayılım alanı içinde ayırtlanan bant şeklindeki kireçtaşlarından oluşur. Orta-Üst Triyas yaşlı, ince orta tabakalanmalı, gri beyaz renkli, seyrek olarak da kırmızı renktedir. Volkanik kumtaşları ile geçişli olduğu yerlerde kumlu kireçtaşı özelliğindedir. İmrahor kireçtaşı üyesi altta ve üstte Ortaköy formasyonunu oluşturan kayatürleri ile geçişlidir. Yanal olarak ise yine Ortaköy formasyonu içinde kamalanarak sonlanır. İmrahor kireçtaşı üyesi, Ortaköy formasyonunun oluşumu sırasında volkanik kumtaşı, aglomeraların çökeliminden sonra zaman zaman ortamın sakinleşmesi sırasında çökelmiştir.

Spilit, diyabaz ve bunların tüfleri ile volkanik kumtaşı, kumtaşı, aglomera düzeyleri arasında tekrarlanan düzeyler olarak izlenirler.

Radyolarit Üyesi (Taor)

Birim Ortaköy formasyonu içinde kaya türü özelliğine bağlı olarak Lalahan dolayında ayırtlanmıştır. Radyolarit üyesi, kırmızı, nefti renkli, ince tabakalı çamurtaşı ve radyolarit ardalanması şeklindedir. Sert midye kabuğu kırılmalı ve kıvrımlıdır. Radyolarit üyesi alttan ve

19

üstten volkanik taneli kumtaşı ve volkanitlerle sınırlıdır. Yanal olarak Ortaköy formasyonunu oluşturan kayatürleri içinde kamalanır. Birim içinde bulunan radyolaryalar fazla deformasyona uğradıkları için tayinleri yapılamamıştır. Radyolarit üyesi, birlikte bulunduğu Ortaköy formasyonu ile aynı yaşta olup, yaşı Orta-Üst Triyas olarak kabul edilmiştir. Radyolarit üyesi, Ortaköy formasyonunu oluşturan kaya türlerinin çökelimi sırasında ortamın sakinleştiği ve derinleştiği dönemin ürünleridir. Birim, Triyas’ ta oluşmaya başlayan okyanus kabuğu malzemesinin yastık lavlarla birlikte çökelen pelajik çökeller bölümü olarak düşünülebilir.

Diyabaz Daykı (d)

Diyabaz daykı çoğunlukla Emir formasyonunun yaygın olduğu kesimlerde kütleler halinde izlenir. Diyabaz daykları koyu yeşil renkli, sert, ince dokuludur. Emir formasyonu ve Elmadağ formasyonu ile birlikte kıvrımlanırken kırılmış ve sucuk yapısı kazanmıştır. Birimin değişik kesimlerinden alınan örnekler; Diyabaz; ince taneli (Holokristalin) diyabazik doku gösterir.

Plajioklas kristallari, albit-oligoklas olup, piroksenler karbonatlaşmış ve kloritleşmiş, hamur içerisine dağılmıştır. Plajioklaslarda albitleşme ve spilitleşme izlenir. Metadiyabaz; özelliklerinin tümü tipik diyabaz karakterinde olup sadece belli bir basınç etkisi gözlenir. Basınç etkisi şistozite oluşturacak şekilde değil de kıvrıma uygun olarak gelişmiştir. Diyabaz daykları bölgede Emir formasyonu ve Elmadağ formasyonunu kesmiş olarak izlenir. Dokanakları Emir ve Elmadağ formasyonlarının yönlenmelerine dik veya verevdir. Birim, olasılıkla Ortaköy formasyonunu oluşturan volkanizmanın ürünü olarak izlenen bazalt (spilit) gibi volkanitlerin daykları olarak düşünülebilir.

Keçikaya Formasyonu (Tak)

Bölgede kuzeydoğu-güneybatı yönünde dağılım gösteren Elmadağ ve Ortaköy formasyonlarının yaygın olduğu kesimlerde izlenir. Birim, kireçtaşı ve kumlu kireçtaşından oluşur. Gri, beyaz renkli, yer yer kristalize, yer yer de dolomitleşmiştir. Orta ve kalın tabakalı olup bol kırıklı ve çatlaklı olması ve tabaka yüzeylerinin kolay aşınma özelliği nedeniyle her yerde tabakalanma belirgin olarak izlenemez. Keçikaya formasyonunun gri renkli kireçtaşı düzeyleri bol fosil içerir. Keçikaya formasyonu, altta Elmadağ formasyonu ve Ortaköy formasyonu ile geçişlidir. Geçiş zonunda kireçtaşı tabakaları artar. Ortaköy formasyonunu oluşturan volkanitler ise Keçikaya formasyonunun alt düzeyleri ile sıcak ilişkilidir. Üstte ise Hasanoğlan formasyonu, çakıltaşı, kumtaşı düzeyleri ile Keçikaya formasyonunu uyumsuz olarak örter. Keçikaya formasyonunun yaşı Orta-Üst, Üst Triyas olarak belirlenmiştir. Keçikaya formasyonu altta fliş karakterindeki kayatürlerinin çökelmesinden sonra ortamın gittikçe sığlaşması ve sakinleşmesi sonucunda oluşmuştur. Geçiş zonunda kumlu kireçtaşı, silttaşı, kumtaşı ardalanmasından kireçtaşına geçilmektedir.

Ankara Grubu İçindeki Bloklar

Ankara grubunu oluşturan formasyonlar içinde değişik yaşta ve kaya türünde, çeşitli boyutlarda bloklar vardır. Bloklar içinde bulunduğu formasyonun stratigrafideki sırasına göre anlatılmaktadır.

Metaultramafit (mu)

Bölgede kaya türüne bağlı olarak Hasanoğlan kuzeyinde Emir formasyonu içinde ayırtlanmıştır. Ayırtlanmamış olarak da Emir formasyonu içinden alınan örneklerde rastlanmıştır. Siyah, koyu yeşil renkli olup, yeşilşist fasiyesinde metamorfizma geçirmiş ve belirgin yönlenme kazanmıştır. Yönlenmeleri içinde bulunduğu Emir formasyonunun yönlenmeleri ile aynıdır.

Metaultramafitler, Emir formasyonu içinde blok konumlu olarak bulunurlar. Emir formasyonunun çökelimi sırasında gelişen bir okyanuslaşma sonucu bölgeye gelen ultramafik